Đề cương môn học pháp luật quyền nhân th

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ TRUNG TÂM LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆHệ đào tạo: Cử nhân luật chính quy Tên môn học: Pháp luật về quyền nhân thân CNTC29 Số tín chỉ: 02 Loại môn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ TRUNG TÂM LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ

HÀ NỘI - 2014

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ TRUNG TÂM LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Hệ đào tạo: Cử nhân luật (chính quy)

Tên môn học: Pháp luật về quyền nhân thân (CNTC29)

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

1.1 TS Vũ Thị Hải Yến – GVC, Giám đốc TT luật sở hữu trí tuệ

Văn phòng Trung tâm luật sở hữu trí tuệ

Phòng 306, Nhà A, số 87 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà NộiGiờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày lễ)

2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT

- Luật dân sự module 1 (CNBB-08)

- Luật dân sự module 2 (CNBB-09)

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Quyền nhân thân là bộ phận quan trọng của quyền con người, quyềndân sự Việc ghi nhận và bảo vệ các quyền nhân thân của các chủ thể

có ý nghĩa hết sức quan trọng về mặt chính trị, kinh tế, văn hoá, xãhội Xã hội càng phát triển, các quyền nhân thân của cá nhân, tổ chứcngày càng được tôn trọng và bảo vệ

Môn học pháp luật về quyền nhân thân cung cấp cho người họcnhững kiến thức chuyên sâu về các quy định của pháp luật dân sựViệt Nam trong việc ghi nhận và bảo vệ các quyền nhân thân của cácchủ thể

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Khái quát chung về quyền nhân thân trong pháp luật dân sựVấn đề 2 Các quyền nhân thân mang tính cá biệt hoá cá nhân

Vấn đề 3 Các quyền nhân thân liên quan đến thân thể cá nhân

Vấn đề 4 Các quyền nhân thân liên quan đến giá trị tinh thần và bảođảm quyền tự do cá nhân

Vấn đề 5 Các quyền nhân thân liên quan đến quan hệ hôn nhân vàgia đình của cá nhân

Vấn đề 6 Các quyền nhân thân liên quan đến các đối tượng sở hữu trí tuệVấn đề 7 Bảo vệ quyền nhân thân

5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

5.1 Mục tiêu nhận thức

5.1.1 Về kiến thức

- Nắm được hệ thống các khái niệm cơ bản liên quan đến pháp luật

về quyền nhân thân;

- Nắm được bản chất pháp lí của từng quyền nhân thân trong phápluật dân sự;

- Nắm được đặc trưng của các nhóm quyền nhân thân;

- Nắm được nội hàm của từng quyền nhân thân;

- Nắm được phương thức thực hiện và bảo vệ các quyền nhân thân

5.1.2 Về kĩ năng

- Phân tích, bình luận, đánh giá được các quy định của pháp luật vềquyền nhân thân;

- Hình thành và phát triển kĩ năng nhận diện, xác định các quyềnnhân thân, hành vi xâm phạm quyền nhân thân ;

- Phát triển khả năng vận dụng pháp luật để giải quyết các tranhchấp liên quan đến quyền nhân thân phát sinh trong thực tế;

- Vận dụng được kiến thức đã học để phân tích, đánh giá thực trạngxâm phạm và bảo vệ quyền nhân thân

5.1.3 Về thái độ

- Nâng cao ý thức tôn trọng và bảo vệ quyền nhân thân của các cánhân, tổ chức trong xã hội

5.2 Các mục tiêu khác

- Góp phần phát triển kĩ năng LVN cũng như kĩ năng cộng tác;

- Góp phần phát triển kĩ năng độc lập nghiên cứu, kĩ năng tư duysáng tạo, khám phá tìm tòi;

- Góp phần trau dồi năng lực đánh giá và tự đánh giá;

- Có ý thức tuyên truyền pháp luật, phổ biến kiến thức pháp luật dân

được khái niệm

quyền nhân thân

1A2 Nêu được

1B2 Nhận diện

được từng nhómquyền nhân thân

và nắm được đặc

1C1 Luận giải

được mối quan hệgiữa quyền nhânthân với quyềndân sự, quyềncon người

1C2 Phân tích

được vai trò quantrọng của bảo hộquyền nhân thân

1B3 Nắm được

sự phát triển củapháp luật vềquyền nhân thân;

luận giải tại saocác quyền nhânthân ngày càngđược ghi nhận vàbảo vệ nhiều hơn

đối với hệ thốngpháp luật; đối vớiNhà nước; đốivới xã hội, nềnchính trị

1C3 Xác định

được mối liênquan giữa quyềnnhân thân với cácyếu tố lịch sử, đạođức, tôn giáo

biệt hoá cá nhân

2A2 Nêu được

khái niệm họ, tên

2A4 Nắm được nội

dung quyền đối với

họ tên của cá nhân

2A5 Nêu được

các trường hợp cá

nhân có quyền

thay đổi họ tên

2A6 Nêu được

khái niệm dân tộc

2B1 Nắm được

trình tự, thủ tục đểthay đổi họ tên;

xác định lại dântộc

2B2 Nắm được

trình tự, thủ tục đểkhai sinh, khai tửđối với cá nhân

2B3 Nắm được

trình tự, thủ tục đểxác định lại giớitính

2B4 Biết được

quy định về côngnhận, thay đổi,nhập, thôi quốctịch Việt Nam

2B3 Xác định

được phạm vi củatừng quyền nhân

2C1 Phát biểu

được ý nghĩa củaviệc xác định họtên của cá nhân

2C2 Giải thích

được mối quan hệgiữa quyền đốivới hình ảnh của

cá nhân với

thông tin (baogồm cả quyềnđưa hình ảnh) củabáo chí

2C3 Phát hiện

được những bấtcập của pháp luậtkhi quy định vềcác quyền nhânthân mang tính cábiệt hoá cá nhân

2A7 Nắm được

nguyên tắc xác định

dân tộc của cá nhân

2A8 Nêu được

2A9 Nêu được nội

dung của quyền

được khai sinh;

quyền được khai

2B4 Vận dụng

được các quy địnhcủa pháp luật đểgiải quyết cáctranh chấp liênquan đến quyềnnhân thân mangtính cá biệt hoá cánhân

2C4 Phát biểu

được ý nghĩa củaviệc ghi nhận vàbảo vệ các quyềnnhân thân mangtính cá biệt hoá

3C1 Phát biểu

được ý nghĩa củaquyền được bảođảm an toàn vềtính mạng, sức

được đặc điểm của

quyền nhân thân

liên quan đến cơ

cơ thể

3B3 Nắm được

trình tự, thủ tụcnhận bộ phận cơthể

3B4 Xác định

được phạm vi củatừng quyền nhânthân liên quan đếnthân thể cá nhân

3B5 Vận dụng

được các quy địnhcủa pháp luật đểgiải quyết cáctranh chấp vềquyền nhân thânliên quan đến thânthể cá nhân

khoẻ, thân thể

3C2 Phát biểu

được quan điểm

cá nhân về quyềnđược chết (đãđược pháp luậtmột số quốc giatrên thế giới ghinhận)

3C3 Nêu được ý

nghĩa xã hội củaquyền hiến bộphận cơ thể, hiếnxác, bộ phận cơthể sau khi chết

3C4 Đánh giá

được quy địnhcủa pháp luật vềcác quyền nhânthân liên quanđến thân thể cánhân

nội dung quyền tự

do đi lại, tự do cư

tự do cá nhân

4B3 Vận dụng

được các quy địnhcủa pháp luật đểgiải quyết cáctranh chấp liênquan đến đến giátrị tinh thần và tự

uy tín, nhân phẩm,quyền bất khảxâm phạm về chỗ

ở, quyền bình đẳngcủa vợ chồng )

4C3 Bình luận

được mối quan hệgiữa các quyềnnhân thân liênquan đến giá trịtinh thần và tự do

cá nhân với quyền

tự do thông tincủa báo chí

thân liên quan đến

quan hệ hôn nhân

5A1 Phân tích

được mối quan hệgiữa các quyềnnhân thân liênquan đến quan hệhôn nhân gia đình

nội dung của từng

quyền nhân thân

liên quan đến quan

hệ hôn nhân gia

quyền được nuôi

con nuôi và quyền

với các quyềnnhân thân kháccủa cá nhân

5A2 Lí giải được

tại sao các quyềnnhân thân liênquan đến quan hệhôn nhân gia đìnhlại được ghi nhậntrong BLDS

6B2 Phân tích

được nội dung,phạm vi của cácquyền nhân thânliên quan đến cácđối tượng sở hữutrí tuệ

6C1 Phát biểu

được ý nghĩa củaviệc ghi nhận vàbảo vệ các quyềnnhân thân liênquan đến các đốitượng sở hữu trítuệ

7 7A1 Nêu được 7B1 Nhận diện 7C1 Phát biểu

Bảo vệ

quyền

nhân

thân

khái niệm bảo vệ

quyền nhân thân

7A2 Nêu được

các biện pháp bảo

vệ quyền nhân

thân

được các hành vixâm phạm quyềnnhân thân

7B2 Nắm được

đặc điểm của biệnpháp dân sự trongviệc bảo vệ quyềnnhân thân (trongmối tương quan

so sánh với biệnpháp hành chính,hình sự)

7B3 Nắm được

trình tự, thủ tụcbảo vệ quyềnnhân thân bằngbiện pháp dân sự

được ý nghĩa củaviệc bảo vệquyền nhân thân

7C2 Bình luận

được thực trạngxâm phạm quyềnnhân thân và chỉ

ra những nguyênnhân

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật dân sự Việt Nam,

Tập I và II, Nxb CAND, Hà Nội, 2009

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Sách

1 Trung tâm nghiên cứu quyền con người và quyền công dân,

Quyền kinh tế, văn hoá, xã hội và thực tiễn ở Việt Nam, Nxb Lao

động-xã hội, 2011

* Văn bản quy phạm pháp luật

1 Bộ luật dân sự năm 2005 và các văn bản hướng dẫn

2 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2009

3 Luật cư trú năm 2006 và các văn bản hướng dẫn

4 Luật bảo vệ người tiêu dùng năm 2010 và các văn bản hướng dẫn

5 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xácnăm 2006 và các văn bản hướng dẫn

6 Luật quốc tịch năm 2008

7 Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 và các văn bản hướng dẫn

8 Nghị định của Chính phủ số 88/2008/NĐ-CP ngày 5/8/2008 vềxác định lại giới tính

9 Nghị định số 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng kí vàquản lí hộ tịch

10 Công ước quốc tế về quyền trẻ em năm 1989

11 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội, văn hoá con ngườinăm 1966

12 Tuyên ngôn toàn thế giới về quyền con người năm 1948

13 Quy định hướng dẫn tư vấn, kiểm tra sức khoẻ cho người hiến

mô, bộ phận cơ thể ở người sống; hiến mô, bộ phận cơ thể ởngười sau khi chết và người hiến xác ban hành kèm theo Quyếtđịnh của Bộ trưởng Bộ y tế số 13/2008/QĐ-BYT ngày 12/3/2008

C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

1 Trần Ngọc Đường, Bàn về quyền con người, quyền công dân,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003

2 Trần Ngọc Đường, Quyền con người, quyền công dân trong Nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội, 2004

3 Nguyễn Văn Động, Quyền con người, quyền công dân trong Hiến

pháp Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2005.

4 Bùi Đức Hiển, “Hoàn thiện hơn nữa Luật hiến, lấy ghép mô, bộ

phận cơ thể người và hiến, lấy xác”, Tạp chí nghiên cứu lập

pháp, số 4 (121) tháng 4/2008

5 Bùi Đăng Hiếu, “Phân loại quyền nhân thân”, Tạp chí luật học, số

7/2009

6 Hội luật gia Việt Nam, Pháp luật quốc gia và quốc tế về bảo vệ

quyền của các nhóm xã hội dễ bị tổn thương, Nxb Đại học quốc

gia, Hà Nội, 2007

7 Tường Duy Kiên, Quốc hội Việt Nam với việc bảo đảm quyền con

người, Nxb Tư Pháp, Hà Nội, 2006.

8 Nhà pháp luật Việt-Pháp, Quyền nhân thân và bảo vệ quyền nhân

thân bằng pháp luật dân sự, Kỉ yếu hội thảo khoa học, Hà Nội,

1997

9 Quyền con người trong lịch sử nhân loại, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội, 1997

10 Xuân Hoa, “Về quyền xác định lại giới tính trong Bộ luật dân sự

năm 2005 và Nghị định số 88/2008/NĐ-CP”, Cổng thông tin điện tử

Bộ tư pháp (http://www.moj.gov.vn)

11 Ngô Quang Liễn, “Những quy định mới, những điểm mới được

bổ sung về quyền nhân thân trong BLDS năm 2005”, Tạp chí

kiểm sát, số 02/2006, tr 39

12 Lê Đình Nghị, “Quyền bí mật đời tư theo quy định của pháp luật

dân sự Việt Nam”, Luận án tiến sĩ luật học, Trường Đại học Luật

Hà Nội, 2008

13 Lê Đình Nghị, “Bàn về khái niệm bí mật đời tư”, Tạp chí nghề

luật, số 4/2007

14 Lê Đình Nghị, “Quyền nhân thân và bảo vệ quyền nhân thân theo

pháp luật dân sự”, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, tháng

12/2008

15 Lê Đình Nghị, “Sự phát triển của pháp luật dân sự liên quan đén

các quy định về quyền nhân thân”, Tạp chí nghề luật, số 3/2007.

16 Lê Đình Nghị, “Xung quanh vụ kiện về xâm phạm bí mật đời tư”,

Tạp chí nghề luật, 6/2007.

17 Phùng Trung Tập, “Bí mật đời tư bất khả xâm phạm”, Tạp chí

luật học, số 6/1996

18 Phùng Trung Tập, “Về quyền hiến bộ phận cơ thể và hiến xác sau

khi chết”, Tạp chí toà án nhân dân, số 1/2006.

19 Phùng Trung Tập, “Quyền hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác

của cá nhân – Một số vấn đề lí luận và thực tiễn”, Đề tài nghiên

cứu khoa học cấp trường

20 Trung tâm nghiên cứu quyền con người thuộc Học viện chính trịquốc gia Hồ Chí Minh, Hội nghiên cứu quyền con người Trung

Quốc, Quyền con người ở Trung Quốc và Việt Nam (truyền thống, lí

luận và thực tiễn), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2003.

21 Trung tâm nghiên cứu quyền con người, Học viện chính trị quốc

gia Hồ Chí Minh, Một số vấn đề về quyền dân sự và chính trị,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997

= 5

giờTC

9.2 Lịch trình chi tiết

- Quá trình pháttriển của các quyđịnh về quyền nhânthân pháp luật dân

* Đọc:

- Bộ luật dân sự năm 2005

- Công ước quốc tế về cácquyền kinh tế, xã hội, vănhoá con người năm 1966

- Tuyên ngôn toàn thế giới

về quyền con người năm1948

- Nghị định số 158/2005/NĐ-CPngày 27/12/2005 về đăng kí

- Bàn về quyền con người,quyền công dân, Trần NgọcĐường, Nxb Chính trị quốcgia, Hà Nội, 2003.

- Quyền con người, quyềncông dân trong Nhà nướcpháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam, Trần NgọcĐường, Nxb Chính trị quốcgia, Hà Nội, 2004

- Phân loại quyền nhân thân,Bùi Đăng Hiếu, Tạp chí luậthọc, số 7/2009

- Sự phát triển của pháp luậtdân sự liên quan đến cácquy định về quyền nhânthân, Lê Đình Nghị, Tạp chínghề luật, số 3/2007

- Kỉ yếu hội thảo: “Quyền

- Đặc trưng củatừng nhóm quyềnnhân thân

- Mối quan hệ giữa

quyền nhân thânvới quyền dân sự,quyền con người

- Mối liên quangiữa quyền nhânthân với các yếu tốlịch sử, đạo đức,tôn giáo

nhân thân và bảo vệ quyềnnhân thân bằng pháp luậtdân sự, Nhà pháp luật Việt -Pháp, Hà Nội, 1997.

- Quyền con người tronglịch sử nhân loại, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội,1997

những điểm mới được bổsung về quyền nhân thântrong BLDS năm 2005, Ngô

Quang Liễn, Tạp chí kiểmsát, số 02/2006, tr 39

- Nội dung quyềnđối với họ tên;

quyền xác định dântộc; quyền khaisinh, quyền khai tử;

quyền xác định lạigiới tính…

- Trình tự, thủ tục

để thay đổi họ tên;

xác định lại dântộc; khai sinh, khai

tử, xác định lại giớitính đối với cánhân; công nhận,thay đổi, nhập, thôiquốc tịch ViệtNam

Tư vấn ‐ Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu

‐ Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm

‐ Địa điểm: Văn phòng Trung tâm luật sở hữu trí tuệ

Lí thuyết 1 2

giờ

TC

Các quyền nhânthân liên quanđến thân thể cánhân

* Đọc:

- Bộ luật dân sự năm 2005

- Luật hiến, lấy, ghép mô, bộphận cơ thể người và hiến, lấyxác năm 2006 và các văn bảnhướng dẫn

- Luật quốc tịch năm 2008

- Nghị định của Chính phủ số88/2008/NĐ-CP ngày 5/8/2008

- Phạm vi củatừng quyềnnhân thân liênquan đến thânthể cá nhân

hiến mô, bộ phận cơ thể ởngười sống; hiến mô, bộ phận

cơ thể ở người sau khi chết vàngười hiến xác ban hành kèmtheo Quyết định của Bộ trưởng

Bộ y tế số 13/2008/QĐ-BYTngày 12/3/2008

- Về quyền xác định lại giớitính trong Bộ luật dân sự năm

2005 và Nghị định số

88/2008/NĐ-CP, Xuân Hoa, Cổng thông tinđiện tử Bộ tư pháp (http://www.moj.gov.vn)

- Về quyền hiến bộ phận cơ thể

và hiến xác sau khi chết, PhùngTrung Tập, Tạp chí toà án nhândân, số 1/2006

- Quyền hiến mô, bộ phận cơthể và hiến xác của cá nhân –Một số vấn đề lí luận và thựctiễn, Phùng Trung Tập, Đề tàinghiên cứu khoa học cấp trường

- Trình tự, thủtục để hiến xác,

bộ phận cơ thể;

trình tự, thủ tụcnhận bộ phận

cơ thể Cácquyền nhânthân liên quanđến giá trị tinhthần và bảo đảmquyền tự do cánhân

* KTĐG: Nộp

BT nhóm số 1, nhận BT nhóm

số 2

Tư vấn ‐ Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu

‐ Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm

‐ Địa điểm: Văn phòng Trung tâm luật sở hữu trí tuệ

- Luật báo chí năm 2001.

- Quyền bí mật đời tưtheo quy định của phápluật dân sự Việt Nam, LêĐình Nghị, Luận án tiến

sĩ luật học, Trường Đạihọc Luật Hà Nội, 2008

- Bàn về khái niệm bí mậtđời tư, Lê Đình Nghị,Tạp chí nghề luật, số4/2007

- Quyền nhân thân và bảo

vệ quyền nhân thân theopháp luật dân sự, Lê ĐìnhNghị, Đề tài nghiên cứukhoa học cấp trường,tháng 12/2008

- Xung quanh vụ kiện vềxâm phạm bí mật đời tư,

Lê Đình Nghị, Tạp chínghề luật, 6/2007

* Các nhóm phân côngcác thành viên chuẩn bịnội dung thuyết trình kết

- Bí mật đời tư

- Nội dung các quyềnnhân thân bảo đảmquyền tự do cá nhân

- Mối quan hệ giữaquyền đối với bí mậtđời tư với các quyềnnhân thân khác của cánhân (quyền đối vớihình ảnh, quyền đốivới danh dự, uy tín,nhân phẩm, quyền bấtkhả xâm phạm về chỗ

ở, quyền bình đẳngcủa vợ chồng )

- Mối quan hệ giữa cácquyền nhân thân liênquan đến giá trị tinhthần và tự do cá nhânvới quyền tự do thôngtin của báo chí