So sánh ASEANPOL và EUROPOL

Về mặt hợp tác quốc tế, cả ASEANPOL và EUROPOL luôn hướng tới việc trở thành một tổ chức quốc tế có sư liên hệ, phối hợp sâu rộng với cảnh sát các nước trên thế giới, phối hợp với cảnh s

MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

LỜI MỞ ĐẦU

Do tình trạng ngày càng phức tạp của tội phạm xuyên quốc gia trên mỗi khu vực: ASEAN và châu Âu ,với sự gia tăng cả về tính chất, mức độ nguy hiểm của các tổ chức tội phạm ở các quốc gia khác nhau nên lực lượng cảnh sát ở các khu vực này cần liên kết với nhau trong cuộc chiến phòng chống tội phạm Việc thành lập ASEANPOL và EUROPOL đã trở thành điều tất yếu Đi so sánh hai tổ chức trên với nhau sẽ giúp ta hiểu hơn về hoạt động của lực lượng cảnh sát quốc tế trên hai khu vực

NỘI DUNG

I Khái quát chung về ASEANPOL và EUROPOL

Sáng kiến thành lập Hiệp hội cảnh sát các nước ASEAN – ASEANPOL(Police Association of Southeast Asian Nations) được lãnh đạo lực lượng cảnh sát của một

số nước ASEAN đưa ra trong bối cảnh vấn đề tội phạm xuyên quốc gia trong khu vực Đông Nam Á diễn ra ngày càng phức tạp và nguy hiểm Năm 1981,

ASEANPOL chính thức được thành lập với sự tham gia ban đầu của lực lượng cảnh sát đến từ năm nước thành viên ASEAN là Malaysia, Indonesia, Philipin, Thái lan, Singapore Hiện nay, ASEANPOL bao gồm lực lượng cảnh sát của tất cả các nước thành viên ASEAN cùng 5 bên đối thoại là Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand.1(Brunei gia nhập năm 1985, Việt Nam năm 1996, Myanamar và Lào năm 1998 và Campuchia năm 2000)

Tại Châu Âu, ý tưởng thành lập một số hình thức hợp tác giữa các lực lượng cảnh sát nhằm giải quyết vấn đề tội phạm xuyên quốc gia. Sự thành lập Europol được thông qua bởi Hiệp định Maastricht 1992, có hiệu lực vào tháng 11 năm 1993 với tên gọi chính thức là Hiệp định Liên minh Châu Âu (TEU) Vào năm 1993, Hội đồng Châu Âu đã bắt đầu hiện thực hóa việc thành lập cơ quan cảnh sát Châu Âu-EUROPOL(Police Association of Southeast Asian Nations) Các ban của EUROPOL bắt đầu đi vào hoạt động vào năm 1994, có trụ sở ở Hague Tiếp đến, năm 1998 Công ước Europol đã được thông qua bởi tất cả các quốc gia thành viên

và có hiệu lực vào tháng 10 năm 1998 Ngày 1 tháng 7 năm 1999, Europol chính thức đi vào hoạt động Tính đến năm 2007, Europol bao gồm toàn bộ 27 quốc gia thành viên của EU hoạt động với mục đích chống lại các tổ chức tội phạm quốc tế Thành viên của Europol không chỉ là các quốc gia thuộc EU mà còn cả các tổ chức quốc tế khác như CEPOL (European Police College - Trường đại học cảnh sát Châu Âu), OLAF (European Anti – Fraud Office - cơ quan chống lừa đảo Châu Âu)

II SO SÁNH ASEANPOL và EUROPOL

1 Những nét tương đồng giữa ASEANPOL và EUROPOL

1.1 Về chức năng , nhiệm vụ:

ASEANPOL và EUROPOL đều là hai tổ chức hoạt động trên lĩnh vực an ninh khu vực Chức năng của cả hai đều là ngăn ngừa ,phòng chống các loại tội phạm

1 Trung tâm Luật Châu Á- Thái Bình Dương, Tập bài giảng Pháp luật Cộng đồng ASEAN

mang tính quốc tế trong khu vực,đồng thời hỗ trợ các cơ quan cảnh sát của các nước thành viên trong hoạt động phòng chống tội phạm Nhiệm vụ chủ yếu của ASEANPOL và EUROPOL đều là cung cấp môi trường trao đổi thông tin về tội phạm và hỗ trợ về mặt pháp lý,cũng như tạo điều kiện thực tế để lực lượng an ninh các nước thành viên có thể bắt giữ các đối tượng phạm tội Đồng thời, nó cũng là diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn về chính sách phòng chống tội phạm xuyên quốc gia cũng như cách thức thực thi chính sách đó Bên cạnh

đó , chúng tạo nên một nơi để các nước thành viên có thể đưa ra các sáng kiến về việc phối hợp hoạt động phòng chống tội phạm trong khu vực

Nhìn chung, chức năng chính của cả hai tổ chức ASEANPOL và EUROPOL chỉ xoay quanh vấn đề tăng cường hợp tác giữa các cơ quan an ninh của các nước trong khu vực Bản thân các tổ chức này đều không có lực lượng cảnh sát riêng , có chức năng thực hiện các hoạt động (điều tra, bắt bớ) như cảnh sát mỗi nước

Là các tổ chức mang tính khu vực, ASEANPOL và EUROPOL đều hoạt động trên các lĩnh vực chủ yếu là chống khủng bố , ngăn chặn tội phạm ma túy, buôn bán người ,buôn lậu , rửa tiền.v.v Đây là các hình thức phạm tội thường gặp ở các nước thuộc cùng một khu vực địa lý

Về mặt hợp tác quốc tế, cả ASEANPOL và EUROPOL luôn hướng tới việc trở thành một tổ chức quốc tế có sư liên hệ, phối hợp sâu rộng với cảnh sát các nước trên thế giới, phối hợp với cảnh sát ngoài khu vực để có thể ngăn chặn những tình huống xâm phạm an ninh phức tạp do tội phạm thực hiện

1.2 Về cơ cấu tổ chức

Thứ nhất, trong cơ cấu tổ chức của ASEANPOL và EUROPOL đều có cơ quan

toàn thể, có đại diện của cơ quan là người đứng đầu, thay mặt cho tổ chức trong các mối quan hệ với bên ngoài

Thứ hai, thành viên cơ quan toàn thể của ASEANPOL và EUROPOL đều có

sự tham gia của tất cả các quốc gia là thành viên của tổ chức

1.3 Về thực tiễn hoạt động

Có thể thấy một điểm rất giống nhau trong hoạt động của cả ASEANPOL và EUROPOL là rất chú trọng tập trung vào một số loại tội phạm điển hình có tính chất nguy hiểm cao như: Khủng bố, buôn bán trái phép chất ma túy, buôn lậu vũ khí, buôn người, tội phạm rửa tiền, tội phạm công nghệ cao…có tính chất xuyên quốc gia Phòng chống những loại tội phạm này là một trong những nguyên nhân chính để dẫn đến sự ra đời của cả 2 tổ chức phòng chống tội phạm khu vực này, chính vì thế mà công tác đầu tranh phòng chống các loại tội này luôn được ưu tiên hàng đầu trong thực tiễn hoạt động và cũng đã thu được nhiều kết quả đáng ghi nhận, góp phần đấu tranh có hiệu quả đối với các loại tội phạm nguy hiểm này Ví

dụ như: Ngày 16/11/2011 ASEANPOL đã phối hợp cùng cảnh sát một số nước trong khu vực tổ chức một cuộc truy bắt lớn đối với các đối tượng phạm tội lừa đảo qua mạng, qua đó đã tóm cổ hơn 600 tên tội phạm Ngày 14/2/2013 Cảnh sát Tây Ban Nha và Cảnh sát châu Âu (Europol) đã triệt phá băng nhóm tội phạm Internet từng phát tán loại virus tấn công hàng triệu máy tính trên thế giới để đòi tiền chuộc, đây là băng nhóm tội phạm mạng lớn và phức tạp nhất thế giới Thẩm quyền của ASEANPOL và EUROPOL bao gồm các hoạt động ngăn chặn , phòng chống tội phạm xuyên quốc gia Chính vì vậy hoạt động chủ yếu của hai tổ chức này là truy nã quốc tế, lưu trữ và trao đổi thông tin,

Với vị trí là cơ quan đầu mối phối hợp hoạt động của các thiết chế cảnh sát các nước trong khu vực, ASEANPOL và EUROPOL đều đã tiến hành hợp tác với INTERPOL tiến hành truy nã quốc tế đối với tội phạm bỏ trốn

Trong hoạt động lưu trữ và trao đổi thông tin, cả hai tổ chức ASEANPOL và EUROPOL đều xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin cảnh sát ( ADS và EIS)

Đây là nơi chứa đựng những thông tin chính xác, luôn được bổ sung và cập nhật đáp ứng nhu cầu của lực lượng cảnh sát thành viên

2 Nét khác biệt giữa ASEANPOL và EUROPOL

2.1 Chức năng, nhiệm vụ

Về phạm vi hoạt động, ASEANPOL có nhiều hoạt động, trên nhiều lĩnh vực hơn

so với EUROPOL Trong khi EUROPOL hoạt động với ba trụ cột chính là: hỗ trợ thực thi pháp luật, tạo một cơ sở dữ liệu thông tin tội phạm chung và đánh giá, kiểm tra hoạt động thi hành pháp luật của EU về phòng chống tội phạm; thì các lĩnh vực hợp tác của ASEANPOL là rất rộng, bắt đầu từ việc thành lập một ban thư

ký điều phối hoạt động của chính ASEANPOL cho đến việc hợp tác về huấn luyện cảnh sát

Ngoài ra, trên khía cạnh tiêu chí hợp tác, xuất phát từ mục tiêu hướng tới một cộng đồng ASEAN toàn diện, xu hướng của ASEANPOL là xây dựng những tiêu chuẩn chung về lực lượng cảnh sát của các nước trong khu vực, nhằm tạo sự thống nhất trong phối hợp hành động Còn các hoạt động của EUROPOL chủ yếu chỉ xoay quanh hợp tác giữa lực lượng cảnh sát sẵn có của mỗi nước trong khu vực, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn của các nước thành viên

2.2 Cơ cấu tổ chức

Bên cạnh một số điểm giống nhau về thì cơ cấu tổ chức của ASEANPOL và EUROPOL còn có rất nhiều điểm khác nhau, cụ thể:

Thứ nhất, ASEANPOL có cơ cấu tổ chức kiện toàn hơn bao gồm: Hội nghị ASEANPOL, Ủy ban chấp hành ASEANPOL và Ban thư kí ASEANPOL với cơ cấu, chức năng được quy định rất cụ thể:

Hội nghị ASEANPOL được tổ chức hàng năm theo nguyên tắc luân phiên

giữa các thành viên với sự tham gia của Tư lệnh cảnh sát của các nước thành viên

ASEANPOL Ngoài ra còn có sự tham gia của quan sát viên đến từ các nước đối thoại, Ban thư kí ASEAN và đại diện của Tổ chức cảnh sát quốc tế (INTERPOL) Chủ tịch ASEANPOL sẽ được các thành viên tham dự Hội nghị bầu ra và sẽ đại diện cho ASEANPOL tham gia vào các hội thảo, diễn đàn trao đổi giữa ASEANPOL và các tổ chức khác về hoạt động đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia

Ủy ban chấp hành ASEANPOL : bao gồm Phó Tư lệnh cảnh sát của các

nước thành viên tham gia Hội nghị ASEANPOL Các cuộc họp của Ủy ban chấp hành sẽ được tổ chức hàng năm, nay trước khi diễn ra Hội nghị ASEANPOL Ủy ban chấp hành có thẩm quyền xem xét nội dung báo cáo về các hoạt động của Ban thư kí ASEANPOL do Giám đốc điều hành của ban Thư kí đệ trùng, bao gồm cả các hoạt động tài chính, các dịch vụ do Ban thư kí thực hiện cũng như kiểm soát và quản lí các hợp đồng, sau đó đệ trình một bản báo cáo tóm tắt về các hoạt động cảy Ban thư kí lên Tư lệnh cảnh sát các nước tham dự Hội nghị tại phiên bế mạc

Ban thư kí là cơ quan thường trực của ASEANPOL có nhiệm vụ hài hòa và

chuẩn hóa cơ chế phối hợp và liên lạc giữa các thiết chế cảnh sát của ASEAN; tiến hành những nghiên cứu toàn diện và thống nhất về các nghị quyết được ghi nhận trong các Thông cáo chung của ASEANPOL; thiết lập một cơ chế chịu trách nhiệm chỉ đạo và giám sát việc thực hiện các nghị quyết trong Thông cáo chung và chuyển hóa các nghị quyết được thông qua trong Thông cáo chung và Kế hoạch hành động và chương trình hành động của ASEANPOL Đứng đầu Ban thư kí là giám đốc điều hành với nhiệm kì 2 năm do Hội nghị bổ nhiệm trên cơ sở luân phiên theo vần chữ cái Giám đốc điều hành sẽ là quan chức cảnh sát cao cấp trong lực lượng vũ trang giữ chức vụ đại tá trở lên hoặc tương đương Giúp việc cho Giám đốc điều hành là Giám đốc Ban cảnh sát có nhiệm kì 2 năm và Giám đốc các

dự án và chương trình với nhiệm kì 3 năm

Còn cơ cấu tổ chức của EUROPOL đơn giản hơn, chỉ bao gồm Hội nghị EUROPOL và Giám đốc, Phó giám đốc

Hội nghị EUROPOL được bao gồm một đoàn đại biểu đến từ mỗi nước

thành viên, và một từ Ủy ban Mỗi đoàn đại biểu Nhà nước thành viên sẽ có một phiếu bầu Đoàn đại biểu Ủy ban có trách nhiệm ba phiếu, ngoại trừ cho việc thông qua ngân sách và chương trình làm việc, nơi mà nó sẽ có sáu phiếu Hội nghị được chủ trì bởi đại diện của các nước thành viên giữ cương vị Chủ tịch của Hội đồng của Liên minh châu Âu và phải họp ít nhất hai lần một năm, và không nhiều hơn bốn lần mỗi năm Các cuộc họp bổ sung có thể được triệu tập trong trường hợp khẩn cấp, được xác định do Chủ tịch

Giám đốc, Phó giám đốc Europol: Giám đốc do Hội đồng Châu Âu bổ

nhiệm, hành động theo đa số có trình độ, từ một danh sách của ít nhất ba ứng cử viên do Hội đồng quản trị, cho một thời gian bốn năm mở rộng một lần Giám đốc

sẽ là đại diện theo pháp luật của Europol Giám đốc phải được hỗ trợ bởi Phó Giám đốc được chỉ định cho một khoảng thời gian bốn năm mở rộng một lần, phù hợp với các thủ tục quy định Nhiệm vụ của họ được định nghĩa chi tiết hơn của Giám đốc Hội đồng quản trị thiết lập các quy tắc liên quan đến việc lựa chọn ứng cử viên cho vị trí của Giám đốc hoặc Phó Giám đốc Quy tắc này phải được phê duyệt bởi Hội đồng, hành động theo đa số có trình độ trước khi nhập cảnh có hiệu lực Giám đốc và Phó Giám đốc có thể bị miễn nhiệm bởi một quyết định của Hội đồng, hành động theo đa số có trình độ sau khi tham khảo ý kiến của các Nghị viện châu Âu, sau khi có ý kiến của Hội đồng quản trị Hội đồng quản trị thiết lập các quy tắc được áp dụng trong trường hợp như vậy Quy tắc này phải được phê duyệt bởi Hội đồng, hành động theo đa số có trình độ sau khi tham khảo ý kiến của các Nghị viện châu Âu, trước khi nhập cảnh có hiệu lực

Thứ hai, thành phần tham gia vào cơ quan toàn thể của mỗi tổ chức là khác

nhau, cụ thể:

Cơ quan toàn thể của ASEANPOL là Hội nghị ASEANPOL với thành phần là

Tư lệnh cảnh sát của các nước thành viên ASEANPOL, ngoài ra còn có sự tham

gia của quan sát viên đến từ các nước đối thoại, Ban thư kí ASEAN và đại diện của

Tổ chức cảnh sát quốc tế (INTERPOL); còn cơ quan toàn thể của EUROPOL là Hội nghị EUROPOL với thành phần bao gồm một đoàn đại biểu đến từ mỗi nước thành viên, và một từ Ủy ban được chủ trì bởi đại diện của các nước thành viên giữ cương vị Chủ tịch của Hội đồng của Liên minh Châu Âu

Thứ ba, đại diện cho ASEANPOL trong hợp tác với các tổ chức khác là Chủ

tịch ASEANPOL sẽ được các thành viên tham dự Hội nghị bầu ra và sẽ đại diện cho ASEANPOL tham gia vào các hội thảo, diễn đàn trao đổi giữa ASEANPOL và các tổ chức khác về hoạt động đấu tranh chống tội phạm xuyên quốc gia; còn đại diện của EUROPOL là Giám đốc do EU bổ nhiệm, và sẽ là đại diện theo pháp luật của EUROPOL Không những thế, EU còn quản lý ngân sách của tổ chức này

2.3 Thực tiễn hoạt động

Thứ nhất, EUROPOL là cơ quan thực thi pháp luật của EU do đó các hoạt

động nó được chỉ đạo bởi một Nghị viện châu Âu và trong một không gian kinh tế thống nhất, bên cạnh đó các Thanh Tra châu Âu, mặc dù không được đưa ra như một vai trò chính thức trong Công ước EUROPOL, dường như đã được công nhận trên thực tế là một trọng tài viên trong EUROPOL giải quyết các vấn đề liên quan đến yêu cầu truy cập tài liệu và tranh chấp nhân viên EURPOL Nhưng ASEANPOL chỉ là cơ quan hợp tác phòng chống tội phạm của các nước ASEAN,

do đó các hoạt động trên thực tế của ASEANPOL rất ít khi bị chi phối bởi ASEAN

Thứ hai,.EUROPOL có một lực lượng sĩ quan thường trực và hoạt động

thường xuyên có nhiệm vụ thực thi pháp luật bằng cách thu thập, phân tích và phổ biến thông tin và phối hợp hoạt động với cảnh sát các nước thành viên từ đó cảnh sát các nước thành viên sử dụng các tài liệu đó để ngăn chặn, phát hiện và điều tra tội phạm, và để theo dõi và truy tố những người kẻ phạm pháp chuyên gia và các nhà phân tích Europol tham gia trong các nhóm điều tra chung giúp giải quyết các

vụ án hình sự tại chỗ ở các nước EU Trong khi đó ASEANPOL chỉ có ban thư kí được bầu ra theo nhiệm kì 2 năm cơ quan hoạt động thường trực duy nhất có nhiệm vụ hài hòa và chuẩn hóa cơ chế phối hợp và liên lạc giữa các thiết chế cảnh sát của ASEAN; tiến hành những nghiên cứu toàn diện và thống nhất về các nghị quyết được ghi nhân trong thông cáo chung ASEANPOL; thiết lập một cơ chế chịu trách nhiệm chỉ đạo và giám sát việc thực hiện các nghị quyết trong Thông cáo chung và chuyển hóa các nghị quyết vào trong các kế hoạch hành động

Thứ ba, theo quy định tại Điều 5 Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự giữa

các nước ASEAN năm 2004, thì trong những trường hợp khẩn cấp và có sự cho phép của pháp luật quốc gia được yêu cầu thì các yêu cầu về tương trợ tư pháp hình sự và mọi tài liệu kèm theo có thể được chuyển quan INTERPOL hoặc ASEANPOL Nhưng EUROPOL không có các hoạt động tương trợ tư pháp hình

sự giữa các nước thành viên

III Nguyên nhân dẫn đến sự tương đồng và khác biệt

1 Nguyên nhân dẫn đến sự tương đồng

Có thể thấy, cả Cộng đồng ASEAN và Liên minh Châu Âu đều là các tổ chức quốc tế khu vực Hay nói cách khác đây là kết quả của sự hợp tác giữa các quốc gia trong một khu vực địa lý nhất định trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa- xã hội nhằm hướng tới xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và phát triển Với mục tiêu hợp tác toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, thúc đẩy kinh tế phát triển, nâng cao đời sống của nhân dân thì yêu cầu đầu tiên đặt ra là phải tạo ra một môi trường ổn định, hòa bình nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tiến trình hợp tác giữa các quốc gia trong khuôn khổ tổ chức nói chung và với cả thế giới

Mặt khác, tình trạng gia tăng ngày càng phức tạp của các tội phạm xuyên quốc gia về cả tính chất, mức độ nguy hiểm cũng như cấu kết ngày càng chặt chẽ giữa các tổ chức tội phạm ở các quốc gia khác nhau Để chống lại được tình trạng này

và xây dựng một trật tự xã hội ổn định thì tất cả các quốc gia đã thành lập ra các tổ chức cảnh sát (ASEANPOL trong tổ chức ASEAN ở Đông Nam Á, EUROPOL thuộc tổ chức EU ở Châu Âu) Xuất phát từ đòi hỏi, yêu cầu cần phải hợp tác nêu trên, các tổ chức cảnh sát mà cụ thể là Hiệp hội cảnh sát các nước ASEAN và Tổ chức cảnh sát Châu Âu đã được thành lập với những điểm tương đồng về mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ và hoạt động bên cạnh những điểm khác biệt mà chúng ta đã phân tích ở phần trên

2.Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt

Có những sự khác nhau là do cơ chế hợp tác của ASEAN và EU có những sự khác biệt nhất định EU với vai trò là một trong những tổ chức hợp tác khu vực thành công nhất trên thế giới, nó đã có những bước hợp tác hết sức chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên trong mọi lĩnh vực Thậm chí nó còn có cả cơ quan nghị viện chung, và đường biên giới lãnh thổ của các quốc gia không có nhiều ý nghĩa đối với các nước trong khối Biên giới quốc gia của từng nước EU hiện nay được coi là đường ranh giới lãnh thổ mang tính nội địa và chỉ có giá trị về mặt hành chính Điều này cũng tương tự như các quy định biên giới nội địa trước đây giữa

15 nước cộng hòa thuộc Liên Xô (cũ) Các đồn cảnh sát biên phòng đặt tại các khu vực biên giới của từng nước chỉ làm nhiệm vụ của các đồn cảnh sát trong nội địa, tập trung vào quản lý dân cư, theo dõi tạm trú, tạm vắng, phòng chống tội phạm ở

cơ sở Chính điều này khiến cho các hiệp định tương trợ tư pháp giữa các nước trong khối không còn ý nghĩa, thậm chí là không còn nhiều giá trị Điều này khác hoàn toàn so với cơ chế hợp tác của ASEAN hiện nay, mặc dù đã có những bước phát triển trong những năm qua nhưng ASEAN vẫn luôn bị coi là một “chợ chính trị” Chính sự hợp tác lỏng lẻo này là nguyên nhân khiến chúng ta chưa có được một đội ngũ sĩ quan cảnh sát chung của ASEANPOL, các hoạt động hợp tác mới chỉ dừng lại ở các mức tích cực tham gia trong việc chia sẻ kiến thức và chuyên