NGỮ Văn 9 - Phần 1

Phân tích - Vì đứa bé 5 tuổi cha biết chữ → cách nói của ông bố không rõ với đứa bé Các phơng châm hội thoại là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp?. - Tìm hiểu những

P châm quan hệ là nói đúng đề tài giao tiếp, tránh lạc đề

P châm về lợng là nói phải có nội dung, nội dung lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thừa, không thiếu

2 Cách nói sau đây vi phạm phơng châm nào ? Vì sao ?

Khách mua hàng hỏi ngời bán:

- An tuân thủ đúng phơng châm lịch sử

? Ai tuân thủ đúng phơng châm hội trại?

Tiết 13

Soạn 17.9

? Vì sao cũng là lời chào hỏi, mà chàng

? Từ ví dụ trên, em rút ra bài học gì khi

vận dụng các phơng châm hội thoại

2 Ghi nhớ

Đọc to phần ghi nhớ ? Vận dụng các phơng châm hội thoại cần

phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp (nói với ai ? Nói ở đâu ? Nói

để làm gì ?)

? Thử lấy VD trong đời sống về sử dụng

phơng châm hội thoại không phù hợp

với tình huống giao tiếp ?

II- Những trờng hợp không tuân thủ phơng châm hội thoại

1 Ví dụ

? Đọc VD2: Câu trả lời của Ba có đáp

ứng nhu cầu của An không ?

Phơng châm hội thoại nào đã bị vi phạm

VD: Ngời chiến sĩ sa vào tay giặc

? Từ các ví dụ "chào hỏi"

VD 1, 2, 3 , hãy cho biết những

nguyên nhân nào dẫn đến không tuân

? Đọc bài tập 1 - Phơng châm cách thức

? Câu trả lời của ông bố không tuân thủ

phơng châm hội thoại nào ? Phân tích

- Vì đứa bé 5 tuổi cha biết chữ → cách nói của ông bố không rõ với đứa bé

Các phơng châm hội thoại là những quy

định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp Đúng hay sai ?

A Đúng

B Sai

D Củng cố - Dặn dò

Thảo luận trong nhóm học tập

1 Có hai bạn tranh luận:

A Trong giao tiếp, không tuân thủ phơng châm hội thoại là sai

B Trong giao tiếp, không tuân thủ phơng châm hội thoại cha chắc đã sai

ý kiến của em ntn ?

2 Trong bài "Bà má Hậu Giang" của Tố Hữu:

Má hét lớn: Tụi bay đồ chóCớp nớc tao, cắt cổ dân tao

Bà má Hậu Giang có vi phạm phơng châm hội thoại không ? Vì sao

Chuẩn bị bài Xng hô trong hội thoại

xng hô trong hội thoại

A- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh:

- Hiểu đợc sự phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống các

từ ngữ xng hô trong tiếng Việt

- Hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xng hô với tình huống giao tiếp

- Nắm vững và sử dụng thích hợp từ ngữ xng hô

B- Chuẩn bị:

- Tổ chức

- Kiểm tra 15'

? Những nguyên nhân nào dẫn đến không tuân thủ phơng châm hội thoại

? Trong đó, nguyên nhân nào cần khắc phục ? (3 nguyên nhân, cần khắc phục nguyên nhân 1)

VD1: - Tôi, ta, tớ Ngôi 1

- Anh, mày Ngôi 2

- Đ2: Cả hai: Anh - Tôi

Đ1 sự khác nhau trong xng hô, bất bình

? Vì sao có sự thay đổi về cách xng hô ? → Tình huống giao tiếp đã thay đổi

2 Ghi nhớ

? Qua ví dụ 1, em nhận xét gì hệ thống

từ ngữ xng hô của tiếng Viêt ?

- T Việt có hệ thống từ ngữ xng hô phong phú, tinh thế, giàu sắc thái biểu cảm

? Từ ví dụ 2, em thấy khi xng hô cần - Ngời nói cần căn cứ vào đối tợng và

phải lu ý điều gì ? các đặc điểm khác của tình huống giao

- Thay "chúng tôi" = "chúng ta"

? Vì sao có sự nhầm lẫn đó ? - Lý do: ngôn ngữ châu Âu chỉ có 1 từ

dùng chung cho cả ngôi gộp và ngôi từ Còn tiếng Việt thì có nhiều từ ngữ dùng riêng biệt

Thảo luận theo nhóm Bài tập 3, 4, 5

- Bài 3: Nói với mẹ xng hô bt

Nói với sứ giả: ông - ta - cậu bé không bình thờng

- Bài 4:

Danh tớng: gọi "thầy" xng "con"

Thầy giáo: gọi "ngài

→ Danh tớng xng hô nh thời học sinh

→ Thái độ kính cẩn và lòng biết ơn đối với thầy giáo của mình

Bài 5:

Bác xng tôi với đồng bào → Tạo cảm giác gần gũi, thân thiết giữa lãnh tụ với nhân dân

D Củng cố - Dặn dò

Hớng dẫn làm bài tập 6

? Vai xã hội có ảnh hởng gì tới cách xng hô trong giao tiếp

? Từ "chúng ta" trong câu "Liên kết lại của mình" chỉ đối tợng nào ?

A Đất nớc của ngời đọc bản Tuyên bố

B nghe bản "

C của tất cả thành viên có mặt trong cuộc họp

tập làm văn Bài viết số 1

A- Mục tiêu:

Giúp học sinh:

Trên cơ sở nắm đợc yêu cầu sử dụng một số biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh, biết vận dụng vào làm một bài văn cụ thể, sử dụng một cách hợp lý và có hiệu quả biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả.

- Kiểu bài: Thuyết minh

- Nội dung: Cây tre ở làng quê Việt Nam

- Sử dụng biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả phù hợp, hiệu quả

III- Đáp án, biểu điểm

1 Mở bài:

Giới thiệu đợc cây tre hết sức quen thuộc gần gũi với làng quê Việt Nam

2 Thân bài:

Thuyết minh các đặc điểm của cây tre

a Đặc điểm của cây tre

- Măng tre làm thức ăn: giòn, ngon

- Lá: nguồn thức ăn cho trâu, bò

- Trong chiến tranh: tre làm vũ khí lợi hại

c Cây tre trong đời sống tinh thần của ngời dân quê

- Cả cuộc đời gắn bó với tre: nhỏ nằm nôi, chơi chuyền,

đánh khăng tuổi cao uống trà, hút thuốc trên chiếc chõng tre

- Những buổi tra hè ngồi dới bóng tre xanh mát rợi → khoan khoái, dễ chịu

- Luỹ tre xanh dịu dàng mở rộng vòng tay ôm lấy xóm làng → thanh bình, yên ả, ai đi xa cũng nhớ.

- Điểm 7 - 8: Cơ bản đáp ứng đợc các yêu cầu trên, bố cục mạch lạc, văn viết gọn Biết sử dụng hợp lý biện pháp nghệ thuật và yếu tố miêu tả Còn một số lỗi về ngữ pháp, diễn đạt

- Điểm 5 - 6: Đáp ứng phần lớn các yêu cầu, biết sử dụng biện pháp nghệ thuật và miêu tả, bố cục có thể cha rành mạch, còn mắc 1 số lỗi

- Điểm 3 - 4: Bài viết sơ sài, cha biết cách sử dụng nghệ thuật

và miêu tả diễn đạt yếu

- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật dựng truyện, dựng nhân vật, sự sáng tạo trong kết hợp những yếu tố kì ảo

? Giải nghĩa "Truyền kỳ mạn lục" Gv

giới thiệu về Truyền kỳ

- Truyền kỳ mạn lục: ghi chép tản mạn những điều kỳ lạ vẫn đợc lu truyền

? Nội dung tác phẩm này thờng đề cập

đến vấn đề gì ?

- Tác phẩm văn xuôi chữ Hán gồm 20 truyền ngắn

? Em hiểu "Thiên cổ kỳ bút" là gì ? - Đợc đánh giá là áng "Thiên cổ kỳ bút"

(áng văn hay của ngàn đời)

II- Đọc - Hiểu văn bản

1 Tóm tắt truyện, đọc

? Tóm tắt "Chuyện ngời con gái Nam

X-ơng" Truyện đợc kể theo ngôi nào ?

? Có những nhân vật nào ? Nhân vật nào

là chính ?

? Truyện có lai lịch từ đâu ? - Cổ tích "Vợ chàng Trơng

? Đọc cần chú ý điều gì ? Đọc diễn cảm 1 đoạn Hs đọc tiếp

3 Phân tích

a Phẩm chất cao đẹp của Vũ Nơng

? Đọc thầm đoạn 1 Giải thích "T

dung", "thất hoà"

? Ngay phần đầu truyện, tác giả đã

giới thiệu những gì về Vũ Nơng ?

- Quê Nam Xơng

- Thuỳ mị, nết na, t dung tốt đẹp

- Lấy chồng nhà giàu, đa nghi, ít học

? Qua lời giới thiệu, em thấy cuộc

hôn nhân của Vũ Nơng có thuận

* Trong buổi tiễn đa

? Đọc "chàng quỳ xuống " - Rót chén rợu đầy Lời nói dịu

? Chi tiết nào cho thấy tình cảm

của nàng với T Sinh ?

? Em nhậ xét gì về lời nói của Vũ

Nơng ?

- Mong 2 chữ bình yên dàng, đằm thắm, tha thiết, cảm động → T/c yêu thơng chân thành, thắm thiết vợt ra ngoài sự cám dỗ của vinh hoa phú quý → T/c bình dị, mộc mạc mà vô cùng cao quý của ngời phụ nữ thờng dân

Liên hệ Chinh phụ ngâm

Chàng t tuổi vốn dòng hào kiệt

Xếp bút nghiên theo việc đao cung

Thành liền mong tiên bê rồng

D Củng cố - Dặn dò: A Kể v ề sự việc hoàn toàn có thật

? Nhận định nào sau đây đúng với

- Thấy đợc số phận bi kịch bất kịch bất hạnh của ngời phụ nữ

- Thấy nghệ thuật đặc sắc: xây dựng tình huống, tính cách nhân vật, yếu tố

li kỳ

B- Chuẩn bị:

1 Tổ chức lớp

2 KTBC: Tóm tắt "Chuyện ngời con gái Nam Xơng"

C- Bài giảng:

+ Khi Trơng Sinh ở ngoài chiến trận

? Đọc "Bấy giờ ccha mẹ để mình"

Tìm và phân tích ~ chi tiết nói lên tậm

trạng của Vũ Nơng trong những ngày

Trơng Sinh đi vắng ?

- Bơm lợn; - Mây che

→ Nỗi buồn góc bể chân trời

Lời văn nhịp nhàng, chứa chan cảm xúc, hình ảnh ớc lệ → Nỗi niềm nhớ nhung, mong mỏi, kín đáo, âm thầm mà da diết trải dài theo năm tháng của Vũ Nơng

? Chi tiết nàng trỏ bóng mình trên vách

nói là cha Đản, giúp em hiểu thêm điều

gì về t/c của Vũ Nơng ?

- Trỏ bóng → cha Đản: Diễn tả chính xác, tinh tế nỗi niềm nhớ mong → T/c của nàng hớng cả về Trơng Sinh ngoài chiến trận

? T/c của Vũ Nơng đối với mẹ chồng

đ-ợc thể hiện qua những chi tiết nào ?

? Đọc lời trăng trối của bà mẹ

? Qua cách c xử và qua lời trăng trối

ng không đợc, nang lấy cái chết để minh chứng cho tấm lòng trong sáng, thuỷ chung → trọng nhân phẩm

? Em đánh giá ntn về hành động tự vẫn

của Vũ Nơng

Ngời phụ nữ đẹp ngời, đẹp nết, hết lòng yêu thơng, chung thuỷ với chồng, hiếu

b Nỗi oan và cái chết thê thảm

? Đọc "Qua năm sau qua rồi" - Bị nghi oan: không đoan chính

? Chuyện gì đã xảy ra với Vũ Nơng khi

Trơng Sinh trở về ?

→ Tôi nặng nhất, đáng bị ngời đời khinh rẻ, phỉ nhổ → nhân phẩm bị xúc phạm nặng nề

? Em hận xét gì về nỗi oan này trong

XHPK xa ?

- Bị chửi mắng, đuổi đi (Quan âm Thị Kính)

? Em biết văn bản nào nói về v.đ này ? - Tự vẫn → cái chết thê thảm, chết

trong khi vẫn còn khao khát sống

? Theo em những nguyên nhân nào dẫn

đến cái chết thê thảm của VN?

A Đứa t vô tình

B Chồng đa nghi, hồ đồ

C Chiến tranh phong kiến

D Chế độ phong kiến bất công

- Nguyên nhân:

+ Trực tiếp: Trơng Sinh+ Sâu xa: Chế độ PK bất công, thối nát

"gỡ nút" câu chuyện tài tình

? Cái chết thê thảm, tức tởi của Vũ

N-ơng nói lên điều gì ?

- Cái chết oan khuất, tức tởi của Vũ

N-ơng là lời lên án đanh thép CĐPK bất công, vô lý, coi thờng ngời phụ nữ

c Khi sống dới thuỷ cung

? Theo em câu chuyện có thể kết thúc ở

? Tình cảm của nàng với nơi trần thế

đ-ợc thể hiện qua chi tiết nào ?

? Chứng tỏ phẩm chất gì ở Việt Nam?

- Ngựa Hồ gầm gió bấc

- Chim Việt đậu cành NamHình ảnh xúc động → nỗi niềm nhớ nhung da diết về quê hơng gia đình, vẫn muốn đợc trở về → Nhân hậu

? Vì sao Trơng Sinh lập đàn giải oan,

? Câu chuyện kết thúc theo kiểu cổ tích,

tự sự, trữ tình, giữa hiện thực và kỳ ảo;

? Xây dựng câu chuyện này, tác giả

muốn gửi gắm điều gì ?

- ND: Thể hiện niềm cảm thơng với số phận oan nghiệt, khẳng định vẻ đẹp truyền thống của ngời phụ nữ lên án CĐXHPK

Về kể lại câu chuyện theo cách hiểu của mình

Soạn "Chuyện cũ trong phủ chua Trịnh"

cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp

A- Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh nắm đợc hai cách dẫn lời hoặc ý nghĩ:

- Cách dẫn trực tiếp

- Cách dẫn gián tiếpBiết vận dụng vào trong giao tiếp cụ thể

B Chúng tôi, chúng ta, chúng em, chúng nó

C Anh, chị, bạn, cậu, con ngời, chúng sinh

D Thầy, con, em, cháu, tôi, ta, tín chủ.

- Đổi đợc, thay dấu (:) bằng (-)

? Cần phải điều chỉnh điều gì ? → Cách dẫn trực tiếp

II- Cách dẫn gián tiếp

? Đọc 2 ví dụ Phần in đậm trong mỗi ví

dụ là lời nói hay ý nghĩ ?

tiếp khác nhau ở chỗ nào ?

- Dẫn trực tiếp: nhắc lại nguyên văn dùng dấu ngoặc kép

- Dẫn gián tiếp: nhắc lại có điều chỉnh, không dùg ngoặc kép

? Đọc to phần ghi nhớ

III- Luyện tậpBài 1

? Là lời nói hay ý nghĩ ? - Dẫn trực tiếp

? Vì sao em biết ? - Có dấu ngoặc kép

Bài 2Chia nhóm thảo luận

- Dẫn gián tiếpTrong "Báo cáo chính trị ", Hồ Chí Minh nói rằng ngời VN phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc vì

họ là tiêu biểu cho 2 dt anh hùng

b Dẫn trực tiếp:

Trong văn bản "Chủ tịch HCM .", PVĐ nói "Giản dị trong đời sống "Dẫn gián tiếp

Trong văn bản "Chủ tịch ", PVĐ đã khẳng định rằng HCT giản dị trong đời sống, trong quan hệ với mọi ngời trong tác phong, đồng thời cũng rất giản dị trong lời nói và bài viết vì ngời muốn cho

? Hãy nêu cách chuyển của em trong

đoạn văn trên ?

Cách chuyển:

- Bỏ gạch đầu dòng

- Viết liền với phần dẫn truyện

- Thay đổi từ xng hô ngôi 1 sang ngôi thứ 3

Bài 4

? Hãy chuyển cách dẫn trực tiếp thành

lời dẫn gián tiếp bằng nhiều cách khác

nhau và nêu cách chuyển ?

ở bài "Hịch tớng sĩ", Trần Quốc Tuấn khẳng định "Từ xa các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nớc đời nào không có"

- Cách 1:

ở bài Từ xa cũng có

- Cách 2:

ở bài Từ xa đời nào cũng có các bậc trung thần nghĩa sĩ bỏ mình vì nớc

? Cách 1, em đã chuyển bằng cách nào? C1: Thay đổi từ ngữ

? Cách 2, em chuyển ntn ? C2: Thay đổi cấu trúc ngữ pháp

? Hãy nhận xét về nội dung ý nghĩa của

câu văn sau khi đã chuyển ?

→ Nội dung không thay đổi

Bài 5Hãy chọn 1 lời thoại trong 1 văn bản đã

A Thờng đợc viết tách ra nh kiểu viết đoạn văn

B Có thêm dấu gạch ngang ở đầu lời nói

luyện tập tóm tắt văn bản tự sự

? Căn cứ vào các tình huống trên, cho

biết mục đích của việc tóm tắt văn bản

Lớp trởng tóm tắt chuyện vi phạm nội quy của 1 thành viên trong lớp

? Các sự việc chính đã nêu đầy đủ cha? - Thiếu chi tiết sau khi Vũ Nơng tự vẫn,

tối đèn, đứa trẻ trỏ vào các bóng và nói

là cha Đản, Trơng Sinh biết vợ bị oan

? Vì sao đây lại dứt khoát phải nêu chi

tiết này ?

→ chi tiết quan trọng

? Sắp xếp các chi tiết cho hợp lý - Bổ sung vào thành chi tiết thứ 5

? Cần phải điều chỉnh chi tiết nào nữa? - Chi tiết cuối cùng phải bỏ "biết vợ bị

oan" → hợp lý

2 Tóm tắt ngắn gọn

? Tóm tắt Chuyện ngời con gái Nam

X-ơng bằng 3 câu văn ?

VD: Ngày xa, có chàng Trơng Sinh phải

đi lính để lại mẹ già và ngời vợ trẻ Khi trở về, nghe lời đứa con, chàng nghi vợ không chung thuỷ nên đuổi đi khiến vợ chàng tự vẫn Khi biết vợ bị oan, chàng lập đàn giải oan nhng vợ chàng chỉ xuất hiện thấp thoáng giữa dòng, khi ẩn, khi hiện

Ghi nhớ

? Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự

sự là gì ? Khi tóm tắt phải đạt đợc yêu

? Tóm tắt truyện ngắn "Lão Hạc"

khoảng 10 dòng

Hớng dẫn Hs viết, đọc → lớp và GV nhận xét

Bài 2

Hs tóm tắt miệng về 1 câu chuyện xảy ra trong cuộc sống (5 em tóm tắt)

D Củng cố - Dặn dò:

? Ngày nay đợc hiểu nh thế nào ? - Hoạt động của con ngời trong LĐSX

trao đổi sử dụng của cải vật chất

? Em nhận xét gì về nghĩa của từ ? Phát triển cùng với sự phát triển của XH

Ví dụ 2

? Giải nghĩa từ "Xuân" 1 ? - Xuân 1: chỉ mùa đầu tiên trong 1 năm,

chuyển tiếp từ đông → hạ → gốc

? Nghĩa của từ "xuân"2 ? - Xuân 2: Tuổi trẻ → chuyển

? Nghĩa của từ "tay"1 ? - Tay1: chỉ 1 bộ phận trên có thể ngời từ

vai đến ngón, dùng cầm, nắm → nghĩa gốc

? Nghĩa của từ "tay"2 ? - Tay2: chỉ ngời chuyên hoạt động hoặc

giỏi về một nghề nào đó

? Hãy xác định các từ "xuân" và "tay" → nghĩa chuyển

thuộc loại từ gì ? (nhiều nghĩa) Từ nào

là nghĩa gốc, từ nào là nghĩa chuyển ?

? Nghĩa chuyển của từ "xuân" đợc hình

thành theo phơng thức chuyển nghĩa

? Chủ yếu từ vựng tiếng Việt đợc phát

triển dựa trên cơ sở nào ?

- Phát triển dựa trên nghĩa gốc

? Nêu phơng thức chủ yếu để phát triển

? Đọc bài tập 1

? Từ "chân" ở câu nào là nghĩa gốc ?

Nghĩa chuyển theo phơng thức ẩn dụ?

HS thảo luận theo nhóm Yêu cầu giải

nghĩa từ gốc rồi tìm ví dụ:

VD: Ngân hàng đề, ngân hàng máu, ngân hàng zen

- Hội chứng: Tập hợp nhiều triệu chứng cùng xuất hiện của bệnh

VD: Nói tục, chửi bậy, vô lễ với cha mẹ,

thầy cô là hội chứng của tình trạng xuống cấp về đạo đức của học sinh Bài 5

Các nhóm thi tìm từ đợc chuyển nghĩa

Trong 2 phút nhóm nào tìm đợc nhiều

- Ôi, Bác Hồ ơi, những xế chiều

Nghìn thu nhớ Bác biết bao nhiêu

- Ngời mẹ già kia tuổi đã nhiều

Đã từng đau khổ biết bao nhiêu

Mà nay còn khóc thêm lần nữa

Nớc mắt còn đâu buổi xế chiều

chuyện cũ trong phủ chúa trinh

(Phạm Đình Hổ)

A- Mục tiêu:

Giúp học sinh:

- Thấy đợc cuộc sống xa hoa của vua chúa, sự nhũng nhiễu của quan lại thời

Lê - Trịnh và thái độ phê phán của tác giả

- Bớc đầu nhận biết đặc trng cơ bản của thể loại tuỳ bút đời xa và đánh giá

đợc giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép đầy tính hiện thực này

? Trình bày những nét chính về tác giả - Sinh 1768 - 1839

- Quê Đờng An (Bình Giang) HD

? Ông sống trong giai đoạn lịch sử ? - Sống cuối XVIII đầu XIX, chế độ PK

? Căn cứ vào nghĩa của từ "tuỳ bút" em

hiểu ntn về thể loại này ?

- Thể loại: Tuỳ bút ghi chép 1 cách ngẫu hứng, tản mạn về ngời và sự việc

? Đọc từ đầu → Triệu bất tờng.

? Giải nghĩa từ "li cung", "sức" kẻ thức

giả ?

? Đoạn văn này nói về những sự việc gì ? * Thú vui chơi, ngắm cảnh

? Tìm những chi tiết miêu tả về thói ăn

chơi của chúa Trịnh và các quan hầu

cận

- Thích ngự ở "li cung" → xây dựng

đinh đai liên miên

? Các li cung đặt ở Tây Hồ, núi Tử

Trầm, Dùng Thuý gợi lên cho em những

suy nghĩ gì ?

→ Việc XD li cung, đền đai vô cùng tốn kém chỉ nhằm mục đích giải trí cho chúa Trịnh

? Đọc đoạn văn miêu tả cảnh vui chơi ở

cung Thuỵ Liên mỗi tháng 3, 4 lần ?

- Cảnh vui chơiBinh lính hầu 4 mặt hồBịt khăn, mặc áo đàn bà bán hàng

→ Tạo cảnh buôn bán sầm uất giả tạoNhạc công

? Em nhận xét gì về cảnh vui chơi, giải

? Qua các chi tiết trên, em đánh giá ntn

về hành vi của chúa và quan lại

→ Hành vi cớp đoạt hết sức trắng trợn, ngang nhiên

? Em biết có câu ca dao nào cũng nói

lên hành vi này của quan lại ?

"con ơi nhớ la áy câu nàyCớp đêm là giặc, cớp ngày là quan

? Em nhận xét gì về cách kể chuyện của

tác giả ?

Cách kể rất tự nhiên, thoải mái khách quan và chân thực, có chỗ liệt kê sự

việc, có chỗ dừng lại tả tỉ mỉ gây ấn ợng sâu sắc.

t-? ấn tợng sâu sắc mà đoạn truyện để lại

cho em là gì ?

→ Thói ăn chơi xa hoa vô độ trên mồ hôi nớc mắt của ngời dân

? Đọc truyện miêu tả khách quan những

điều mắt thấy, tai nghe nhng vẫn kín

đáo bộc lộ cảm xúc chủ quan của tác

giả Theo em có đúng không ? Vì sao

em biết ? Những âm thanh ở vờn chúa

gợi ra điều gì ?

- Nghe chim kêu, vợn hót

- ồn ào nh ma sa bão táp

→ Triệu bất tờng

→ Âm thanh ghê rợn gợi cảm giác tan tác, đau thơng → báo trớc sự suy vong tất yếu của 1 xã hội suy tàn

b Sự nhũng nhiễu của quan lại

? Đọc phần còn lại Giải nghĩa từ

"phụng thủ", "nhà tiền đuờng", "nhà

trung đờng" ?

? Tìm những chi tiết nói lên sự nhũng

nhiễu của bọn quan lại ?

? Kết thúc truyện bằng 1 câu chuyện có

thực trong gia đình tác giả có ý nghĩa gì

?

→ Tăng tính thuyết phục, tính khách quan của chuyện

III- Tổng kết

? ấn tợng sâu sắc nhất của em sau khi

đọc truyện này ? Hs thảo luận nhóm rồi

phát biểu suy nghĩ của mình ?

ND- Lối sống xa hoa, hởng lạc vô độ của chúa và sự nhũng nhiễu đến tột cùng của quan lại →

? Em cảm nhận ntn về thái độ của tác

giả qua truyện ?

- Thái độ bất bình, phê phán của tác giả

? Cả 2 văn bản "Chuyện ngời ." & → Hiện thực đen tối, bất công của

"Chuyện cũ " cho em hiểu đợc điều gì

? Tìm đọc "Vào Trịnh phủ" của Lê Hữu Trác

Soạn Hoàng Lê Nhất Thống Chí

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp hào hùng của ngời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công đại phá quân Thanh, sự thảm hại của bọn xâm lợc và số phận của

lũ vua quan phản dân, hại nớc

- Hiểu sơ bộ về thể loại và giá trị nghệ thuật của lối văn trần thuật, kết hợp miêu tả chân thực, sinh động

? Giải thích "Ngô gia văn phái" - Nhóm tác giả thuộc nhà họ Ngô Thì

- Quê Thanh Oai, Hà Tây

2 Tác phẩm

? Giải thích nhan đề tác phẩm ? - Ghi chép chuyện vua Lê Thống Nhất

lại giang sơn

? Nội dung tác phẩm đề cập tới v.đ ? - ND: Cuốn tiểu thuyết chơng hồi tái hiện

lại 1 gđ lịch sử đầy biến động của XHPK Việt Nam vào khoảng 30 năm cuối XVIII

và XIXII- Đọc - Hiểu văn bản

? Đoạn trích gồm mấy phần ? - Bố cục: 3 phần

? Tóm tắt nội dung chính của từng Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế và cầm

Nắm vững nội dung, cốt truyện của hồi 14

Tìm đọc cả phần đầu của hồi 14 ở SGK cũ

ý nào đúng nhất với nội dung của hồi 14

A Ca ngợi hình tợng ngời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ

B Nói lên sự thảm bại của quân tớng nhà Thanh

C Nói lên số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống

hình tợng ngời anh hùng Nguyễn Huệ ?

Hs phát biểu suy nghĩ của mình GV tập hợp ý kiến của Hs

? Phẩm chất của vua Quang Trung đợc

biểu hiện qua những sự việc nào ?

* Khi kéo quân ra Bắc+ Đợc tin giặc đến Thăng Long:

? Đợc tin quân Thanh đến Thăng Long,

thái độ Quang Trung ntn ?

- Tức giận, định thân chinh cầm quân đi ngay

- Nghe lời mọi ngời

→ Con ngời mạnh mẽ, quả quyết xông xáo nhng có tính toán trớc sau

? Đối với quân lính mới tuyển, thái độ

của Quang Trung ntn ? Những lời động

viên ấy có tác dụng gì ?

+ Với quân lính:

- Yên ủi bằng những lời lẽ dõng dạc mà bình dị, sâu sắc → động viên khích lệ ý chí chiến đấu của mọi ngời

? Đối với quan lại: Sở, Lân, Nhậm thái

độ của vua ntn ?

+ Đối với quan lại (vừa có công, vừa có tội): Rất hiểu sở trờng, sở đoạn của từng ngời, khen chỉ đúng ngời, đúng việc, công minh, độ lợng

? Qua lời dụ đối với quân lính và quan

tớng, em thấy Quang Trung còn là ngời

ntn ?

→ Có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén trong việc phân tích tình hình, trong việc dùng ngời, đồng thời còn là con ngời rất mực nhân hậu

? Qua lời dụ với Ngô Thị Nhậm, em

thấy phẩm chất nổi bật nữa là gì ?

- Mơi ngày đuổi đợc

- Nghĩ kê ngoại giao để tránh binh đao

→ ý chí quyết thắng, tự tin, có tầm nhìn

xa trông rộng và rất khôn khéo

? Đọc "Cả 5 đạo quân "

Phẩm chất nổi bật của Quang Trung

* Trong chiếu đấu

- Hình ảnh quân thần tốc, an toàn, bí mật

trong chiến đấu là gì ? Hãy chứng minh

bằng những chi tiết cụ thể

- Quân vây kín làng, bắc loa gọi → Thấy nhau dạ ran → Dùng mu để giành thế chủ động, uy hiếp tinh thần

- Dùng ván chắn đạn

- Dùng nghi binh tiêu diệt tàn quân

→ Thông minh, mu trí, có tài cầm quân

đánh đâu thắng đấy → kết quả vào tiếp quản Thăng Long trớc dự định 2 ngày

? Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh

của Quang Trung trong c/đ ?

Em suy nghĩ ntn về hình ảnh đó ?

Quang Trung trực tiếp cầm quân đánh giặc, bày mu tính kế, xông pha trận mạc Hình ảnh Quang Trung cỡi coi đốc túi nổi bật giữa đoàn quân cảm tự và hình ảnh Quang Trung dẫn đầu đoàn quân chiến thắng tiến vào Thăng Long

vớ chiếc áo bào côn sạm đen khói súng

đã trở thành hình tợng đẹp kỳ vĩ, hào hùng, oai phong lẫm liệt của ngời anh hùng áo vải toàn đức toàn tài

b Hình ảnh bọn cớp nớc và bán nớc+ Bọn cớp nớc:

? Tìm những chi tiết miêu tả bọn cớp

n-ớc

- Tớng: Thắt cổ, sợ mất mặt

→ bỏ chạy

- Quân: bỏ chạy toán loạn

→ Đội quân ô hợp, tớng bất tài, quân thì không có sức chiến đấu → Thất bại nhục nhẫ → Lời văn mỉa mai, châm biếm

? Lời văn có gì khác với đoạn miêu tả → Lời văn chua xót (thái độ cảm thơng

quân xâm lợc ? Vì sao có sự khác biệt

đó ?

của 1 bề tôi cũ)

3 Tổng kết

? Vì sao các tác giả vốn trung thành với

triều Lê, không cảm tình với Tây Sơn

mà nghiêm minh lại có đoạn miêu tả

đẹp nh thế về Nguyễn Huệ, nghĩa

quân ?

? Qua hồi 14 em hiểu đợc những gì ?

- Đó là hiện thực lịch sử, đợc tận mắt chứng kiến

- ND: Tái hiện chân thực hình ảnh anh hùng Ng Huệ, sự thảm hại của quân Thanh, số phận bi đát, nhục nhã của vua tôi Lê Chiêu Thống

- NT: Lối ghi chép chân thực, sinh

động → kín đáo bộc lộ thái độ của tác giả

? Đọc ghi nhớ

D Củng cố - Dặn dò

Đọc toàn bộ hồi 14 trong SGK Văn 9

Viết đoạn văn ngắn miêu tả chiến công thần tốc từ 30 → 5/1

- Xuân này đến nữa đã ba xuân

Đóm lửa tình duyên tắt nguội dần

- Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê

? Em có biết vụ kiện nào về sự vi phạm

1 Ví dụ

VD1

- Bạch mệnh, duyên, phận, thần, linh chứng giám, thiếp, đoan tràng, tiết trinh bạch, ngọc.

? Vì sao em biết đó là từ Hán Việt ?

VD2

? Từ nào chỉ bệnh mất khả năng miễn

dịch gây tử vong ?

- AIDS

? Từ nào chỉ việc nghiên cứu 1 cách có

hệ thống đk để tiêu thụ hàng hoá

? Vậy ngoài việc tạo từ ngữ mới, để phát

triển từ vựng còn cách nào nữa ? Trong TV

- Cơm bụi: Cơm với giá rẻ

- Thơng hiệu: nhãn hiệu thơng mại có

uy tín trên thị trờng

- Cúm gia cầm: loại bệnh do vi rút cúm

từ gia cầm truyền sang ngời

- Bệnh sát: bệnh nhiễm khuẩn đờng hô hấp cấp

- Trờng chuẩn quốc gia: Trờng học đạt

đợc các tiêu chuẩn quy định của Bộ giáo dục và đợc công nhận

Bài 3

? Từ nào mợn của tiếng Hán ? - Tiếng Hán: Mãng xà, biên phòng,

Tổ chức thi trong 2 phút ? Cho các từ

"Gia" (nhà); hoá (trở thành) Hãy ghép

thêm tiếng → tạo từ mới

- Gia: quốc gia, gia s, gia giáo, kỹ thuật gia

- Hoá: công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hình thức hoá, quan trọng hoá

? Tóm tắt hồi 14 của "Hoàng Lê Nhất Thống Chí" Em nhận xét gì về

ng-ời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ ?

? Hình ảnh bọn cớp nớc và bán nớc đợc khắc hoạ ntn ? Lời văn miêu tả về

Ng Huệ và vua tôi Lê Chiêu thống có gì khác nhau ? Thử giải thích

C Bài mới:

I- Tác giả Nguyễn Du

? Đọc phần "Tác giả" - Sinh 1965 - 1820, hiệu Thanh Hiên

? Trình bày những nét chính về cuộc

đời, con ngời Nguyễn Du ? có ảnh hởng

tới việc sáng tác "Truyện Kiều"

- Quê: Tiên Điền, Nghi Xuân, Hà Tĩnh

- Sinh trởng trong 1 gia đình đại phong kiến quý tộc, XHPK VN đi vào con đ-ờng khủng hoảng sâu sắc

? Tìm những dẫn chứng về sự khủng

hoảng sâu sắc của CĐPK

- Là ngời có hiểu biết sâu rộng, vốn sống phong phú Sống cuộc đời lu lạc nhiều năm, khi làm quan với triều Nguyễn, ông đi nhiều nơi → ảnh hởng lớn đến sáng tác của ông

? Vì sao cuộc đời lu lạc và đợc đi nhiều

nơi lại ảnh hởng lớn đến sáng tác của

Nguyễn Du ? GV minh hoạ bằng T

Kiều, Sở kiến hành, phản chiêu hồn

- Có trái tim giàu yêu thơng

? Em biết đợc những gì về sự nghiệp

văn chơng của ND ?

- Đợc coi là đại thi hào dân tộc, nổi tiếng về cả tp' bằng chữ Hán và chữ Nôm Đặc biệt là Truyện Kiều

II- Truyện Kiều

? Truyện Kiều có nguồn gốc từ đâu ? 1 Nguồn gốc: lấy cốt truyện "Kim Văn

Kiều truyện" của Thanh Tâm Tài Nhân

HS thảo luận

? Vì sao Truyện Kiều dựa vào cốt

truyên của tác giả Trung Quốc mà lại

? Dựa vào phần tóm tắt, hãy nêu những

chi tiết phản ánh XHPK bất công, tàn

bạo ?

? Em hiểu "nhân đạo" là gì ? b Giá trị nhân đạo

? Tìm chi tiết cho thấy giá trị nhân đạo Cảm thơng trớc số phận bi đát của con

của tác phẩm ? ngời

Tố cáo thế lực xấu xa

Đề cao tài năng, nhân phẩm, khát vọng chân chính của con ngời

- NT tự sự ↑ vợt bậc(NT xây dựng nhân v ât, tả cảnh ngụ tình)D- Củng cố - Dặn dò:

Gọi 3 HS, mỗi em tóm tắt 1 phần của tác phẩm

Về nhà tìm đọc Truyện Kiều

Su tầm những lời bình có liên quan đến tác giả, tác phẩm

Soạn "Chị em Thuý Kiều"

- Thấy đợc cảm hứng nhân đạo trong Truyện Kiều: Trân trọng, ca ngợi vẻ

đẹp của con ngời

- Biết vận dụng vào miêu tả nhân vật

C Bài mới:

A- Đọc - Hiểu văn bảnGVHD đọc mẫu HS đọc

? Căn cứ vào cốt truyện, hãy cho biết

đoạn trích này nằm ở phần nào của

truyện ?

- Phần "Gặp gỡ và đính ớc"

? Qua đoạn trích, tác giả muốn giới

thiệu với chúng ta điều gì ?

- Đại ý: giới thiệu bức chân dung xinh

đẹp của hai chị em, đặc biệt là bức chân dung Thuý Kiều, nhân vật trung tâm của Truyện

II- Phân tích

? Bức chân dung của hai chị em đợc

miêu tả theo trình tự nào ?

1 Giới thiệu khái quát hai chị em Thuý Kiều

? Đọc 4 câu thơ Tác giả đã giới thiệu

khái quát những gì về hai chị em ?

- Mai

- Tuyết

→ Hình ảnh tợng trng, đẹp mĩ lệ của thiên nhiên

? Giới thiệu bằng những hình ảnh nào

? Mai và Tuyết là những hình ảnh ntn ?

? Em hình dung ra vẻ đẹp của hai chị

em ntn ? → Vẻ đẹp đài các, thanh cao, quý phái

và tâm hồn trong sáng của hai chị em

- Cả 2 chị em đều có cốt cách của mai,

tinh thần của tuyết nhng họ không hoàn

toàn giống nhau Tìm chi tiết nói lên

điều đó ?

- Mỗi ngời 1 vẻMời phân vẹn mời

→ Mỗi ngời lại mang một nét đẹp riêng

và đều đạt tới mức hoàn mĩ

→ Tài miêu tả của Nguyễn Du

2 Vẻ đẹp của Thuý Vân

? Tác giả giới thiệu hai chị em đều rất

đẹp nhng lại "mỗi ngời một vẻ"

? Vậy vẻ đẹp của Thuý Vân đợc miêu tả

? Hình ảnh "mây thua" "tuyết nhờng"

gợi cho em suy nghĩ gì về vẻ đẹp của

Vân ?

→ Vẻ đẹp khiến thiên nhiên, tạo hoá sẵn lòng nhờng nhịn → ngầm báo trớc 1

số phận bình yên

? Qua 4 câu thơ, em hãy tả lại vẻ đẹp

của Thuỷ Vân qua cách hiểu của em ?

3- Vẻ đẹp của Thuý Kiều

? Vì sao tác giả lại miêu tả vẻ đẹp của

Thuý Vân trớc ?

Học sinh thảo luận

? Phát hiện nét giống và khác nhau

trong cách tả Thuý Kiều và Thuý Vân ?

đôi mắt đẹp, trong sáng, thăm thẳm nhlàn nớc mùa thu, nét mày thanh tú, non tơi nh dáng núi mùa xuân

? Em tởng tợng ra vẻ đẹp của Thuý

Kiều ntn ?

- Ghen, hờn → Gợi vẻ đẹp sắc sảo mặn

mà có một không hai vẻ đẹp khiến thiên nhiên, tạo hoá sinh lòng đố kỵ, ghen ghét ngầm báo trớc số phận không bình thờng, yên ả

? Theo em, Nguyễn Du miêu tả Thuý

Kiều tài sắc hơn ngời nh thế để nhằm

gửi gắm quan niệm gì >

→ Quan niệm "tài hoa bạc mệnh"

? Em còn hiểu đợc tình cảm của tác giả

dành cho nhân vật ntn ?

? Đoạn trích này góp phần thể hiện giá

trị nội dung nào của tác phẩm ?

Đọc phần Ghi nhớ (tr 83)

- Miêu tả chân dung nhân vật bằng bút pháp ớc lệ, tợng trng, nhng cái tài của Nguyễn Du là tả ngoại hình mà vẫn gợi đợc nội tâm, số phận của nhân vật

- Khắc hoạ chân dung bằng cả tấm lòng

u ái, trân trọng → Biểu hiện của cảm hứng nhân đạo

D Củng cố - Dặn dò

- Ngời ta cho rằng: Bút pháp ớc lệ, tợng trng khi miêu tả nhân vật không phải là mới nhng ngòi bút Nguyễn Du vẫn có nét tài hoa độc đáo mà không một cây bút đơng thời nào theo kịp

đặc điểm riêng Tả cảnh mà gợi lên cả tâm trạng của nhân vật

- Vận dụng bài học để viết văn tả cảnh

B- Chuẩn bị:

- Tổ chức lớp

- KTBC

? Đọc thuộc lòng "Chị em Thuý Kiều"

? Khi miêu tả vẻ đẹp của Thuý Vân, tác giả không sử dụng phép tu từ nào

?

A Nhân hoá C ẩn dụ

B So sánh D Liệt kê

? Nhận xét nào đúng nhất với nghệ thuật tả ngời của Nguyễn Du trong

đoạn "Chị em Thuý Kiều"

A Sử dụng nhiều biện pháp tt và biện pháp lý tởng hoá nhân vật

B Sử dụng các hình ảnh ớc lệ, tợng trng

C Sử dụng điển cố và biện pháp đòn bẩy

2 Vị trí, đại ý

? Đoạn trích thuộc phần nào của tác

phẩm ?

- Vị trí: Phần Gặp gỡ & đính ớc

? Trớc và sau đoạn trích này là sự việc gì ?

? Đoạn trích này đợc viết theo phơng

thức biểu đạt nào ?

A Tự sự B Miêu tả

C Biểu cảm D Thuyết minh

? Đoạn trích miêu tả cảnh gì ? - Đại ý: Miêu tả cảnh ngày xuân trong

tiết thanh minh và cảnh du xuân của chị

em Thuý Kiều

3 Bố cục

? Theo em, đoạn trích này có thể chia

làm mấy phần ?

Gianh giới và nội dung từng phần ?

Khung cảnh ngày xuân

3 phần Cảnh lễ hội trong tiết Thanh minh

Cảnh du xuân trở về

4 Phân tích

a Khung cảnh ngày xuân

? Đọc 4 câu thơ đầu Câu 1, 2 giới thiệu

với chúng ta những gì ? Và bằng những

hình ảnh nào ?

? Giải nghĩa từ "thiều quang"

? Em nhận xét gì về các hình ảnh trên?

- Con én đa thoi

- Thiều quang - ngoài 60Giới thiệu chung về thời gian, không gian

→ Hình ảnh đẹp vừa gợi lên không gian ngày xuân rộn ràng, tơi sáng vừ gợi thời gian thấm thoắt trôi mau

? Bức tranh ngày xuân đợc đặc tả qua

? Em cảm nhận nh thế nào về bức tranh

xuân của Nguyễn Du ?

? Từ "điểm" trong câu thơ gợi lên điều

gì ?

Bằng bút pháp chám phá quen thuộc, ngôn ngữ giàu chất tạo hình → phác hoạ tài tình, sinh động bức tranh xuân với nét đặc trng, vừa mang nét mới mẻ, tinh khôi, giàu sức sống lại vừa mang nét khoáng đạt, trong trẻo và nhẹ nhàng, thanh thiết

? Em hãy tả lại bức tranh mùa xuân theo

cảm nhận của em ?

Hs tự bộc lộ cảm nhận riêng của mình

b Khung cảnh lễ hội trong tiết thanh minh

? Đọc 8 câu thơ tiếp theo Đây cũng là 1

bức tranh tả cảnh sinh động, nhng có gì

khác với bức tranh ở 4 câu đầu ?

- Là bức tranh tả cảnh sinh hoạt

Tả rất cụ thể

? Tìm những từ ngữ miêu tả cảnh lễ hội

trong tiết thanh minh ?

- Nô nức yến anhDập dìu tài tử, giai nhânNgựa xe , áo quần

? Tác giả sử dụng những từ loại gì ?

? Các danh từ, động từ, tính từ ấy gợi

lên không khí và hoạt động của lễ hội

ntn ?

? Ngoài ra giai điệu đoạn thơ này có

góp phần khắc hoạ không khí ấy

không ?

Sử dụng rất nhiều danh từ, động từ, tính

từ hai âm tiết + giọng thơ sôi nổi, rộn ràng → Khung cảnh lễ hội đông vui, nhộn nhịp với không khí rộn ràng, náo nhiệt, tâm trạng náo nức của ngời dự hội

→ Cảnh đợc miêu tả hết sức sinh động, ngời đọc tởng nh đang đợc say sa hoà mình vào không khí rộn ràng, náo nức của lễ hội

? Em cảm nhận ntn về lễ hội truyền

thống đợc miêu tả trong đ.thơ ?

- Đó là lễ hội truyền thống, một nét đẹp văn hoá từ xa xa: Vừa là ngày hội để vui chơi vừa là dịp để tởng nhớ ngời thân đã khuất → đáng trân trọng, giữ gìn