CUNG, CẦU VÀ GIÁ CẢ THỊ TRƯỜNG

1.1. Khái niệm Cầu là số lượng hàng hoá hay dịch vụ mà người mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định, các nhân tố khác không đổi (ceteris paribus) Cầu là toàn bộ mối quan hệ giữa lượng cầu và giá

Trang 1

CHƯƠNG 2

Trang 2

3/3/07 Trần Văn Hoà HCE 2

I Cầu

1.1 Khái niệm

Cầu là số lượng hàng hoá hay dịch vụ mà người mua có khả

năng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định, các nhân tố khác không đổi (ceteris paribus)

Cầu là toàn bộ mối quan hệ giữa lượng cầu và giá

Trang 3

Biểu cầu và đường cầu cá nhân

Trang 4

0 2 4 6 8 10 12 14 16

Qd P

Trang 5

Đường cầu thị trường

Đồ thị 2.2 Đường cầu của sinh viên B

0 1 2 3 4 5 6

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32

Qd P

Cộng theo chiều ngang lượng cầu của 2 sinh viên theo các

mức giá khác nhau

Trang 6

Đường cầu thị trường

0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32

Qd P

Trang 7

 Đường cầu là đường biểu diễn mối quan hệ giữa lượng

cầu và giá, khi các yếu tố khác không thay đổi Nó cho biết lượng cầu tại các mức giá khác nhau.

 Mối quan hệ nghịch biến giữa lượng cầu và giá được

gọi là Luật cầu

Trang 8

1.2 Các nhân tố làm dịch

chuyển đường cầu

 Tại sao cầu dịch chuyển?

 Thu nhập của người tiêu dùng thay đổi

 Giá của các hàng hoá liên quan thay đổi

 Thị hiếu tiêu dùng thay đổi

 Số lượng người tiêu dùng thay đổi

 Các kỳ vọng về giá trong tương lai

 Người tiêu dùng có thông tin mới

Trang 9

Nhân tố 1: Thu nhập của người

tiêu dùng thay đổi

 Cầu đối với các hàng hoá bình thường tăng khi thu

nhập của người tiêu dùng tăng.

P

Trang 10

Hàng hoá bình thường và hàng

hoá thứ cấp

 Cầu tăng khi thu nhập tăng, thì hàng hoá đó được gọi

hàng bình thường, ngược lại cầu giảm khi thu nhập tăng thì hàng đó được gọi là hàng thứ cấp.

Trang 11

Nhân tố 2: Giá của các hàng hoá

liên quan thay đổi

 Hàng hoá thay thế & hàng hoá bổ sung

 Xe Ford & Toyota là 2 hàng hoá thay thế (chúng cùng

có một chức năng như nhau); xe gắn máy và xăng là 2 hàng hoá bổ sung (chúng được sử dụng đồng thời với nhau)

Trang 12

Hàng hoá thay thế

 Coca & Pepsi là 2 hàng hoá thay thế đối với nhiều người Tại

mức giá 10.000 đ/lon, 7 lon Coca & 4 lon Pepsi được tiêu dùng mỗi tuần

10.000

Trang 13

 Nếu giá của Côca tăng lên 12.000đ/lon, các nhân tố khác không

đổi, lượng cầu Côca giảm xuống 5 lon Lượng cầu di chuyển trên đường cầu

Trang 14

Pepsi dịch chuyển sang bên phải

Trang 15

 Khi nói về hàng hoá thay thế, thì sự phân loại chi tiết

các hàng hoá là rất quan trọng Có nhiều loại xe có

thể thay thế cho xe Ford, như Toyota, Mazda,

Nissan Nhưng có rất ít hàng hoá thay thế cho xe ôtô.

Trang 16

Hàng hoá bổ sung

 Du lịch hàng không và khách sạn là những hàng hoá

bổ sung Sử dụng đồ thị để minh hoạ sự thay đổi của lượng cầu về phòng nghỉ khách sạn khi giá du lịch hàng không giảm xuống.

Trang 17

Nhân tố 3: Thị hiếu tiêu dùng

thay đổi

 Sở thích về âm nhạc/áo quần luôn thay đổi theo thời

gian Quảng cáo góp phần làm thay đổi thị hiếu tiêu dùng.

Q

P

Q

Cầu về dầu thực vật vào sau 2000

P

Cầu về dầu thực vật vào những năm 2000

Trang 18

 Có một số trường hợp sở thích tiêu dùng hầu như

không đổi theo thời gian Ví dụ bộ đồng phục (Mũ, áo, ủng) dùng trong các bệnh viên cho các bác sỹ và nhân viên phục vụ, đồng phục trong quân đội

Trang 19

Nhân tố 4: Số lượng người tiêu

dùng trong tổng dân số thay đổi

P Cầu về giao thông công cộng,

chăm sóc y tế càng lớn khi dân

số càng đông.

Trang 20

Nhân tố 5: Kỳ vọng vào tương lai

 Nếu mọi người kỳ vọng giá sẽ tăng trong tương lai, thì

họ sẽ mua ở hiện tại - cầu sẽ tăng & đường cầu dịch

chuyển sang phải

 Ngược lại nếu họ kỳ vọng giá sẽ giảm trong tương lai,

thì cầu hiện tại sẽ giảm & đường cầu dịch chuyển sang trái

Trang 21

Nhân tố 6: Người tiêu dùng có

nhiều thông tin hơn

 Ví dụ: thị trường chứng khoán

Trang 22

Tóm tắt về cầu:

Giá và lượng cầu có quan hệ nghịch biến, ceteris paribus

Khi gía tăng, lượng cầu giảm hoặc khi giá giảm, lượng cầu tăng

 Thu nhập thay đổi

 Giá hàng hoá liên quan thay đổi

 Thị hiếu tiêu dùng thay đổi

Trang 23

II Cung

 2.1 Khái niệm

 Cung là số lượng hàng hoá hay dịch vụ mà

người bán có khả năng và sẵn sàng bán tại các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất

định, các yếu tố khác không đổi (Ceteris

paribus)

 Luật cung: Giá và lượng cung có mối quan hệ

đồng biến – khi giá tăng, khuyến khích các

Trang 24

Biểu cung và đường cung cá nhân

5,00 100.0

00 3,00 95.00

0 2,00 85.00

0 1,50 70.00

0 1,25 50.00

0 1,00 25.00

0 20 40 60 80 100 120

Qs P

S

Trang 25

Cung thị trường

 Cung thị trường của một hàng hoá là tổng lượng hàng

hoá mà tất cả các doanh nghiệp trong nền kinh tế sẵn

sàng cung cấp tại các mức giá

Trang 26

0 10 20 30 40 50 60 70 80 90

Q P

Trang 27

Đường cung thị trường bằng tổng theo chiều ngang đường cung của các DN

Trang 28

2.2 Các nhân tố làm dịch chuyển đường

 Công nghệ

 Giá của các đầu vào dùng trong sản xuất

 Chính sách thuế, trợ cấp, điều tiết của Chính phủ

 Số lượng doanh nghiệp

 Kỳ vọng về giá tương lai

Trang 29

Nhân tố 1: Công nghệ

 Mọi thay đổi về đầu ra mà doanh nghiệp sản xuất với

một lượng đầu vào cho trước là do thay đổi công nghệ

Đường cung lúa dịch chuyển sang phải là do các nông hộ sử dụng giống mới năng suất cao

P

Trang 30

Nhân tố 2: Giá của các yếu tố sản xuất (đầu vào)

 Nếu giá lao động tăng, các yếu tố khác không đổi,

doanh nghiệp sẽ giảm thuê lao động dẫn đến số lượng

áo quần sản xuất ra sẽ giảm

Đường cung áo quần sẽ dịch chuyển sang trái

P

Q

Trang 31

Cầu lao động của DN

Tiền công tăng, dẫn đến cầu

về lao động của các DN sẽ giảm Các yếu tố khác không đổi, dẫn đến số lượng áo quần DN sản xuất ra sẽ giảm.

Trang 32

Nhân tố 3: Số lượng các DN

trong thị trường

 Các hãng hàng không nước ngoài vào VN tăng, sẽ tăng

cung số lượng chỗ ngồi bằng hàng không

Đường cung dịch chuyển sang phải

P

Q

Trang 33

Nhân tố 4: Kỳ vọng vào giá cả trong tương lai

 Ngày 8-3 là ngày bán được nhiều hoa hồng với giá cao

gấp đôi so với ngày thường Người sản xuất hy sinh

cung cấp vào tháng 1 để tập trung bán vào tháng 3, họ

hy vọng giá sẽ cao hơn.

 Đường cung hoa hồng sẽ dịch chuyển sang trái vào

tháng 1 và dịch chuyển sang phải vào tháng 3

Trang 34

Tháng 1 đường cung dịch chuyển sang trái

P

Q Tháng 3 đường

cung dịch chuyển sang phải

P

Q

Trang 35

Nhân tố 5: Chính sách của chính phủ (thuế, trợ cấp, điều tiết)

 Nếu CP có chính sách khuyến khích sản xuất sản

phẩm nào đó thì sẽ làm cho các DN tăng sản lượng lên, cung thị trường sẽ tăng Đường cung dịch chuyển sang phải.

Trang 36

Tóm tắt về cung:

Luật cung:

Giá và lượng cung có quan hệ đồng biến, ceteris paribus

Di chuyển trên đường cung

Khi gía tăng, lượng cung tăng hoặc khi giá giảm, lượng cung giảm

Dịch chuyển đường cung do:

 Công nghệ (phát minh mới)

 Giá đầu vào

Trang 37

III Cân bằng thị trường

 Đường cung và đường cầu kết hợp với nhau trong thị trường,

hình thành giá cân bằng thị trường và lượng cân bằng

P

S

D Giá cân bằng

Trang 38

 Giả sử giá cao hơn mức giá cân bằng thị trường, thì

lượng cầu ít hơn lượng cung

Lượng cân bằng Q

P

S

D Giá cân bằng

Trang 39

 Giả sử giá cao hơn mức giá cân bằng thị trường, thì

lượng cầu ít hơn lượng cung

P

S

D Giá cân bằng

Trang 40

 Do đó sẽ tạo ra dư thừa

Lượng cân bằng Q

P

S

D Giá cân bằng

Trang 41

 Nếu giá thấp hơn giá cân bằng, thì

lượng cung không đủ lượng cầu

P

S

D Giá cân bằng

Trang 42

di chuyển dọc theo đường cầu và đường cung

Q

P

S

D

Trang 43

 Khi đường cung và/hoặc đường cầu dịch chuyển sẽ tạo nên

cân bằng mới ???

P

S

D

Trang 44

 Đường cầu dịch chuyển sang trái đến

D1, giá và lượng cân bằng sẽ giảm

Trang 45

 Nếu cung tăng, đường cung dịch

chuyển sang phải đến S1

Trang 46

IV Kiểm soát giá

 Ví dụ 1: Kiểm soát giá thuê nhà

 Ở một số thành phố, giá thuê nhà được quy định bởi

Chính phủ Lý do là họ tin rằng kiểm soát giá thuê nhà

sẽ tạo điều kiện cho những hộ gia đình có thu nhập thấp có thể thuê được nhà ở

 Giá quy định cho thuê thường ở mức thấp hơn giá thị

trường

Trang 47

 Giá thuê nhà là một ví dụ của giá trần hay còn gọi là

giá tối đa do Chính phủ quy định trên thị trường

Trang 48

Giá thuê nhà do thị trường quyết

Trang 49

Giá thuê nhà do CP quy định

là mức giá tối đa (R), nhưng thấp hơn giá thị trường

Trang 50

Giá thuê nhà do CP quy đinh

tại R, lượng cung nhà ở là Sg

Điều này có thể tạo nên hành động

phi pháp đối với một số chủ nhà

có thể cho thuê theo mức giá thị

trường Trong khi mức giá tối đa

do CP quy định ở R.

Trang 51

Giá thuê nhà do CP quy đinh

tại R, lượng cung nhà ở là Sg

và lượng cầu nhà ở là Dg

Dg Sg

Do giá quy định thấp hơn giá thị

trường, nên số lượng nhà cho thuê

sẽ thiếu hụt một lượng là Dg - Sg

Trang 52

còn gọi là gía tối đa do CP

quy định trên thị trường

Dg Sg

“Thị trường đen” sẽ xuất hiện

bằng cách giảm chất lượng hàng

hoá cung cấp, và tìm cách tăng chi

phí lên người tiêu dùng Đó là mặt

trái của giá trần.

Trang 53

Băng cốc là nơi có giá thuê nhà do

CP quy định

 Tiền thuê cho một căn hộ có 3 phòng ngủ và 4 phòng vệ

sinh là 5.000 baht (220 $)/tháng vào năm 2002 Đó là mức giá khá rẻ do CP quy định (giá trần), TUY NHIÊN

 Người thuê nhà phải trả thêm tiền thuê gường, tủ, bàn

ghế, với mức giá là 40.000 baht/tháng (2000$) Không

thuê những đồ dùng trên thì không được thuê nhà ?!

Trang 54

Ví dụ 2: Giá sàn là một loại giá quy

định khác của CP

 Giá sàn là giá không được thấp hơn mức giá do CP

quy định.

 Giá sàn là giá thường do CP quy định đối với thị

trường nông sản Mục đích của chính sách này là muốn nâng cao thu nhập cho nông dân cung cấp nông sản trên thị trường

Trang 55

sự dư thừa

Trang 56

Giá sàn được quy định cao hơn giá thị trường

Với giá sàn, sẽ có lượng cung vượt quá lượng cầu trên thị trường Tạo nên sự dư thừa

Trang 57

Ví dụ 3: Chính sách nông nghiệp của

EU

S

P

D

Liên minh châu Âu đưa ra mức giá sàn đối với các sản

phẩm nông nghiệp ở mức giá cao hơn giá thị trường

Giá sàn

Trang 58

Giá sàn

S1

Trang 59

• Tạo nên sự dư thừa nông sản ở Liên Minh Châu Âu

• Lượng dư thừa nông sản đem bán phá giá ở các nước đang phát triển

cung vượt quá cầu

Nông dân EU nhận được khoảng 104 tỷ euros

năm 2001 (Economist 15 July 2002, pp42-45).

Chính sách nông nghiệp

EU bị vấp phải trở ngại

ở vòng đàm phán Doha

Trang 60

Tóm tắt

• Cầu và cung – dịch chuyển và di chuyển

• Các nhân tố làm dịch chuyển đường cầu, đường cung

• Giá trần và giá sàn

• Ứng dụng cung và cầu trong thực tế

• Tự đưa ra ví dụ minh hoạ

Trang 61

CHƯƠNG 3

SỰ CO GIÃN

Trang 62

Mục tiêu nghiên cứu chương 3

 Co giãn của cầu theo giá là gì?

 Co giãn, giá thay đổi và doanh thu?

 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự co giãn?

 Co giãn chéo và co giãn theo thu nhập?

 Co giãn của cung theo giá?

 Các nhân tố ảnh hưởng đến co giãn của cung?

Trang 63

Sự co giãn

một biến số khác

cuộc chiến xảy ra sản xuất thuốc phiện ở đây

bị gián đoạn Nó tạo cơ hội nhiều hơn cho việc sản xuất thuốc phiện ở Lào và vùng Tam giác vàng

Trang 64

 Điều thú vị đối với sự co giãn là nó cho chúng ta

phương pháp đo sự thay đổi các yếu tố trong nền kinh tế

 Sự co giãn của cầu là tỷ số phần trăm thay đổi của

lượng cầu so với phần trăm thay đổi của các nhân tố ảnh hưởng đến cầu (giá, thu nhập, giá hàng hoá liên quan), ceteris paribus

Trang 65

1. Co giãn của cầu đối với giá của bản thân hàng hoá là

tỷ số phần trăm thay đổi lượng cầu so với phần trăm thay đổi của giá, ceteris paribus

2. Co giãn của cầu đối với thu nhập

3. Co giãn của cầu đối với giá của hàng hoá khác (co

giãn chéo)

Trang 66

Nhớ lại những gì đã biết về cầu!

 Cầu là mối quan hệ giữa giá và lượng cầu, với

giả định các yếu tố khác không đổi

 Điều này có nghĩa là chúng ta giữ nguyên thu

nhập không đổi, giá hàng hoá khác không đổi,

sở thích không đổi, kỳ vọng không đổi, chi phí quảng cáo không đổi

 Khi thực hiện giả định đó chúng ta có đường

cầu có độ dốc âm (đi từ trên xuống dưới, từ

trái sang phải)

Trang 67

Chúng ta sẽ làm tương tự đối với

sự co giãn!

 Khi tính co giãn của cầu đối với giá, chúng ta giữ

nguyên các yếu tố khác ngoại trừ giá không đổi

 Khi tính co giãn của cầu đối với giá của bản thân hàng

hoá đó, chúng ta cho các yếu tố khác không đổi ngoại trừ giá của chính hàng hoá đó

Trang 68

Tính co giãn của cầu đối với giá

của rượu vang

 Thay đổi giá của rượu vang sẽ làm thay đổi lượng cầu

về rượu vang

 Các nhân tố khác giữ nguyên không đổi như: giá của

bia, giá rượu cồn, thu nhập, chi phí quảng cáo rượu vang, sở thích v.v

 Hệ số co giãn tính được cho biết lượng cầu thay đổi

như thế nào khi giá thay đổi, với điều kiện các yếu tố khác không thay đổi.

Trang 69

1 Co giãn điểm là co giãn tại một điểm trên đường

cầu

Co giãn của cầu đối với giá bằng phần trăm thay đổi

lượng cầu chia cho phần trăm thay đổi giá

d

d d

Q

P P

Q P

) P P

( P

%

100

* Q

) Q

Q

( Q

%

2 1

1 d

2 d 1

d d

Trang 70

 Nếu quan hệ giữa Q và P được biểu diễn bằng hàm

cầu (khả vi)

d

d d

Q

P P

Q P

Trang 71

 Nếu quan hệ giữa Q và P được biểu diễn bằng đường

cầu cho trước

Áp dụng quy tắc PAPO có 3 bước

1. B1: Vẽ tiếp tuyến với đường cầu tại điểm P

cần tính hệ số co giãn, cắt trục tung ký hiệu

là O, cắt trục hoành ký hiệu là A

2. Đo khoảng cách từ P đến A và từ P đến O

3. Hệ số co giãn tại P là:

PO PA

Trang 72

2 Co giãn khoảng là co giãn trên một khoảng hữu hạn

nào đó của đường cầu

 Công thức tính

) Q

Q (

) P P

( )

P P

(

) Q

Q

( P

%

Q

% E

d d

2 1

) P P

(

) P P

( P

%

) Q

Q (

) Q

Q

( Q

%

d d

d

d d

Trang 73

 Giả định ceteris paribus được sử dụng

 Độ co giãn khác với độ dốc của đường cầu

Trang 74

 Hệ số co giãn là số tương đối không có đơn vị đo lường

2

2 1

2

2 2

) P P

(

) P

) Q

(Q

) Q

(Q

E

1

d d1

Ưu điểm lớn nhất của hệ số co giãn là có thể so sánh được

nhiều hàng hoá có đơn vị tính không đồng nhất

Trang 75

 Dấu âm trước hệ số co giãn có thể bỏ đi - chỉ đúng đối

với co giãn theo giá của chính hàng hoá đó

 Giá của bánh mì kẹp thịt có giá $3 giảm xuống $1,5

Lượng cầu tăng từ 1000 lên 1500 Hệ số co giãn giá?

6 0 6

0 25

2

5 1 1250 500

2

5 1 3

5 1

1500 1500

, ,

,

, )

, (

) ,

) (1000

−

= +

−

+ −

=

Dấu âm (-) được bỏ

Trang 76

 Giả định Ceteris Paribus

 Các yếu tố khác không thay đổi Sử dụng ví dụ về

bánh mì kẹp thịt (Hamburger) ở trên, bây giờ giá của Pizza giảm từ $5 xuống còn $4.

 Pizza và Hamburgers là 2 hàng hoá thay thế, giá pizza

giảm sẽ làm cho đường cầu về hamburger dịch chuyển sang trái

Trang 77

1,5

1100

1,53

Khi giá pizza giảm, đường cầu hamburger dịch chuyển sang trái làm cho lượng cầu tiêu dùng là 1100

Trang 78

Lượng hamburger Giá hamburger Giá pizza

Bảng này được rút ra từ đồ thị trên Tính hệ số co giãn

của hamburger đối với giá, ta phải nhớ rằng lượng cầu

hamburger thay đổi là do giá của chính nó thay đổi

Trang 79

Lượng hamburger Giá hamburger Giá pizza

14 0

25 2

5 1 1050 100

5 1 3

5 1

1100

, ,

, )

, (

) ,

) (1000

−

= + −

+

−

=

Sai?!

Định dạng
Số trang	112
Dung lượng	563,5 KB