Cùng với Bộ luật dân sự, pháp luật về bảo hiểm quy định địa vị pháp lí, chuẩn mực pháp lí cho cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác trong lĩnh vực bảo hiểm; quyền và nghĩa vụ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ
BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
HÀ NỘI - 2014
Trang 2BẢNG TỪ VIẾT TẮT
GV Giảng viên GVC Giảng viên chính KTĐG Kiểm tra đánh giá LVN Làm việc nhóm
NC Nghiên cứu
Trang 3TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT DÂN SỰ
BỘ MÔN LUẬT DÂN SỰ
Hệ đào tạo: Cử nhân ngành luật học (chính quy)
Tên môn học: Pháp luật bảo hiểm dân sự
Số tín chỉ: 02
Loại môn học: Tự chọn
1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN
1 PGS.TS Phùng Trung Tập - Trưởng Bộ môn
Điện thoại: 0912345620
2 TS Lê Đình Nghị - GV, Phó trưởng Bộ môn
Điện thoại: 0908163888
3 ThS.Chu Thị Lam Giang - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: lamgiang62@yahoo.com
4 ThS Nguyễn Văn Hợi - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: hoiluatdansu@yahoo.com
5 PGS.TS Trần Thị Huệ - GVC
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: tranthiminhhue2004@yahoo.com
6 ThS Kiều Thị Thùy Linh - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: kieulinh_hlu@yahoo.com
7 ThS Hoàng Thị Loan - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: loanhoang.nt@gmail.com
8 ThS Nguyễn Minh Oanh - GV (đang làm nghiên cứu sinh tại
nước ngoài)
Trang 4E-mail: nguyenminhoanh76@yahoo.com
9 TS Vương Thanh Thuý - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: thuyvuong10@gmail.com
10 TS Nguyễn Minh Tuấn - GVC, Phó Chủ nhiệm Khoa
Điện thoại: 04.37736637
E-mail:tuanhanh93@gmail.com
11 TS Phạm Văn Tuyết - GVC
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: tuyetpv2010@yahoo.com.vn
12 TS Vũ Thị Hồng Yến - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: vuthihongyen@yahoo.com
13 ThS Hoàng Ngọc Hưng - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: hoang.hung3188@gmail.com
14 ThS Lê Thị Giang - GV
Điện thoại: 04.37736637
E-mail: lethigiang.lds@gmail.com
Văn phòng Bộ môn luật dân sự
Phòng 305, nhà A - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Điện thoại: 043.7731467
Giờ làm việc: 8h00-17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và ngày nghỉ lễ)
2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT
- Luật dân sự module 1;
- Luật dân sự module 2
3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC
Hợp đồng bảo hiểm là một trong các hợp đồng dân sự thông dụng
Trang 5được quy định tại Chương XVIII Bộ luật dân sự năm 2005 Tuy nhiên, ngoài sự điều chỉnh của Bộ luật dân sự, hợp đồng bảo hiểm còn được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành về bảo hiểm Cùng với Bộ luật dân sự, pháp luật về bảo hiểm quy định địa vị pháp lí, chuẩn mực pháp
lí cho cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân, chủ thể khác trong lĩnh vực bảo hiểm; quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong việc tham gia và thực hiện hợp đồng bảo hiểm
Hợp đồng bảo hiểm được coi là phương tiện pháp lí để các doanh nghiệp bảo hiểm thực hiện việc kinh doanh bảo hiểm trên cơ sở thiết lập hợp đồng về bảo hiểm với các chủ thể khác Theo đó, bên tham gia bảo hiểm phải đóng cho doanh nghiệp bảo hiểm một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm để được doanh nghiệp nhận bảo hiểm nếu các lợi ích của bên tham gia bảo hiểm bị tổn thất khi xảy ra sự kiện bảo hiểm
Pháp luật bảo hiểm dân sự là môn học tự chọn tại Trường Đại học Luật Hà Nội Môn học được kết cấu gồm 2 tín chỉ và giảng dạy trong lịch trình 5 tuần
4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC
Môn học pháp luật bảo hiểm dân sự gồm 5 vấn đề sau:
Vấn đề 1 Khái quát chung về bảo hiểm
Vấn đề 2 Khái niệm chung về hợp đồng bảo hiểm
Vấn đề 3 Hợp đồng bảo hiểm tài sản
Vấn đề 4 Hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự
Vấn đề 5 Hợp đồng bảo hiểm con người
5 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC
5.1 Về kiến thức
Nhớ và hiểu được những kiến thức cơ bản về hợp đồng bảo hiểm: Khái niệm, hình thức của hợp đồng bảo hiểm, sự kiện bảo hiểm, đối tượng bảo hiểm, điều khoản loại trừ trong bảo hiểm
5.2 Về kĩ năng
Áp dụng được kiến thức để xử lí các tình huống tranh chấp liên quan
Trang 6hợp đồng bảo hiểm phát sinh trên thực tế.
5.3 Về thái độ
Hiểu và tôn trọng pháp luật, tôn trọng tính bình đẳng và tự do ý chí của các chủ thể trong các quan hệ pháp luật về bảo hiểm
6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT
MT
1.
Khái
quát
chung
về bảo
hiểm
1A1 Nêu và phân
tích được khái niệm
bảo hiểm
1A2 Nêu và phân
tích được các đặc
điểm của bảo hiểm
với tư cách là một
hợp đồng, là hoạt
động kinh doanh về
bảo hiểm
1A3 Nêu và phân
tích được sự khác
biệt giữa loại bảo
hiểm này với khái
niệm bảo hiểm theo
nghĩa chung
1A4 Nêu và phân
tích được khái niệm
pháp luật về bảo
hiểm
1A5 Nêu và phân
tích được khái quát
tiến trình phát triển
các quy định pháp
1B1 Lấy được ví dụ
về bảo hiểm dân sự với các loại hình bảo hiểm khác
1B2 Lấy được ví dụ
cụ thể cho các đặc điểm của bảo hiểm dân sự
1B3 Chỉ ra được
mối liên hệ giữa bảo hiểm dân sự với bảo hiểm lao động, bảo hiểm y tế
1B4 Chỉ ra được các
văn bản pháp luật về bảo hiểm
1B5 Xác định được
hiệu lực áp dụng của các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh về bảo hiểm và hợp đồng bảo hiểm
1B6 Lấy được ví dụ
về quan hệ pháp luật
về bảo hiểm phát
1C1 So sánh
được sự khác biệt giữa các khái niệm: Bảo hiểm, bảo hiểm dân sự, bảo hiểm lao động, bảo hiểm y tế
1C2 Chỉ ra
được những điểm bất cập trong các quy định pháp luật
về bảo hiểm và đưa ra hướng hoàn thiện những quy định đó
Trang 7luật về bảo hiểm.
1A6 Nêu được các
loại nguồn của luật
về bảo hiểm dân sự
1A7 Nêu và phân
tích được khái niệm
áp dụng pháp luật về
bảo hiểm
1A8 Nêu và phân
tích được khái niệm
bảo hiểm, các yếu tố
cơ bản trong bảo hiểm
sinh trên thực tiễn và xác định được các yếu tố cấu thành quan hệ pháp luật đó
2.
Khái
quát
chung
về
hợp
đồng
bảo
hiểm
2A1 Nêu và phân
tích được khái niệm
hợp đồng bảo hiểm
2A2 Nêu và phân
tích được khái niệm
quan hệ pháp luật về
hợp đồng bảo hiểm
2A3 Chỉ ra được các
tiêu chí phân loại
hợp đồng bảo hiểm
2A4 Nêu và phân
tích được các loại
đối tượng bảo hiểm
2A5 Nêu và phân
tích được các đặc
điểm của hợp đồng
bảo hiểm (bao gồm
ba đặc điểm cơ bản)
2A6 Phân tích nội
dung hợp đồng bảo
2B1 So sánh được
hợp đồng bảo hiểm dân sự với các hợp đồng bảo hiểm khác
2B2 Phân tích và so
sánh được các khái niệm: Số tiền bảo hiểm, giá trị bảo hiểm, mức bảo hiểm
2B3 Nêu và phân
tích được các chủ thể trong hợp đồng bảo hiểm và chủ thể của quan hệ nghĩa vụ bảo hiểm
2B4 Xác định được
các hợp đồng bảo hiểm bắt buộc và ý nghĩa của nó
2B5 Đánh giá tính
2C1 Chỉ ra
được sự bất cập trong quy định của pháp luật về hợp đồng bảo hiểm
2C2 Chỉ ra
được sự thiếu thống nhất trong quy định về hợp đồng bảo hiểm giữa BLDS và Luật kinh doanh bảo hiểm
2C3 Nêu được
các giải pháp hoàn thiện pháp luật về hợp đồng bảo hiểm
Trang 8hiểm theo quy định
pháp luật
phù hợp và không phù hợp của quy định về nội dung hợp đồng bảo hiểm
3.
Hợp
đồng
bảo
hiểm
tài sản
3A1 Nêu và phân
tích được khái niệm
về hợp đồng bảo
hiểm tài sản
3A2 Nêu và phân
tích được các loại tài
sản là đối tượng bảo
hiểm
3A3 Nêu và phân
tích được nội dung
cơ bản của hợp đồng
bảo hiểm tài sản
(quyền và nghĩa vụ
cơ bản của các bên
trong hợp đồng bảo
hiểm tài sản)
3B1 Chỉ ra và phân
tích được các điều kiện bảo hiểm đối với tài sản được bảo hiểm
3B2 Chỉ ra và so
sánh được sự khác biệt giữa bảo hiểm tài sản đúng giá trị, bảo hiểm tài sản dưới giá trị, bảo hiểm tài sản trên giá trị
3B3 Nêu được ví dụ
về các trường hợp bảo hiểm đúng giá trị, trên giá trị và dưới giá trị
3B4 Lấy được ví dụ
về bảo hiểm kết hợp giữa bảo hiểm tài sản
và bảo hiểm trách nhiệm dân sự
3B5 Xác định được
thời hạn có hiệu lực của hợp đồng bảo hiểm và phân biệt với thời hạn bảo hiểm tài sản
3C1 Nêu được
những bất cập trong quy định của pháp luật về bảo hiểm tài sản
3C2 Nhận xét
được về các loại tài sản có thể được bảo hiểm theo quy định của pháp luật hiện hành về bảo hiểm
Trang 9Hợp
đồng
bảo
hiểm
trách
nhiệm
dân sự
4A1 Nêu và phân
tích được những quy
định chung về hợp
đồng bảo hiểm trách
nhiệm dân sự
4A2 Nêu và phân
tích được khái niệm
hợp đồng bảo hiểm
trách nhiệm dân sự;
phân tích được các
yếu tố pháp lí của hợp
đồng bảo hiểm trách
nhiệm dân sự (đối
tượng, hình thức, nội
dung, các thủ tục
pháp lí có liên quan)
4A3 Nêu và phân
tích được các loại
trách nhiệm dân sự có
thể được bảo hiểm
4A4 Nêu và phân
tích được các trường
hợp bảo hiểm trách
nhiệm dân sự Trong
đó phân biệt được các
trách nhiệm dân sự
bắt buộc phải bảo
hiểm với trách nhiệm
dân sự bảo hiểm tự
nguyện
4A5 Nêu và phân
tích được các hình
4B1 Hiểu được quy
định của pháp luật về bảo hiểm trách nhiệm dân sự Mục đích, ý nghĩa của các quy định đó
4B2 Phân tích được
sự khác biệt giữa bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự với bảo hiểm tự nguyện trách nhiệm dân sự
4B3 Nêu và phân
tích được mức bảo hiểm trong bảo hiểm bắt buộc về trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới
4B4 So sánh được
những điểm khác nhau giữa hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới với hợp đồng bảo hiểm hành khách
4B5 So sánh được
người tham gia bảo hiểm với người được bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự
4C1 Nhận xét
được về hình thức, thủ tục của hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự
4C2 Chỉ ra
được sự tự nguyện của người tham gia bảo hiểm trong bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới
4C3 Nhận xét
được về quy định của pháp luật liên quan đến hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự
Trang 10thức bảo hiểm bắt
buộc đối với trách
nhiệm dân sự
5.
Hợp
đồng
bảo
hiểm
con
người
5A1 Nêu và phân
tích được khái niệm,
đặc điểm của hợp đồng
bảo hiểm con người
5A2 Nêu và phân
biệt được đối tượng
của hợp đồng bảo
hiểm con người với
đối tượng bảo hiểm
trong hợp đồng bảo
hiểm con người
5A3 Nêu và phân
tích được các yếu tố
pháp lí có liên quan
đến hợp đồng bảo
hiểm con người (đối
tượng, hình thức, nội
dung, các thủ tục
pháp lí có liên quan)
5A4 Nêu và phân
biệt được khái niệm:
Người tham gia bảo
hiểm, người được
bảo hiểm, người thụ
hưởng trong hợp
đồng bảo hiểm con
người
5A5 Nêu và phân
tích được quyền lợi
có thể được bảo
hiểm đối với đối
tượng bảo hiểm
trong hợp đồng bảo
hiểm con người
5B1 Xác định được
quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng bảo hiểm con người
5B2 Xác định được
các điều khoản loại trừ trong hợp đồng bảo hiểm con người
5B3 Xác định được
các yếu tố liên quan đến con người đang được bảo hiểm trên thị trường kinh doanh bảo hiểm ở Việt Nam
5B4 Xác định được
các rủi ro là sự kiện bảo hiểm trong hợp đồng bảo hiểm con người
5B5 Phân biệt được
sự khác nhau giữa rủi ro về tính mạng
do bệnh tật với rủi ro
về tính mạng do các nguyên nhân khác
5C1 Nêu được
bất cập của Luật kinh doanh bảo hiểm về quyền của các bên trong hợp đồng bảo hiểm con người
5C2 So sánh
được các loại hình bảo hiểm nhân thọ: Bảo hiểm trọn đời, bảo hiểm sinh
kì, bảo hiểm tử kì
5C3 Phân biệt
được sự khác nhau giữa bảo hiểm con người với bảo hiểm nhân thọ
Trang 117 TỔNG HỢP MỤC TIÊU NHẬN THỨC
Mục tiêu
8 HỌC LIỆU
A GIÁO TRÌNH
1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật dân sự Việt Nam
(tập 1&2), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2009
2 Lê Đình Nghị (chủ biên), Giáo trình luật dân sự, (tập 1&2), Nxb.
Giáo dục, Hà Nội, 2011
B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC
1 Bộ luật dân sự năm 2005
2 Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000
3 Phạm Văn Tuyết, Bảo hiểm và kinh doanh bảo hiểm theo pháp luật Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2007.
C TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN
* Sách
1 Nguyễn Văn Định (chủ biên), Kinh tế bảo hiểm, Nxb Lao
động-xã hội, Hà Nội, 2009
2 Trường đại học công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Giáo trình nguyên lí bảo hiểm, Nxb Thống kê, 2008.
3 Lê Quang Liêm, Các chế định hướng dẫn kinh doanh bảo hiểm,
Nxb Thống kê, 1998
* Bài tạp chí
1 Hoàng Yến, “Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm: Không có lỗi, bảo hiểm
cũng phải bồi thường”, Báo pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh, 2011.
Trang 122 Ngọc Lan, “Những “góc khuất” trên thị trường bảo hiểm”, Báo đầu tư chứng khoán điện tử, 2011.
3 Lê Thị Thảo, “Vai trò và trách nhiệm của đại lý bảo hiểm trong
hoạt động kinh doanh bảo hiểm”, Tạp chí nghiên cứu lập pháp điện
tử, 2010.
4 Phan Thị Thành Dương, Phan Huy Hồng, “Pháp luật kinh doanh bảo hiểm trước yêu cầu sửa đổi, bổ sung để phù hợp với cam kết
WTO và thực tiễn”, Tạp chí khoa học pháp lí, số 3/2007.
* Luận án, luận văn, khoá luận tốt nghiệp đại học luật
Người học tự tra cứu tại Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội
* Website
1 http://mof.gov.vn
2 http://avi.org.vn
3 http://webbaohiem.net
4 http://luattaichinh.wordpress.com
9 HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY-HỌC
9.1 Lịch trình chung
Tuần VĐ
Hình thức tổ chức dạy-học
Tổng số
Lí thuyết Seminar LVN Tự NC KTĐG
1 1+2
2 4 2 3 Nhận BT lớn, BTnhóm
lớp thảo luận
Thuyết trình
BT nhóm nộp BT lớn
Tổng
10 tiết 20 tiết 10 tiết 15 tiết
= 10
giờ
TC
= 10
giờ TC
= 5
giờ TC
= 5
giờ
TC
= 30
giờ TC
Trang 139.2 Lịch trình chi tiết
Tuần 1: Vấn đề 1 và vấn đề 2
Hình
thức tổ
chức
dạy-học
Số
giờ
TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Lí thuyết 2 giờ
TC
- GV hệ thống hoá các kiến thức và giải đáp các thắc mắc về các vấn đề liên quan tới những quy định chung về bảo hiểm
- Giảng viên hệ
thống hoá các kiến thức liên quan đến vấn đề bảo hiểm
* Đọc:
- Giáo trình luật dân sự Việt Nam (tập 1&2), Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công
an nhân dân, Hà Nội, 2009
- Bộ luật dân sự năm 2005
- Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000
- Bảo hiểm và kinh doanh bảo hiểm theo pháp luật Việt Nam, Phạm Văn Tuyết, Nxb
Tư pháp, Hà Nội, 2007
Seminar
1
1 giờ
TC
Thảo luận VĐ 1
Seminar
2
1 giờ
TC
Thảo luận VĐ 2
Tư vấn ‐ Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp
học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
‐ Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm
‐ Địa điểm: Văn phòng Bộ môn luật dân sự
Tuần 2: Vấn đề 3
Trang 14thức tổ
chức
dạy-học
Số
giờ
TC
Nội dung chính Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Lí thuyết
1
2
giờ
TC
Giảng viên hệ thống hoá các kiến thức liên quan đến hợp đồng bảo hiểm tài sản
* Đọc:
- Bảo hiểm và kinh doanh bảo hiểm theo pháp luật Việt Nam, Phạm Văn Tuyết, Nxb
Tư pháp, Hà Nội, 2007
- Bộ luật dân sự năm 2005
- Luật kinh doanh bảo hiểm năm 2000
Seminar 1 1 giờ
TC
Thảo luận VĐ 3 - Các nhóm sẽ thảo
luận về các nội dung liên quan đến VĐ từ 1 đến 2 mà GV đưa ra
- Sinh viên chuẩn bị các vấn đề còn vướng mắc liên quan từ VĐ 1 đến 2
để trao đổi, thảo luận
Seminar 2 1 giờ
TC
Thảo luận VĐ 3
Tư vấn ‐ Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu
‐ Thời gian: Từ 8h00’ đến 11h00’ thứ năm
‐ Địa điểm: Văn phòng Bộ môn luật dân sự
Tuần 3: Vấn đề 4