Kiến thức chăn nuôi

Tài liệu tham khảo về kiến thức chăn nuôi giúp các bạn có nhiều kiến thức bổ ích phục vụ cho quá trình chăn nuôi của mình

GÀ VUI CƯỜI:

Chăm sóc gà đẻ

trong mùa nóng

NGHE HEO NÓI:

Lợi ích và yêu cầu

kỹ thuật khi sử

dụng vắc xin

Năm I Soá 1 Naêm 2007 Năm I Soá 1 Naêm 2007

Lưu hành nội bộ

PHÒNG NGHIÊN CỨU:

Ảnh hưởng chất lượng

nước trong chăn nuôi

Mục Lục

Kiến thức Chăn Nuôi

Năm I Số 1 Năm2007

Cố vấn :

Mr Sooksunt Jiumjaiswanglerg

Mr Jirawit Rachatanan

Mr Suwes Wangrungarun

Mr Chamnan Wangakkarangkul

Biên tập nội dung :

Dr.Anan Lertwilai

Biên tập:

BS Ngô Nhựt Toàn

BS Nguyễn Đức Nho

BS Nguyễn PhúLộc

BS Đặng Thụy Khánh

KS Phùng Thị Kim Liên

Thiết kế đồ họa :

BS Ngô Nhựt Toàn

Dr Sujin Sukchai

Ơng Sooksunt Jiumjaiswanglerg TGĐ Cty TNHH Chăn nuơi C.P Việt Nam

Cùng với sự hợp tác của C.ty

2 Chăn Nuôi

Tin tức thị trường 3

Gàvui cười 4

Nghe heo nói 6

Phòng nghiên cứu 10

Sức khỏe cộng đồng 12

Trong năm nay, chúng tơi đặc biệt giới thiệu những nghiên cứu vàứng dụng khoa học kỹthuật được viết trong bản tin Kiến thức chăn nuơi,

phát hành 6 kỳ mỗi năm đến người chăn nuơi, cán bộ kỹ thuật và khách hàng của cơng ty C.P Việt Nam Đặc biệt, sẽ rất cĩ ích cho những khách hàng luơn muốn cho hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực chăn nuơi được cải thiện và phát triển Mỗi bản tin sẽgồm 3 chủ đề chính: chủ đề thứ nhất cĩ tên "gà vui cười", sẽ trình bày những tiêu chuẩn kỹthuật quản lý, phịng vàphát hiện bệnh trên gia cầm Chủ đề tiếp theo là "nghe heo nĩi", gồm nhiều bài viết liên quan đến biểu tượng của năm Trong phần này chúng tơi sẽcố gắng truyền đạt mối tương quan giữa "cảm xúc"của người chăn nuơi và đàn heo của mình, giúp tăng năng suất trong chăn nuơi và đem lại hiệu quảkinh tế cao Những điều khúc mắc và khĩ hiểu vềbệnh trong trại sẽ được giải đáp

ở chủ đề cuối là "phịng nghiên cứu" Chúng tơi giúp tìm ra nguyên nhân chính của những vấn đề ở trại chăn nuơi nhằm đưa ra những dịch vụkỹthuật đểgiải quyết vấn đề, điều này sẽgiúp giải tỏa những

lo lắng vàthắc mắc của người chăn nuơi

Với tất cảsựcốgắng, chúng tơi mong rằng quý vịsẽhài lịng khi đọc bản tin này, chúng tơi hy vọng sẽ cĩ cơ hội phát triển các dịch vụ kỹ thuật đểcùng quý vịthành cơng Chúc quý vịmột năm mới An khang -Thịnh vượng

Thư ngỏ

Thân chào các nhà chăn nuơi, cảm ơn các bạn đã hợp tác và đồng hành cùng chúng tơi trong suốt thời gian qua Mặc dù trong năm vừa qua, giá heo trên thị trường cĩsựkhủng hoảng trong một thời gian dài, dẫn đến những hạn chế về cải thiện kỹ thuật, quản lý trại và giá thương mại

OCTA MEMORIAL

Chaên Nuoâi

Mr Sooksunt Jiumjaiswanglerg

Từ cuối năm 2005 đến đầu năm 2006, dịch

cúm gia cầm chưa được ổn định, các công ty

chăn nuôi đã giảm số lượng đầu gànên giágà

thịt và trứng gà tăng cao trong năm 2006, giá

gà thịt là 22.000 đồng/kg, trứng là 1.500

đồng/quả Trong năm 2006 giáheo xuống thấp

tới khoảng 12.000 đồng/kg, trong khi đó giá

thành chăn nuôi là 17.000 đồng/kg, như vậy

người chăn nuôi sẽ lỗ khoảng 5000 đồng/kg

Giáheo thịt giảm thấp vì2 lído sau:

9Dịch lở mồm long móng: Người chăn nuôi

phòng bệnh bằng vắc xin với chi phí khoảng

120 đồng/kg, lúc này người chăn nuôi sẽ bán

được 19000 đồng/kg Nhưng khi dịch xảy ra thì

giá heo sẽ giảm xuống còn 12000 đồng/kg cho

nên người chăn nuôi sẽ lỗ khoảng 7000

đồng/kg Các cơ quan thú y đã khuyến cáo

phải chích vắc xin LMLM nhưng một số người

chăn nuôi đã không tiêm phòng do đó khi bị

bệnh thì người tiêu dùng sẽ sợ không dám ăn

thịt heo và người chăn nuôi cũng bán chạy với

giá thấp làm giá heo thịt giảm xuống

9Một số ít người chăn nuôi vì không nhận

thức đầy đủ về ảnh hưởng của hóa chất độc

hại đến sức khỏe con người nên đã sử dụng

các chất kích thích cấm trong chăn nuôi Chất

kích thích này sẽ làm cho heo tạo nạc nhiều và

giảm mỡ Qua phương tiện thông tin người dân

đã hiểu được tác hại của chất kích thích này

nên tỏ ra lo ngại khi sử dụng thịt heo Do đó

giá heo cũng bị ảnh hưởng

Từ 2 lý do đó nên người chăn nuôi heo cần

phải chủ động trong việc tiêm phòng bệnh

LMLM và không được sửdụng thuốc kích thích

cấm Khi đó người tiêu dùng sẽ yên tâm sử

dụng sản phẩm thịt heo

Ở cuối năm 2006 và đầu năm 2007, thông tin cúm gia cầm lây lan rộng trên thế giới Các lĩnh vực kinh doanh gia cầm cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng về giá cả Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn thực hiện chương trình tiêm phòng cúm gia cầm quốc gia cho toàn bộ đàn gia cầm vàthuỷ cầm Đối với các công ty lớn có hệ thống chăm sóc và vệ sinh tốt, cũng bắt buộc phải tiêm phòng

Giá heo đang tăng dần do người chăn nuôi đã thực hiện tốt chương trình phòng ngừa LMLM, và nhà nước đã mạnh tay trong việc kiểm tra vàtheo dõi việc sửdụng chất kích thích trong chăn nuôi

Do đó giá heo trong năm nay sẽ tốt hơn năm trước

Trong năm nay, Việt Nam đã gia nhập tổ chức WTO, điều này sẽtốt cho những nước đang phát triển, việc xuất vànhập khẩu phải tuân thủ hàng rào thuế quan của mỗi nước quy định Tất cả những sản phẩm thịt đông lạnh từ nhiều nước trong tổ chức sẽ nhập khẩu vào nước ta Việc này sẽ ảnh hưởng một phần tới tình hình chăn nuôi trong nước Do nước ta sản xuất đủ sản phẩm thịt cung cấp cho nhu cầu trong nước, và chất lượng thịt cũng đảm bảo an toàn qua kiểm tra của Cục thú y và Bộ y tế Các sản phẩm thịt động lạnh có thời gian vận chuyển lâu (khoảng

40 ngày) sẽ không tươi bằng sản phẩm thịt trong nước Như vậy, người tiêu dùng sẽ có thể lựa chọn theo chất lượng vàsởthích

Trứng gà năm 2007 sẽ không cao hơn năm trước, giátrứng khoảng 800 - 900 đồng/quả Do giácả ở năm 2006 cao nên người chăn nuôi tăng đàn khoảng 30% Điều này sẽ có lợi cho người tiêu dùng vì được ăn thực phẩm giáthấp.

Trong chăn nuôi gà đẻtrứng, chăm sóc -quản

lý là vấn đề quan trọng để đạt được lợi nhuận

tối đa Ngoài các nguyên nhân thường thấy là

do bệnh truyền nhiễm vàkhông truyền nhiễm thì

còn một số vấn đềmà người chăn nuôi ít chú ý

Đó chính là vấn đề chăm sóc-quản lý và phòng

bệnh cho gà đẻtheo mùa, đặc biệt làtrong mùa

nóng sắp tới Yếu tố quan trọng mà chúng tôi

muốn đề cập đến chính là stress nhiệt trong

mùa nóng Thông thường, chúng ta đều nghĩ

rằng gà mắc các triệu chứng dưới đây là do

bệnh:

•Giảm ăn

•Giảm tỷlệ đẻ

•Giảm trọng lượng cơ thểvàtrọng lượng trứng

• Tăng tỷlệchết

• Tăng tỷlệtrứng kỳhình, mỏng vỏ

Nhưng các triệu chứng trên chính là triệu

chứng điển hình thường thấy trên gàkhi bịtress

nhiệt Vì vậy, qua bài viết này chúng tôi mong

muốn góp phần giúp người chăn nuôi hiểu và

chăm sóc tốt hơn

Chaên Nuoâi

Bảng 1.% Tỷ lệ đẻ các trại so với tiêu chuẩn

Bảng 2 So sánh lượng thức ăn 2 hệ thống chuồng

Ở hệ thống chuồng lạnh, nhiệt độ trong chuồng nuôi ổn định trong khoảng 24 - 28ºC Các triệu chứng stress nhiệt như: giảm ăn, giảm trọng lượng cơ thểvà trọng lượng trứng, tăng tỷ

lệ chết hầu như ít bị tác động Thực tế thì tỷ lệ chết ở chuồng lạnh đều bằng với tiêu chuẩn thực tế và thấp hơn so với chuồng hở trong khoảng 5% -7%

Nguyễn Phú Lộc

mùa nóng

1 Stress nhiệt

Là khi môi trường thay đổi hoặc giao mùa,

nhiệt độ môi trường tăng cao gây bất lợi cho sự

tăng trưởng vàsức sản xuất của gà

2 Các yếu tố gây stress nhiệt

a Nhiệt độ

•13-18ºC: gà bị lạnh và ít vận động Một phần

năng lượng dành cho sản xuất trứng phải dành

cho sưởi ấm Vìthế, sản lượng trứng bịgiảm

•18-24ºC: đây chính lànhiệt độ lý tưởng cho gà

đẻsản xuất tốt

•24-30ºC: gàcó hiện tượng giảm ăn vàgiảm tỷ

lệ đẻ Nếu gà được ăn thức ăn chất lượng tốt thì

ít bị ảnh hưởng đến tỷlệ đẻ

•30-32ºC: gà ăn giảm Vìgiảm ăn nên tăng trọng

giảm, sản lượng trứng và trọng lượng trứng

cũng giảm.Bắt đầu xuất hiện vỏtrứng xấu

•32-35ºC: giảm ăn mạnh, trọng lượng giảm Gà

ít vận động do không đủ năng lượng vàcó triệu

chứng thở mạnh và nhanh (rướn thẳng cổ, há

mỏ đểthở)

Đối với hệ thống chuồng lạnh, do nhiệt độ và tiểu khí hậu trong chuồng nuôi được ổn định Vì thế, mặc dù nhiệt độbên ngoài môi trường tăng cao cũng không làm ảnh hưởng đến sản lượng trứng nhiều Khi gàbị stress nhiệt, ở chuồng hở

bị thiệt hại đáng kể Thực tế, sản lượng trứng giữa chuồng lạnh vàchuồng hởchênh lệch nhau khoảng 7% -10%

•35-38ºC: gàtiếp tục giảm ăn Khi đó, gà không

đủ năng lượng vận động để lấy thức ăn, tỷlệ đẻ giảm rõ rệt Gàít vận động, hay nằm một chỗ và uống nhiều nước

•Trên 38ºC: gà không còn năng lượng, ít vận động vàtỷlệchết cao

5 Chăm sĩc gà đẻ mùa nĩng

9Khơng thả gà con hậu bị cĩ trọng lượng thấp

Do trọng lượng thấp nên gà yếu, ăn ít, trọng lượng gà ở 17 tuần thấp Vì thế, gà đẻ trọng lượng nhỏ, tỷ lệ đẻ thấp và trứng nhỏ

9Năng lượng cám phải đạt hơn 2900 kcal/kg Nên chú ý xem kỹ thành phần đạm và chất béo Đối với mùa nĩng, nên lựa chọn cám cĩ thành phần chất béo cao hơn chất đạm

9Chọn cám cĩ thành phần protein thơ nhỏ hơn 17% Cần bổ sung thêm một số axit amin cần thiết cho gà Ví dụ : lysine, methionine,

9Bổ sung hàm lượng vitamin và khống thêm trong cám Ví dụ: lượng can xi phải cao hơn 3,5gram và phốt pho lớn hơn 400miligram

9Nếu vỏ trứng cĩ hiện tượng mỏng vỏ, xù xì, thì phải tăng lượng carbonate và bicarbonate 9Bổ sung vitamin C khoảng 150 gram / 1.000 lít nước uống trong những ngày nắng nĩng

9Khơng cho ăn cám vào thời gian nĩng nhất trong ngày (khoảng thời gian 11,30 – 14 giờ) và nên để trống máng ăn

9Làm mát nước uống cho gà và tạo nhiệt độ chuồng nuơi tối ưu cho gà Ví dụ: cho đá lạnh vào nước, khơng để bồn chứa nước ngồi nắng,

sử dụng quạt, phun sương hoặc xây dựng hệ thống chuồng lạnh, 

b Ẩm độ (%RH)

Thơng thường, nhiệt độ mơi trường và ẩm độ

luơn đi đơi với nhau Trong chăn nuơi gà đẻ, việc

tạo điều kiện và mơi trường tối ưu nhất cho gàlà

gĩp phần làm tăng năng suất vàlợi nhuận

Nếu %RH nhỏ hơn 50% thì gà phát triển bình

thường

Nếu %RH lớn hơn 70% thìgàbắt đầu yếu dần

Các nghiên cứu cho thấy:

Nếu t(ºC) + %RH < 132 làtốt

Nếu t(ºC) + %RH = 142 gàcĩdấu hiệu bịstress

Nếu t(ºC) + %RH > 162 gây chết gà

3 Nguyên nhân gây stress nhiệt

9Nhiệt độ mơi trường tăng cao

9Nhiệt độ tăng do gà sản xuất nhiệt lượng sau

khi ăn

Theo một số nghiên cứu cho thấy, khi gà ăn

thức ăn cĩ chứa hàm lượng protein cao thì sản

sinh ra khoảng 30% nhiệt lượng do trao đổi chất

Khi gàhấp thu tinh bột, ngũcốc (carbohydrate)

sẽ sản xuất 10-15% nhiệt lượng và khi hấp thu

chất béo sẽsản xuất khoảng 5-10% nhiệt lượng

Vì thế, trong mùa nĩng, người chăn nuơi cần

phải chú ý đến thành phần dinh dưỡng cho gà

4 Các phương pháp giảm stress nhiệt

Nuơi nhốt gàvới mật độhợp lý nhằm làm tăng

độ thơng thống khí giúp thốt nhiệt nhanh Khi

nuơi nhốt gà với mật độ cao, gà sản sinh nhiệt

lượng cao hơn so với khơng khí xung quanh,

cộng với nhiệt độ mơi trường cao và độ thơng

thống kém sẽgây stress nhiệt

Làm giảm stress nhiệt bằng việc giảm nhiệt độ

xung quanh khu vực nuơi Ví dụ: làm chuồng

sàn, trồng cây

Làm mát nhờ hệ thống quạt và phun hơi nước

tự điều chỉnh nhiệt độ mơi trường tối ưu cho gà

Chăn Nuôi

Hình 1 Hệ thống bên ngồi chuồng lạnh trại gà đẻ

Hình 2 Hệ thống bên trong chuồng lạnh trại gà đẻ

Hệthống quạt Giấy giàn lạnh

Trong việc phịng bệnh cho heo, người chăn

nuơi chưa thực sự chú ý tới hiện tượng viêm

nướu và viêm rốn trên heo con Đây là nguyên

nhân trực tiếp tác động đến sức khỏe, khả năng

phát triển của heo con vàcũng làmột yếu tốtiềm

ẩn gây bệnh khi heo con giảm sức đềkháng Khi

heo bị viêm nướu, viêm rốn sẽ là nơi lưu giữlâu

dài nhiều loại vi khuẩn như Streptococcus spp.,

Staphylococcus spp Những vi khuẩn này xâm

nhập vào máu và gây ra những bệnh khác như

viêm khớp, viêm não, viêm phổi Heo bị viêm

nướu và viêm rốn chủ yếu là do ảnh hưởng của

kỹ thuật bấm răng và cắt rốn khơng tốt hoặc

khơng sạch sẽ khi mới đẻ Do đĩ, đểgiảm thiểu

2 vấn đềnày, yêu cầu người chăn nuơi phải thực

hiện đúng kỹ thuật bấm răng, cắt rốn cho heo

con

Kỹ thuật bấm răng:

Heo con khi sinh ra cĩ những chiếc răng nanh

sắc nhọn sẽ gây ra những tổn thương cho vú

heo mẹ và những heo con khác trong đàn

Những tổn thương này làm cho heo nái khĩchịu

khi cho bú vànhững heo con khác bị bệnh viêm

da tiết dịch (Greasy pig disease) Do đĩ, việc

bấm răng cho heo con sau khi sinh là việc làm

cần thiết và quan trọng trong chăn nuơi cơng

nghiệp hiện nay Heo con sau khi sinh nên được

cắt răng sau ít nhất 6 giờ và phải được bú đầy

đủ sữa đầu để hạn chế khả năng gây viêm

nướu Khi heo con được búsữa đầu sớm và đầy

đủsẽ hấp thu được một lượng kháng thểtừheo

mẹ, những kháng thể này kháng lại những mầm

bệnh màheo mẹ đã gặp và chống lại được Hơn

nữa, khi bấm răng làthời điểm các mầm bệnh dễ

tấn cơng nhất nên heo con rất cần sức đềkháng

nhận từsữa đầu

Dụng cụbấm răng phải sắc và sạch sẽ, yêu cầu

phải sát trùng kỹ trước khi sử dụng Khi bấm

răng phải chắc chắn cắt hết phần sắc nhọn của

răng nanh vàtránh cắt vào nướu răng sẽgây tổn

thương cho nướu

Bs.Toàn & Bs.Nho

Hiện tượng viêm nướu, viêm rốn hậu quả

và khắc phục

Nghe H eo N ói

6 Chăn Nuôi

Bình thường Viêm nướu do

bấm răng sai

Rốn bịviêm Rốn bình thường

Kỹ thuật cắt rốn:

Việc chảy máu dai dẳng từdây rốn ở heo con sơ sinh cĩ trong đàn nái đẻ chiếm tỷ lệ cao Điều này sẽ dẫn đến heo con mất máu nhiều, giảm sức khỏe, giảm khả năng phát triển và làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh của heo con Dây rốn nên được buộc lại hoặc kẹp ngay sau khi heo con sinh ra đểhạn chếmáu chảy càng sớm càng tốt Ngồi ra, thực hiện kỹ thuật cắt rốn đúng để tránh hiện tượng viêm rốn trên heo con Khi heo con bịviêm rốn sẽlà nơi lưu trúmầm bệnh trong

cơ thể heo, làm giảm sức đề kháng của heo và phát triển bệnh một cách đột ngột và gây chết (thường phổbiến làStreptococcus spp.).

khi chích vắc xin

Vắc xin là một phần quan trọng trong chương

trình phịng và kiểm sốt bệnh đối với các trại

chăn nuơi theo hướng cơng nghiệp Vắc xin sẽ

kích thích hệ thống miễn dịch tương tự như sự

lây nhiễm tự nhiên Vắc xin khơng thể phịng

ngừa hồn tồn với sựlây nhiễm tự nhiên nhưng

sẽgiảm bớt sự nghiêm trọng vàhạn chế sựxuất

hiện thường xuyên của bệnh Đáp ứng miễn dịch

tạo bởi một loại vắc xin sẽ kéo dài đủ đểbảo hộ

cho heo, mặc dù trong thời gian đĩchúng vẫn bị

những mầm bệnh tự nhiên xâm nhập Vắc xin

khơng được mong chờ để loại trừtất cảcác vấn

đề của các bệnh Khi chích một loại vắc xin thì

nĩ chỉ cĩ tác dụng phịng ngừa cho một bệnh

hoặc một số bệnh mà vắc xin đĩ chỉ định Việc

lựa chọn vắc xin phải phùhợp với từng loại gia

súc, theo lứa tuổi và những bệnh đang cĩnguy

cơ gây bệnh Trong chăn nuơi, cần cĩ sự so sánh giữa thiệt hại kinh tếdo bệnh gây ra với chi phí sử dụng vắc xin để phịng bệnh cho trại Thơng thường phải trả5000 – 15000 đồng/1 liều vắc xin nhưng sẽ tốt hơn nhiều nếu bị mất 500.000 – 1.500.000 đồng khi một con heo chết

Do đĩ, chi phí của vắc xin giống như phí “bảo hiểm” cho đàn heo

Sau khi chích vắc xin từ10 –21 ngày heo mới cĩ đáp ứng miễn dịch Nếu mầm bệnh xâm nhập trước thời gian này heo vẫn bị bệnh Do đĩ, để giảm nguy cơ nhiễm bệnh cần thực hiện chương trình vắc xin theo khuyến cáo của nhà sản xuất

Thời gian bảo hộ của vắc xin phụ thuộc vào độ tuổi của heo, loại vắc xin…

Cách tốt nhất để giữ sức khoẻ cho đàn heo là phải nâng cao khả năng đềkháng với bệnh

Khi tiến hành đỡ đẻ heo, những dụng cụ để cắt rốn (như dây sợi, dây nilon, dao mổ, kéo cắt ) phải được ngâm trong nước sát trùng trước đĩ

15 phút Vị trí kẹp hoặc buộc dây rốn phải cách

da bụng khoảng 0.6 –1cm và cắt ở phía sau vị trí kẹp hoặc buộc đĩ Dùng cồn Iod 10% để sát trùng vị trícắt (khơng nên dùng cồn Iod 10% để nhúng rốn vào nhiều lần) 

Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i

Chăn Nuôi

Việc này được thực hiện bằng vắc xin, dinh

dưỡng tốt, kiểm sốt kí sinh trùng, giảm tối thiểu

những stress bằng việc chăm sĩc tốt và chuồng

nuơi tốt Cũng sẽ cĩ ích để giảm thấp mức gây

nhiễm bằng việc cách ly những động vật mới

mua hoặc những động vật đã mang về trại trong

thời gian ít nhất 3 tuần

Nếu gia súc bị bệnh sau khi làm vắc xin, xu

hướng tự nhiên là đổ lỗi cho vắc xin, nhưng

những yếu tố khác cũng phải được đánh giá để

tìm ra nguyên nhân của sựthiếu sĩt

Cũng cĩ nhiều yếu tố về quản lý liên quan như

mật độ nuơi, dinh dưỡng, tiểu khí hậu chuồng

nuơi, mức độ stress, nước uống, mật độ vi trùng

trong mơi trường khi chích vắc xin sẽ cĩ những

ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả của vắc xin

Ngồi ra, một yếu tố quan trọng khác là hàm

lượng kháng thểcĩ trước đĩ, bao gồm kháng thể

nhận từsữa đầu của heo mẹhoặc kháng thểtạo

ra ở lần làm vắc xin trước, cũng ảnh hưởng rất

nhiều đến hiệu quả của vắc xin đĩ Do đĩ, thời

điểm chích vắc xin cần xác định cho phù hợp để

vắc xin đạt hiệu quảcao

Sự bảo hộtạo ra bởi vắc xin cũng cĩ thể khơng

đạt nếu vắc xin khơng chứa đúng những chủng

hoặc serotypes của vi trùng theo yêu cầu đểkích

thích miễn dịch bảo hộcho heo Mặc dù vắc xin

được tiến hành đúng và hệthống miễn dịch đáp

ứng tốt,heo cĩthểvẫn bịmắc bệnh

Kỹ thuật chích đúng cũng là vấn đề quan trọng

khi sửdụng vắc xin Để đạt hiệu quảvắc xin phải

tiến hành chích đúng Sử dụng cỡ kim đúng đối

với từng độtuổi của heo và phương pháp chích

phù hợp Khi sử dụng cỡ kim lớn (đường kính

lớn và dài), phải cố định heo chắc chắn và đảm

bảo để tránh gãy kim Những kim chích cĩ đốc

kim bằng nhựa sẽ dễ gãy hơn nếu heo khơng

được cố định khi chích Hiện nay, việc chích vắc

xin trên gia súc cĩthể được chỉ định sửdụng

phương pháp chích bắp thịt và chích dưới da, tuy nhiên ở trên heo thường chỉ sử dụng phương pháp chích bắp thịt

Vịtríchích bắp thịt thường được sửdụng làvịtrí bắp cổ Những vị tríchích khác như bắp đùi, bả vai cũng cĩ thể được sử dụng nhưng những vị trí chích đĩ rất dễgây tổn thương cho dây thần kinh chi phối các chân Nên cĩthể dẫn tới đi cà nhắc hoặc liệt Do đĩ, phải chọn những vị trí chích sạch sẽ đểtránh gây áp xe sau khi chích

Vị trí chích bắp cổ là thích hợp nhất vì heo thường khơng gây bẩn lên đĩ và vịtrí này ít gây những tổn thương khác

Chất lượng vắc xin cũng sẽ ảnh hưởng đến các đáp ứng miễn dịch khi chích vắc xin Vắc xin cần phải được bảo quản ởnhiệt độ từ2 – 8ºC Chất lượng vắc xin sẽ chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi nhiệt độ đặc biệt làcác vắc xin sống nhược độc Vắc xin cần phải luơn giữ ở nhiệt độ ổn định kể

cả trong quá trình vận chuyển và cả trong khi chích, ngoại trừ đối với các vắc xin chết thìtrước khi chích cần phải nâng nhiệt độ bằng nhiệt độ mơi trường Khi chích vắc xin người chăn nuơi nên kiểm tra kỹ chất lượng vắc xin về các chỉ tiêu như vẩn đục, đơng vĩn hoặc chuyển màu khác với màu bình thường của vắc xin Khi cĩ nghi ngờvềchất lượng vắc xin cần hỏi lại bác sĩ thúy quản lý hoặc cốvấn cho trại

Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i

8 Chăn Nuôi

Bệnh Lở mồm long mĩng (LMLM) luơn là

một bệnh quan trọng đối với mọi quốc gia trên

thế giới cũng như ở Việt Nam Bệnh LMLM là

một trở ngại lớn nhất trong buơn bán, xuất

khẩu gia súc và sản phẩm gia súc Đây làmột

bệnh quan trọng bởi khả năng lây nhiễm cao,

lây lan nhanh trong đàn và giữa các đàn gia

súc với nhau Vi rút truyền đi được rất xa theo

giĩ, nước do đĩ việc kiểm sốt bệnh trở nên

khĩ khăn vàtốn kém Vi rút gây bệnh phổbiến

trên trâu, bị, dê cừu và heo đồng thời chúng

cũng truyền lây giữa các lồi này với nhau

Khả năng truyền lây này gây nguy cơ lây

nhiễm cao của bệnh ở các trại chăn nuơi heo

từ trâu, bị, dê, cừu bị bệnh Khi trâu bị, dê,

cừu nhiễm bệnh sau đĩ khỏi bệnh nhưng vẫn

mang vàthải vi rút này đến khi hết đời

Bệnh LMLM do vi rút gây ra nên khơng cĩ

kháng sinh để điều trị, khi gia súc bị bệnh cần

được tiêu hủy Biện pháp phịng và kiểm sốt

bệnh tốt nhất là áp dụng chương trình vắc xin

chích ngừa cho đàn heo trong trại Tuy nhiên,

đáp ứng miễn dịch đối với vắc xin trên heo tồn

tại khángắn chỉkhoảng 6 tháng vàchủng vi rút

trong vắc xin chỉ cĩ một số chủng nhất định

Do vi rút LMLM cĩ7 serotype chính làA, O, C,

Asia 1, SAT 1-3 vàtrong mỗi serotype lại cĩrất

nhiều subtype khác nhau Những serotype này

khơng gây đáp ứng miễn dịch chéo lẫn nhau

Đây là một yếu tố quan trọng cần quan tâm

trong cơng tác phịng bệnh bằng vắc xin để

xác định các chủng vi rút trong vắc xin tương

đồng với vi rút cường độc tựnhiên trong vùng

Theo kết quảnghiên cứu của Trung tâm thú y vùng Tp.HCM năm 2004 cho thấy: Vi rút gây bệnh LMLM ở nước ta đối với trâu, bị gồm 2 serotype O và A cịn trên heo chủ yếu do serotype O gây ra Cũng theo nguồn tài liệu từ World Reference Laboratory, UK thì các serotype của vi rút LMLM đang gây bệnh ở nước ta tương đồng với các serotype của vi rút trong vắc xin là;

Như vậy, trong chương trình phịng bệnh bằng vắc xin đối với bệnh LMLM người chăn nuơi nên chích vắc xin cĩ chứa các serotype vi rút tương đồng như trên Chương trình vắc xin cần thực hiện theo chương trình sau:

Trên heo nái

12 tuần sau khi phối giống, vắc xin (2 hoặc 3 type)

Trên heo thịt

7 tuần tuổi, vắc xin mũi 1 (1 type O)

11 tuần tuổi, vắc xin mũi 2 (1 type O)

Trên heo nọc

Định kỳ3 lần/năm, vắc xin (2 hoặc 3 type)

Saudi Arabia 23/86 A22 Irq

Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i Nghe Heo Nó i

9

Chăn Nuôi

Story by Chary angle

CHẤT LƯỢNG NƯỚC TRONG CHĂN NUƠI HEO

Nước cĩ vai trị quan trọng đối với sức khỏe

cũng như hiệu quả sản xuất trên gia súc, gia

cầm Nước liên quan đến mọi quá trình trao đổi

chất, điềuhịanhiệtđộcơthể, giúptiêuhĩathức

ăn và loại bỏchất cặn bã ra khỏi cơ thể Vì thế

chất lượngnước tốt vàantồnkhisử dụngtrong

chănnuơilàvấnđềquantrọng

Nhiều năm trở lại đây, nguồn nước nhiễm vi

khuẩn như E coli, Salmonella spp, Clostridium

và Pseudomonas spp trở thành vấn đề nghiêm

trọng ở nhiều trại chăn nuơi Nếu người chăn

nuơi bỏ qua vấn đề này, khơng kiểm tra cũng

như xử lý nước trước khi sử dụng cho đàn heo

sẽ ảnhhưởngđến sức khỏe củachúng

Nếunguồn nướcnhiễm vi khuẩnE coli:

- Heo nái đẻ sẽ bị tắc sữa hay khơng cĩ sữa

Heocon của nhữngcon náinàysẽbịtiêuchảy

- Đối với nái nuơi con: gây nhiễm trùnghuyết và

sẩythai

-Đối với heocon caisữa: nhiễmE colisẽ bịtiêu

chảy

Nguồn nước cĩ Salmonella spp hay Clostridium

sppcĩthểlànguyênnhângâytiêuchảy trên heo

sau cai sữa và heo con Pseudomonas spp gây

viêmvú, viêmtửcungtrênheonái

Vìvậy, nếu cĩ bất cứsự nghi ngờnàovề chất

lượngnước cần phải lấy mẫu nước kiểm tra

Năm 2005, tổng sốmẫu kiểm tra là88 mẫu cĩ29

mẫu nhiễm E coli chiếm 32.90% và 2 mẫu

nhiễm Salmonella sppchiếm 2.23%

Năm 2006, kiểm tra 383 mẫu nước từ nhiều nơi

gửi về phịng thí nghiệm trong đĩ cĩ 103 mẫu

dương tính với E coli chiếm 26.89%, 15 mẫu

dương tính với Salmonella spp chiếm 3.9% trên

tổng số mẫu kiểm tra Từ biểu đồ cĩ thể thấy tỷ

lệ nhiễmE coli trong mẫu nước cao hơn so với

Salmonella spp và cĩ xu hướng nhiễm cao từ

tháng2 đếntháng9 trongnăm

Qua 2 năm kiểm tra mẫu nước từcác nơi gửi về

chúng tơi nhận thấy rằng tỷ lệ nhiễm khuẩn

thường tập trung vào những tháng mùa mưa Do

đĩ, chất lượng nước sử dụng trong chăn nuơi

chưa được an tồn, cần phải kiểm tra và xử lý

thường xuyên

Nguyên nhân nhiễm khuẩn:

Nhiễm từphâncủa ngườivàgiasúc, giacầm

Do hệ thống cống rãnh và hố chứa chất thải thiết kế chưa tốt, xây dựng khơng đúng cách hoặc xây quá gần giếng nước dẫn đến các vi khuẩn gây bệnh khuếch tán vào nguồn nước gâynhiễm

Xây dựnggiếng nước kém chất lượng: nước cũ

vàgiếng cạn Giữgìnbảo quản giếng khơngtốt

Hệthốngthốtnước bềmặtkhơngphùhợp dẫn đến nước thảinhiễm vào giếng

Hồchứa nước uốngchoheokhơngbảođảm vệ sinh

Cách xử lý nước bị nhiễm khuẩn.

Sử dụng Chlorine hoặc các chất sát trùng khác cộng với việc vệ sinh sạch sẽ dụng cụ đựng nước uốnglà một phương pháphiệu quả

để xử lý nước bị nhiễm khuẩn Tuy nhiên, liều lượng chất sát trùngcho vào để xử lý phải phù hợp với mức cho phép, nên kiểm tra lại trước khichoheouốngvà hĩachất sửdụngphải nằm trongdanhmụcchophépsửdụngtại Việt Nam

10 Chăn Nuôi

Phòng nghiên cứu

20%

44%

26%

15%18%

30%28%

55%

44%

30%

15%

11%

0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

T.1 T.2 T.3 T.4 T.5 T.6 T.7 T.8 T.9 T.10 T.11 T.12 Tháng

Tỷ lệ nhiễm E.coli và Salmonella trong nước năm 2006

%Pos(E.coli)

%Pos(Sal)

0% 0% 0%

23%

45%50%

33%

67%

100%

0%

31%

44%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

T.1 T.2 T.3 T.4 T.5 T.6 T.7 T.8 T.9 T.10 T.11 T.12

Tháng

Tỷ lệ nhiễm E coli và Salmonella spp trong nước năm 2005

%Pos(E.coli)

%Pos(Sal)