Văn hóa ẩm thực việt nam

người khác ăn món h không thích.

Ch ươ ng V:

Văn hóa ng x v i môi tr ứ ử ớ ườ ng t nhiên ự

§1 T N D NG MÔI TR Ậ Ụ ƯỜ NG T NHIÊN: ĂN Ự

I Quan ni m v ăn và d u n nông nhi p trong c c u b a ăn ệ ề ấ ấ ệ ơ ấ ữ

- Ăn đích th c là m t ho t đ ng không th thi u trong quá trình t n t i c aự ộ ạ ộ ể ế ồ ạ ủ loài người Tùy vào nh ng n n văn hóa và l i s ng, l i ng x v i môi trữ ề ố ố ố ứ ử ớ ường mà quan ni m v vi c ăn u ng cũng khác nhau Có th nh ng n i khác xem tr ngệ ề ệ ố ể ở ữ ơ ọ

ch t lấ ượng c a các nguyên v t li u c u thành b a ăn, hay có nh ng n i xem tr ngủ ậ ệ ấ ữ ữ ơ ọ cách ch bi n; có n i kh t khe v n đ ch t lế ế ơ ắ ấ ề ấ ượng nh ng ăn ít (Nh t B n và cácư ậ ả

nước châu Âu), và cũng có n i không c n bi t rõ ngu n g c xu t x c a nguyênơ ầ ế ồ ố ấ ứ ủ

v t li u nh ng v n ăn r t nhi u (gi i lao đ ng, ngậ ệ ư ẫ ấ ề ớ ộ ười trong hoàn c nh khó khănả

và sinh Vi t Nam) Đ c bi t n n văn minh lúa nệ ặ ệ ở ề ước nh Vi t Nam ta, v n đ ănư ệ ấ ề

u ng r t đố ấ ược xem tr ng, nh ng v n xem tr ng lọ ư ẫ ọ ượng th c ăn h n ch t lứ ơ ấ ượng món ăn Chính vì th mà ông cha ta t ngày x a đã có câu nói th hi n quan đi mế ừ ư ể ệ ể chú tr ng v n đ ăn u ng nh : “ọ ấ ề ố ư Tr i đánh tránh b a ăn ờ ữ “, ”Ăn đ ượ c ng đ ủ ượ c là tiên”, “Có th c m i v c đ ự ớ ự ượ c đ o” ạ ,…

- Ăn u ng cũng là m t ph n trong ti n trình t n d ng môi trố ộ ầ ế ậ ụ ường t nhiênự

c a con ngủ ười, nên vi c th hi n n n văn hóa nông nghi p trong b a ăn là v n đệ ể ệ ề ệ ữ ấ ề không th tránh kh i Vì th nên trong c c u b a ăn c a ngể ỏ ế ơ ấ ữ ủ ười Vi t Nam, d u nệ ấ ấ

c a truy n th ng văn hóa nông nghi p lúa nủ ề ố ệ ước được th hi n r t rõ qua th tể ệ ấ ứ ự

lượng t nhi u đ n ít d n c a b n thànhừ ề ế ầ ủ ố

ph n sau: lúa g o (c m); rau qu ; th y s n;ầ ạ ơ ả ủ ả

th t đ ng v t (heo, bò, trâu, gà, )ị ộ ậ

1 Lúa g o ạ : Người Vi t khi nói đ n b aệ ế ữ

ăn thì v n quen g i là “b a c m”, vì đây làẫ ọ ữ ơ thành ph n chi m t lầ ế ỉ ượng nhi u nh t trongề ấ

m t b a ăn c a ngộ ữ ủ ười Vi t Tuy có th thayệ ể

th c m thành nh ng món khác nh bún,ế ơ ữ ư

mi n, mì, nui, bánh ế ướt, bánh h i,…nh ngỏ ư

1

nh ng th c trên v n chung quy đ u t lúa g o mà ra Ngữ ứ ẫ ề ừ ạ ười Vi t có th ăn m tệ ể ộ

b a c m đ m b c v i c m là ch y u và ch có r t ít đ ăn, nh ng ngữ ơ ạ ạ ớ ơ ủ ế ỉ ấ ồ ư ười ta không

ăn m t b a ăn toàn đ ăn mà không có s hi n di n c a nh ng th c ph m làm tộ ữ ồ ự ệ ệ ủ ữ ự ẩ ừ lúa g o Đ i v i ngạ ố ớ ười dân m t đ t nở ộ ấ ước nông nghi p chuyên xu t kh u lúa g oệ ấ ẩ ạ

nh nư ước ta, r t nhi u t v ng đấ ề ừ ự ượ ạc t o ra đ miêu t nh ng giai đo n phát tri nể ả ữ ạ ể khác nhau c a cây lúa, hay nh ng s n ph m t lúa g o mà ra, đã th hi n ph nủ ữ ả ẩ ừ ạ ể ệ ầ nào s quan tr ng c a lúa g o đ i v i không ch b a c m m i ngày m i nhà, màự ọ ủ ạ ố ớ ỉ ữ ơ ỗ ỗ còn là m t trong nh ng ngu n lộ ữ ồ ương th c th c ph m mang giá tr kinh t choự ự ẩ ị ế

qu c gia ố

2 Rau quả: Đ i v i thành ph n nhi u th hai trong b a c m này, ngu nố ớ ầ ề ứ ữ ơ ồ

g c c a nó cũng là th c v t nh ng l i có r t nhi u lo i khác nhau, d bi n hóa vàố ủ ự ậ ư ạ ấ ề ạ ễ ế thay đ i, tùy theo món ăn và kh u v c a t ngổ ẩ ị ủ ừ

gia đình T B c chí Nam, có vô vàn lo i rau cóừ ắ ạ

th để ược tìm th y ngay c trong m nh vấ ả ả ườn

bé nh sau nhà: rau c i tr i, rau mùi, rauỏ ả ờ

mu ng, ngò gai, rau má, rau d n, rau b ngót,…ố ề ồ

Ngoài ra, các lo i rau c qu khác cũng r t đaạ ủ ả ấ

d ng và ngày càng đạ ược phát tri n nh ngể ữ

gi ng t t và m i, cho năng su t cao, h p d nố ố ớ ấ ấ ẫ

người tiêu dùng Tuy nhiên, m t khi đã nh cộ ắ

đ n rau c qu thì ngế ủ ả ười Vi t Nam ai cũngệ

thân thu c v i hai món ộ ớ rau mu ng ố và d a cà ư

Ngoài ra, trong khâu ch bi n cũng nhế ế ư

hoàn thành món ăn Vi t, nh ng gia v nh hành, g ng, t i t, rau mùi, tía tô, di pệ ữ ị ư ừ ỏ ớ ế cá,…là m t ph n không th thi u góp ph n t o nên nét đ c tr ng trong các mónộ ầ ể ế ầ ạ ặ ư

ăn c a ngủ ười Vi t Tùy món ăn mà có nh ng s k t h p h t s c hài hòa và đi nệ ữ ự ế ợ ế ứ ể hình nh : rau răm v i h t v t l n, ngò gai và ngò ôm khi n món canh khoai m trư ớ ộ ị ộ ế ỡ ở nên th m h n, ph bò thì có hành lá,…ơ ơ ở

3 Th y s n ủ ả : Vì là m t qu c gia cóộ ố

đường b bi n dài, ngu n th y h i s n khaiờ ể ồ ủ ả ả

thác và nuôi tr ng c a Vi t Nam cũng r tồ ủ ệ ấ

phong phú, thường th y nh t là: cá bi n (cáấ ấ ể

hường, cá thu, cá ng ,…), tôm (tôm th , tômừ ẻ

2

càng,…), các lo i ngêu sò c h n,… Đó là m t trong nh ng nguyên nhân khi n th yạ ố ế ộ ữ ế ủ

s n là thành ph n có lả ầ ượng nhi u th ba trong c c u b a ăn có b n thành ph nề ứ ơ ấ ữ ố ầ chính c a gia đình Vi t Nam Cũng nh h u h t các món ăn khác, th y s n khiủ ệ ư ầ ế ủ ả

được đ a vào mâm c m, nó cũng ph i có s k t h p hài hòa v i các lo i gia v nêmư ơ ả ự ế ợ ớ ạ ị

nh t i, hành phi, rau, c Ví d nh , cá lóc nư ỏ ủ ụ ư ướng thì có g i c c i tr ng, nhi uỏ ủ ả ắ ề

lo i cá chiên xù ăn kèm v i nạ ớ ước m m t i t,…Và t h i s n, nắ ỏ ớ ừ ả ả ước m m đắ ượ ạc t o

ra và tr thành m t th nở ộ ứ ước ch m không th thi u trong b a c m gia đình Vi tấ ể ế ữ ơ ệ Nam

4 Th t ị : Chi m v trí cu i cùng trong thành ph n c a b a ăn ngế ị ố ầ ủ ữ ười Vi t Namệ

là th t Th t heo, th t gà, th t bò, th t v t,…là nh ng ngu n cung c p đ m đ ng v tị ị ị ị ị ị ữ ồ ấ ạ ộ ậ

ch y u c a ngủ ế ủ ười Vi t Đ c bi t, nh ng vùng quê Vi t Nam còn có c th t chó.ệ ặ ệ ở ữ ệ ả ị Đây là m t món ăn dân dã độ ược người dân yêu thích, do v y, t x a đã có r tậ ừ ư ấ nhi u câu t c ng nói v món ăn này: “ề ụ ữ ề S ng đ ố ượ c mi ng dòi chó, ch t đ ế ế ượ c bó vàng tâm”, “Cua om m , thêm tí ri ng; H n l ẻ ề ơ ườ n chó thi n ch t riêng phi hành”… ế ặ

Ngoài nh ng thành ph n chi m t tr ng l n trong b a c m ngữ ầ ế ỉ ọ ớ ữ ơ ười Vi t,ệ

nh ng th c u ng, th c hút cũng nên đữ ứ ố ứ ược nh c đ n Đi n hình cho đ u ng thì tràắ ế ể ồ ố (chè), cà phê và rượu là đ c tr ng và ph bi n nh t; v ph n đ hút thì thu c làoặ ư ổ ế ấ ề ầ ồ ố

là th không th thi u khi nh c đ n đ hút Th nh ng, duy ch có t c nhai tr uứ ể ế ắ ế ồ ế ư ỉ ụ ầ cau là h t s c đ c bi t: Ăn tr u có nhai mà không nu t, không ph i ăn, không ph iế ứ ặ ệ ầ ố ả ả

u ng, cũng không ph i hút n t!ố ả ố

Trà: U ng trà không nh ng thanh l c c th , mà còn có tác d ng ngăn ng aố ữ ọ ơ ể ụ ừ lão hóa Người Vi t Nam ta u ng lá trà tệ ố ươi, trà khô, hay ướp trà v i các lo i hoaớ ạ

nh hoa nhài, hoa sen, hoa cúc ư

Cà phê: Nh ng vùng đ t đ bazan nh ng cao nguyên c a nữ ấ ỏ ở ữ ủ ước ta là n iơ thích h p cho s phát tri n c a cây cà phê Đây không ch là lo i cây giúp tăngợ ự ể ủ ỉ ạ

trưởng n n kinh t nề ế ước nhà, mà còn là lo i cây mang l i m t món th c u ngạ ạ ộ ứ ố

được nhi u ngề ười Vi t Nam yêu quý Cà phê Vi t Nam ph bi n nh t là các lo i:ệ ở ệ ổ ế ấ ạ Robusta (97% t ng s n lổ ả ượng bán ra), Moka, Culi, Arabica… Hình nh ngả ười dân sáng sáng bên ly cà phê đen đá cùng t báo là m t nét đ c tr ng cho hình nh đ iờ ộ ặ ư ả ờ

s ng thố ường ngày Vi t Nam ệ

3

R ượ u: Rượu Vi t Nam đệ ược làm t g o n p, đ xôi, cho lên men r i c từ ạ ế ồ ủ ồ ấ

ra Đây là rượu tr ng, hay còn có tên quen thu c h n là rắ ộ ơ ượu đ – lo i rế ạ ượu duy

nh t dùng đ cúng, dùng đ phân bi t v i r t nhi u lo i rấ ể ể ệ ớ ấ ề ạ ượu có t m, ẩ ướp khác

nh : rư ượu màu/mùi (rượu cúc, rượu sen, ), rượu thu c (rố ượu chu i h t, rố ộ ượu

r n, rắ ượ ắu t c kè,…)

II Các đ c tính trong ngh thu t m th c c a ng ặ ệ ậ ẩ ự ủ ườ i Vi t ệ

Có t t c ba đ c tính chính trong ngh thu t m th c c a ngấ ả ặ ệ ậ ẩ ự ủ ười Vi t: ệ tính t ngổ

h pợ ; tính c ng đ ng và tính m c thộ ồ ự ước; và tính bi n ch ng, linh ho tệ ứ ạ

a Tính t ng h p ổ ợ được th hi n qua hai khía c nh là cách ch bi n và cáchể ệ ạ ế ế ăn

- Trong các món ăn c a ngủ ười Vi t thệ ường có nhi u nh ng hề ữ ương v , s c cũng nhị ắ ư

ch t khác nhau T nh ng s k t h p gi a ch t và v k trên, ta thấ ừ ữ ự ế ợ ữ ấ ị ể ường th y trênấ mâm c m ngơ ười Vi t Nam có nh ng “s k t h p hoàn h o” gi a các món ăn, trongệ ữ ự ế ợ ả ữ

đó có th nh c đ n: canh chua và cá lóc kho tiêu (chua x m n mà), b u và rau langể ắ ế ặ ầ

ch m tấ ương ho c chao ( v ng t c a rau c x v m n thu n túy t chính th c v t;ặ ị ọ ủ ủ ị ặ ầ ừ ự ậ xanh lá x nâu s m c a nậ ủ ướ ươc t ng), tép rang và canh khoai m (ch t đ m x ch tỡ ấ ạ ấ

b t; vàng cam c a tép rang x tím khoai m ), …ộ ủ ỡ

Rượ ắu t c kè Trà xanh Vi t n i ti ng nh t trungệ ổ ế ấ ở

du phía B cắ

- Tính t ng h p còn đổ ợ ược th hi n qua cách ăn: khi d n ra thì mâm c m có nhi uể ệ ọ ơ ề món, đ c tr ng c a mâm c m c a ngặ ư ủ ơ ủ ười Vi t có hình tròn và khi ăn thì m i ngệ ọ ười

đ u có th ăn đ c nh ng món đã d n ra Cũng có nhi u cách gi i thích cho hìnhề ể ủ ả ữ ọ ề ả tròn c a mâm c m ngủ ơ ười Vi t: đó là hình tệ ượng c a m t tr i, m t trăng (đ i di nủ ặ ờ ặ ạ ệ cho vũ tr , thiên nhiên)… nh ng có lẽ trụ ư ước h t là vì tròn nên m i g n k t đế ớ ắ ế ược

t t c m i ngấ ả ọ ười ng i quanh mâm.ồ

M t đ c đi m c a ta trái ngộ ặ ể ủ ược hoàn toàn là phong cách ăn theo ph n c a phầ ủ ương Tây (starter - main course – dessert) và d n ra t ng ph n m t Cách ăn t ng h pọ ừ ầ ộ ổ ợ

c a ngủ ười Vi t ta tác đ ng vào m i giác quan: m t nhìn màu s c hài hòa c a cácệ ộ ọ ắ ắ ủ món ăn, mũi ng i mùi hử ương hòa quy n trong không khí, lệ ưỡ ếi n m hương v k tị ế

h p hài hòa t nhi u lo i nguyên li u, và tùy món thì ph i ăn b ng tay m i c mợ ừ ề ạ ệ ả ằ ớ ả

th y ngon…ấ

b Tính c ng đ ng và tính m c thộ ồ ự ước là m t ph n t tính t ng h p nói trên.ộ ầ ừ ổ ợ Các thành viên trong gia đình Vi t Nam khi ăn thì ăn chung trên m t bàn,ệ ộ

thường n u không ăn trên bàn thìế

cũng sẽ d n ra mâm và quây qu n bênọ ầ

nhau h t s c đ m m M t khi ănế ứ ầ ấ ộ

cùng nhau, b a c m còn là d p đ cácữ ơ ị ể

thành viên k v m t ngày c a nhau,ể ề ộ ủ

tâm s chuy n h c, chuy n làm; khiự ệ ọ ệ

ăn thì g p cho nhau mi ng ngon (đôiắ ế

khi cũng g p h i quá đà hay g p épắ ơ ắ

5

Mâm c m tròn đi n hình c a ngơ ể ủ ười Vi tệ

người khác ăn món h không thích) Đây là m t đ c đi m khác h n v i văn hóa ănọ ộ ặ ể ẳ ớ

u ng phố ương Tây: ăn riêng và khi n u khi ăn chung cũng ít khi chuy n trò.ế ệ

Đ i v i b a c m ngố ớ ữ ơ ười Vi t ngày nay, m i ngệ ọ ườ ngày càng g n li n v ii ắ ề ớ

nh ng công vi c b b n, kèm theo đó là nh ng b a c m công s , làm cho b a c mữ ệ ề ộ ữ ữ ơ ở ữ ơ gia đình không th đông đ Các thành viên trong gia đình ít có th i gi g p gể ủ ờ ờ ặ ỡ nhau Có khi cha m nhà thì con cái đi h c, đi làm; còn lúc con cái nhà thì ba mẹ ở ọ ở ẹ

đi làm, đi buôn bán ch a v Do đó, b a c m gia đình đang d n b phá v và maiư ề ữ ơ ầ ị ỡ

m t d n d n.ộ ầ ầ

Đ c bi t, trong b a ăn gia đình Vi t Nam, ngặ ệ ữ ệ ười già và tr em thẻ ường được

đ c bi t quan tâm Khi x i bát c m m i b m già, ngặ ệ ớ ơ ờ ố ẹ ười con dâu trong nhà

thường ch n ph n c m m m, d o, không bao gi đ m mi ng cháy vào bát các c ọ ầ ơ ề ẻ ờ ơ ế ụ

Th c ăn trong mâm thứ ường có ph n riêng dành cho tr nh , ngầ ẻ ỏ ười già luôn được

m i ngọ ười quan tâm

- Tính m c thự ước có th hi u là s ý t trong phong cách ăn u ng ể ể ự ứ ố Trong khi ng iồ

ăn, ph i đ ý đ n nh ng ngả ể ế ữ ười khác (không ăn quá nhanh, quá ch m, quá nhi u,ậ ề quá ít hay xem th lử ượng c m và đ ăn đ ăn cho v a ch ng m c, không ăn h tơ ồ ể ừ ừ ự ế

mà cũng không được ch a l i) Tuy nhiên, khi đừ ạ ược m i ăn nhà ngờ ở ười ta, người

Vi t hay có quan ni m th hi n mình ăn có ch ng m c, không ph i d ng “thi uệ ệ ể ệ ừ ự ả ạ ế ăn” b ng cách ch a l i m t ít trên dĩa Mi ng ăn ch a l i hay đằ ừ ạ ộ ế ừ ạ ượ ọc g i là “mi ng sĩế

di n” Khi có ngệ ười khách được m i tham d vào b a c m trong gia đình, thì ngờ ự ữ ơ ười khách bao gi cũng đờ ược m i ng i mâm u tiên, v trí u tiên (n u nh có nhi uờ ồ ở ư ị ư ế ư ề mâm) và ch nhà h t s c ân c n chăm sóc khách Đay là m t đ c tr ng trong tínhủ ế ứ ầ ộ ặ ư cách c a ngủ ười Vi t: Hi u khách Có khi gia đình không m y d d nh ng v n h tệ ế ấ ư ả ư ẫ ế lòng ti p khách.ế

Trong ki u “ ng x phong ki n” và thô b o này thì ph n và con dâu, conể ứ ử ế ạ ụ ữ gái trong gia đình b xem thị ường M i đ c quy n, đ c l i ch giành cho ngọ ặ ề ặ ợ ỉ ười đàn ông có v trí cao nh t trong nhà M t b a ăn gia đình đị ấ ộ ữ ược chia làm hai mâm

Người ch ng và cũng là ch nhà ng i ng t ngồ ủ ồ ấ ưởng trên ph n cao gi a nhà v iả ữ ớ mâm c m th c ăn đ y tú bên cút rơ ứ ầ ụ ượu Con cái và bà v thì chui vào xó b p r iợ ế ả chi u rách trên n n đ t ăn vét nh ng th c ăn th a và luôn luôn ch nh ng ti ngế ề ấ ữ ứ ừ ờ ữ ế quát V y mà ki u m th c này v n còn t n t i trong s ít gia đình Vi t.ậ ể ẩ ự ẫ ồ ạ ố ệ

B a c m c a ngữ ơ ủ ười Vi t có h t c m d o, có s i rau dài, có th t thái lát nênệ ạ ơ ẻ ợ ị

người Vi t dùng đũa đ linh ho t trong lúc ăn Đôi đũa có vai trò quan tr ng trongệ ể ạ ọ

b a ăn, cách c m đũa cho khéo đ g p th c ăn không r i cũng c n ph i h c Th iữ ầ ể ắ ứ ơ ầ ả ọ ờ

x a nhìn m t ngư ộ ườ ầi c m đũa là có th đoán để ược ngườ ấi y sinh trưởng trong m tộ gia đình nh th nào, đư ế ược giáo d c ra sao… Đôi đũa cũng có ti ng nói riêng c aụ ế ủ

nó trong đ i s ng gia đình Vi t.ờ ố ệ

Nói chung trong tính c ng đ ng và m c thộ ồ ự ước thì n i c m và chén nồ ơ ước

m m là bi u hi n rõ r t nh t ắ ể ệ ệ ấ Vì dù nh ng món ăn không đữ ược ăn nh ng c m vàư ơ

nước ch m thì ăn cũng dùng Nh t là nh ng khi đãi khách đ n nhà, phong cách đãi,ấ ấ ữ ế

x i c m cũng nh cách dùng nớ ơ ư ước ch m cũng đấ ược c ch nhà và khách h t s cả ủ ế ứ chú ý, tránh đ b nói là ăn không có ý t ể ị ứ

c Tính bi n ch ng, linh ho t:ệ ứ ạ bi u hi n qua quan h bi n ch ng âm-dể ệ ệ ệ ứ ương:

s hài hòa c a th c ăn; s quân bình âm-dự ủ ứ ự ương trong c th ; s cân b ng âm-ơ ể ự ằ

dương gi a con ngữ ườ ới v i môi trường t nhiên.ự

S hài hòa c a th c ăn: Trong khâu ch bi n ngu i n u l a ch n nguyênự ủ ứ ế ế ờ ấ ự ọ

li u tuân theo quy lu t âm-dệ ậ ương bù tr (canh c i (âm) hay có g ng (dừ ả ừ ương), h tộ

v t l n (dị ộ ương) ăn kèm v i rau răm (âm),…ớ

S quân bình âm-dự ương trong c th : ngơ ể ười Vi t s d ng th c ăn nhệ ử ụ ứ ư

nh ng li u thu c trung hòa s cân b ng khi b m t đi trong c th m i ngữ ề ố ự ằ ị ấ ơ ể ỗ ười Ví

d nh : ngụ ư ười có tính hàn nhi u thì không nên ăn nh ng th c ph m có tính hànề ữ ự ẩ

nh th y s n, ngư ủ ả ườ ị ải b c m l nh thì ăn cháo g ng,…ạ ừ

S cân b ng âm-dự ằ ương gi a con ngữ ườ ới v i môi trường t nhiên: tùy theo khíự

tr i mà ngờ ười ta l a ch n th c ph m đ ăn Ch ng h n nh khi tr i nóng (mùaụ ọ ự ẩ ể ẳ ạ ư ờ hè) thì người ta thích ăn th c ăn mang tính hàn nh h i s n, trái cây m ng nứ ư ả ả ọ ước,

…; còn vào mùa đông, tr i tr l nh, ngờ ở ạ ười ta hay ăn nh ng th mang tính dữ ứ ương

đ ch ng ch u v i cái l nh nh th t, m , nêm n m nhi u gia v dể ố ị ớ ạ ư ị ỡ ế ề ị ương tính nh t,ư ớ

g ng, tiêu,…ừ

Ngoài ra, m t đ c tr ng khác trong tính bi n ch ng, linh ho t còn th hi n ộ ặ ư ệ ứ ạ ể ệ ở

s ch n l a th i đi m và b ph n c a ngu n th c ph m Vi c ch n l a th i đi mự ọ ự ờ ể ộ ậ ủ ồ ự ẩ ệ ọ ụ ờ ể thì khá d hi u, đ c bi t là s l a ch n b ph n Trong dân gian có câu: “ễ ể ặ ệ ự ụ ọ ộ ậ C n ăn ầ

cu ng, mu ng ăn lá.” ố ố , “Cây rau má, lá rau húng, cu ng rau đay.” ố

III M t s nét đ c tr ng trong m th c ba mi n B c – Trung – Nam Vi t ộ ố ặ ư ẩ ự ề ắ ở ệ Nam.

a Mi n B c ề ắ : Người mi n B c thề ắ ường ch các món ăn thanh đ m, nhọ ạ ẹ nhàng, có v chua nh Các món đ c tr ng: bún đ u m m tôm, bún ch , bún than,ụ ẹ ặ ư ậ ắ ả

th t đông, bún c ị ố

7

b Mi n Trung ề : Người mi n Trung s d ng cay nhi u nh ng đ ng t l i ítề ử ụ ề ư ộ ọ ạ

h n mi n Nam Đ c bi t là ngơ ề ặ ệ ười Hu , t món ăn dành cho ngế ừ ười bình dân hay vua chúa đ u r t nhi u món, nhi u gia v và đ c bi t là v chua và cay nh m mề ấ ề ề ị ặ ệ ị ư ắ

cà, m m tôm… Các món đ c tr ng: bún bò Hu , bánh bèo, bánh xèo, bánh đ p, chắ ặ ư ế ậ ả ram, bún cá, bánh tráng th t lu c…ị ộ

c Mi n Nam ề : Món ăn c a ngủ ười mi n Nam đa d ng, bi n hóa khôn lề ạ ế ường

v i v ng t, cay, béo do s d ng nớ ị ọ ử ụ ước d a Các món ăn đ c tr ng s d ng ng từ ặ ư ử ụ ọ nhi u: bánh (bánh in, bánh men, bánh ít, bánh bò…), chè (chè ki m, chè chu i), xôi,ề ế ố nem nướng, cháo gà, gà rô ti… đ u s d ng nề ử ụ ước d a hay c m d a (c m d a) đừ ố ừ ơ ừ ể tăng v béo, v ng t Các món đ c tr ng: cá lóc nị ị ọ ặ ư ướng trui, g i cu n, bún m m, hỏ ố ắ ủ

ti u Nam Vang…ế

~~H t~~ ế

9

Canh chua và cá loc kho tộ Các món chè