BÀI GIẢNG LUẬT KINH TẾ

Ôn tập kiến thức đã học• Khái niệm: Luật kinh doanh => Luật kinh tế => Luật thương mại • Nội dung: Luật về các loại hình DN => Luật hợp đồng => Luật giải quyết tranh chấp kinh doanh • Đ

Luật kinh tế

CH 20 Đêm 5: 23/09-17/10/2011

Yêu cầu đối với môn học

• Đối với học viên:

– Đọc trước tài liệu (theo hướng dẫn) => 7 nhóm x 5 SV

– Tham gia nghe giảng => Điểm danh => Danh sách lớp + 10 cột để ký

– 07 Kiểm tra học phần => mua giấy A4 (50%) + Thi hết môn (50%)

• Văn bản pháp luật bắt buộc:

May 4, 2019 Luật kinh tế- CH20 3

Lịch làm việc

1 Giới thiệu môn học Giáo trình tr 13-88

2 Tổng quan về Luật kinh

tế

Giáo trình tr 89-144

3 Lựa chọn mô hình DN Giáo trình tr 183-214; NĐ 43/2010/NĐ-CP

4 Hộ kinh doanh, hợp danh NĐ 102/2010/NĐ-CP, TT 14/2010/TT-BKH

Hộ KD TNHH CTCP DNNN ĐTNN HĐ

Đề thi

• Bài tập tình huống hoặc câu hỏi lý thuyết, tự luận

• Thời gian thi: 60 phút

• Dự kiến: Đề cho sử dụng tài liệu

• Nhận định đúng sai: 40%

• Bài tập tình huống: 60%

• Dự kiến: Đề cho sử dụng tài liệu in, không cho sử

dụng các thiết bị truyền tin (điện

• Lưu ý: cách thức thi có thể thay đổi theo quy định

của Khoa Luật

Ôn tập kiến thức đã học

• Khái niệm: Luật kinh doanh => Luật kinh tế => Luật thương mại

• Nội dung: Luật về các loại hình DN => Luật hợp đồng => Luật

giải quyết tranh chấp kinh doanh

• Điểm lại thành tựu Luật kinh tế sau 2 thập kỷ đổi mới:

 Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội

 Pháp lệnh, nghị quyết của UBTV Quốc hội

Quyết định, chỉ thị

của UBND huyện (2)

 Nghị quyết của HĐND xã (1)

 Quyết định, chỉ thị của UBND xã (2)

Nghị định, nghị quyết CP

Quyết định, chỉ thị TTg

Nguồn pháp luật Việt Nam

Lựa chọn mô hình kinh doanh: Các tiêu chí

Các loại hình DN: Từ cá thể tới công ty đại chúng

Các biến thể

Cá nhân kinh doanh

• Cơ sở pháp lý:

– Cá nhân kinh doanh theo NĐ 39/2007/ND-CP (16/03/2007)

– Hộ kinh doanh §§ 49-56 NĐ 43/2010/NĐ-CP

• Hộ một cá nhân

• Hộ gồm một nhóm người => liên đới trách nhiệm như hợp danh

• Hộ gia đình => liên đới trách nhiệm như hợp danh

– DNTN §§ 141-145 LDN

• Những đặc điểm chính:

– Một cá nhân (hoặc nhóm cá nhân) làm chủ

– Tự chịu trách nhiệm vô hạn => nếu nhóm: trách nhiệm liên đới

– Từng cá nhân là nguyên đơn, bị đơn trong các vụ kiện

– Quy mô thường nhỏ (hạn chế bởi cơ sở kinh doanh, số thợ)

Thực tiễn TP HCM

Theo Cục Thuế TP.HCM, vào giữa năm 2009 trên địa bàn

TP.HCM có 126.000 hộ kinh doanh cá thể nhưng chỉ 12.000

hộ (chiếm 9,5%) có thu nhập hằng tháng từ 11 triệu đồng trở lên, nghĩa là sau khi được giảm trừ cho bản thân và hai người phụ thuộc còn thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân  từ 4 triệu đồng

Đến 2011 số hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn TP.HCM vào

Gợi ý một số điểm khác nhau

TNDN??

Cá nhân

Bàn luận

• Đăng ký kinh doanh có ý nghĩa gì?

– Khai sinh ra pháp nhân

– Quản lý

– Công khai hóa

– “Thương nhân thực tế

• Sản nghiệp thương mại

– Lưu ý: DNTN được xem như doanh nghiệp => sổ sách, kế toán

• Thuế

– Lưu ý: DNTN được xem như doanh nghiệp => hoàn thuế

– Lưu ý: Hộ kinh doanh => khoán thuế

Đăng ký kinh doanh

• §§ 13 – 37 quy định chung cho các loại hình công ty => từng loại doanh nghiệp => quy định chuyên ngành

• Điều kiện về người thành lập doanh nghiệp

• Điều kiện về vốn, giấy phép, điều kiện kinh doanh khác

• Thủ tục đăng ký, thành lập doanh nghiệp

– Đối với cá nhân kinh doanh => chi phí nhận diện và thương lượng thấp

– Đối với các liên kết => cần tới một quá trình thương lượng dài hơn (công ty là phức hợp khế ước giữa các thành viên)

Bình luận

 Nhu cầu xây dựng hệ thống đăng ký kinh doanh liên thông (xã, huyện, tỉnh, quốc gia) => chia sẻ thông tin, ít nhất về thành viên, vốn góp, tên công ty, lĩnh vực kinh doanh, người đại diện

 Hai ý nghĩa của đăng ký kinh doanh:

 Quyền tự do kinh doanh => nghĩa vụ của thương nhân, kể cả thương nhân thực tế

 Cơ sở dữ liệu => công khai hóa

 Chia sẻ thông tin giữa ĐKKD và cơ quan thuế => một mã số

 Cải cách nhỏ:

 các chỉ tiêu quản lý quá rườm trên một con dấu (UBND quận => thay địa chỉ)

 Ngành kinh doanh: mã ngành, cơ quan thuế và hải quan

Tin thêm: 2010 nửa triệu doanh

nghiệp/90 triệu dân

 CIEM (2010)

 498.000 DN, 15.000 HTX, 2,4-2,9 triệu hộ kinh doanh, 13.000 hộ kinh

tế trang trại, 10 triệu hộ nông dân

 So sánh tương đối:

 400 dân VN có 1 công ty => phấn đấu 180 dân có 1 công ty => đang

có xu hướng công ty hóa khu vực “phi chính thức”, xem § 11.2, 170.4

Du nhập hợp danh

• Khởi nguyên: (thợ cả - học nghề) => từ hợp danh đến công ty

cổ phần

• Pháp điển hóa: công ty đối nhân và công ty đối vốn

(Pháp-Đức); partnership và công ty (Anh-Mỹ)

• Phương Đông (VN)

– Họ, hụi, biêu, phường => NĐ 144/2006/NĐ-CP 27/11/2006

– Bang => cái bang => hội quán (Tàu)

– Cuộc => cuộc lớn do nhà nước tổ chức (Việt)

– Công ty Đông Ấn Hà Lan

– Du nhập pháp luật công ty qua người Pháp

• 1883, 1931, 1942, 1972

– Khế ước (hợp đồng viết, đăng ký, hư cấu)

– Cùng quản trị, nguyên tắc đồng thuận

– Trách nhiệm riêng rẽ, không chịu thuế thu nhập doanh nghiệp

– Bán lại “phần vốn góp” khó – tính thanh khoản thấp

Một vài so sánh: Hợp danh, Cty TNHH,

cá nhân

§ 3.1 Luật Thuế TNDN và thuế thu nhập

cá nhân

§ 3.1 Luật Thuế TNDN và thuế thu nhập

cá nhân Khả năng huy

động vốn

§ 134.2 đ =>

một dạng bảo

§ 60.1, 52.2.a (HĐTV)

§ 108.2.c

§ 87 HĐQT

Nội dung buổi làm việc

• Một số kênh đầu tư vào Việt Nam

• Nhà đầu tư lần đầu: Lựa chọn địa điểm và hình thức đầu tư

• Nhà đầu tư hiện hữu: Mua lại, chuyển đổi dự án

• Thuê đất cho hoạt động đầu tư

• Khu công nghiệp, khu chế xuất

• Những vấn đề cần lưu ý: Thảo luận

Một số kênh đầu tư vào Việt Nam

• Đầu tư (từ góc nhìn quản lý dự án): đầu

tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp => tiếp tục chia theo các hình thức cụ thể

– Liên doanh, DN 100% NN, HĐ HTKD (BCC)– Chuyển đổi, đăng ký lại, đầu tư mới

– Đầu tư gián tiếp: mua bán phần vốn góp, cổ phiếu– Đầu tư vào VN, đầu tư ra nước ngoài

• Đầu tư (từ góc nhìn tài chính dự án, hạ

tầng): BOT, BT, BTO => KCN, KCX

• Từ góc nhìn quản lý nhà nước: đăng ký

dự án, thẩm tra dự án => xúc tiến, cấp

Nhà đầu tư

lần đầu

• Văn phòng đại diện => Luật thương mại

• Đầu tư trực tiếp

– Chuẩn bị dự án, thành lập DN, thực hiện

dự án – Thuê đất trong KCN, ngoài KCN

• Đầu tư gián tiếp

– Thảo luận: mua cổ phần, chứng khoán của các công ty Việt Nam

Nhà đầu tư lần đầu: Lựa chọn và chuẩn

bị

• Tìm hiểu về môi trường đầu tư, đề xuất

dự án => trung tâm xúc tiến đầu tư

– Nhà đầu tư phải xuất trình giấy tờ gì?

• Bản sao công chứng => dịch & công chứng

Giấy chứng nhận đầu tư

• Một cửa => phòng chuyên môn =>

lãnh đạo

• Phân quyền (DN trong nước do

Phòng ĐKKD, đầu tư nước ngoài do Chủ tịch tỉnh)

• Vấn đề:

– Đầu tư có điều kiện (trường tư, viện tư…)

– Thẩm tra vốn tự khai và vốn thực tế góp

– Định giá vốn góp của bên nước ngoài

– Giám sát sau cấp phép

Nhà đầu tư hiện hữu

• Chuyển đổi, đăng ký lại

– Tiếp tục theo luật cũ – Chuyển đổi

• Thay đổi Giấy chứng nhận đầu tư

• Đầu tư mới

– Vấn đề: Đa số vốn NN, thiểu

số vốn NN

Thuê đất thực

xuất địa điểm

Muốn biết thêm…

• Cổng thông tin: Investway Vietnam (UNCTAD)

Nội dung buổi làm việc

• Khi nào một hợp đồng được xác lập?

• Cơ sở pháp luật hợp đồng hiện hành

• Một số lưu ý khi giao kết hợp đồng

• Hợp đồng vô hiệu

• Thực hiện hợp đồng

• Xử lý vi phạm hợp đồng

H.Đ.K kiện Soho

Ngày 19/5/2011 Huỳnh Đăng Khoa

chạy chiếc xe SH150 trị giá 117

triệu đồng, đăng ký xe mang tên

bà Đỗ Thị Hồng Loan vào nhà

hàng Soho - 185 Nguyễn Thị

Minh Khai, Quận 1, TPHCM

21h30 anh Khoa ra lấy xe, thì

nhân viên giữ xe báo mất

Nhà hàng Soho đã ký hợp đồng với

Công ty bảo vệ Hùng Bá, chi 40

triệu/tháng để thuê công ty Hùng

Bá bảo vệ giữ xe không lấy tiền

khách hàng

Soho cho rằng khi xảy ra mất xe,

Công ty Hùng Bá phải chịu trách

nhiệm đền bù cho khách

Khái niệm hợp đồng

Hợp đồng: là sự thoả thuận giữa hai hoặc

nhiều bên để xác lập, thay đổi, chấm dứt nghĩa vụ dân sự

Các bên: cá nhân, tổ chức có tư cách pháp

nhân

Tự do ý chí: Đề nghị - Chấp nhận đề nghị

Nội dung: Làm mọi việc không trái pháp luật

Cơ sở pháp luật hợp đồng Việt Nam

• BLDS 2005

• LTM 2005

• Hợp đồng chuyên biệt => Các văn bản luật chuyên ngành: Luật các tổ chức tín dụng, Luật hàng hải, Luật hàng không, Luật kinh doanh bảo hiểm, Luật đất đai, Luật nhà ở, Luật kinh doanh bất động sản

• Hợp đồng mang tính tổ chức: Luật doanh nghiệp 2005, Luật

ĐT 2005

Mua bán hàng hoá

• Tự do ý chí

– Chào hàng/chấp nhận, điều kiện có hiệu lực, vô hiệu

– Quy định về nội dung chủ yếu

– HĐ với một bên thương nhân, điều khoản tự chọn LTM để áp dụng (Đ 1 (3))

• Tự do chọn hình thức giao kết hợp đồng

– Lưu ý: mua bán quốc tế: văn bản hoặc hình thức tương đương

• Điều tiết của Nhà nước

– Tự vệ khẩn cấp

– Cấm, hạn chế mua bán, mua bán có điều kiện

– C/o (Đ 33) => tiêu chuẩn ngày càng là rào cản

Nghĩa vụ giao hàng

• Bất cân xứng về thông tin

• Minh định nghĩa vụ giao hàng:

– Hàng, cách thức đóng gói, bảo quản, chứng từ

– Địa điểm: nơi vật gắn với đất, người vận chuyển đầu tiên, nơi kho bãi, nơi kinh doanh (Đ 35)

– Thời điểm giao hàng: thời hạn, thời điểm => thời gian hợp lý, thông báo trước– Định rõ: hàng thế nào là không phù hợp với hợp đồng (Đ 39): không phù hợp mục đích sử dụng thông thường, mục đích bên mua đã thông báo, quy cách đóng gói, so với mẫu

– Đảm bảo sở hữu, SHTT (Đ 46: không được bán hàng vi phạm SHTT)

Nghĩa vụ nhận hàng và thanh toán

• Quyền ngừng thanh toán của bên mua theo Điều 51 LTM

– Có bằng chứng về việc bên bán lừa dối

– Có bằng chứng hàng hóa đang bị tranh chấp

– Có bằng chứng hàng không phù hợp (điều 39)

Nhận định: quyền tự xử được cho phép rất hạn chế, nguy cơ lạm dụng cao => hợp đồng là luật, buộc phải tuân thủ

Giới thiệu về hợp đồng trung gian thương mại trong phát triển kinh

doanh

• Đại diện cho thương nhân

– Thương nhân hoạt động dưới danh nghĩa và theo sự chỉ dẫn của một thương nhân khác – Nếu chỉ định người của mình => BLDS

– Vấn đề: Thù lao sau khi HĐ chấm dứt?

– Quan hệ giữa thương nhân giao và nhận đại lý

– Bên giao đại lí là chủ sở hữu đối với hàng hóa đã giao (đ 170)?: chưa xử lí thực tiễn

thương mại => nhầm lẫn giữa bán buôn và đại lí

Nhượng quyền thương mại

• LTM 2005: bổ sung dịch vụ giám định, cho thuê và nhượng quyền thương mại

– Giấy chứng nhận đăng kí kdoanh dịch vụ giám định, Đ 256

– các quy định về cho thuê tương tự BLDS

• Nhượng quyền

– Đăng kí với BTM, Đ 291

– CP quy định chi tiết điều kiện nhượng quyền

Vi phạm không cơ bản

• Đ 293: Đối với vi phạm không cơ bản, không được áp dụng:

– Thế nào là vi phạm cơ bản: thiệt hại đến mức không đạt được mục đích hợp

Thời hạn khiếu nại của thương nhân

• Thương nhân làm luật: quy định thời hạn tiêu diệt quyền: mất quyền khiếu nại => mất tố quyền => đặc trưng của thương luật.

• Đ 318 không quy định rõ ý nghĩa của thời hạn khiếu nại: 3

tháng, 6 tháng, 9 tháng

• Thời hiệu khởi kiện: 2 năm “kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm”

Nội dung buổi làm việc:

• Tranh chấp kinh doanh: Nhận diện và phân loại

• Cách giải quyết và sự lựa chọn của doanh nhân

• Những điều cần biết về GQTC tại Toà án

• Những điều cần biết về GQTC tại trọng tài

Tranh chấp kinh doanh, thương mại

• Tranh chấp trong quan hệ hợp đồng (giao kết, thực thi thanh lý

hợp đồng)

• Tranh chấp ngoài hợp đồng (trách nhiệm nhà sản xuất, quảng

cáo, cạnh tranh không lành mạnh, đưa tin không trung thực, các

sự cố pháp lý khác)

Tranh chấp từ quan hệ hợp đồng

• Tranh chấp dân sự (tiêu dùng)

• Tranh chấp thương mại (kinh tế, kinh doanh)

Vi phạm không cơ bản

• Đ 293: Đối với vi phạm không cơ bản, không được áp dụng:

– Thế nào là vi phạm cơ bản: thiệt hại đến mức không đạt được mục đích hợp

– Rút ngắn thời hạn, thời hiệu so với án dân sự

• Cơ cấu toà án và thẩm quyền

– Cổ luật

– Thời thuộc Pháp

– Thời nay và hướng thay đổi

Thời hạn khiếu nại của thương nhân

• Thương nhân làm luật: quy định thời hạn tiêu diệt quyền: mất quyền khiếu nại => mất tố quyền => đặc trưng của thương luật.

• Đ 318 thời hạn khiếu nại: 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng

• Thời hiệu khởi kiện: 2 năm “kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm” >< (trước đây: hành vi vi phạm)

Chung kết

• Lấy lời khai => Hoà giải => Xét hỏi => Sơ thẩm => Phúc thẩm => Giám đốc thẩm => Quay lại sơ thẩm: 31 bước, 295 ngày, chi phí 31.5% ( www.doingbusiness.org )

• Bản án “đẹp” và thi hành án ???

Trọng tài thương mại

• Không nhầm lẫn với Trọng tài kinh tế (1994)!

Ưu thế của trọng tài

Điểm yếu của trọng tài

• Quan hệ với công an và phường: Toà có lợi thế hơn => sức ép

dư luận (hở đôi khi cũng là lợi thế)

• Biện pháp khẩn cấp tạm thời (kê biên, phong toả tài khoản) và thu thập chứng cứ: Toà có lợi thế hơn

• Đôi khi ở một số nước: thủ tục công nhận và cho thi hành phải qua toà (xem lại thủ tục, không xử lại án) => ở VN: khiếu nại trong thời hạn 30 ngày => Toà có thể huỷ hoặc cho thi hành; nếu không khiếu nại => thi hành ngay.

Thoả thuận trọng tài

• Bằng văn bản, email, fax, telex, điện báo

• Chọn “Trung tâm trọng tài thương mại” phải thật cụ thể

• Cho “việc thương mại”:

• Thời điểm thoả thuận: trước, trong, sau khi kí hợp đồng

(thường là một điều khoản trong hợp đồng)

Thủ tục tại VIAC (www.viac.org.vn)

• Nộp đơn khởi kiện

• VIAC xem xét thoả thuận TT, thụ lý, nộp dự phí

• Gửi hồ sơ cho bị đơn, yêu cầu chọn TTV