-Cảm nhận được hồn thơ thắm thiết tình quê của Trần Nhân Tông trong bài “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” và sự hoà nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn qua đoạ
Trang 1TUẦN 6 BÀI 6
Văn bản: - BÀI CA CÔN SƠN
(Côn Sơn ca- trích) -BUỔI CHIỀU ĐỨNG Ở PHỦ
THIÊN TRƯỜNG TRÔNG RA (Thiên Trường vãn vọng) (Tự học
có hướng dẫn)
I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT.
-Cảm nhận được hồn thơ thắm thiết tình quê của Trần Nhân
Tông trong bài “Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra” và sự hoà
nhập giữa tâm hồn Nguyễn Trãi với cảnh trí Côn Sơn qua đoạn thơ trích
“Bài ca Côn Sơn”.
-Tiếp tục tìm hiểu thể thơ thất ngôn tứ tuyệt và sơ bộ hiểu thêm thể thơ lục bát
II-CHUẨN BỊ.
1.Giáo viên: Nghiên cứu SGK-SGV, tranh ảnh Nguyễn Trãi
2.Học sinh:Xem bài và chuẩn bị bài
III-TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY-HỌC.
NỘI DUNG HOẠT
ĐỘNG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH HOẠT ĐỘNG 1 (5’)
Khởi động
-Oån định
-Kiểm tra bài cũ
-Bài mới
-Kiểm tra sỉ số lớp
HỎI:
1/Hãy đọc thuộc lòng bài thơ
“Sông núi nước Nam” và
“Phò giá về kinh”?
2/Em có nhận xét chung gì về hai bài thơ?
-Y/c HS nhận xét và bổ sung -GV nhận xét và công bố điểm
-Ghi tựa bài lên bảng
-Báo cáo sỉ số
-Cá nhân trả lời:
1/Đọc thuộc lòng
bài thơ “Sông núi
nước Nam” và “Phò giá về kinh”
2/Nhận xét chung về hai bài thơ:
+Hai bài thơ thể hiện bản lĩnh, khí phách của dân tộc ta
+Nêu cao chân lí vĩnh viễn
+Khí thế chiến thắng, khát vọng thịnh trị
-HS nhận xét bổ sung
-Lắng nghe
-Ghi tựa bài vào tập
HOẠT ĐỘNG 2 (30’)
Đọc và hiểu văn
bản
BÀI CA CÔN SƠN
I-TÌM HIỂU CHUNG
1.Tác giả:
-Nguyễn Trãi
(1380-1442)
2.Tác phẩm:một sự
nghiệp văn chương
-Y/c HS đọc chú thích
HỎI:Dựa vào chú thích hãy
nêu vài nét về tác giả và tác phẩm?
-Cá nhân đọc
-Cá nhân trả lời:
+Tác giả:Nguyễn Trãi (1380-1442)… +Tác phẩm:Bình Ngô đại cáo, Ức Trai thi tập,…
Tiết 21
Ngày soạn:
………
Trang 2đồ sộ và phong phú.
II-PHÂN TÍCH:
1.Cảnh sống và
tâm hồn Nguyễn
Trãi ở Côn Sơn.
-Nguyễn Trãi đang
sống trong những
giây phút thảnh thơi
thả hồn vào cảnh trí
Côn Sơn
-Tâm hồn giao hoà
trọn vẹn với thiên
nhiên tìm thấy trong
thiên nhiên sự thanh
thản trong tâm hồn
-GV treo ảnh Nguyễn Trãi -GV hướng dẫn học sinh đọc bài thơ
-Y/c HS đọc bài thơ -GV nhận xét về cách đọc bài thơ
HỎI:Bài thơ được làm theo
thể thơ nào?
HỎI:Cảnh Côn Sơn được
miêu tả qua những chi tiết nào?
HỎI:Từ “ta” có mặt trong
bài thơ mấy lần? Em hiểu
“ta” là ai?
HỎI:Hình ảnh và tâm hồn
Nguyễn Trãi hiện lên trong đoạn thơ như thế nào?
HỎI:Oâng đã làm gì ở Côn
Sơn?
HỎI:Hãy tìm các từ ngữ tả
các cảnh đẹp mà nhà thơ đã tiếp xúc?
HỎI:Khi tiếp xúc với cảnh
đẹp ấy, cảm xúc của Nguyễn Trãi như thế nào?
HỎI:Sự biểu hiện cảm xúc
đó được sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
-Quan sát ảnh -Lắng nghe -Cá nhân đọc -Lắng nghe
-Cá nhân trả lời:trong nguyên văn chữ Hán, Côn Sơn ca viết theo thể thơ khác nhưng ở đây được dịch bằng thể thơ lục bát (lục bát nghĩa là sáu tám – tức là sau một câu 6 chữ là một câu 8 chữ và không hạn định số câu….)
-Cá nhân trả lời:
+Suối chảy rì rầm +Phiến đá rêu phủ xanh phơi mình dưới nắng
+Rừng thông mọc chen chúc
-Cá nhân trả
lời:từ “ta” có mặt
trong bài thơ 5 lần
Từ “ta” là chỉ
Nguyễn Trãi
-Cá nhân trả lời:Nguyễn Trãi đang sống trong những giây phút thảnh thơi thả hồn vào cảnh trí Côn Sơn
-Cá nhân trả lời:nghe tiếng suối,
ngồi trên đá, nằm trong rừng thông, ngẩn ngơ dưới bóng trúc
-Cá nhân trả lời:
+suối rì rầm +đá rêu phơi +thông mọc như nêm, trúc râm có bóng mát, có màu xanh ngắt
-Cá nhân trả lời:vui thú, say
mê, tâm hồn giao
Trang 32.Cảnh trí Côn Sơn
trong hồn thơ
Nguyễn Trãi.
-Khoáng đạt, thanh cao
và nên thơ
III-TỔNG KẾT.
-Với hình ảnh nhân
vật “ta” giữa cảnh
tượng Côn Sơn nên
thơ, hấp dẫn, đoạn
thơ cho thấy sự giao
hoà trọn vẹn giữa con
người và thiên nhiên
bắt nguồn từ nhân
cách thanh cao, tâm
hồn thi sĩ của chính
Nguyễn Trãi
HỎI:Em có cảm nghĩ như
thế nào về hình ảnh nhân
vật “ta ngâm thơ nhàn” trong
màu xanh bóng mát của
bóng “trúc râm”?
HỎI:Qua đoạn thơ, cảnh trí
thiên nhiên Côn Sơn đã hiện lên như thế nào trong hồn thơ Nguyễn Trãi?
HỎI:Hãy chỉ ra hiện tượng
dùng điệp từ? Nêu tác dụng đối với việc tạo nên giọng điệu thơ?
HỎI:Qua đoạn thơ, em hiểu
thêm gì về nhân cách nhà thơ?
-Y/c HS đọc phần ghi nhớ -GV chốt ý và ghi nội dung bài học
hoà trọn vẹn với thiên nhiên tìm thấy trong thiên nhiên sự thanh thản trong tâm hồn
-Cá nhân trả lời:so sánh
+Suối chảy như
tiếng đàn cầm
+đá rêu phơi như
ngồi chiếu êm +ghềnh thông mọc
như nêm….
-Cá nhân trả lời:tâm hồn đang
hoà nhập với thiên nhiên, cảm thấy thiên nhiên tươi đẹp và giải thoát tâm hồn,
-Cá nhân trả lời:đã hiện lên như
một người bạn tri âm, tri kỉ với nhà thơ, đem đến biết bao thú vị, khoáng đạt, thanh cao và nên thơ
-Cá nhân trả lời:giọng điệu trữ
tình, nhẹ nhàng, thiết tha cái tình của một con người chân tình, trọn vẹn với thiên nhiên,…
-Cá nhân trả lời:nhân cách thanh
cao, tâm hồn trong sạch, cốt cách cao
đẹp, “Côn Sơn ca” là
bài ca của sự sống, sự sống được ướp hương sắc của suối, của quê hương, đất nước,…
-Cá nhân đọc -Lắng nghe và ghi bài
BUỔI CHIỀU ĐỨNG Ở
PHỦ THIÊN TRƯỜNG
TRÔNG RA
(Tự học có hướng dẫn)
I-TÌM HIỂU CHUNG
1.Tác giả:
-Y/c HS đọc chú thích
HỎI:dựa vào chú thích hãy
nêu vài nét về:
+Tác giả?
-Cá nhân đọc
-Cá nhân trả lời:
+Tác giả: Trần Nhân Tông (1258-1308)
Trang 4-Trần Nhân Tông
(1258-1308)
2.Hoàn cảnh sáng
tác:
-Bài thơ được sáng
tác trong dịp về
thăm quê cũ ở
Thiên trường (thuộc
tỉnh Nam Định ngày
nay)
II-PHÂN TÍCH:
1.Hai câu đầu.
-Cảnh xóm làng một
chiều tàn phủ mờ
sương khói êm đềm,
nên thơ
2.Hai câu cuối:
-Cảnh sắc đồng quê
thôn dã, thanh bình,
trầm lặng
+Hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?
-GV hướng dẫn học sinh đọc bài thơ (Phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ)
-Y/c HS đọc bài thơ -GV nhận xét về cách đọc bài thơ
HỎI:Bài thơ tả cảnh gì?
HỎI:Hai câu thơ đầu giới
thiệu cho ta cảnh gì?
HỎI:Hai câu thơ đầu tả
cảnh làng quê vào thời gian nào?
HỎI:Nhìn bao khắp làng quê
tác giả thấy quê hương như thế nào?
HỎI:Tả thật mà lại như
thấy cái ảo thể hiện xúc cảm gì của nhà thơ với quê hương?
HỎI:Hai câu cuối miêu tả
cảnh gì?
HỎI:Nhìn cụ thể về làng
quê tác giả nghe thấy, thấy điều gì?
HỎI:Em có nhận xét gì về
việc nhà thơ đã lựa chọn hai hình ảnh: Tiếng sáo và cánh cò để tả cảnh làng quê?
-GV treo tranh ảnh những mục đồng cưỡi trâu và thổi sáo
+Hoàn cảnh sáng tác: được sáng tác trong dịp về thăm quê cũ ở Thiên trường (thuộc tỉnh Nam Định ngày nay) -Lắng nghe
-Cá nhân đọc -Lắng nghe
-Cá nhân trả lời:cảnh xóm thôn,
đồng quê vùng Thiên Trường
-Cá nhân trả lời:cảnh tượng chung của phủ Thiên Trường
-Cá nhân trả lời:buổi chiều tàn -Cá nhân trả lời:mờ ảo như khói
phủ, có nửa yên bình, êm đềm nên thơ
-Cá nhân trả lời:cảm xúc về
cái đẹp của buổi chiều tà ở quê hương pha chút buồn
-Cá nhân trả lời:cảnh sắc đồng
quê dân dã, bình dị, đáng yêu,…
-Cá nhân trả lời:
+Aâm thanh tiếng sáo mục đồng
+Đôi cánh cò trắng hạ trên đồng
-Cá nhân trả lời:hình ảnh rất
tiêu biểu, gợi cảm khiến cho người đọc thấy được vẻ đẹp của đồng quê
-Quan sát tranh
Trang 5III-TỔNG KẾT.
-Cảnh tượng buổi
chiều ở phủ Thiên
Trường là cảnh tượng
vùng quê trầm lặng
mà không đìu hiu Ở
đây vẫn ánh lên sự
sống con người trong
sự hoà hợp với cảnh
vật thiên nhiên một
cách nên thơ, chứng
tỏ tác giảlà con
người tuy có địa vị
tối cao nhưng tâm
hồn vẫn gắn bó
máu thịt với quê
hương thôn dã
HỎI:Em có cảm nhận gì
trước cảnh tượng buổi chiều đứng ở phủ?
HỎI:Em hiểu thêm được
điều gì về tâm hồn ông vua – thi sĩ qua bài thơ?
-Y/c HS đọc phần ghi nhớ -GV chốt ý và ghi nội dung bài học
-Cá nhân trả lời:cảnh đồng quê
tĩnh lặng, êm đềm, thanh bình: bức tranh quê đậm-nhạt; mờ-sáng; xấu-đẹp và tràn đầy sức sống
-Cá nhân trả lời:tâm hồn thanh
cao, yêu đời, yêu quê hương, đất nước,
-Cá nhân đọc -Lắng nghe và ghi bài
HOẠT ĐỘNG 3 (5’)
TỔNG KẾT
-Hai bài thơ đều thể
hiện tình yêu quê
hương, đất nước
-Hai bài thơ sử dụng
biện pháp nghệ
thuật biểu cảm qua
tả cảnh
HỎI:Qua hai bài thơ vậy nét
tương đồng của hai bài thơ là gì?
HỎI:Hai bài thơ sử dụng
biện pháp nghệ thuật như thế nào?
-Cá nhân trả lời:tình yêu quê
hương đất nước
-Cá nhân trả lời:biểu cảm qua
tả cảnh
HOẠT ĐỘNG 4 (5’)
Củng cố-Dặn dò -Về nhà học bài và học
thuộc lòng hai bài thơ
-Xem và chuẩn bị bài Từ
Hán Việt (tiếp theo) cần
nắm:
+Sử dụng từ Hán Việt để tạo sắc thái biểu cảm
+Không nên lạm dụng từ Hán Việt
+Luyện tập
-Nhận xét lớp học
-Nghe tiếp thu dể chuẩn bị