Giáo án vật lý 7 hoàn chỉnh

Hoạt động 4: 5 phút phân biệt nguồn sáng và vật sáng Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên - Học sinh so sánh trong hai trờng hợp nhìn thấy tờ giấy trắng và bóng đèn đang sáng có

Trang 1

Ngày soạn: / /

Ngày giảng: / / Ch ơng I: Quang học

Tiết 1:nhận biết ánh sáng - nguồn sáng và vật sáng

a Dụng cụ thí nghiệm

+ Chuẩn bị cho mỗi nhóm: hộp kín bên trong có bóng đèn pin

b Chia lớp thành 6 nhóm học tập

c Nội dung ghi bảng

Tiết 1 nhận biết ánh sáng - nguồn sáng và vật sáng

- Mắt ta nhận biết đợc ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta

- Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta

- Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

- Giáo viên chỉ tay vào bảng hỏi đây là cái

gì ?

- HS đấy là cái bảng

- GV tại sao em biết đây là cái bảng ?

- GV tại sao em biết đấy là cái bảng ?(từ câu hỏi này GV đa ra vấn đề vào bài mới giải quyết vấn đề)

Hoạt động 2: (10 phút) tìm hiểu khi nào ta nhận biết đợc ánh sáng

Trang 2

- Học sinh đọc 4 trờng hơp trong sách

- Học sinh hoàn thành câu C1 từ đó rút ra

kết luận

- Trờng hợp nào mắt ta nhận biết đợc ánh sáng ?

- Yêu cầu học sinh rút ra kết luận

Hoạt động 3: (10 phút) Điều kiện nhìn thấy một vật.

- Tiến hành thí nghiệm nh hình 1.2a

- Từ thí nghiệm học sinh rút ra kết luận về

điều kiện nhìn thấy một vật

- Quan sát các nhóm làm thí nghiệm

- Đặt câu hỏi: điều kiện nhìn thấy tờ giấy khinào ? Từ đó yêu cầu học sinh rút ra kết luận

Hoạt động 4: (5 phút) phân biệt nguồn sáng và vật sáng

- Học sinh so sánh trong hai trờng hợp nhìn

thấy tờ giấy trắng và bóng đèn đang sáng có

- Suy nghĩ trả lời câu hỏi C4, C5

- Học sinh làm bài tập 1a, 1b, 1c trong vở

bài tập

- Nêu yêu cầu

- Học sinh làm bài tập trong vở bài tập

Hoạt động 6 (3 phút)tổng kết bài học ,giao nhiệm vụ học tập ở nhà

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Đọc phần có thể em cha biết

- Làm các bài tập 1.3, 1.4, 1.5 (sbt)

- Nhận xét giờ học

- Giao bài tập cho học sinh và nhắc nhở

IV rút kinh nghiệm:

Cách thức tổ chức hoạt động của học sinh, lu ý những sai sót mà học sinh thờng mắc phải

+ Biết làm thí nghiệm để xác định đờng truyền của ánh sáng

+ Phát biểu đợc định luật truyền thẳng của ánh sáng

+ Biết vận dụng định luật truyền thẳng của ánh sang vào xác định đờng thẳng trong thực tế.+ Nhận biết đợc đặc điểm của 3 loại chùm ánh sáng

2 Kỹ năng

+ Bớc đầu biết tìm ra định luật truyền thẳng của ánh sáng bằng thực nghiệm

+ Biết dùng thí nghiệm để kiểm chứng lại một hiện tợng về ánh sáng

3 Thái độ

Trang 3

+ Biết vận dụng kiến thức vào cuộc sống

II chuẩn bị

1 Đối với giáo viên:

a Dụng cụ thí nghiệm:

Chuẩn bị cho mỗi nhóm:

+ 1 ống nhựa cong,1ống nhựa thẳng tiết diện 3mm,dài 200mm

+ Đờng truyền của ánh sáng trong không khí là đờng thẳng

+ Định luật truyền thẳng của ánh sáng: trong môi trờng trong suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo đờng thẳng

3 Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin: hình vẽ 2.3, 2.4, đờng biểu diễn ba loại chùm sáng.

III tổ chức hoạt động dạy học

Hoạt động 1 (10 phút) Kiểm tra – Tổ chức tình huống học tập

- Giải thích hiện tợng khi nhìn thấy vệt sáng

trong khói hơng (hoặc đám bụi vào ban

- Nêu câu hỏi

- Gọi hai học sinh lên bảng chữa bài

- Vậy ánh sáng từ đèn truyền tới mắt ta bằng con đờng nào?

- Nêu câu hỏi tình huông vào bài

Hoạt động 2: (15 phút) Nghiên cứu tìm quy luật đờng truyền của ánh sáng.

- Trớc dự đoán ánh sang truuyền theo con

đờng nào?

- Chia lớp làm 6 nhóm tiến hanh thí nghiệm

theo hai hình 2.1và 2.2

- Gọi học sinh dự đoán

- Đặt vấn đề , làm thí nghiệm kiểm trứng

- qua thí nghiệm yêu cầu học sinh rút ra kết luận

Trang 4

- Học sinh đọc nội dung định luật truyền

thẳng của ánh sáng - Cho học sinh biết trong môi trờng tróng suốt và đồng tính ánh sáng truyền đi theo

đ-ờng thẳng

Hoạt động 3: (10 phút) Nghiên cứu thế nào là tia sáng, chùm sáng

- Từ gợi ý của giáo viên học sinh đua ra đợc

kí hiệu đờng truyền của tia sáng

- Từ các hình 2.5a, 2.5b, 2.5c học sinh phát

biểu đợc thế nào là chùm song song, hội tụ,

phân kỳ

- Học sinh hoàn thành câu C3

Đờng truuyền của ánh sáng từ điểm S đến M

đợc biểu diễn nh sau:

S • • M

Hoạt động 4 (10 phút) vận dụng :

- Học sinh suy nghĩ trả lời câu c4, c5

Hoạt động 5 (3 phút) Tổng kết bài học giao nhiệm vụ học tập ở nhà:

- Làm bài tập 2.1, 2.2, 2.3, 2.4

- Giao bài tập cho hoc sinh

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, lu ý những sai sót mà học sinh hay mắc phải

+ nhận biết đợc bóng tối,bóng nửa tối và giải thích

+ giải thích đợc vì sao có hiện tợng nhật thực và nguyệt thực

2 Kỹ năng

+ vận dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng giải thích một số hiện tợng trong thực tế

và hiểu đợc một số ứng dụng của định luật truyền thẳng của ánh sáng

3 Thái độ.

+ Yêu thích môn học, ham hiểu biết , khám phá thế giới xung quanh

II chuẩn bị

1 Đối với giáo viên

a Dụng cụ thí nghiệm Cho mỗi nhóm:

+ 1 đèn pin

+ 1 cây nến

Trang 5

+ một vật cản băng bìa dày

+ một màn chắn

+ một hình vẽ nhật thực và nguyệt thực

Tiết 3: ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng

I Bóng tối – bóng nửa tối

Hoạt động 1: (8 phút) Kiểm tra tổ chức tình huống học tập.

- Phát biểu định luật truyền thẳng của ánh

sáng ? đờng truyền của tia sáng đợc bỉêu

diễn nh thế nào ?

- Làm bài tập 2, 3 (sbt)

- Học sinh lên bảng chữa bài

- Nêu câu hỏi tình huống vào bài

- Tại sao thời xa con ngời đã biết nhìn vị trí bóng nắng để biết giờ trong ngày, còn gọi là

“ đồng hồ mặt trời ” ?

Hoạt động 2: (15 phút) Quan sát hình thành khái niệm bóng tối bóng nủa tối.

- Bố trí thí nghiệm nh hình 3.1, 3.2

- Các nhóm tiến hành thí nghiêm dới sự

giám sát của giáo viên

- Đa ra câu hỏi hoàn thành câu C1

- Yêu cầu học sinh rút ra nhận xét từ thí nghiệm 1

- Yêu cầu học sinh rút ra nhận xét từ thí nghiệm 2

Hoạt động 3 (10 phút) Hình thành khái niệm nhật thực và nguyệt thực

- Trình bày quỹ đạo chuyển động của mặt

trăng, mặt trời và trái đất?

- Đa ra mô hình băng máy chiếu

- Giải thích hiện tợng nhật thực và nguyệt

Trang 6

- Học sinh hoàn thành câu C3, C4 thực.

Hoạt động 4 (10 phút): Vận dụng

- Suy nghĩ trả lời câu c5, c6

- Đa đáp án biểu điểm yêu cầu học sinh trao

đổi bài cho nhau và chấm

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học, giao nhiệm vụ học tập ở nhà

- Làm bài tập 3.1, 3.2

- Nhận xét giờ dạy

II rút kinh nghiệm:

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh lu ý những sai sót mà học sinh hay mắc phải

a dụng cụ thí nghiệm cho mỗi nhóm:

+ một gơng phẳng co giá đỡ

+ một đèn pin có màn chắn đục lỗ để tạo ra tia sáng

+ một tờ giấy dán trên tấm gỗ phẳng

+ một thớc đo độ

b Chia lớp làm 6 nhóm học tập

c nội dung ghi bảng:

Trang 7

Kết luận (nội dung định luật)

+ Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với tia tới và đờng pháp tuyến tại điểm tới + Góc phản xạ luôn bằng góc tới

III Vận dụng

* Ghi nhớ sgk trang 14

3 Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin: Mô hình thí nghiệm hình 4.2 sgk

Hoạt động 1 (10 phút) kiểm tra tình huông học tập

- Giải thích hiệ tợng nhật thực và nguyệt

thực

- Làm bài tập số 3

- Một nhóm học sinh làm thí nghiêm nh

phần mở bài trong sgk thu đợc hiện tợng

nh sgk nêu vấn đề giải quyết

- Nêu câu hỏi

- Gọi 2 học sinh lên bảng

- Đặt vấn đề

Hoạt động 2 (5 phút): Nghiên cứu sơ bộ tác dụng của gơng phẳng

- Yêu cầu học sinh thay nhau cầm gơng

nhận thấy hiện tợng gì trong gơng?

- Yêu cầu học sinh hoàn thành C1

- Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm

- Lấy ví dụ (thời xa ngời ta thờng dùng gì để soi)

Hoạt động 3 (17 phút): Hình thành khái niên về sự phản xạ ánh sáng tìm quy luật về sự đổi

hớng của tia sáng khi gặp gơng phẳng

- Học sinh làm thí nghiệm nh hình 4.2(sgk)

- Chỉ ra tia tới và tia phản xạ

- Học sinh tiến hành thí nghiệm để trả lời

câu C2 từ đó rút ra kết luận

- Từ đó rút ra kết luận

- Từ hai kết luận trên học sinh phát biểu

định luật phản xạ ánh sáng

- Học sinh biểu diễn đợc gơng phẳng và

đ-ờng truyền của tia sáng

- Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm

- Hớng dẫn học sinh chỉ ra tia phản xạ

- Hiện tợng phản xạ ánh sáng là hiện tợng gì ?

- Yêu cầu học sinh chỉ ra góc phản xạ tia phản xạ, góc tới

- Rút ra các kết luận

Hoạt động 4 (10 phút) vận dụng

- Học sinh trả lời câu C4

- Hoàn thành phiếu học tập - Nêu yêu cầu- Phát phiếu học tập

Trang 8

- Chấm bài của bạn dới sự hớng dẫn của

giáo viên

- Tự nhận xét bài làm của mình thông qua

bài làm của bạn

- Đa ra đáp án biểu điểm

Hoạt động 5 (3 phút): Tổng kết giờ học, giao nhiệm vụ ở nhà.

- Làm bài tập 4.1, 4.2, 4.3 (SBT)

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh lu ý những sai sót mà học sinh hay mắc phải

c Nội dung ghi bảng

Tiết 5: ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng

I Tính chất ảnh của vật tạo bởi gơng phẳng

Trang 9

II Giải thích sự tạo thành ảnh bởi gơng phẳng

+ Ta nhìn thấy ảnh ảo S’ vì các tia phản xạ lọt vào mắt có đờng kéo dài đi qua ảnh S’.+ ảnh của một vật là tập hợp ảnh của tất cả các điểm trên vật

* Học thuộc phần ghi nhớ Sgk

Hoạt động 1 (10 phút) Kiểm tra – tổ chức tình huống học tập

- Phát biểu định luật phản xạ ánh sáng

- Làm bài tập 4.2

- Tổ chức tình huống học tập nh SGK

- Nêu câu hỏi

- Gọi hai học sinh lên bảng

- Nêu câu hỏi tình huống nh SGK

Hoạt động 2 ( 17 phút) Nghiên cứu tính chất của ảnh tạo bởi gơng phẳng

- Học sinh tiến hành thí nghiêm nh hình

* Gợi ý trả lời câu hỏi C2

“ đặt viên phấn thứ hai có trùng khít lên nhaukhông ? vậy rút ra điều gì ? ”

Hoạt động 3 ( 5 phút) Giải thích sự tạo thành ảnh bởi gơng phẳng

- Từ cách vẽ ảnh của vật qua gơng của giáo

viên học sinh rút ra kết luận

- Hai học sinh lên bảng vẽ ảnh của điểm

sáng, vật qua gơng

- Giáo viên vẽ ảnh của vật qua gơng

- Giáo viên đa ra bài tập

Hoạt động 4 ( 10 phút) vận dụng

- Suy nghĩ tra lời câu C5, C6

- Cá nhân hoàn thành phiếu học tập

- Chấm bài của bạn thông qua sự hớng dẫn

của giáo viên

- Nêu yêu cầu công việc

- Phát phiếu học tập

- Đa ra đáp án

Hoạt động 5 ( 3 phút) Tổng kết bài học giao nhiệm vụ học tập ở nhà

- Làm bài tập 5.1, 5.2, 5,3 (SBT)

- Giao bài tập cho học sinh

Trang 10

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh ,lu ý nhứng sai sót mà học sinh hay mắc phải.

Ngày soạn: / /

Ngày giảng: / /

Tiết 6: Thực hành và kiểm tra thực hành

quan sát và vẽ ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng

+ Biết nghiên cứu tài liệu

+ Bố trí thí nghiệm, quan sát thí nghiệm để rút ra kết luận

3 Thái độ:

+ Bồi dỡng và phát triển năng lực t duy, thế giới quan cho HS

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 GV chuẩn bị cho mỗi nhóm:

C2: - Di chuyển gơng từ từ ra xa mắt, bề rộng vùng nhìn thấy của gơng sẽ…………

C4: - Vẽ ảnh của hai điểm M, N vào hình 3 (chú ý vẽ đúng vị trí của gơng, mắt

và các điểm M, N nh hình 6.3)

- Không nhìn thấy điểm…….vì……….………

Trang 11

Thực hành vẽ và quan sát ảnh của vật tạo bởi gơng phẳng

I Trả lời câu hỏi chuẩn bị: Nêu tính chất ảnh của vật tạo bởi gơng phẳng ?

+ ảnh ảo

+ Kích thớc bằng vật, cùng chiều với vật

+ Đối xứng với vật qua gơng

II Chuẩn bị: Mỗi nhóm cần:

+ 1 Gơng phẳng có giá đỡ

+ 1 cái bút chì, 1 thớc đo độ, 1 thớc thẳng

+ Mẫu báo cáo thực hành

III Nộidung thực hành:

1) Xác định ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng:

C1: a) - Đặt bút chì song song với gơng

- Đặt bút chì vuông góc với gơng với gơng

b) Vẽ hình 1 và hình 2 ứng với hai trờng hợp trên

2) Xác định vùng nhìn thấy của gơng phẳng

C2: - Di chuyển gơng từ từ ra xa mắt, bề rộng vùng nhìn thấy của gơng sẽ giảm

C4: - Vẽ ảnh của hai điểm M, N vào hình 3 (chú ý vẽ đúng vị trí của gơng, mắt

và các điểm M, N nh hình 6.3)

- Không nhìn thấy điểm N vì tia sáng xuất phát từ N đến gơng, phản xạ không nằm

trong vùng nhìn thấy của mắt (tại vị trí đặt mắt, điểm N không thuộc thị trờng của gơng)

- Nhìn thấy điểm M vì tia sáng xuất phát từ M đến gơng, phản xạ nằm trong vùng

nhìn thấy của mắt (tại vị trí đặt mắt, điểm M thuộc thị trờng của gơng)

III Tổ chức hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Kiểm tra (5 phút)

Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên

HS 1: Nêu tính chất ảnh của vật tạo bởi

Trang 12

- Vẽ lại vị trí của gơng và bút chì.

a) ảnh song song cùng chiều với vật:

- ảnh song song ngợc chiều với vật:

b) Vẽ lại vào vở ảnh của bút chì

- GV gọi các nhóm báo cáo kết quả

- Cho các nhóm nhận xét chéo giữa các nhóm

Hoạt động 3: Xác định vùng nhìn thấy của gơng phẳng (vùng quan sát) (30 phút)

- HS làm TN theo sự hiểu biết của mình

+ So sánh với vùng quan sát trớc Từ đó suy

ra: Vùng nhìn thấy trong gơng sẽ hẹp đi

- GV yêu cầu HS đọc SGK câu C2

- GV chấn chỉnh lại HS: xác định vùng quansát đợc:

- Yêu cầu HS tiến hành TN theo câu hỏi C3

- GV yêu cầu HS có thể giải thích bằng hìnhvẽ:

+ ánh sáng truyền thẳng từ vật đến gơng.+ ánh sáng phản xạ tới mắt

- Thu báo cáo thí nghiệm

- Nhận xét chung về thái độ, thức của HS, tinh thần làm việc giữa các nhóm

- HS dọn dụng cụ TN, kiểm tra lại dụng cụ

Trang 13

+ Nêu đợc tính chất ảnh của vật tạo bởi gơng cầu lồi

+ Nhận biết đợc vùng nhìn thấy của gơng cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gơng phẳng có cùng kích thớc

+ Giải thích đợc các ứng dụng của gơng cầu lồi

2 Kĩ năng

+ Làm thí nghiệm để xác định đợc tính chất ảnh của vật qua gơng cầu lồi

3 Thái độ

+ Biết vận dụng đợc các phơng án thí nghiệm đã làm tìm ra phơng án kiểm tra tính chất

ảnh của vật qua gơng cầu lồi

Tiết 7: gơng cầu lồi

I ảnh của 1 vật tạo bởi gơng cầu lồi

Hoạt động 1 (10 phút) Kiểm tra – tổ chức tình huống học tập

- Nêu tính chất ảnh của gơng phẳng ? Vì

sao em biết ảnh tạo bởi gơng phẳng là ảnh

- Nêu câu hỏi tình huống

Hoạt động 2 (15 phút) ảnh của một vật tạo bởi gơng cầu lồi

- Học sinh làm thí nghiệm nh hình 7.1, hình - Giáo viên neu câu hỏi đặt vấn đề

Trang 14

Hoạt động 3 (10 phút): Xác định vùng nhìn thấy của gơng cầu lồi

- Học sinh tiến hành thí nghiệm nh hình 7.3

SDK

- So sánh vùng nhìn thấy của gơng cầu lồi

và gơng phẳng ?

- Từ thí nghiệm và câu hỏi của giáo viên

học sinh thảo luận nhón hoàn thành kết luận

- Giáo viên cho học sinh biết thế nào là vùng nhìn thấy của gơng phẳng ?

- Hớng dẫn các nhóm làm thí nghiêm giữa hai gơng và đi đến so sánh

- Kiểm tra kết quả của các nhóm làm

Hoạt động 4 (7 phút) vận dụng:

- Suy nghĩ tra lời câu C3, C4

- Đa ra đáp án, biểu điểm

Hoạt động 5 ( 3 phút) tổng kết bài học,giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Học sinh học thuộc phần ghi nhớ

- Làm các bài tập 7.1,7.2, 7.3(SBT)

iV rút kinh nghiệm:

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh ,lu ý nhứng sai sót mà học sinh hay mắc phải

+ Nhận biết đợc ảnh của vật tạo bởi gơng cầu lõm

+ Nêu đợc tính chất ảnh tạo bởi gơng cầu lõm

2 Kỹ năng

+ Bố trí đựoc thí nghiệm để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gơng cầu lõm

+ Quan sát đợc tí sáng đi qua gơng cầu lõm

3 Thái độ

Trang 15

+ Biết vận dụng đợc các phơng án thí nghiệm đã làm tìm ra phơng án kiểm tra tính chất ảnh của vật qua gơng cầu lõm.

II chuẩn bị

a dụng cụ thí nghiệm chuẩn bị cho mỗi nhóm

+ 1 gơng cầu lõm có giá đỡ thẳng đứng

+ 1 gơng lõm trong( nếu có)

+ 1 gơng phẳng có cùng đờng kinh với gơng cầu lõm

+ 1 cây nến, diêm

+ màn chắn có giá đỡ di chuyển đợc

* Cho cả lớp tranh vẽ to hình 8.3

b Chia lớp thành 6 nhóm

c Nội dung ghi bảng

Tiết 8: gơng cầu lõm

I ảnh tạo bởi gơng cầu lõm

1 Thí nghiệm

2 Kết luận: + Đặt một vật gần sát gơng cầu lõm, nhìn vào gơng thấy một ảnh ảo

không hứng đợc trên màn chắn và lớn hơn vật

II Sự phản xạ ánh sáng trên gơng cầu lõm

1 Đối với chùm tia sang song song

4 Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin: tranh vẽ hình 8.3, mô hình thí nghiệm 8.4

Hoạt động 1 (10 phút) kiểm tra – tổ chức tình huống học tập

- Nêu đặc điểm của ảnh tạo bởi gơng cầu lồi

- Nêu câu hỏi tình huống vào bài

Hoạt động 2 (10 phút): Nghiên cứu ảnh của một vật tạo bởi gơng cầu lõm

- Học sinh làm thí nghiêm nh hình 8.1

- So sánh độ lớn của ảnh và vật?

- ảnh có hứng đợc trên màn chắn không?

- Học sinh thảo luận nhóm rút ra kết luận

- Đặt câu hỏi tình huống

- Hớng dẫn các nhóm làm thí nghiệm

- Yêu cầu học sinh hoàn thanh C1, C2 rút ra kết luận

Trang 16

Hoạt động 3 (15 phút): Nghiên cứu sự phản xạ ánh sáng trên gơng cầu lõm.

- Học sinh làm thí nghiệm đối với chùm

sáng song song

- Hãy giải thích hình 8.3

- Sau khi làm thí nghiêm học sinh thảo luận

nhóm rút ra kết luận và trả lời câu C4

- Học sinh làm thí nghiệm đối với chùm tia

sáng phân kỳ

- Hoàn thành kết luận

- Giáo viên đa câu hỏi tình huống

- Đa ra câu hỏi:

Khi tới gơng tia phản xạ đi nh thế nào ?

- Hớng dẫn các bớc làm thí nghiệm

- Có nhận xét gì về chùm tia phản xạ ?

- Đặt câu hỏi để học sinh tự rút ra kết luận

Hoạt động 4 (7 phút) vận dụng.

- Học sinh suy nghĩ trả lời câu C6, C7

- Học sinh hoàn thành phiếu học tập

giáo viên

- Nêu yêu cầu

- Đa ra đáp án biểu điểm

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học, giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Làm bài tập 8.1, 8.2,8.3(SBT)

- Giao bài tập cho học sinh ở nhà

Ngày soạn: / /

Ngày giảng: / /

Tiết 9: Tổng kết ch ơng I Quang học–

I Mục tiêu:

1 Kiến thức: Cùng ôn lại, củng cố lại những kiến thức cơ bản liên quan đến sự nhìn thấy vật

sáng, sự truyền ánh sáng, sự phản xạ ánh sáng, tính chất ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng, gơng cầu lồi, gơng cầu lõm Xác định vùng nhìn thấy của gơng phẳng So sánh với vùng nhìn thấy của gơng cầu lồi

2 Kĩ năng: Vẽ ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng và vùng quan sát đợc trong gơng phẳng.

3 Thái độ: Rèn cho học sinh có cách nhìn tổng quát về một vấn đề Khái quát hoá, tổng hợp

hoá kiến thức

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 GV vẽ sẵn trò chơi ô chữ do GV chuẩn bị hoặc trò chơi ô chữ hình 9.3 SGK

2 Phiếu học tập: Cho các nhóm (4 nhóm) trả lời 10 câu hỏi sau trong phần tự kiểm tra.

Câu 1: Ta nhìn thấy dây tóc bóng đèn vì:

Trang 17

A Giữa mắt và dây tóc không có vật chắn sáng

B Có ánh sáng từ mắt truyền đến dây tóc

C Có dòng điện chạy qua dây tóc

D Có ánh sáng từ dây tóc truyền đến mắt

Câu 2: Trong các vật sau: Mặt trời, Mặt Trăng, thanh sắt đang nung đỏ, cái bảng foóc

(treo trên tờng giữa ban ngày), vật nào là nguồn sáng?

A Mặt trời, Mặt trăng

B Mặt trời, thanh sắt đang nung đỏ

C Mặt trời, Mặt trăng, thanh sắt đang nung đỏ

D Đèn phát ra một tia sáng chiếu tới mắt ngời quan sát

Câu 4: Vật sáng AB đặt trớc gơng cầu lồi cho ảnh A/ B / có đặc điểm nh thế nào?

A Là ảnh ảo, bằng vật C Là ảnh ảo, lớn hơn vật

B Là ảnh ảo, nhỏ hơn vật D Là ảnh thật, nhỏ hơn vật

Câu 5: Thế nào là vùng bóng tối?

A Là vùng không nhận đợc ánh sáng từ nguồn truyền tới

B Là vùng chỉ nhận đợc một phần ánh sáng từ nguồn truyền tới

C Cả A, B đều đúng

D Cả A,B đều sai

Câu 6: Chọn câu sai:

A Tia tới là tia sáng đi đến gơng, góc tới là góc hợp bởi tia tới và pháp tuyến

của gơng tại điểm tới

B Tia phản xạ là tia sáng từ gơng đi ra, góc phản xạ là góc hợp bởi

pháp tuyến với gơng tại điểm tới và tia phản xạ

C Góc tới bằng góc phản xạ

D Tia tới bằng tia phản xạ

Câu 7: Đặt một vật trớc gơng phẳng rồi quan sát ảnh của nó Có các nhận định sau:

A Vật đó cho ảnh hứng đợc trên màn

B Vật đó cho ảnh nhỏ hơn vật, không hứng đợc trên màn

C Vật đó cho ảnh lớn bằng vật

Trang 18

D Cả ba nhận xét trên đều đúng.

Câu 8: Định luật phản xạ ánh sáng mâu thuẫn với tính chất của gơng nào trong ba

gơng sau?

A Gơng phẳng C Gơng cầu lồi

B Gơng cầu lõm D Không gơng nào

Câu 9: Định luật truyền thẳng ánh sáng mâu thuẫn với gơng nào trong các gơng sau?

A Gơng phẳng C Cả ba gơng

B Gơng cầu lõm và gơng cầu lồi D Không gơng nào

Câu 10: Đặt một vật sáng có dạng một đoạn thẳng trớc gơng phẳng, ảnh của vật sáng

đó qua gơng phẳng ở vị trí nh thế nào so với vật?

A Luôn song song với vật C Luôn cùng phơng , ngợc chiều với vật

B Luôn vuông góc với vật D Tuỳ vị trí của gơng so với vật

3 Gợi ứng dụng CNTT: Soạn câu hỏi trắc nghiệm nh thi “ Đờng lên đỉnh Olimpia”

4 Phần ghi bảng:

Tiết 9 Tổng kết chơng I Quang học–

I Tự kiểm tra

II Vận dụng

III Trò chơi ô chữ

5 Chia nhóm học sinh: 4 nhóm

III Tổ chức hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức cơ bản (15 phút)

- HS trả lời lần lợt các câu hỏi phần

Tự kiểm tra, sau đó HS khác bổ sung

- Tự sửa chữa nếu sai

-Yêu cầu HS trả lời lần lợt từng câu hỏi

mà HS đã chuẩn bị

- GV hớng dẫn HS thảo luận suy ra kết quả

đúng, yêu cầu sửa chữa nếu cần

Hoạt động 2: Vận dụng (20 phút)

- HS làm việc cá nhân: trả lời câu hỏi phần

Vận dụng: C1

a) Vẽ ảnh của điểm S1 và S2 tạo bởi gơng

phảng có thể vẽ theo 2 cách:

+Lấy S1' đối xứng S1 qua gơng

+Lấy S2' đối xứng S2 qua gơng

b) Lấy 2 tia tới đến 2 mép gơng, tìm tia

phản xạ tơng ứng

Vẽ ảnh của điểm S2 tơng tự

c) Đặt mắt trong vùng gạch chéo nhìn thấy

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C1 bằng cách

vẽ vào vở, gọi 1 HS lên bảng vẽ trên bảng

- Sau khi kiểm tra có thể hớng dẫn HS cách

vẽ dựa trên tính chất ảnh

- Nếu HS lúng túng, GV hớng dẫn cho 1 họcsinh trên bảng và HS dới lớp làm theo các b-

ớc nh GV hớng dẫn từ đó khắc sâu đợc kiến thức và kĩ năng vẽ

Trang 19

Ví dụ: ánh sáng từ An, Hải tới Thanh.

-Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C2

- GV khắc sâu cho HS: nếu ngời đứng gần 3gơng: gơng lồi, lõm, phẳng có đờng

kính bằng nhau mà tạo ra ảnh ảo Hãy sosánh độ lớn của các ảnh đó ?

-Yêu cầu trả lời câu hỏi C3: Trớc hết yêu cầu HS trả lòi câu hỏi muốn nhìn thấy bạn, nguyên tắc phải nh thế nào ?

- Yêu cầu HS kẻ tia sáng, GV chú ý sửa cho

HS cách đánh mũi tên chỉ đờng truyền của tia sáng

Hoạt động 3: Tổ chức trò chơi ô chữ (8 phút)

+ Hoạt động theo nhóm

+ 1 HS lên điều khiển Trò chơi ô chữ:

gọi các bạn lên điền ô chữ Yêu cầu điền

1- Bức tranh mô tả thiên nhiên là tả ?(7 ô)

2 - Vật tự phát ra ánh sáng là ?(9 ô)

3 - Gơng cho ảnh bằng kích thớc vật ? (10 ô)

4 - ảnh nhỏ hơn vật tạo bởi gơng cầu lõm (7 ô)

5 - Tính chất hùng vĩ của tháp ép phen là ? (3 ô)

Trang 20

đề bài

Bài 1(4 điểm): Chọn đáp án đúng nhất:

1 Ta nhìn thấy một vật khi:

A Mở mắt hớng về phía vật C Có ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta

B Chiếu sáng vật D Có tia sáng từ mắt ta chiếu vào vật

2 Nguyệt thực xảy ra khi:

A Mặt Trăng nằm trong bóng tối của Trái Đất

B Trái Đất nằm trong bóng tối của Mặt Trăng

C Mặt Trăng che khuất Mặt Trời

D Mặt Trời ngừng không chiếu sáng Mặt Trăng nữa

3 Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào ?

A Mặt phẳng trùng với mặt gơng

B Mặt phẳng không vuông góc với tia tới

C Mặt phẳng chứa tia tới và đờng pháp tuyến với tia tới

D Mặt phẳng chứa tia tới và đờng pháp tuyến của mặt gơng ở điểm tới

4 Mối quan hệ giữa góc phản xạ và góc tới khi tia sáng gặp mặt gơng nh thế nào ?

A Góc tới gấp đôi góc phản xạ C Góc phản xạ lớn hơn góc tới

B Góc tới lớn hơn góc phản xạ D Góc phản xạ bằng góc tới

5 ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng có tính chất:

A ảnh ảo, nhỏ hơn vật

B ảnh thật, bằng vật

C ảnh ảo, bằng vật, ảnh và vật đều cách gơng một khoảng bằng nhau

D ảnh ảo, lớn hơn vật, khoảng cách từ ảnh đến gơng bằng khoảng cách từ vật đến gơng

6 Gơng cầu lồi đợc ứng dụng trong những trờng hợp nào?

A Dùng làm kính chiếu hậu gắn ở xe ôtô, xe máy vì nó có vùng quan sát rất lớn

B Gắn ở những chỗ đờng gấp khúc có vật che khuất vì vùng quan sát của nó rộng hơn gơng phẳng

C Tạo ra ảnh ảo nhỏ hơn vật

D Cả A và B đều đúng

7 Tác dụng nào của gơng cầu lõm đợc vận dụng để chế tạo ra pha đèn pin, đèn ôtô, đèn

xe máy?

A Biến đổi một chùm tia tới phân kì thành một chùm tia phản xạ song song

B Tạo ra đợc chùm phản xạ song song

C Biến đổi một chùm tia tới song song thành một chùm hội tụ

D Phản xạ ánh sáng chiếu tới nó

8 Cùng một vật lần lợt đặt trớc 3 gơng (gơng phẳng, gơng cầu lồi, gơng cầu lõm), cách

g-ơng cùng một khoảng, gg-ơng nào tạo đợc ảnh ảo lớn nhất ?

A Gơng phẳng C Gơng cầu lồi

B Gơng cầu lõm D Không gơng nào (3 gơng cho ảnh ảo bằng nhau)

Bài 2(5 điểm): Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong các câu sau đây:

1 Trong môi trờng……(1)…và…(2)…ánh sáng truyền đi theo đờng…(3) ……

2 Khoảng cách từ một điểm trên vật đến gơng phẳng……(4)…….khoảng cách từ

ảnh của điểm đó tới gơng

Trang 21

3 Gơng……(5) …luôn cho ảnh …(6) …và có kích thớc …(7) …vật.

4 Vùng nhìn thấy của gơng phẳng…(8) …vùng nhìn thấy của gơng cầu lồi có cùng kích thớc

5 ảnh ảo của một vật tạo bởi các gơng có thể nhìn thấy nhng không thể…(9) … trên màn chắn

6 ảnh ảo của một vật nhìn thấy trong gơng cầu lõm ……(10) ……ảnh ảo của vật đó nhìn thấy trong gơng phẳng

Bài 3(1điểm): Tia sáng SI tạo với mặt gơng phẳng MN một góc 600

a) Hãy vẽ tia phản xạ và tính góc phản xạ ?

b) Giữ nguyên tia SI, vẽ một vị trí đặt gơng để thu đợc tia phản xạ nằm ngang ?

-Hết -Đáp ánBài 1: Mỗi ý đúng cho 0,5 điểm

Trang 22

1 Kiến thức

+ Nêu đợc đặc điểm chung của các nguồn âm

+ Nhận biết đợc một số nguồn âm thờng gặp trong đời sống

* Đối với giáo viên:

a Dụng cụ thí nghiệm chuẩn bị cho mỗi nhóm

+ một sợi dây cao su mỏng

- Vậy vật nh cái trống gọi là nguồn âm,vậy

khi phát ra âm nguồn nguồn âm có đặc

điểm gì ? trả lời câu hỏi này trong bài học

hôm nay

- Giáo viên gõ vào mặt trống

- Các em có nghe thấy gì không?

- Đặt câu hỏi tình huống

- Giới thiệu qua chơng âm học nghiên cứu gì ?

- Làm thí nghiệm đặt câu hỏi dẫn dắt học sinh vào bài

Hoạt động 2 (10 phút) nhận biết nguồn âm

- Từ thí ngiệm vậy thế nào là nguồn âm?

- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm - Giáo viên đặt vấn đề từ thí nghiệm đầu bài- Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi

Trang 23

- Học sinh lấy ví dụ về một nguồn âm - Chỉ ra một số ví dụ nguồn âm trong đời

sống hàng ngày

Hoạt động 3 ( 20 phút) tìm hiểu đặc điểm chung của nguồn âm

- Nhóm học sinh nhận dụng cụ thí nghiêm

- Suy nghĩ trả lời câu C6, C7, C8, C9

Hoạt động 5 ( 3 phút) tổng kết bài học,giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Làm bài tập 10.1, 10.2,10.3(SBT)

+ Nêu đợc mối liên Hử giữa độ cao và tần số của âm

+ Sử dụng đợc thuật ngữ âm cao ( âm bổng), âm thấp ( âm trầm) và tần số khi so sánh hai

a Dụng cụ thí nghiệm chuẩn bị cho mỗi nhóm

+ 1 dây cao su buộc căng trên giá đỡ

Trang 24

+ 1 giá thí nghiệm.

+ 1 con lắc đơn co chiều dài 20 cm

+ 1 con lắc đơn có chiều dài 40 cm

+ 1 đĩa phát âm có 3 hàng lỗ vòng quanh 1 mô tơ 3- 6 v 1chiều

+ một miếng phin nhựa

+ 1 thép lá (0,7x15x300)mm

b Chia lớp làm 6 nhóm

c Nội dung ghi bảng.

Tiết 12: độ cao của âm

I Dao động nhanh,chậm – tần số

* Thí nghiệm 1:

* Nhận xét: + Số dao động trong 1s gọi là tần số, đơn vị tần số gọi là héc, Kí hiệu Hz

+ Dao động càng nhanh tần số dao động càng lớn, (và ngợc lại)

II âm cao (âm bổng), âm thấp (âm trầm)

* Thí nghiệm 2:

* Nhận xét: + phần tự do của thớc dài dao động chậm âm phát ra thấp

+ phần tự do của thớc ngắn dao động nhanh âm phát ra cao

* Thí nghiệm 3:

* Nhận xét:

+ Khi đĩa quay chậm , góc miếng bìa dao động chậm âm phát ra thấp

+ Khi đĩa quay nhanh , góc miếng bìa dao động nhanh âm phát ra cao

* Kết luận: - dao dộng càng nhanh, tần số dao động càng lớn, âm phát ra càng cao

* Học thuộc phần ghi nhớ (SGK).

Hoạt động 1 (10 phút) kiểm tra – tổ chức tình huống học tập

- Các nguồn âm có đặc điểm nào khác

Hoạt động 2 (10 phút) quan sát dao động nhanh chậm , nhiên cứu khái niệm tần số.

- Học sinh quan sat thí nghiệm do giáo viên

thực hiện

- Học sinh quan sát và hoàn thành C1

- Học sinh hiểu đợc khái niện tần số, đơn vị,

tần số phụ thuộc gì ?

- Làm thí nghiệm cho học sinh quan sát

- Yêu cầu học sinh quan sát điền vào bảng

- Giải thích cho học sinh khái niện tần số ,

đợn vị, sự phụ thuộc

Hoạt động 3 (15phút) Nghiên cứu mối liên hệ giữa độ cao của âm với tần số.

- Học sinh chia làm 6 nhóm

- Các nhóm làm thí nghiệm 2, 3

- Vậy từ 2 thí nghiệm, suy ra nhận xét

- Chia nhóm thí nghiệm

- Phát dụng cụ thí nghiệm

- Có nhận sét gì về độ cao của âm và dao

Trang 25

- Học sinh hoàn thành kết luận động của phần tự do của thớc.

- Có nhận xét gì về tốc độ quay của đĩa và

âm phát ra?

Hoạt động 4 (7 phút) vận dụng

- Học sinh suy nghĩ trả lời câu C5, C6, C7

- Đa ra đáp án biểu điểm yêu cầu học sinh

đối chiếu bài làm của mình

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học , giao nhiệm học tập ở nhà.

- Làm bài tập 11.1, 11.2, 11.3(SBT)

- Khái niệm biên độ dao động

- Độ to của âm phụ thuộc vào biên độ

Trang 26

* Nhận xét: + Đầu thớc lệch khỏi vị trí cân bằng càng nhiều biên độ dao động càng lớn âm phát ra càng to

+ Độ to của âm đợc đo bằng đơn Vị đêxiben(Db)

+ Ngời ta có thể dùng máy để đo độ to của âm

* Học thuộc ghi nhớ SGK.

III tổ chức hoạt động dậy học

Hoạt động 1 (10 phút): Kiểm tra – Tổ chức tình huống học tập

- Chữa bài tập 11.1, 11.2

- Tổ chức tình huống học tập nh SGK

- 2 học sinh lên bảng

- Nêu câu hỏi: tần số là gì ? đơn vị của tần

số, âm cao âm thấp phụ thuộc vào yếu tố nào

?

- Nêu câu hỏi tình huống nh SGK

Hoạt động 2 (15 phút): Nghiên cứu về biên độ dao động, mối liên hệ giữa biên độ dao

- Yêu cầu học sinh rút ra kết luận

- Có nhận xét gì về độ lệch của quả cầu bấc với âm phát ra từ trống?

- Trong hai trờng hợp?

Hoạt động 3 (7phut) tìm hiểu độ to của một số âm.

- Học sinh tự tìm hiểu thông tin trong SGK

- Học sinh suy nghĩ trả lời câu C4, C5, C6,

C7

- Nêu câu hỏi

Trang 27

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học , giao nhiệm vụ ở nhà.

- Làm các bài tập 12.1, 12.2, 12.3 SBT

- Giao bài tập cho học và nhắc nhở

+ Kể tên đợc một số môi trờng truyền âm và không truyền đợc âm

+ Nêu đợc một số thí dụ về sự truyền âm trong các môi trờng khác nhau: rắn, lỏng, khí

2 Kĩ năng:

+ Làm thí nghiệm để chứng minh âm truyền qua các môi trờng nào ?

+ Tìm ra phơng án thí nghiệm để chứng minh đợc càng xa nguồn âm, biên độ dao động âm càng nhỏ dẫn đến âm càng nhỏ

3 Thái độ:

+ Phát triển năng lực t duy của học sinh

+ Mở rộng thế giới quan, nhân sinh quan cho học sinh

II Chuẩn bị của Giáo Viên và Học Sinh:

* Cả lớp: Tranh phóng to hình 13.4

* Mỗi nhóm: + 2 trống (chọn loại trống mặt căng, mỏng).

+ 2 quả cầu bấc

+ 1 nguồn phát âm dùng vi mạch kèm pin

+ 1 bình nớc có thể cho lọt nguồn phát âm vào bình

* Phiếu học tập: Phần này cho HS làm theo nhóm ở phần vận dụng.

Câu 1: Số dao động trong một giây gọi là:

A Vận tốc của âm B Tần số của âm C Độ cao của âm D Biên độ của âmCâu 2: Phát biểu nào sau đây là đúng

Trang 28

A âm không thể truyền đợc qua nớc C Âm có thể phản xạ

B Âm truyền nhanh hơn ánh sáng D Âm có thể truyền trong chân khôngCâu 3: Vận tốc âm thanh trong nớc là 1500 m/s Hỏi trong 6 phút âm thanh đi đợc bao xa ?

A 9000 m B 540 km C 450000 m D 54000 m Câu 4: Vận tốc âm thanh trong không khí là 340 m/s Thời gian để âm thanh đi 10,2 km là:

A 30 s B 3468 s C 0,03 phút D Một kết quả khác

* Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin: Hình ảnh về sóng âm thanh lan truyền trong môi

trờng vật chất ảnh chụp về dao động của hai quả cầu hình 13.1

* Chia nhóm học sinh: 4 nhóm

* Nội dung ghi bảng:

Tiết 14: Môi trờng truyền âm

I Môi trờng truyền âm:

1 Sự truyền âm trong chất khí:

C1: Quả cầu 2 cũng dao động Chứng tỏ dao động của quả cầu 1 đã lan truyền

sang quả cầu 2

C2: Biên độ 2 < Biên độ 1 Chứng tỏ: khi lan truyền biện độ dao động giảm dần

2 Sự truyền âm trong chất khí:

C3: Môi trờng gỗ (chất rắn)

3 Sự truyền âm trong chất lỏng: C4: rắn (hộp nhựa), lỏng (nớc), khí

4 Âm có thể truyền đợc trong chân không hay không ?

III Tổ chức hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Kiểm tra - tổ chức tình huống học tập (10 phút)

+1 HS trả lời câu hỏi: “Em hãy cho biết độ

to của âm phụ thuộc vào nguồn âm nh thế

nào ? Đơn vị đo độ to của âm ?

+ HS chữa bài tập:

HS 1: Chữa bài tập 12.1;12.2

HS 2: Chữa bài tập 12.4, 12.5

- HS khác dới lớp chú ý nghe, nêu nhận xét

và chữa bài vào vở nếu sai

+ GV đặt câu hỏi

+ GV vào bài nh sau:

Phơng án 1: Nh SGK

Phơng án 2: Trong chiến tranh các chú bộ

đội đi tham gia chiến dịch để tránh lọt vào ổ phục kích của địch, các chú đã đặt tai xuống đất để nghe xem có tiếng chân của đôi

Trang 29

+ HS lắng nghe, suy nghĩ, tìm phơng án trả

lời câu hỏi phơng không? Vậy tại sao lại áp tai xuống đất thì nghe đợc, mà đứng hoặc ngồi lại

không nghe thấy đợc?

Hoạt động 2: Nghiên cứu môi trờng truyền âm (25 phút)

HS nghiên cứu về môi trờng truyền âm:

1- Thí nghiệm 1: Sự truyền âm trong chất

khí (5 phút) - Cá nhân HS nghiên cứu thí

nghiệm1 trong SGK

- Chuẩn bị thí nghiệm1 theo nhóm, tiến

hành thí nghiệm

Yêu cầu thấy đợc:

+ Khi gõ mạnh trống 1,quan sát thấy cả hai

quả cầu đều dao động Qủa cầu 1 dao động

mạnh hơn quả cầu 2

+ HS tham gia thảo luận câu hỏi C1, C2:

Câu C1: Qủa cầu 2 dao đông suy ra Âm đã

đợc không khí truyền từ mặt trông 1 đến

mặt trống 2

Câu C2: Biên độ dao động của quả cầu 2

nhỏ hơn biên độ dao động của quả cầu 1

Chứng tỏ càng xa nguồn âm, âm càng nhỏ

Bạn gõ vào bàn thì gõ khẽ sao cho bạn đứng

(không nhìn vào bạn gõ) không nghe thấy

- HS trong nhóm làm thí nghiệm, thay đổi vị

trí cho nhau để tấ cả cùng thấy đợc hiện

t-ợng:

Bạn đứng (B) không nghe thấy tiếng gõ của

bạn (A), bạn (C) áp tai xuống mặt bàn nghe

thấy tiếng gõ

Câu C3: Âm truyền đến tai bạn C qua môi

trờng rắn (gỗ)

- Yêu cầu HS đọc SGK trả lời câu hỏi:

+ Thí nghiệm cần dụng cụ gì ?

- HS nêu hiện tợng (nếu có điều kiện làm

TN) nếu không thì HS nêu hiện tợng mà

SGK đã đa ra để trả lời câu hỏi C5: môi

tr-ờng chân không không truyền âm

HS hoàn thành kết luận và ghi vở

- Yêu cầu HS nghiên cứu thí nghiệm 1 trong SGK trong 1phút, rồi tham gia cùng nhóm chuẩn bị thí nghiệm

- GV chốt lại câu trả lời đúng

- Yêu cầu HS đoc thí nghiệm 2 SGK, bố trí thí nghiệm nh hình 13.2

GV cho HS làm Thí nghiệm 2: Sự truyền âm

trong chất rắn (5 phút)

Chú ý: Do tính hiếu động, các em khi làm

thí nghiệm sẽ gây ồn, khó nhận xét hiện ợng, vì vậy GV có thể cho khoảng 2-3 nhómlần lợt làm Mỗi nhóm sẽ nêu hiện tợng quan sát quan sát và nghe thấy đợc của nhóm mình

t Qua TN yêu cầu HS trả lời câu hỏi C3

GV cho HS làm Thí nghiệm 3: Sự truyền âm

trong chất lỏng (5 phút)

- GV cho HS Tiến hành TN theo nhóm, quan sát và lắng tai nghe âm thanh phát ra Thấy đợc: Âm truyền đến tai qua môi trờng: khí, rắn, lỏng

- Trong chân không âm có thể truyền qua

đ-ợc không ?

- GV treo tranh hình 13.4 giới thiệu dụng

cụ thí nghiệm và cách tiến hành TN

GV đặt câu hỏi: Âm có thể truyền đơc trong chân không hay không ? (5 phút)

- GV thông báo thêm: tại sao âm truyền trong môi trờng vật chất nh: rắn, lỏng, khí

mà không truyền trong môi trờng chân không ?

- Qua các TN trên các em rút ra đợc các kết luận gì ? Hãy điền vào chỗ trống trong kết luận Trang 38 SGK GV hớng dẫn HS thảo

Trang 30

- HS đọc mục 5 SGK, trả lời các câu hỏi của

GV Yêu cầu nêu đợc:

+ Âm truyền dù nhanh nhng vẫn cần thời

+ Vì quãng đờng từ loa công cộng đến tai

dài hơn nên thời gian truyền âm đến tai dài

hơn

luận và ghi KL đúng vào vở

GV Đặt vấn đề mới: Vận tốc truyền âm (5 phút).

- Yêu cầu HS đọc thông báo mục 5 Trang 39SGK và trả lời hệ thống câu hỏi sau:

+ Âm truyền nhanh nhng có cần thời gian hay không ?

+ Trong môi trờng vật chất nào âm truyền nhanh nhất ?

+ Hãy giải thích tại sao ở TN 2: bạn đứng không nghe thấy âm, mà bạn áp tai xuống bàn lại nghe thấy âm ?

+ Tại sao ở trong nhà nghe thấy tiếng đài

tr-ớc loa công cộng ?

Hoạt động 3: Vận dụng - củng cố – hớng dẫn về nhà (10 phút).

- Cá nhân HS suy nghĩ trả lời câu hỏi C7,

C8

Câu C7: truyền qua môi trờng không khí

Câu C8: có thể có phơng án:

+ Khi đi câu, ngời trên bờ phải đi nhẹ để cá

không nghe thấy tiếng động, từ đó các

không bơi đi

+ Hoặc khi đánh cá: thả lới rồi ngời trèo

thuyền bơi xung quanh lới, vừa trèo, vừa

Hoạt động của học sinh

GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi C7, C8 phần vận dụng:

- Môi trờng nào truyền âm ? Môi trờng nào không truyền âm ?

- Môi trờng nào truyền âm tốt nhất ?

GV cho HS đọc phần: Có thể em cha biết rồi trả lời câu hỏi: Âm không truyền đợc

Trợ giúp của giáo viên

gõ để cá nghe thấy tiếng động, chạy vào

Trang 31

1 Đối với giáo viên:

* Dụng cụ thí nghiệm cho mỗi nhóm:

+ 1 giá đỡ, 1 tấm gơng, 1 nguồn phát âm dùng vi mạch

+ 1 bình nớc

* Chia lớp thành 6 nhóm học tập

* Nội dung ghi bảng.

Tiết 15: phản xạ âm - tiếng vang

I Phản xạ âm tiếng vang

+ Ta nghe đợc tiếng vang khi âm truyền đến vách đá và dội lai đến tai chậm hơn âm truyền trực tiếp đến tai một khoảng thời gian ít nhất là 1/15giây

+ âm dội lại khi gặp mặt chắn là âm phản xạ

* Kết luận : có tiếng vang khi ta nghe thấy âm phản xạ cách âm trực tiếp một khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây

Hoạt động 1 (10 phút) kiểm tra – tổ chức tình huống học tập

- Lấy VD về môi trờng nào truyền đợc âm,

môi trờng nào truyền âm tốt - chữa bài 13.2,

- Nêu tình huống học tập

Hoạt động 2 (10 phút) nghiên cứu âm phản xạ và hiện tợng tiếng vang.

- Học sinh quan sát hình 14.1

- Cho học sinh biết thế nào là tiếng vang

- Yêu cầu học sinh hoàn thành kết luận

- Một học sinh trả lời, HS khác nhận xét

- Đặt câu hỏi nêu vấn đề:

- Em thờng nghe thấy tiếng vang ở đâu?

- Tại sao trong phòng kín ta nghe thấy tiêng

to hơn ngoài trời?

- Giải thích phản xạ âm là gì

- Có tiếng vang khi nào

Hoạt động 3 (10 phút) Nghiên cứu vật phản xạ âm tốt và vật phản xạ âm kém.

- Học sinh nhận dụng cụ thí nghiệm - Phát dụng cụ thí nghiệm

Trang 32

- Học sinh làm thí nghiệm hinh 14.2.

- Học sinh suy nghí làm bài C5, C6, C7, C7,

C8 Trong đó: C7:

V = 1500m/s

S= v.t = 1500.0,5= 750(m)

- Chấm bài của bạn dới sự hớng dẫn của giáo

- Đa ra đáp án, biểu điểm

- Yêu cầu học sinh trả lời

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học , giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Nhận xét giờ học: u, khuyết điểm

+ Phân biệt đợc tiêng ồn và ô nhiễm tiếng ồn

+ Nêu đợc và giải thích đợc một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn

a Dụng cụ thí nghiệm

cho cả lớp:

+ 1 trống, duỳ trống

Trang 33

+ 1 hộp sắt

c Nội dung ghi bảng.

Tiết 16: chống ô nhiễm tiếng ồn

I Nhận biết ô nhiễm tiếng ồn

+ Tiếng ồn gây ô nhiễm là tiếng ồn to và kéo dài làm ảnh hởng xấu đến sức khoẻ

và sinh hoạt của con ngời

II Tìm hiểu biện pháp trống ô nhiễm tiếng ồn.

+ Treo biển báo “cấm bóp còi” tại những lơi gần bệnh viện, trờng học

+ Xây dựng tờng bê tông ngăn cách khu dân c với đờng cao tốc

+ Trồng nhiều cây xanh để âm truyền đến gặp lá cây sẽ phản xạ theo các hớng khác nhau

+ Làm trần nhà, tờng nhà dày bằng xốp,làm tờng phủ dạ , phủ nhung để ngănbớt âm truyền qua chúng

* Phần ghi nhớ SGK.

Hoạt động 1 (10 phút) kiểm tra bài cũ – tạo tình huống học tập

- Nêu câu hỏi tình huống

Hoạt động 2 (10 phút) nhận biết ô nhiễm tiếng ồn

- Học sinh quan sát tranh vẽ 15.1, 15.2

- Nêu câu hỏi

- Gợi ý câu hỏi”tiếng ồn đó đều to”

- Chỉ ra cho học sinh tiếng ồn bị ô nhiễm

- Hớng dẫn học sinh rút ra kết luận

Hoạt động 3 (15 phút) tìm hiểu biện pháp trống ô nhiễm tiếng ồn.

nhiễm tiếng ồn trong SGK

- Học sinh hoàn thành câu C3, C4

- Giáo viên đặt câu hỏi- Để trống ô nhiễm tiếng ồn ngời ta thờng dùng các biện pháp nào?

- Gọi học sinh cho biết các biện pháp chống

ô nhiễm tiếng ồn trong thực tế

- Phòng hát nhạc ngời ta làm nh thế nào

- đa ra một số vị trí cần sử dụng các biện pháp này

Trang 34

- Hớng dẫn các em có 3 biện pháp thờng

dùng

+ tác động vào nguồn âm

+ phân tán âm trên đờng truyền

+ ngăn không cho âm truyền đến tai

- ở gần đờng cao tốc ngời ta làm nh thế nào?

Hoạt động 4 (7 phút) vận dụng.

- Học sinh suy nghĩ hoàn thành câu C5,C6

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học, giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh ,lu ý nhứng sai sót mà học sinh haymắc phải

Ngày soạn: / /

Ngày giảng: / /

Tiết 17: tổng kết chơng II: âm học

I mục tiêu

+ ôn tập củng cố lại kiến thức về âm thanh

+ Luyện tập cách vận dụng kiến thức về âm thanh vào cuộc sống

+ Hệ thống hoá lại kiến thức của chơng 1 và 2

II chuẩn bị của giáo viên và học sinh

+ Giáo viên chuẩn bị hệ thống các kiến thức trọng tâm của bài

+ Học sinh chuẩn bị đề cơng ôn tập dựa theo phần tự kiểm tra

Hoạt động 1 (20 phút) Tổ chức.

- Các nhóm kiểm tra chéo theo nhóm

- Yêu cầu kiểm tra đủ

- Sau một thời gian nhất định yêu cầu học

sinh phát biểu phần tự kiểm tra

- Mỗi câu 2 học sinh

- Học sinh thảo luận chỉnh sửa phần còn sai

- Đa ra yêu cầu

- Kiểm tra các nhóm trong quá trình kiểm tra

- Đa ra câu hỏi

- Yêu cầu các nhóm thảo luận sửa các câu còn sai của bạn

Trang 35

Hoạt động 2 (10 phút) Vận dụng

- Học sinh trả lời từ câu 1đến 7

- Câu 1, 2, 3 mỗi câu chuẩn bị 1 phút

- Câu 4 để học sinh thảo luận theo các gợi ý

:

- Cấu tạo mũ của nhà du hành ?

- Khi chạm mũ nói chuyện thì âm truyền

theo môi trờng nào?

- Câu 5 học sinh trả lời đợc ngõ nào mới có

âm đợc phản xạ nhiều lần và kéo dài tạo ra

tiếng vang

- Câu 7 học sinh xây dựng đợc các biện

pháp chống tiếng ồn

- Đa ra yêu cầu

- Học sinh chuẩn bị mỗi câu trong vòng 7 phút

- Giáo viên gợi ý học sinh theo các mục bên

- Gợi ý sảy ra tiếng vang ở những ngõ nào

- Yêu cầu học sinh xây dựng các phơng án chống ô nhiễm tiến ồn

Hoạt động 3 (7 phút) trò chơi ô chữ

- Yêu cầu học sinh lên dẫn chơng trình

tổ chức trò chơi nh trò chơi chiếc nón kì

- Nhắc lai các câu hỏi trong bài, các hiện tợng có liên quan trong thực tế

- Chuẩn bị tốt cho giờ sau kiểm tra 1 tiết

Trang 36

+ Giải thích đợc 1 số hiện tợng nhiễm điện do cọ xát trong thực tế( chỉ ra các vật nào cọ xát với nhau và biểu hiện của sự nhiễm điện ).

1 Đối với giáo viên.

a Dụng cụ thí nghiệm.

Cho mỗi nhóm:

+ 1thớc nhựa , 1 thanh thuỷ tinh hữu cơ, 1 mảnh nilong

+ 1 quả cầu nhựa xốp đờng kính 1cm hoặc 2cm có xuyên sợi chỉ khâu, 1 giá treo

+ 1 mảnh len hoặc một mảnh lông thú, 1 mảnh dạ, 1 mảnh lụa kích thớc khoảng

150x150mm

+1 số mảnh giấy vụn

+ Bút thử điện, thông mạch, 1 mảnh tôn 130x 180

b Nội dung ghi bảng

Tiết 19: sự nhiễm điện do cọ sát

+ Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng làm sáng bóng đèn bút thử điện

+ Các vật sau khi bị cọ xát có tính chất đã nêu trong các kết luận trên đợc gọi là các vật nhiễm điện hay các vật mang điện tích

Hoạt động của giáo viên Trợ giúp của giáo viên

* HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi:

“ Tại sao váo mùa động khi cởi ao len ta

th-ờng thấy có những tia lửa ? ”

- Học sinh suy nghĩ trả lời

* Giáo viên nêu vấn đề

- Đặt câu hỏi

- Gọi hai học sinh trả lời

- để giải thích hiện tợng này bài hôm nay chochúng ta biết điều đó

Hoạt động 2 (30’): Làm thí nghiệm phát hiện vật bị cọ xát có khả năng hút các vật khác.

- Học sinh tiến hành thí nghiệm

- Ghi kết quả thu đợc vào bảng sau

- Phát dụng cụ thí nhiện cho học sinh

- Hớng dẫn học sinh làm thí nghiệm

Trang 37

Vật cọ sát giấy nilong nhựa

- Yêu cầu học sinh điền kết quả vào bảng

- Từ kết quả thu đợc yêu cầu học sinh rút rakết luận

- Sau khi làm thí nghiệm yêu cầu học sinh thảo luận rút ra kết luận

- Giải thích cho học sinh biết tại sao có hiệntợng nh trên

- Chấm bài của bạn dới sự hớng dẫn của giáo

Hoạt động 4 (3 phút) Tổng kết bài học, giao nhiệm vụ ở nhà.

+ Nêu đợc cấu tạo nguyên tử gồm: hạt nhân mang điện tích dơng và các elechtron mang

điện tích âm quay xung quanh hạt nhân, nguyên tử trung hoà về điện

+ Biết vật mang điện tích âm thừa elechtron, vật mang điện tích dơng thiếu elechtron

1 Đối với giáo viên.

a Dụng cụ thí nghiệm.

Trang 38

Cho cả lớp:

+ Tranh phóng to mô hình đơn giản của nguyên tử

+ Hai mảnh nilông kích thớc khoảng 70x12mm

+ 1bút chì hoặc đũa nhựa , 1 kẹp nhựa

+ 1 mảnh len,dạ, 1 mảnh lụa

+ Một mảnh thuỷ tinh hữu cơ kích thớc 5x10x200mm

+ 2 đũa nhựa có lỗ hổng ở giữa dài 20mm +1 mũi nhọn đặt trên đế nhựa

b.Phiếu học tập: nội dung phiếu học tập.

Phiếu học tập(Học sinh tiến hành trong 5 phút)

Điền từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thành phần sơ lợc về cấu tạo của nguyên tử

1 ở tâm nguyên tử có một ……….mang điện tích dơng

3 Xung quanh hạt nhân có các …… mang điện tích âm chuyển động tạo thành lớp vỏ nguyên tử

3 Tổng điện tích âm của các elechtron có giá trị tuyệt đối …… điện tích dơng hạt nhân do

đó bình thờng nguyên tử trung hoà về điện

4 …… có thể dịch chuyển từ nguyên từ nguyên tử này sang nguyên tử khác , từ vật này sangvật khác

5 Hai quả cầu nhựa mang điện tích cùng loại (cùng dấu) khi đặt gần nhau thì chúng:

d Nội dung ghi bảng.

Tiết 20: hai loại điện tích

I Hai loại điện tích.

- Ngời ta quy ớc gọi điện tích của thanh thuỷ tinhkhi cọ xát vào lụa là điện tích dơng (+) ;

điện tích của thanh nhựa sẫm màu khi cọ xát vào vải khô là điện tích âm (-)

II Sơ lợc về cấu tạo nguyên tử.

Cấu tạo nguyên tử:

Trang 39

+ ở tâm mỗi nguyên tử có một hạt nhân mang điện tích dơng.

+ Xung quanh hạt nhân có các elechtron mang điện tích âm chuyển động tạo thành lớp vỏ của nguyên tử

+ Tổng điện tích âm của các elechtron có trị số tuyệt đối băng điện tích dơng của hạt nhân.+ Electron có thể chuyển từ nguyên tử này sang nguyên tử khác, từ vật này sang vật khác

* Ghi nhớ SGK

Hoạt động 1 (7 phút) kiểm tra – tổ chức tình huống học tập.

- Có thể làm cho vật nhiễm điện bằng cách

nào? vật nhiễm điện có tính chất gì?

- Hai vật đẩy hay hút nhau?

- Trong thí nghiệm 2 chúng đẩy hay hút nhau?

- Vậy chúng mang điện tích khác nhau hay cùng nhau?

- Đa ra câu hỏi

- Yêu cầu học sinh trả lời

- Từ thí nghiệm yêu cầu học sinh rut ra kết luận

Hoạt động 3 (8 phút): Tìm hiểu sơ lợc về cấu tạo nguyên tử

- Học sinh quan sát cấu tạo nguyên tử

Bằng mô hình

- Vật mang điện tích dơng thì thừa e hay

thiếu e ?

- Vật thiếu electron thì mang điện tích gì ?

- Đa ra tranh vẽ mô hình nguyên tử

- Giải thích cho học sinh cấu tạo của nguyên tử

- Đặt câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời

Hoạt động 4 (5 phút): Vận dụng.

Trang 40

Hoạt động 5 (3 phút) tổng kết bài học, giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

- Làm bài tập 18.1, 81.2, 18.3(SBT)

Cách thức tổ chức các hoạt động học tập của học sinh ,lu ý nhứng sai sót mà học sinh haymắc phải

+ Mô tả một thí nghiệm tạo ra dòng điện, nhận biết có dòng điện và nêu đợc dòng

điện là dòng dịch chuyển có hớng của các điện tích

+ Nêu đợc tác dụng chung của các nguồn điện, và nhận biết các nguồn điện thờngdùng với hai cực của nó

+ Mắc và kiểm tra để đảm bảo một mạch điện kín đơn giản hoạt động đợc

2 Kĩ năng:

+ Biết nghiên cứu tài liệu

+ Bố trí thí nghiệm, quan sát thí nghiệm để rút ra kết luận

3 Thái độ:

+ Bồi dỡng và phát triển năng lực t duy, thế giới quan cho HS

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1 GV chuẩn bị cho mỗi nhóm:

+ Tranh vẽ to hình 19.1, 2 SGK

+ Các loại pin mỗi loại một chiếc, một ácquy, một đinamô xe đạp

2 Cá nhân HS :

+ mảnh phim nhựa, bút thử điện, pin đèn, một công tắc, 5 đoạn dây nối, đèn pin

3 Gợi ý ứng dụng công nghệ thông tin: Hình ảnh chuyển động có hớng của các electron tự

do trong dây kim loại làm sáng bóng đèn

4 Dự kiến chia nhóm học tập: 4 nhóm

5 Nội dung ghi bảng:

Tiêu đề	Giáo án vật lý 7 hoàn chỉnh
Tác giả	Nguyễn Trọng Truyền
Trường học	Trường THCS Lục Sơn - Lục Nam
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	82
Dung lượng	4,09 MB