VĂN BẢN: BÀI CA CÔN SƠN Trích Côn sơn ca - Nguyễn Trãi A.. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Cảm nhận được sự hoà nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn qua một đoạn trích được dịch theo t
Trang 1VĂN BẢN:
BÀI CA CÔN SƠN
Trích Côn sơn ca - Nguyễn Trãi
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được sự hoà nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn qua một
đoạn trích được dịch theo thể thơ lục bát
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Nguyễn Trãi
- Sơ bộ về thể thơ lục bát
- Sự hoà nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn được thể hiện trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Nhận biết thể loại thơ lục bát
- Phân tích đoạn thơ chữ Hán
3 Thái độ:
- Có tấm lòng yêu quê huơng đất nước
C PHƯƠNG PHÁP
Trang 2- Vấn đáp kết hợp thuyết trình.
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
? - Đọc phần phiên âm và phần dịch thơ bài “Nam quốc sơn hà” ?
? - Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ trên?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài (1p)
- Nguyễn Trãi là vị anh hùng dân tộc vĩ đại, văn võ song toàn có công lớn với dân với nước, với nhà Lê,
nhưng cuộc đời lại kết thúc một cách thảm khốc trong vụ án Lê Chi Viên Ngoài ra ông còn là nhà văn
nhà thơ lớn của dân tộc , để lại cho đời nhiều tác phẩm Hán Nôm bất hủ Côn Sơn Ca được sáng tác
trong thời gian NT phải về sống ẩn dật ở Côn Sơn.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
HOẠT ĐỘNG 1 Giới thiệu chung về
tác giả, tác phẩm và hoàn cảnh ra đời.
? Em hãy nêu đôi net về tác giả, tác
phẩm?
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả:
NT: (1380 – 1442) quê ở Hải Dương , vị anh hùng dân tộc , nhà quân sư tài ba.nhà thơ , danh nhân văn hoá thế giới, là người có công
Trang 3 ? Bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh nào?
? Nêu đôi nét về tác phẩm, thể thơ?
GV nhận xét,nói qua tiểu sử và hoàn cảnh
dẫn đến việc ông từ quan về ở ẩn
GV giới thiệu rõ hơn về thể thơ lục bát
*HOẠT ĐỘNG 2: Đọc – Tìm hiểu văn
bản
- Huớng dẫn HS đọc và tìm hiểu chú
thích
GV: Huớng dẫn HS đọc văn bản: Giọng
êm ái, ung dung, chậm rãi Sau đó mời 2
HS đọc bài
lao to lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh xâm lược NT có
sự nghiệp văn chương đồ sộ, phong phú.1442 NT bị giết thảm khốc.1464 được Lê Thánh Tông rửa oan
2 Tác phẩm:
- Côn Sơn Ca được ông sáng tác
trong thời gian ông bị chèn ép cáo quan về ở ẩn ở Côn Sơn
- Bài thơ viết bằng chữ Hán
- Thể thơ : Lục bát
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đ ọc – tìm hiểu từ khó
2 Tìm hiểu văn bản:
a Bố cục: Chia hai phần
b Phương thức biểu đạt: Trữ tình
c Phân tích
*Hành động và tâm hồn tác giả
Ta nghe
Ta ngối
… ta lên ta nằm
… ta ngâm thơ nhàn
Trang 4HS :Giải thích một vài từ khó trong SGK.
? Bố cục chia làm mấy phần ? Nội dung
của từng phần?
GV :Yêu cầu xác định nội dung chính
? Hãy cho biết nội dung cần phân tích
trong bài thơ này?
Gv : Định hướng
? Trong đoạn trích từ nào được lặp đi lặp
lại nhiều lần .Vậy Ta ở đây là ai ?
(Nguyễn Trãi )
? Nguyễn Trãi đang làm gì ở Côn Sơn ?
Hs :Phát biểu
GV giảng:Ta nghe tiếng suối như nghe
tiếng đàn cầm
- Ta ngồi trên đá tưởng ngồi trên chiếu
êm
- Ta nằm dưới bóng mát ta ngâm thơ
nhàn
Tiếng suối chảy rì rầm lại thành như
tiếng đàn , đá rêu phơi lại thành chiếu
êm
HS:So sánh , liên tưởng , tưởng tượng.
? Tìm những từ ngữ diễn tả hành động
của Ta ở Côn Sơn ? ( nghe , ngồi , nằm ,
Lặp từ Thể hiện tâm hồn ung dung nhàn nhã , thanh thản , thoải mái không vướng bận chuyện đời
*Cảnh trí Côn sơn trong hồn thơ Nguyễn Trãi
… suối chảy rì rầm
Đá rêu phơi…ngồi chiếu êm
…rừng thông mọc như nêm
…bóng trúc râm
Biện pháp nghệ thuật : So sánh liên tưởng hình ảnh gợi tả cảnh trí Côn Sơn trong hồn thơ Nguyễn Trãi
Khung cảnh đẹp nên thơ ,
Trang 5? Qua những điều đó , hình ảnh của ta ,
đặc biệt là tâm hồn của ta được thể hiện
như thế nào ?
Hs :Thảo luận (3’) trình bày
Gv : Gợi dẫn
? Cảnh trí ở Côn Sơn hiện ra trong tâm
hồn Nguyễn Trãi ntn?
GV: Suối chảy , đá rêu phơi , rừng thông
bóng trúc.
? Chỉ vài nét chấm phá Nguyễn Trãi đã
phác hoạ nên bức tranh thiên nhiên với
cảnh trí Côn Sơn ntn?
HS: Cảnh trí thiên nhiên thoáng đãng ,
thanh tĩnh , nên thơ Ở đây có suối rì
rầm , có đá rêu phơi , có rừng trúc xanh
tạo khung cảnh cho thi nhân ngồi làm thơ
.
HS:Người có tâm hồn gợi mở , yêu thiên
nhiên
? Em có nhận xét gì về cách diễn đạt ý
thơ của bài thơ ?
GV giảng: Cứ 1 câu tả cảnh lại 1 câu nói
về hoạt động trạng thái của con người
trước cảnh đó
- Sự giao hoà giữa cảnh và người.
? Qua đoạn thơ em hiểu thêm gì về con
thanh tĩnh , thoáng đãng , qua đó cho thấy tác giả có tâm hồn gợi
mở , yêu thiên nhiên
3.Tổng kết:
a Nghệ thuật : Sử dụng đại từ
xưng hô "ta" , đan xen chi tiết tả người , cảnh Bản dịch theo thể thơ lục bát Lời thơ dịch trong sáng, sinh động, sử dụng các biệnu pháp so sánh, điệp ngữ có hiệu quả nghệ thuật
b Ý nghĩa văn bản : Sự giao hoà
trọn vẹn giữa con người và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của chính NT
III Luyện tập
Bài 1/81
- Cả 2 đều là sản phẩm của những tâm hồn thi sĩ,những tâm hồn có khả năng hoà nhập với thiên nhiên,cả 2 nhà thơ cùng nghe tiếng
Trang 6người Nguyễn Trãi ? (Ghi nhớ sgk)
*HOẠT ĐỘNG 3 : Tổng kết văn bản
* HOẠT ĐỘNG 4 : Hướng dẫn luyện
tập
suối mà như nghe tiếng nhạc.Mặc
dù một bên là đàn,một bên là tiếng hát
E HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ
- Nắm được tiểu sử về Nguyễn Trãi
- Trình bày nhận xét về hình ảnh nhân vật ta được miêu tả trong bài thơ.
- Chuẩn bị bài “Từ Hán Việt”
F RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………