giải phẫu học cơ quan tụy

Tụy là một tuyến tiêu hóa vừa có chức năng ngoại tiết vừa có chức năng nội tiết Kích thước Dài 1215 cm Cao 6 cm Dày 3 cm Màu trắng hồng Vị trí Nằm trong ổ bụng, sau phúc mạc Một phần nằm trên mạc treo ĐT ngang Một phần nằm dưới mạc treo ĐT ngang Nằm ở vùng thượng vị, hạ sườn T Đầu tụy Nằm trong khung tá tràng Phần dưới trái có mỏm móc Giữa 2 phần là khuyết tụy Liên quan mặt sau TM chủ, TM thận ĐM chủ Ống mật chủ Liên quan mặt trước Mạc treo ĐT bám mặt trước tụy Cổ tụy Phần giới hạn giữa đầu và thân Mặt sau: + ĐM chủ + ĐM, TM mạc treo tràng trên Mặt trước + Liên quan môn vị qua túi mạc nối Bờ trên + Đm thân tạng Bờ dưới + ĐM, TM mạc treo tràng trên

MỤC TIÊU

 Mô tả được vị trí, hình thể ngoài, liên quan và cấu tạo của tụy

 Mô tả được mạch, thần kinh chi phối tụy

 Nêu được các liên hệ lâm sàng, chức năng thích hợp

TÀI LIỆU HỌC TẬP

 GP người, Nguyễn Văn Huy, Hoàng Văn Cúc (CB), Y học, 2011

 GP người, tập 2, Trịnh Văn Minh (CB), GD, 2011

 GP lâm sàng, Harodellis, Nguyễn Văn Huy dịch, Y học, 2006

 Atlas GP người, Frank H Netter, Nguyễn Quang Quyền dịch, Y học

 Tài liệu tiếng anh: Gray’s anatomy for students

 Phần mềm

NỘI DUNG

I Đại cương

II Hình thể ngoài và liên quan

III Cấu tạo của tụy

IV Mạch, thần kinh của tụy

I ĐẠI CƯƠNG

 Tụy là một tuyến tiêu hóa vừa có chức năng

ngoại tiết vừa có chức năng nội tiết

 Kích thước

Dài 12-15 cm

Cao 6 cm

Dày 3 cm

 Màu trắng hồng

ĐẠI CƯƠNG

 Vị trí

- Nằm trong ổ bụng, sau phúc mạc

- Một phần nằm trên mạc treo ĐT ngang

Một phần nằm dưới mạc treo ĐT ngang

- Nằm ở vùng thượng vị, hạ sườn T

II HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Tụy hình búa dẹt

 Chia làm 4 phần

- Đầu

- Cổ

- Thân

- Đuôi

HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Đầu tụy

- Nằm trong khung tá tràng

- Phần dưới trái có mỏm móc

- Giữa 2 phần là khuyết tụy

 Liên quan mặt sau

- TM chủ, TM thận

- ĐM chủ

- Ống mật chủ

 Liên quan mặt trước

- Mạc treo ĐT bám mặt trước tụy

HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Cổ tụy

- Phần giới hạn giữa đầu và thân

- Mặt sau:

+ ĐM chủ

+ ĐM, TM mạc treo tràng trên

- Mặt trước

+ Liên quan môn vị qua túi mạc nối

- Bờ trên

+ Đm thân tạng

- Bờ dưới

+ ĐM, TM mạc treo tràng trên

HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Thân tụy

- Có hình lăng trụ tam giác gồm 3 bờ

3 mặt

+ Mặt trước trên

Trên đường bám rễ mạc treo

Phủ bởi PM thành sau túi MN

Liên quan với thành sau dạ dày

+ Mặt trước dưới

Dưới đường bám rễ mạc treo

Phủ bởi lá sau dưới MTĐT ngang

Ở trên góc tá-hỗng tràng

Liên quan các quai hỗng tràng

+ Mặt sau

K được PM phủ

Dính vào thận, tuyến thượng thận T

HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Bờ trên

- Ngăn cách giữa mặt trước-sau

- Đm lách chạy dọc bờ trên

 Bờ dưới

- Ngăn cách mặt dưới-sau

- Đầu phải bờ dưới có ĐM-TM MTTT

 Bờ trước

- Ngăn cách mặt trên-dưới

- Có rễ MTĐT ngang bám

HÌNH THỂ NGOÀI, LIÊN QUAN

 Đuôi tụy

- Nằm trong 2 lá dây chằng lách thận

- Liên quan lách, cuống mạch

III CẤU TẠO TRONG

 Tụy ngoại tiết

- Tiết ra dịch tụy đổ vào tá tràng

- Đơn vị cơ sở là các tuyến nang

- Ống tiết

Đổ vào ống tụy chính

Ống tụy phụ

 Tụy nội tiết

- Tiết ra Insulin, glucagon đổ vào máu

- Gồm các tiểu đảo Langerhans

IV MẠCH, THẦN KINH: ĐỘNG MẠCH

 Từ ĐM thân tạng

- ĐM tá tụy trước trên

ĐM tá tụy sau trên

→ Nhánh của ĐM vị-tá tràng

- ĐM tụy lớn

ĐM tụy lưng

→ Nhánh của ĐM lách

 Từ ĐM MTTT

- ĐM tá tụy dưới trước

- ĐM tá tụy dưới sau

 Các nhánh nối với nhau ở đầu tụy

TĨNH MẠCH

 Đi kèm ĐM đổ trực tiếp hoặc gián tiếp

vào TM cửa

BẠCH HUYẾT

 Bạch huyết tụy đổ vào các hạch bạch

huyết ở rốn lách, bờ trên, bờ dưới tụy

THẦN KINH

 Thần kinh GC, PGC từ

- Đám rối tạng

- Đám rối mạc treo tràng trên

Đi theo ĐM chi phối tụy