đồ án DU LỊCH VĂN HÓA ẨM THỰC ĐIỆN BIÊN

Bên cạnh đó Điện Biên có nhiều hangđộng, nguồn nước khoáng và hồ nước tạo thành nguồn tài nguyên du lịch thiênnhiên phong phú như: Rừng nguyên sinh Mường Nhé; các hang động tại Pa ThơmĐi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TPHCM

TRUNG TÂM TIN HỌC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TPHCM

TRUNG TÂM TIN HỌC.

PHẦN MỞ ĐẦU

Tạm thời gác lại bộn bề của cuộc sống lo toan hằng ngày Tạm biệt thành phố sôiđộng và nhộn nhịp, ta tìm với với thiên nhiên cây cỏ Nơi gắn liền với những cảnhđẹp của thiên nhiên, với những trang sử hào hùng của dân tộc Việt Nam Điện Biên

sẽ là 1 điểm du lịch văn hóa và ẩm thực đáng để chúng ta lựa chọn để đồng hànhcùng bạn bè, người thân trong kì nghỉ sắp tới

Hình 0 1: Vùng đất Điện Biên

LỜI CẢM ƠN

Em xin chân thành cảm ơn nhà trường và Trung tâm tin học đã tạo điều kiện cho em

có cơ hội làm đồ án để tích luỹ thêm kinh nghiệm Em cũng xin cám ơn thầy TrầnMinh Hảo đã hướng dẫn cho em trong quá trình làm đồ án Trong quá trình làm đồ

án nếu còn sai sót em mong thầy cô sẽ thông cảm

Em xin chân thành cảm ơn!

NHẬN XÉT

(Của giảng viên hướng dẫn)

Ngày … tháng năm 2018 (Ký tên)

MỤC LỤ

DU LỊCH VĂN HÓA ẨM THỰC i

PHẦN MỞ ĐẦU ii

LỜI CẢM ƠN iii

NHẬN XÉT iv

MỤC LỤC v

MỤC LỤC HÌNH v

CHƯƠNG 1: DU LỊCH 1

1.1 Tượng Đài chiến thắng Điện Biên 1

1.2 Đồi A1 2

1.3 Cánh đồng Mường Thanh 4

1.4 Bản Ten 6

1.5 Bản Phiêng Lơi 7

1.6 Hồ Pá Khoang 8

CHƯƠNG 2: ẨM THỰC 10

2.1 Chéo (chẩm chéo ) 11

2.2 Sâu chít Điện Biên 12

2.3 Xôi Nếp Nương 12

2.4 Thịt Trâu Gác Bếp 13

2.5 Pa Pỉnh (Cá Nướng ) 14

2.6 Bánh Dày 15

2.7 Gà Nướng Mắc Khén 15

2.8 Gà Đen Tủa Chùa 16

2.9 Xôi Chim Mường Thanh 17

2.10 Bánh Khẩu Sén 18

KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

MỤC LỤC HÌ

Hình 1 1: Quần thể tượng đài chiến thắng Điện Biên 2

Hình 1 2: Toàn cảnh đồi A1 3

Hình 1 3: Đồi A1 chiến công còn vang mãi 3

Hình 1 4: Cánh đồng Mường Thanh 5

Hình 1 5: Mường Thanh mùa gặt lúa 5

Hình 1 6: Khung cảnh ở Ma Thiên Lãnh 6

Hình 1 7: Thác nước Phiêng Lơi 8

Hình 1 8: Phong cảnh hữu tình Long Điền Sơn 9

Y Hình 2 1: Chéo và các loại nguyên liệu 11

Hình 2 2: Sâu chít ở Điện Biên 12

Hình 2 3: Xôi Nếp Nương 13

Hình 2 4: Thịt trâu gác bếp 14

Hình 2 5: Cá nướng trên than hồng rực lửa 14

Hình 2 6: Bánh dày Điện Biên 15

Hình 2 7: Gà Nướng ngay trong buôn làng 16

Hình 2 8: Gà nướng Tủa Chùa có hàm lượng dinh dưỡng cao 17

Hình 2 9: Xôi được ăn kèm với thịt chim 17

Hình 2 10: Bánh Khẩu Sén 19

CHƯƠNG 1: DU LỊCH

Cùng Phượt – Gắn liền với trận chiến Điện Biên Phủ đánh thắng Pháp năm 1954,Điện Biên ngày nay đã trở thành một địa điểm du lịch được yêu thích đối với dukhách khắp mọi miền Tổ quốc Điện Biên còn có tiềm năng văn hóa phi vật thể, với

21 dân tộc anh em chung sống, mỗi dân tộc có sắc thái văn hóa riêng rất đa dạng,điển hình là dân tộc Thái, dân tộc H’Mông Bên cạnh đó Điện Biên có nhiều hangđộng, nguồn nước khoáng và hồ nước tạo thành nguồn tài nguyên du lịch thiênnhiên phong phú như: Rừng nguyên sinh Mường Nhé; các hang động tại Pa Thơm(Điện Biên), Thẩm Púa (Tuần Giáo); các suối khoáng nóng Hua Pe, U Va; các hồ PáKhoang, Pe Luông, Huổi Phạ… Các địa điểm du lịch ở Điện Biên rất đa dạng vềhình thức, từ các di tích lịch sử đến du lịch cộng đồng, từ các hình thức du lịch nghỉdưỡng cho đến du lịch khám phá trekking (Cực Tây A Pa Chải) nên phù hợp vớinhiều nhóm du khác, các bạn trẻ cũng như người trung niên

1.1 Tượng Đài Chiến Thắng Điện Biên

Quần thể tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ gồm 3 bộ đội đứng quay lưng vàonhau, nâng một em bé Thái, trên cùng là lá cờ quyết chiến quyết thắng Tượng cóchiều cao 16,6m, chất liệu bằng đồng thau, trong ruột kết cấu bê tông cốt thép, trọnglượng 220 tấn Bệ tượng cao 3,6m kết cấu bêtông cốt thép, bên ngoài ốp đá mỹnghệ, gồm 3 tầng hình chữ nhật xếp chéo lên nhau Do nhà điêu khắc Nguyễn Hải –người từng được trao giải thưởng Hồ Chí Minh thiết kế trên cơ sở tượng Điện BiênPhủ của ông trong thập niên 60 (1960 – 1965)

Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ được đặt trên đồi D1 nằm ở vị trí trung tâmthành phố Điện Biên Phủ – tỉnh Điện Biên Trên cơ sở tham khảo ý kiến của Đạitướng Võ Nguyên Giáp cùng việc thực hiện một kế hoạch khảo sát, Viện Quy hoạch

Đô thị – Nông thôn (Bộ Xây dựng) đã đề xuất chọn địa điểm đồi D1 Nằm ở vị trítrung tâm khu di tích, cao khoảng 50m so với cánh đồng Mường Thanh, đây là địađiểm mà cả khu vực thị xã đều nhìn thấy …

Ngày 23 tháng 2 năm 2004 tượng đài “Chiến thắng Điện Biên” được chia thành 12

phần đã được 11 chiếc xe rơmooc siêu nặng vận chuyển từ Nam Định đưa về thànhphố Điện Biên

Hình 1 1: Quần Thể tượng đài chiến thằng Điện Biên Phủ

1.2 Đồi A1

Đồi A1 nằm ở phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên, là

cứ điểm quan trọng bậc nhất trong tập đoàn cứ điểm của thực dân Pháp ở Điện BiênPhủ Đồi A1 nằm dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, bao gồm 2 đỉnh: Tây Bắccao hơn 490m, Đông Nam cao hơn 493m A1 là ký hiệu mà quân đội Việt Nam đặtcho quả đồi Sáng ngày 7/5/1954 quân đội Việt Nam đã chiếm được đồi A1

Hình 1 2: Toàn Cảnh Đồi A1

Hiện nay, trên đỉnh Tây Bắc của đồi A1 có đài kỷ niệm được xây theo kiểu “Tamsơn”, ở giữa cao, hai bên thấp và đều có hình mái đầu đạo Phía trước là lư hương, ởgiữa là tấm bia, phù hiệu Quốc kỳ, sao vàng nền tròn đỏ, xung quanh là vòng tươnghoa

Bên cạnh đài kỷ niệm là xác một trong hai chiếc xe tăng nặng 18 tấn được Quan BaHécvuê đưa từ trung tâm Mường Thanh lên để phản kích quân đội Việt Nam Một ditích quan trọng nữa là cái hố hình phễu to bằng cái “ao đình” cạn Đó là dấu tích trận

nổ khối bộc phá nghìn cân của quân ta mà chiến sĩ ta thường gọi “đào hầm để trịhầm”, trị cả hầm, cả lô cốt cố thủ của giặc

Hình 1 3: Đồi A1 chiến công còn vang mãi

Tòa thánh Tây Ninh tên đầy đủ vốn là Tòa thánh Cao Đài, bởi đây là nơi của đạoCao Đài ra đời từ năm 1926 Ngoài việc thờ Thiên Nhãn, đạo còn thờ các vị nhưPhật Thích Ca, chúa Giê su, Khổng Tử, Lão tử, Phật Bà Quan Âm

Trong Tòa Thánh có nhiều biểu tượng ẩn chứa những ý nghĩa đặc biệt Mỗi người,tùy theo dân tộc, trình độ văn hóa, trình độ tâm linh, khi quan sát tòa thánh sẽ tựmình khám phá ra những ý nghĩa này Một số biểu tượng dễ nhìn thấy nhất và cũng

dễ hiểu nhất như: tượng Ông Thiện và Ông Ác, tượng Hộ Pháp…Ngoài ra, trongkhuôn viên Tòa thánh còn có đền thờ Phật mẫu, vườn cây cảnh, rừng thiên nhiên…được xây dựng kết hợp khá đẹp mắt

1.3 Cánh Đồng Mường Thanh

Từ lâu, câu truyền khẩu “Nhất Thanh, nhì Lò, tam Than, tứ Tấc” đã ăn sâu trongtiềm thức của mỗi người dân Tây Bắc với ngụ ý xếp hạng các cánh đồng So vớicánh đồng Mường Lò, Yên Bái; cánh đồng Mường Than, Lai Châu, cánh đồngMường Tấc, Sơn La, cánh đồng Mường Thanh, Điện Biên được đánh giá là rộng lớnnhất Nằm trên độ cao hơn 400 m so với mặt nước biển, cánh đồng Mường Thanhtrải dài hơn 20 km với chiều rộng trung bình 6 km

Nằm giữa lòng chảo Điện Biên, cánh đồng Mường Thanh được ví như một “cáikho” khổng lồ chứa đầy ngô lúa Từ cuối tháng 9, lúa mùa khu vực lòng chảoMường Thanh bắt đầu chín rộ, khiến du khách ghé thăm ngỡ như đi giữa mùa vàng.Một cảm giác thân thuộc của cánh đồng quê Bắc Bộ trải dài ngút mắt, nhưng vẻ đẹpkiêu hùng của cánh đồng lúa bốn bề núi bọc cũng chẳng hề xen lẫn

Hình 1 4: Cánh đồng Mường Thanh

Hình 1.5: Mường Thanh Mùa Gặt Lúa

Không chỉ nổi tiếng về diện tích mênh mông, với điều kiện thâm canh thuận lợi,cánh đồng Mường Thanh còn mang đến cho đời những hạt ngọc thơm ngon đặc biệtvới thương hiệu gạo Điện Biên nổi tiếng Hạt gạo nhỏ, có hương thơm tự nhiên, khinấu cơm trắng, dẻo ngọt và có vị đậm đà Hạt gạo từ cánh đồng Mường Thanh đãmang đến vẻ đẹp trù phú cho vùng đất Điện Biên vốn vang danh với những chiếncông hiển hách.

Nói đến cánh đồng “Nhất Thanh” không thể không nhắc đến dòng sông Nậm Rốmđầy ắp phù sa, bồi đắp ngày ngày Từ góc độ nào, sông Nậm Rốm cũng hiện ra nhưmột nét vẽ xanh biếc giữa bức tranh lúa đồng rộng lớn Hai bên bờ cây cối xanhmướt, điểm tô những chùm hoa chuối sắc đỏ lung linh, nghiêng mình soi bóng Bắcqua sông Nậm Rốm là cầu Mường Thanh yên bình và thơ mộng Hiện cầu chỉ dànhcho xe đạp, xe máy và người đi bộ, nhiều người đến đây để tìm về quá khứ oanh liệtmột thời

1.4 Bản Ten

Hình 1.6: Khung cảnh ở Ma Thiên Lãnh.

Bản Ten nằm cách thành phố Điện Biên chừng 2 km, có chừng gần 100 hộ dân vớivài trăm người.Nghề chính của người dân ở đây là trồng lúa và chăn nuôi, nhưngdịch vụ du lịch đang dần trở thành nguồn thu nhập ổn định cho bà con, mặc dù chưacao.Trong số 20 bản của toàn tỉnh Điện Biên có đội văn nghệ không chuyên, thì độivăn nghệ của bản Ten thu hút nhiều khách du lịch và cũng đắt hàng nhất Những bàihát dân ca Thái như Xòe thương nhau, Người đẹp Mường Ten, Điệu xòe có tự baogiờ, các điệu khèn lá, khèn bè, độc tấu khèn; những điệu xòe, múa sạp do các diễnviên “cây nhà lá vườn” trình diễn luôn có sức hấp dẫn đặc biệt với du khách

1.5 Bản Phiêng Lơi

Nằm cách trung tâm TP Điện Biên Phủ khoảng 7km về phía bắc, bản Phiêng Lơi(xã Thanh Minh, TP Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên) là nơi cư trú của 220 đồng bàodân tộc Thái

Bản Phiêng Lơi có tổng diện tích tự nhiên là 112,4ha Theo tiếng địa phương,

“phiêng” nghĩa là nơi bằng phẳng, còn “lơi” là cách nói chệch đi của từ đời Cái tênPhiêng Lơi đã nói lên mong ước định cư lâu dài của người dân khi đến vùng đất nàydựng nhà, lập bản

Cũng giống như nhiều bản người Thái khác ở Điện Biên, dân bản Phiêng Lơi làmnhà sàn hướng mặt ra sông, suối, cánh đồng Nhìn từ xa, bản Phiêng Lơi giống nhưmột bức tranh thủy mặc với những nếp nhà sàn truyền thống nằm san sát nhau bêndòng Nậm Rốm hiền hòa chảy suốt ngày đêm; bao quanh là núi rừng hùng vĩ trùngtrùng, điệp điệp

Hình 1.7:Thác Nước Phiêng Lơi

Từ xưa đến nay, người Thái ở Phiêng Lơi vẫn sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nước, đan lát và dệt thêu thổ cẩm truyền thống Những năm qua, nhờ định hướngcủa tỉnh Điện Biên, bản Phiêng Lơi đã bắt đầu phát triển loại hình du lịch cộng đồng

để đáp ứng nhu cầu của du khách tham quan Đến nay, cả bản đã có 30 hộ dân tham gia loại hình du lịch cộng đồng, trong đó 15 người đã được tập huấn nâng cao nhận thức về loại hình du lịch này Hình thức du lịch cộng đồng ở bản Phiêng Lơi không những góp phần nâng cao đời sống cho dân bản mà còn bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống như: văn nghệ dân gian, văn hóa ẩm thực, lễ hội, nghề thủ công…

1.6 Hồ Pá Khoang

Hồ Pá Khoang thuộc địa phận xã Mường Phăng, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, cách thành phố Điện Biên Phủ gần 20km, nằm kề quốc lộ 279, nối thành phố Điện Biên Phủ với Sở chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ – Mường Phăng

Hình 1.8: Phong cảnh hữu tình Long Điền Sơn.

Hồ Pá Khoang nằm giữa một vùng thiên nhiên cảnh đẹp hùng vĩ, ẩn hiện trong mây trời non nước Vào mùa đông sương mờ buông phủ tạo một phong cảnh huyền ảo, thấp thoáng nơi xa là những dãy núi trập trùng, những nếp nhà xinh xắn Mùa hè không khí nơi đây thật dễ chịu với những luồng gió nam mát dịu Trong khu vực lòng hồ có các bản dân tộc Thái, Khơ mú là những dân tộc còn giữ được các phong tục tập quán, nét đặc sắc của các dân tộc Tây Bắc vốn có… Nếu có dịp đến với ĐiệnBiên, hãy dành chút thời gian ghé thăm hồ Pá Khoang để cùng hòa mình vào thiên nhiên

CHƯƠNG 2: ẨM THỰC

Nhờ có điều kiện tự nhiên thuận lợi, hệ sinh thái đa dạng, thực vật phong phú đã tạonên nền ẩm thực miền Tây Bắc vô cùng đa dạng và phong phú hứa hẹn sẽ mang lại 1trải nghiệm về ẩm thực độc đáo và rất khó quên đối với thực khách Chẳm chéo, bắpcải cuốn nhót xanh, sâu chít, pa pỉnh, măng đắng, rau hoa ban, gạo tám… là nhữngmón ngon Điện Biên không lẫn vào đâu được

2.1 Chéo ( chẩm chéo )

Đây là tên một loại gia vị trở thành huyền thoại vùng Tây Bắc, là món ngon Điện

Biên nổi tiếng Chéo làm từ loại quả của cây mắc khén Mắc khén là một loài cây

dại thuộc họ hồi, có tinh dầu, khi đơm trái sẽ kết thành những chùm quả nhỏ li ti, tỏahương thơm dịu

Hình 2 1: Chéo và các loại nguyên liệu

Người ta ví chéo như muối vừng của người Kinh Dù khác nhau về nguyên liệu,nhưng ngay cách làm cũng có nhiều điểm tương đồng.

Quả mắc khén sau khi thu về, bắc chảo rang nóng rồi được giã mịn trộn chung với ớtkhô bỏ hạt nướng giòn, muối rang, rau mùi tàu xắt nhỏ rang khô, (cũng được giãthành bột mịn) và sả

Chéo thơm hăng hắc chứ không dễ chịu nhưng chính điều đó mới mang nét núi rừngkhiến người ta đắm đuối Chéo được dùng làm “nước chấm” cho các món: xôi nếpnương, bắp cải cuốn nhót xanh, thịt thú rừng… Ngoài ra còn được dùng để nướngcá… Mỗi món đều cho ra hương vị đặc biệt

2.2 Sâu chít Điện Biên Phủ.

Hình 2 2: Sâu Chít ở Điện Biên

Đây là loại sâu nằm trong thân cây Chít Thân cây nào có sâu thì không thể ra hoa Người đồng bào bắt sâu bằng cách chẻ đôi thân cây chít ra, sâu chít có đặc điểm là trắng sữa, căng mọng, rất ngon lành, sau đó đem về thả trong chậu rượu nhạt, loại rượu này sẽ giúp cho sâu không bị biến đổi, sau đó được ngâm làm rượu hoặc cũng

có thể đem nấu cháo Đây là món rất nổi tiếng và được tiêu thụ rất mạnh ở vùng xuôi bởi hàm lượng dinh dưỡng trong sâu rất cao, rất tốt cho sức khỏe, và lại rất ngon

2.3 Xôi Nếp Nương

Nói đến Điện Biên, người ta nghĩ ngay đến nếp nương với những hạt nếp căng tròn,mềm dẻo Cách đồ xôi nếp nương khá công phu, gạo nếp phải được ngâm trongnhiều giờ liền khi đồ xôi mới không bị sượng Xôi phải được đồ trong chõ gỗ đặcbiệt của dân tộc, chín bằng hơi, mềm dẻo chứ không dính tay, qua hai lần đồ mớidẻo thơm Sau khi đồ lần thứ nhất, người ta đổ ra rá rồi lấy đũa trải ra cho đều, đểmột lúc sau lại cho vào chõ và tiếp tục đồ cho đến khi xôi chín đều.

Hình 2 3: Xôi Nếp Nương.

2.4 Thịt Trâu Gác Bếp.

Thịt trâu gác bếp là một những món ăn đặc trưng Điện Biên của đồng bào dân tộc

nơi đây Để làm món thịt trâu ngon, người ta phải lọc cẩn thận hết gân, lọc sạch bạcnhạc, sau đó thái miếng dọc thớ rồi ướp với hỗn hợp gia vị gồm sả, gừng, tỏi, ớt khôbăm nhỏ, mắc khén giã nát rồi để khoảng 2-3 tiếng, sau đó lấy que xiên và sấy trênthan củi, để xa cho thịt chín từ từ, chín đều

Hình 2 4: Thịt trâu gác bếp

Thịt được sấy cho đến khi vừa chín để không làm mất vị ngọt của thịt Khi ăn, người

ta hay cho vào chõ hấp lại khoảng 30 phút Vị ngọt của thịt trâu đượm trong sự đậm

đà của các gia vị tạo nên sức hấp dẫn cho đặc sản vùng cao

Hình 2 5: Cá Nướng trên than hồng rực lửa

Khi cá chín vàng, con cá được gỡ ra phải nguyên vẹn, không vỡ nát, dậy mùi gia vị bên trong, khi ăn cảm nhận được vị ngọt béo của cá, vị cay của ớt, mắc khén, màu xanh của hành, rau thơm lẫn màu vàng của thịt da cá trông rất hấp dẫn

2.6 Bánh Dày

Hình 2 6: Bánh Dày Điện Biên.

Bánh dày - đặc sản Điện Biên - là một loại bánh không thể thiếu trong trong ngày tếtcủa người Mông

Cũng từ nếp nương, các công đoạn làm bánh yêu cầu phải làm thủ công nên rất mấtthời gian Nếp sau khi đồ là hương tỏa khắp buôn bản Sau đó, phải dùng tay giãnhuyễn rồi mới gói bằng lá dong rừng

Bánh dày có thể để được rất lâu, nhất là khi thời tiết chuyển lạnh đầu xuân Bánhdày này có thể ăn cùng với chả, giò, hay chỉ nướng trên than hồng hoặc chấm vớichút mật ong rừng đều mang vị khó quên

2.7 Gà Nướng Mắc Khén

Gà nướng mắc khén là món ăn rất nổi tiếng của người Thái ở vùng Tây Bắc, trong

đó có Điện Biên Lựa chọn than củi giữ nhiệt không để nguội và lửa cháy quá to,không phết thêm mỡ vào thịt gà như cách nướng thông thường Nướng từ từ thongthả Lúc nướng để cho mỡ gà chảy ra tự nhiên sao cho da và thịt sát lại Khi nướngcần lưu ý, thịt gà chín săn lại mới phết nước gia vị mắc khén Gặp hơi nóng, mắckhén tỏa ra hương thơm ngào ngạt

Gà nướng mắc khén có da vàng, thịt thơm, vị ngọt, đậm mùi mắc khén, xả, gừng, ớt.Khi chế biến, chọn gà ngon làm sạch sau đó đem nướng

Hình 2 7: Gà Nướng Ngay Trong Buôn Làng

2.8 Gà Đen Tủa Chùa

Đây là giống gà xương đen đặc hữu của đồng bào Hmong, tiếng Hmong gọi là Ka

Đu Trải qua hàng ngàn năm với cuộc sống du canh du cư, song Ka Đu vẫn được lưugiữ qua bao thế hệ bởi người Hmong coi Ka Du là 1 tài sản quí, luôn có mặt trongdanh mục tài sản thừa kế cho tặng, dựng vợ gả chồng