Đề cương môn học pháp luật hải quan về kinh doanh hàng hóa xuất nhập khẩu

Đây là môn học chuyên ngành nhằm mởrộng kiến thức về pháp luật hải quan, nghiệp vụ hải quan, nhất làthủ tục hải quan, chế độ kiểm tra, giám sát hải quan đối với hànghoá xuất nhập khẩu ch

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ

HÀ NỘI - 2014

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

GV Giảng viênGVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giáLVN Làm việc nhóm

NC Nghiên cứuNxb Nhà xuất bản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ

BỘ MÔN TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Hệ đào tạo: Cử nhân ngành luật học (chính quy)

Tên môn học: Pháp luật hải quan trong kinh doanh xuất, nhập khẩu

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Chuyên đề tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG VIÊN

* Văn phòng Bộ môn tư pháp quốc tế

Nhà A Phòng 310, Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại: 04-37731462

Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày nghỉ lễ)

2 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Pháp luật hải quan trong kinh doanh xuất, nhập khẩu là môn học tựchọn đối với sinh viên luật Đây là môn học chuyên ngành nhằm mởrộng kiến thức về pháp luật hải quan, nghiệp vụ hải quan, nhất làthủ tục hải quan, chế độ kiểm tra, giám sát hải quan đối với hànghoá xuất nhập khẩu cho sinh viên luật

Đối với các nội dung trên, môn học sẽ cung cấp cho người học

những quy định của điều ước quốc tế về hải quan mà Việt Nam làthành viên và những quy định của pháp luật hải quan Việt Nam hiệnhành có đối chiếu so sánh với pháp luật hải quan một số nước trênthế giới và khu vực để thấy được sự tương đồng và sự khác biệt củapháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này.

3 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Những kiến thức chung về hải quan, thủ tục hải quan và kiểm tra giám sát hải quan

1.1 Khái niệm hải quan, thủ tục hải quan và chế độ kiểm tra giám sáthải quan

1.1.1 Khái niệm hải quan, lịch sử hình thành và phát triển của hảiquan Việt Nam

1.1.2 Khái niệm và tính chất của thủ tục hải quan

1.1.3 Chế độ kiểm tra, giám sát hải quan

1.1.4 Mối quan hệ giữa thủ tục hải quan và chế độ kiểm tra, giám sáthải quan

1.2 Nội dung thủ tục hải quan

1.2.1 Khai hải quan và chế độ đăng kí khai hải quan

1.2.2 Xuất trình đối tượng kiểm tra hải quan và chế độ kiểm tra đốichiếu hải quan

1.2.3 Nộp - thu thuế và nghĩa vụ tài chính khác

1.2.4 Thông quan hàng hoá và kiểm tra sau thông quan

1.2.5 Phúc tập hồ sơ hải quan

1.3 Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu

1.3.1 Sự phát triển của pháp luật Việt Nam về thủ tục hải quan điện tử1.3.2 Đối tượng áp dụng thủ tục hải quan điện tử

1.3.3 Hồ sơ hải quan điện tử

1.3.4 Thời gian khai và làm thủ tục hải quan điện tử

1.3.5 Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hoá xuất nhập khẩu theohợp đồng mua bán

1.4 Cơ sở pháp lí điều chỉnh hoạt động hải quan Việt Nam

1.4.1 Pháp luật trong nước của Việt Nam

1.4.2 Điều ước quốc tế về hải quan mà Việt Nam là thành viên 1.5 Luật hải quan của một số quốc gia trên thế giới

Vấn đề 2 Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

2.1 Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoá xuấtkhẩu, nhập khẩu thương mại

2.1.1 Khái quát chung về thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuấtkhẩu, nhập khẩu thương mại

2.1.2 Kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất, nhập khẩuthương mại

2.1.3 Thủ tục hải quan đối với một số loại hàng hoá xuất, nhập khẩuthương mại

2.1.3.1 Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán hàng hoá2.1.3.2 Hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu để thực hiện hợp đồng giacông với thương nhân nước ngoài

2.1.3.3 Hàng hoá tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập

2.1.3.4 Hàng hoá xuất, nhập khẩu kinh doanh theo loại hình xuấtnhập khẩu biên giới, hàng hoá đưa vào chợ biên giới, chợ cửa khẩu,chợ trong khu kinh tế cửa khẩu

2.2 Thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hoáxuất, nhập khẩu không nhằm mục đích thương mại

2.2.1 Khái quát chung về hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu khôngnhằm mục đích thương mại

2.2.1 Thủ tục hải quan đối với một số loại hàng hoá xuất, nhập khẩukhông nhằm mục đích thương mại

2.2.1.1 Đối với hành lí cá nhân của người nhập cảnh

2.2.1.2 Đối với quà biếu, tặng

2.2.1.3 Hàng hoá mua bán, trao đổi của cư dân biên giới

2.2.1.4 Tài sản di chuyển xuất, nhập khẩu

Vấn đề 3 Những kiến thức cơ bản về nghiệp vụ hải quan

3.1 Trị giá tính thuế đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu

3.1.1 Trị giá tính thuế đối với hàng hoá xuất khẩu

3.2.2 Trị giá tính thuế đối với hàng nhập khẩu:

3.2.2.1 Phương pháp 1 - Phương pháp trị giá giao dịch của hàng

nhập khẩu

3.2.2.2 Phương pháp 2 và 3 - phương pháp trị giá giao dịch của hànggiống hệt/tương tự nhập khẩu

3.2.2.3 Phương pháp 4 - phương pháp trị giá khấu trừ

3.2.2.4 Phương pháp 5 - phương pháp trị giá tính toán

3.2.2.5 Phương pháp 6 - phương pháp suy luận

3.2 Xuất xứ hàng hoá

3.2.1 Khái quát xuất xứ hàng hoá và quy tắc xác định xuất xứ hàng hoá

3.2.1.1 Khái niệm xuất xứ hàng hoá và vai trò của xuất xứ hàng hoá

3.2.1.2 Quy tắc xác định xuất xứ hàng hoá

3.21.3 Quy tắc xuất xứ không ưu đãi

3.21.4 Quy tắc xuất xứ ưu đãi

3.2.2 Một số vấn đề về áp dụng quy tắc xuất xứ tại Việt Nam

3.22.1 Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hoá

3.22.2 Một số vấn đề cần thiết khi nộp và kiểm tra C/O

3.22.3 Một số quy tắc xác định xuất xứ cơ bản đang được áp dụng tạiViệt Nam

3.3 Phân loại hàng hoá

3.3.3.2 Biểu thuế nhập khẩu

3.3.4 Nguyên tắc chung phân loại hàng hoá

3.3.4.1 Quy định chung

3.3.4.2 Quy định riêng

3.3.5 Quy tắc phân loại hàng hoá

4 MỤC TIÊU CHUNG CỦA MÔN HỌC

4.1 Mục tiêu nhận thức

* Về kiến thức

Cung cấp cho người học:

1 Kiến thức chung về pháp luật hải quan, nhất là thủ tục hải quan,chế độ kiểm tra - giám sát hải quan đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu;

2 Kiến thức cơ bản về nghiệp vụ hải quan: Xác định trị giá hải quan,xác định xuất xứ hàng hoá, phân loại hàng hoá xuất, nhập khẩu

3 Những quy định hiện hành của pháp luật hải quan Việt Nam vàcác điều ước quốc tế Việt Nam là thành viên về hải quan;

4 Những quy định hiện hành của pháp luật hải quan một số nướctrên thế giới và khu vực;

5 Quy trình thủ tục hải quan cụ thể đối với một số loại hình hànghoá xuất, nhập khẩu thường gặp trên thực tế;

6 Những vướng mắc và những giải pháp phòng tránh cho doanhnghiệp khi làm thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất, nhập khẩu

* Về kĩ năng

1 Hình thành và phát triển năng lực tư duy pháp lí

2 Xây dựng kĩ năng, nghiệp vụ hải quan thông qua việc nghiên cứuquy trình thủ tục hải quan cụ thể đối với một số loại hình hànghoá xuất, nhập khẩu thường gặp trên thực tế

3 Phát triển tư duy và vận dụng công nghệ thông tin

* Về thái độ

1 Nâng cao năng lực tư duy logic, độc lập suy nghĩ của sinh viên

2 Hình thành niềm say mê nghiên cứu khoa học, tinh thần khôngngừng học hỏi

3 Hình thành thái độ học tập đúng và nâng cao ý thức học tập

4.2 Các mục tiêu khác

1 Phát triển kĩ năng cộng tác, LVN

2 Phát triển kĩ năng tư duy sáng tạo, khám phá tìm tòi

3 Trau dồi, phát triển năng lực đánh giá và tự đánh giá

4 Rèn kĩ năng thuyết trình trước công chúng

5 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

tên gọi, chức năng

của hải quan Việt

Nam qua các thời

kì

1A2 Nắm được

sự hình thành và

phát triển của hải

quan Việt Nam

1B2 Phân tích

được sự phát triểncủa pháp luật ViệtNam quy định vềthủ tục hải quan

1B3 Phân tích

được mối quan hệgiữa các nguồnluật điều chỉnh thủtục hải quan

1B4 Giải thích

được trong các nộidung thủ tục hảiquan, thủ tục nào

1C2 Nêu được

quan điểm cánhân về sự pháttriển thủ tục hảiquan điện tử tạiViệt Nam

1C3 So sánh

được thủ tục hảiquan áp dụng ởViệt Nam vàmột số nước trênthế giới

1C4 Đánh giá

được sự tươngthích giữa quyđịnh thủ tục hảiquan trong phápluật Việt Nam vớiđiều ước quốc tế

mà Việt Nam làthành viên

khẩu thương mại.

2A2 Nêu được

hồ sơ hải quan đối

với hàng hoá xuất

đồng gia công với

thương nhân nước

2B2 Phân tích

được các khâukiểm tra hải quanđối với hàng hoáxuất, nhập khẩuthương mại

2B3 Phân tích

được các phươngthức giám sát hảiquan đối với hànghoá xuất, nhậpkhẩu thương mại

2B4 Phân tích

được những nhiệm

vụ mà công chứchải quan và ngườikhai hải quan phảilàm khi thực hiệnthủ tục hải quanđối với hàng hoáxuất, nhập khẩuthương mại

2B5 Phân tích

được chính sáchcủa Nhà nước ViệtNam đối với hànghoá xuất, nhập

kiểm tra hải quantrên thực tế

2C2 Phân biệt

được điểm khácbiệt giữa thủ tụchải quan điện tử

áp dụng đối vớihàng hoá xuất nhậpkhẩu theo hợp đồngmua bán hànghoá và hàng hoáxuất, nhập khẩu

để thực hiện hợpđồng gia côngvới thương nhânnước ngoài

2.C3 Đánh giá

được vấn đề cảicách thủ tục hànhchính trong lĩnhvực hải quan quaquy trình thủ tụchải quan đối vớihàng hoá xuất,nhập khẩuthương mại

2C4 Bình luận

được sự hộinhập của ViệtNam trong lĩnhvực hải quan

tục hải quan đối

với hàng hoá xuất,

áp dụng đối vớihàng hoá xuất, nhậpkhẩu thương mại

và phi thương mại

2B7 Phân tích được

chính sách của Nhànước Việt Nam quatừng thời kì đốivới hàng hoá muabán trao đổi của

cư dân biên giới

2B8 Lí giải được

quan điểm cá nhân

về định lượng hànhhoá miễn thuế đốivới hàng hoá xuất,nhập khẩu phithương mại

2B9 Phân tích

được vai trò củaNhà nước trong điềutiết đối với hànghoá xuất, nhập khẩuphi thương mại

2B10 Phân tích

2C5 Đề xuất

được giải phápphòng tránh chodoanh nghiệp khilàm thủ tục hảiquan đối với hànghoá xuất, nhậpkhẩu thương mại

2C6 Đánh giá

được thực trạngpháp luật ViệtNam quy định

về thủ tục hảiquan đối vớihàng hoá xuất,nhập khẩu phithương mại

2C7 Đề xuất

được kiến nghị

về chính sáchcủa Nhà nướcViệt Nam đốivới hàng hoáxuất, nhập khẩukhông nhằmmục đích thươngmại

2C8 Đưa ra

được quan điểm

cá nhân về vấn

đề quản lí hàng

định lượng hàng

hoá không nhằm

mục đích thương

mại được miễn thuế

theo quy định của

pháp luật.

được thực tiễnhàng hoá mua bántrao đổi của cư dânbiên giới trên cáctuyến biên giớiViệt Nam - Lào -Campuchia -Trung Quốc

2B11 Lí giải được

quan điểm cá nhân

về hành lí củangười được hưởngquyền ưu đãi miễntrừ ngoại giao

hoá xuất, nhậpkhẩu phi thươngmại

2C9 Bình luận

được chính sáchcủa Nhà nướcViệt Nam đốivới hàng hoámua bán trao đổicủa cư dân biêngiới

3B2 So sánh được

sự khác nhau cơbản của cácphương pháp xácđịnh trị giá hảiquan để tính thuếđối với hàng hoáxuất nhập khẩu

3C2 Vận dụng

được quy địnhcủa pháp luật đểxác định xuất

xứ của hàng hoátrong trườnghợp cụ thể

3C3 Vận dụng

áp mã hàng hoátheo hệ thốngđiều hòa mô tảhàng hoá

3C4 Vận dụng

được biểu thuế xuất, nhập khẩu Việt Nam

A TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

1 Cẩm nang pháp luật cho doanh nghiệp về thủ tục hải quan xuất nhập khẩu, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2010.

2 Những quy định mới của pháp luật Việt Nam về thủ tục hải quan đối với hàng hoá xuất nhập khẩu, Nxb Tư pháp, Hà Nội, 2006.

B TÀI LIỆU THAM KHẢO LỰA CHỌN

* Sách

1 Nguyễn Thị Thương Huyền, Kĩ thuật nghiệp vụ hải quan và xuất, nhập khẩu - lí thuyết và tình huống ứng dụng, Nxb Tài chính, Hà

Nội, 2008

2 Nguyễn Thừa Lộc, Giáo trình luật hải quan Việt Nam và quốc tế,

Nxb Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội, 2008

* Bài tạp chí

1 Nguyễn Hồng Bắc, "Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ tại cơ quan hải

quan", Tạp chí luật học, số 7 năm 2010.

2 Nguyễn Hồng Bắc, "Pháp luật về hải quan của Việt Nam trong

tiến trình hội nhập APEC", Tạp chí thương mại, số 42 năm 2006.

* Đề tài nghiên cứu khoa học

1 Hội thảo khoa học cấp khoa, “Lí luận và thực tiễn về xuất nhập

khẩu mậu biên”, Khoa pháp luật quốc tế, Trường Đại học Luật HàNội, 2007

2 Nguyễn Hồng Bắc, “Pháp luật về hải quan của Việt Nam trong xu

thế hội nhập và phát triển” trong sách Pháp luật Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế và phát triển bền vững, Nxb CAND,

* Văn bản quy phạm pháp luật trong nước

1 Luật hải quan năm 2001 (được sửa đổi, bổ sung năm 2005)

2 Luật thương mại năm 2005

3 Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu năm 2005

4 Nghị định của Chính phủ số 19/2006/NĐ-CP ngày 20/02/2006quy định chi tiết luật thương mại về xuất xứ hàng hoá

5 Nghị định của Chính phủ số 154/2005/NĐ-CP ngày 15/12/2005quy định chi tiết một số điều của Luật hải quan về thủ tục hảiquan, kiểm tra, giám sát hải quan

6 Nghị định của Chính phủ số 40/2007/NĐ-CP ngày 16/3/2007 quyđịnh về xác định trị giá hải quan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhậpkhẩu

7 Nghị định của Chính phủ số 87/2012/NĐ-CP Ngày 23/10/2012quy định chi tiết một số điều của Luật hải quan về thủ tục hảiquan điện tử đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu thương mại

8 Thông tư của Bộ tài chính số 205/2010/TT-BTC ngày 15/12/2010hướng dẫn Nghị định số 40/2007/NĐ-CP

9 Thông tư của Bộ tài chính số 128/2013/TT-BTC ngày 10/9/2013quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lí thuế đối với hàng hoá xuấtkhẩu, nhập khẩu

10 Quyết định của Tổng cục hải quan số 1171/QĐ-TCHQ ngày15/06/2009 quy định về quy trình thủ tục hải quan đối với hàng

hoá xuất, nhập khẩu thương mại

11 Thông tư của Bộ tài chính số số 117/2011/TT-BTC ngày15/08/2011 hướng dẫn thủ tục hải quan đối với hàng hoá gia côngvới thương nhân nước ngoài

12 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 254/2006/QĐ-TTg ngày07/11/2006 về việc quản lí hoạt động thương mại biên giới vàQuyết định số 139/2009/QĐ-TTg ngày 23/12/2009 sửa đổi, bổsung một số điều của Quyết định số 254/2006/QĐ-TTg

* Điều ước quốc tế

- Điều ước quốc tế đa phương

1 Công ước về thành lập Hội đồng hợp tác hải quan ngày 15/12/1950

2 Công ước Kyoto về đơn giản hoá, hài hoà hoá thủ tục hải quanngày 18/05/1973 (sửa đổi, bổ sung ngày 26/06/1999)

3 Công ước HS - Hệ thống điều hoà trong mô tả và mã hoá hànghoá (có hiệu lực từ ngày 01/01/1988)

4 Hiệp định CVA - Hiệp định định giá hải quan năm 1994

5 Hiệp định hải quan ASEAN ngày 01/03/1997 (sửa đổi, bổ sung2008)

6 Hiệp định về tạo thuận lợi cho vận chuyển hàng hoá và người qualại biên giới giữa các nước thuộc tiểu vùng sông Mê-kông (Hiệpđịnh GMS) ngày 26/11/1999

- Điều ước quốc tế song phương

1 Thoả thuận về hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau giữa Tổng cục hảiquan Trung Quốc và Tổng cục hải quan Việt Nam ngày 26/11/1993

2 Thoả thuận giữa Tổng cục hải quan Việt Nam và Tổng cục hảiquan Trung Quốc về hợp tác chống buôn lậu ngày 26/11/1993

3 Hiệp định giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hàn Quốc vềhợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan

4 Thoả thuận về quản lí hàng quá cảnh và đấu tranh chống buôn lậugiữa Tổng cục hải quan Việt Nam và Tổng cục hải quan Lào

5 Hiệp định hợp tác hải quan giữa Việt Nam với Mông Cổ

6 Hiệp định hợp tác hải quan giữa Việt Nam với Ucraina

7 Hiệp định về thương mại giữa Chính phủ Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam và Chính phủ Cộng hoà nhân dân Trung Hoa (kíngày 7/11/1991 tại Bắc Kinh) và Hiệp định về mua bán hàng hoá ởvùng biên giới giữa Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam và Chínhphủ nước CHND Trung Hoa (kí kết ngày 19/10/1998 tại Bắc Kinh).

8 Nghị định thư phân giới cắm mốc, Hiệp định về quy chế quản líbiên giới, Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lí cửa khẩu biêngiới trên đất liền Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam - Cộng hoànhân dân Trung Hoa