ĐẶT VẤN ĐỀ Những năm gần đây, việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo chủ trương của Bộ GD&ĐT đã trở thành một đòn bẩy mạnh mẽ làm thay đổi đáng kểchất lượng học tập của học sinh
Trang 1“ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG NHÓM NHỎ
VÀO DẠY MÔN TOÁN TRUNG HỌC CƠ SỞ”
Trang 2“ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG NHÓM NHỎ
VÀO DẠY MÔN TOÁN TRUNG HỌC CƠ SỞ”
A MỞ ĐẦU
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Những năm gần đây, việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo chủ
trương của Bộ GD&ĐT đã trở thành một đòn bẩy mạnh mẽ làm thay đổi đáng kểchất lượng học tập của học sinh, học sinh tích cực chủ động hơn trong học tập.Việc tổ chức dạy học nhằm định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh;phát huy tính tích cực, chủ động, tự lực, sáng tạo của học sinh; tăng cường kỹ năngthực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn; đa dạnghóa các hình thức tổ chức dạy học, chú trọng các hoạt động trải nghiệm sáng tạo,nghiên cứu khoa học của học sinh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyềnthông trong dạy và học
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực và phẩm chất họcsinh không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rènluyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống trong cuộc sống, đồngthời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Có thể chọn lựa mộtcách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học đểthực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phương pháp nào cũng phải đảm bảo đượcnguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức,hướng dẫn của giáo viên” Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với cáchình thức tổ chức dạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụthể mà có những hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; họctrong lớp, học ở ngoài lớp
Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm
“tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều
Trang 3hơn” Điều đó có nghĩa, mỗi học sinh vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừahợp tác chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thứcmới Lớp học trở thành môi trường giao tiếp thầy – trò và trò – trò nhằm vận dụng
sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết cácnhiệm vụ học tập chung
Trong số các phương pháp dạy học đang sử dụng, phương pháp dạy học hợptác trong nhóm nhỏ có nhiều ưu thế trong thực hiện mục tiêu giáo dục hiện naytránh được lối học thụ động trên lớp, giáo viên thường đưa ra nhiều biện pháp đểkích thích khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh
Có thể nói, mô hình thảo luận nhóm sẽ giúp cho học sinh cố gắng tìm hiểu vàphát biểu trong nhóm của mình để trình bày cho cả lớp, đồng thời tinh thần hợp táctrong nhóm sẽ được phát huy và hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm.Như thế, khi một vấn đề được đem ra thảo luận trách nhiệm nghiên cứu và tìm hiểuvấn đề sẽ được thông qua trong nhóm và dù cho vấn đề được giải quyết đúng haysai trước khi có nhận xét của nhóm khác và sau cùng là của giáo viên, vấn đề đóđương nhiên đã tạo sự chú ý và cố gắng tìm hiểu ở mỗi thành viên và việc học tập
do vậy sẽ tích cực hơn Do đó, việc học tập sẽ mang lại kết quả tốt hơn, tránh đượchọc sinh chỉ biết ngồi nghe giáo viên một cách thụ động và dĩ nhiên trong trườnghợp như thế kết quả học tập sẽ không mang lại như ý muốn
Khi nhóm thảo luận hoạt động dưới sự giám sát của giáo viên, những thóiquen xấu như nói chuyện riêng, thiếu tập trung, đùa giỡn,…ít nhiều sẽ bị loại trừ.Động lực trong nhóm sẽ được phát huy và những động lực tiềm tàng ở mỗi cá nhân
có dịp được bộc lộ Trong khi thảo luận nhóm, việc giao lưu giữa các học sinhđương nhiên diễn ra Thông thường thì trong một nhóm trình độ học sinh khôngkhi nào tuyệt đối bằng nhau, trong nhóm chắc chắn sẽ có những học sinh khá hơnnhững học sinh còn lại Đây cũng chính là cơ hội để cho học sinh học tập lẫn nhau
(học thầy không tày học bạn) và khi được giáo viên tổng kết giải đáp học sinh sẽ
hiểu bài hơn, nhớ lâu hơn và vì vậy việc học tập mang lại kết quả tốt hơn
Trang 4Vận dụng phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ vào giảng dạy môn
Toán cũng là tìm đến một phương pháp dạy học mới để giờ học toán sinh độnghơn, phát huy tính chủ động của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy –học Nhưng làm sao để tổ chức được một giờ dạy toán tốt khi vận dụng phươngpháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ? Việc giảng dạy này được kéo dài trongnhiều buổi học nên người dạy sẽ có cơ hội thiết lập và phát triển một không khíhọc tập năng động và hữu ích cho học sinh Một số giáo viên ít hoặc thậm chí chưabao giờ sử dụng phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ trong dạy học, bởi
vì cho rằng phương pháp này mất nhiều thời gian, triển khai phức tạp trong giờdạy Tuy nhiên, với riêng bản thân tôi, cảm thấy rằng nếu chúng ta biết cách ápdụng tốt phương pháp này, chắc chắn sẽ đem lại hiểu quả cao trong quá trình giảngdạy
Từ những lý do trên, tôi đã đúc rút và viết đề tài:
“ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC TRONG NHÓM NHỎ VÀO DẠY MÔN TOÁN TRUNG HỌC CƠ SỞ”
Ý nghĩa, tác dụng của đề tài mang lại:
- Giúp giáo viên toán THCS quan tâm đến một phương pháp dạy học tích cực:phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ Từ đó không ngừng nâng cao hiệuquả việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực vàphẩm chất của học sinh trong giảng dạy môn Toán học;
- Giúp cho học sinh nhà trường có sự đổi mới tích cực trong cách học theohướng chuyển từ cách học đặt trọng tâm vào ghi nhớ và vận dụng tri thức theo yêucầu của giáo viên sang cách học đặt trọng tâm vào việc sử dụng tri thức để giảiquyết những vấn đề của thực tiễn đòi hỏi và bầy tỏ chính kiến
- Trong những năm học qua, toàn ngành cũng như mỗi nhà trường đã có sựđầu tư nghiên cứu và tổ chức thực hiện nhiệm vụ đổi mới phương pháp dạy họctheo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh trong giảng dạy các
Trang 5môn học khá tích cực Song vấn đề này đến nay vẫn còn đang là vấn đề thời sự, đòicác nhà trường, mỗi nhà quản lý giáo dục, từng giáo viên phải tiếp tục có nhữngnghiên cứu trong thực tiễn giáo dục để trao đổi cho nhau những kinh nghiệm hay
và bổ ích, để cùng nhau thực hiện tốt thiên chức được Đảng, Nhà nước và nhân dângiao phó
Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Trong khuôn khổ của một đề tài sáng kiến kinh nghiệm, bài viết chỉ tập trungnghiên cứu vấn đề ở mức độ sơ lược trong phạm vi sau:
- Cơ sở lí luận và thực tiễn của phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
- Các bước thực hiện dạy học sử dụng phương pháp dạy học hợp tác trongnhóm nhỏ vào việc giảng dạy môn toán ở trường THCS
II PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
1.Cơ sở lý luận:
Hiện nay, phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ đã được áp dụngrộng rãi trong dạy và học ở các cấp học đặc biệt là các tiết thi giáo viên giỏi, thaogiảng nhân các dịp lễ - hội Nếu trước đây, mỗi học sinh làm việc cá nhân, riêng lẻthì ở phương pháp này dạy học tính tập thể được nâng cao rõ rệt Học sinh đượctrình bày, thảo luận, tranh luận về những vấn đề do giáo viên đặt ra nhằm mục đích
tự tìm hiểu vấn đề và tự giải đáp trước khi vấn đề đó được giải quyết dưới sự giámsát, điều chỉnh của nhóm và giáo viên
Trong quá trình tham gia hoạt động nhóm, học sinh sẽ học được tính hòanhập, chia sẻ để giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chủ động Học sinh biếtchia sẻ công việc một cách bình đẳng, biết cách giao việc cho nhau và có tráchnhiệm đối với công việc của mình cũng như cả nhóm Đồng thời, thông qua “Thảoluận theo nhóm” sẽ tập cho các em kĩ năng làm việc theo nhóm, giúp các em tự tinhơn, có kinh nghiệm trong quản lý tổ chức làm việc nhóm, đặc biệt là tính năngđộng Để khắc phục tính thụ động của một số học sinh trong lớp, cần có sự giúp
Trang 6đỡ từ giáo viên và các bạn cùng nhóm Nếu giáo viên có phương pháp thảo luậntích cực, hấp dẫn thì sẽ lôi cuốn được các em tham gia một cách tự giác Đồngthời, đối với bản thân mỗi học sinh, khi đến lớp điểm số là rất quan trọng đối vớicác em, do đó để khích lệ các em tích cực tham gia nên có các cột điểm thực hànhdành cho các buổi thảo luận theo nhóm.
Chính vì bản thân tôi muốn các em tự tin trong học tập hơn, các em có khảnăng thuyết trình và mạnh dạn hơn nên trong các tiết học tôi đã tổ chức cho các
em thảo luận theo nhóm phù hợp với trình độ hiểu biết của các em và để cho các
em có thời gian vừa học, vừa có những phút thư giãn để đầu óc luôn được thoảimái khi tiếp nhận bài học
có như vậy mới giúp học sinh ngoài nắm chắc kiến thức còn có được các kĩ năngcần thiết cho học tập, niềm say mê, hăng hái học tập Có thể tự học, tự phát triển đểmỗi học sinh có kết quả học tập ngày càng tiến bộ, nâng cao chất lượng giáo dụctrong mỗi nhà trường
Mặc dù môn Toán có tầm quan trọng như vậy, nhưng môn Toán là một mônhọc khó đối với đa số học sinh, bởi sự đa dạng phong phú về số lượng kiến thức,
sự phức tạp của các phép tính, các dạng Toán làm cho môn Toán trở thành mộtmôn học hóc búa nhất, và đặc biệt đối với các em học sinh yếu thì dường như mônToán là một bức tường không thể vượt qua được Thực tế chất lượng dạy và học
Trang 7môn Toán ở các trường phổ thông nói chung chưa được khả quan Số học sinh nắmvững kiến thức môn Toán có tỉ lệ chưa cao Nguyên nhân thì rất nhiều: Do học sinhlười học nên bị hổng kiến thức, hoặc phương pháp học chưa tốt dẫn đến hiệu quảhọc Toán chưa cao hoặc do phương pháp dạy của giáo viên chưa phù hợp với đốitượng học sinh,… dẫn đến hiện tượng học sinh hạn chế hoặc mất hẳn kỹ năng giảiToán, từ đó học sinh ngày càng chán nản và tình trạng ngày càng tồi tệ hơn.
Vậy làm thế nào để học sinh, làm cho học sinh có sự hứng thú và say mê vớiviệc học Toán, để có được các kĩ năng giải toán cần thiết, có phương pháp họcToán hiệu quả để cải thiện kết quả học Toán của mỗi học sinh, từ đó nâng cao chấtlượng dạy học môn Toán trong nhà trường? Câu hỏi này luôn là sự nhức nhối củamỗi người giáo viên có tâm huyết với nghề, của ban giám hiệu mỗi nhà trường, vàcủa toàn ngành giáo dục
Học sinh Trường THCS Hải Triều đa số các em người địa phương nên trongquá trình học tập một số HS không hoạt động, còn rụt rè không dám đưa ra ý kiếncủa mình trước tập thể, quá trình trải nghiệm các vấn đề thực tế của các em chưanhiều Để khắc phục những hạn chế trên trong quá trình dạy học, cần phải đổi mớiPPDH giúp các em chủ động tìm tòi phát hiện kiến thức Việc áp dụng phươngpháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ vào dạy học môn Toán chính là việc giáoviên khơi dậy hứng thú, niềm say mê học tập tạo không khí sôi nổi cho một giờhọc Điều đó đòi hỏi giáo viên phải xác định rõ yêu cầu bài dạy cần đạt Trên cơ sở
đó xác định cần đưa hoạt động nhóm vào lúc nào? Nếu giáo viên không tổ chức tốthoạt động nhóm thì không những không gặt hái được kết quả như mong muốn màcòn bị phản tác dụng gây sự hỗn độn không cần thiết Trong quá trình dạy học giáoviên phải tích cực đổi mới phương pháp để đạt mục tiêu giờ dạy cao nhất Vớitrách nhiệm của một giáo viên tâm huyết với nghề, từ lâu tôi đã nghiên cứu, họchỏi, bồi dưỡng chuyên môn và rút ra được những kinh nghiệm nhất định trong việcđổi mới phương pháp dạy học và đến nay tôi đã áp dụng những vào thực tiễngiảng dạy và kết quả đạt được mặc dù chưa thật sự lớn nhưng cũng đáng phấn khởi
Trang 8vì học sinh của tôi đã tự giác và hăng hái học tập hơn và các em đã có những tiến
bộ đáng kể về thành tích học tập của mình
3 Các biện pháp tiến hành
Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp sau :
* Nghiên cứu tài liệu:
- Đọc các tài liệu sách, báo, tạp chí giáo dục có liên quan đến nội dung đề tài
- Đọc sách giáo khoa môn toán THCS, sách giáo viên, các loại sách thamkhảo
* Nghiên cứu thực tế:
- Dự giờ, trao đổi ý kiến với đồng nghiệp về nội dung phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
- Tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình dạy học
- Tổ chức và tiến hành thực nghiệm sư phạm
Trang 9B NỘI DUNG
I MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
Thực tiễn và lí luận đã cho thấy, để thực hiện dạy học có hiệu quả, GV cầnbiết cách tận dụng những ưu thế của từng phương pháp dạy học, biết lựa chọnphương pháp phù hợp với nội dung dạy học, phù hợp với đặc điểm và điều kiệncủa GV, HS và của nhà trường Cần kế thừa và phát huy tối đa thế mạnh của cácphương pháp dạy học, sử dụng các trang thiết bị dạy học phù hợp nhằm cho HSchủ động, tích cực hơn trong học tập Phương pháp dạy học hợp tác trong nhómnhỏ là một trong những phương pháp được sử dụng phổ biến và hiệu quả có khảnăng đáp ứng được yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học môn Toán hiện nay.Mục đích của việc nghiên cứu và viết đề tài là dựa trên cơ sở tìm hiểuphương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ và việc sử dụng phương pháp dạyhọc hợp tác trong nhóm nhỏ trong dạy học toán ở trường THCS Giới thiệu một sốcách thức tổ chức hoạt động nhóm nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc
sử dụng phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ trong dạy học toán ởTHCS, góp phần tạo sự bùng nổ kiến thức toán học tạo không khí sôi nổi cho giờdạy Toán
II CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀ TÀI
1 Khái niệm phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ
Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ còn được gọi bằng một số tênkhác như “Phương pháp thảo luận nhóm” hoặc “Phương pháp dạy học hợp tác”.Đây là một PPDH mà “Học sinh được phân chia thành từng nhóm nhỏ riêng biệt, chịu trách nhiệm về một mục tiêu duy nhất, được thực hiện thông qua nhiệm
vụ riêng biệt của từng người Các hoạt động cá nhân riêng biệt được tổ chức lại, liên kết hữu cơ với nhau nhằm thực hiện một mục tiêu chung”
Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ được sử dụng nhằm giúp chomọi HS tham gia một cách chủ động vào quá trình học tập, tạo cơ hội cho các em
Trang 10có thể chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến để giải quyết các vấn đề có liên quanđến nội dung bài học; tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học hỏi lẫn nhau; cùngnhau hợp tác giải quyết những nhiệm vụ chung.
2 Quy trình thực hiện
Khi sử dụng PPDH này, lớp học được chia thành những nhóm từ 4 đến 6 họcsinh Tùy mục đích sư phạm và yêu cầu của vấn đề học tập, các nhóm được phânchia ngẫu nhiên hoặc có chủ định, được duy trì ổn định trong cả tiết học hoặc thayđổi theo từng hoạt động, từng phần của tiết học, các nhóm được giao nhiệm vụgiống nhau hoặc mỗi nhóm nhận một nhiệm vụ khác nhau, là các phần trong mộtchủ đề chung
Việc tổ chức hoạt động nhóm (trong một phần của tiết học, hoặc một tiết, mộtbuổi) giáo viên nên chia hoạt động nhóm thành 3 bước như sạu:
Bước 1: Làm việc chung cả lớp
- Giáo viên chiếu hoặc treo nội dung cần tổ chức hoạt động nhóm
- Học sinh đọc và tìm hiểu nội dung
- Giáo viên nêu vấn đề và xác định nhiệm vụ nhận thức
- Tổ chức chia nhóm, giao nhiệm vụ cho nhóm (căn cứ vào đặt điểm, trình độcủa mỗi nhóm rồi giao nhiệm vụ cho nhóm)
- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm (xác định rõ nhóm trưởng, thư ký )
- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh trả lời một vài câu hỏi cá nhân như: Em sẽlàm gì? Cả nhóm sẽ làm gì? (nếu nhận thấy học sinh chưa rõ ràng nội dung haycòn lúng túng)
- Sau cùng là câu nói của giáo viên là: “Thời gian thảo luận nhóm phút bắtđầu!” (phải rõ ràng và dứt khoát)
Bước 2: Làm việc theo nhóm.
• Đối với học sinh:
- Học sinh quay mặt vào nhau bắt đầu thảo luận
- Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ các thành viên trong nhóm, từng cá nhânsuy nghĩ độc lập, rồi mới trao đổi ý kiến, học sinh biết trước thì phát biểu trước,
Trang 11các học sinh còn lại lắng nghe và đóng góp ý kiến, nhóm trưởng xem xét ý kiến vàquyết định thư ký ghi vào bảng nhóm (hay giấy trong, phiếu học tập của nhóm ).
- Trao đổi ý kiến thảo luận (thảo luận mối quan hệ giữa cái đã cho và cái phảitìm)
- Mỗi nhóm cử đại diện trình bày kết quả làm việc của nhóm mình (người đạidiện không nhất thiết phải là nhóm trưởng có thể bất kỳ một thành viên trong nhóm
do nhóm trưởng phân công)
• Đối với giáo viên:
- Quan sát hoạt động chung tất cả các nhóm trong lớp (giáo viên có thể dùnglời nói, ánh mắt, lắc đầu, để bày tỏ sự đồng tình hoặc không đồng tình với ý kiếnthảo luận của các nhóm)
- Cần hỗ trợ hoạt động nhóm thông qua cách phối hợp hoạt động (điều hành,thảo luận, ghi kết quả thảo luận, trình bày kết quả )
- Khi hết giờ qui định thảo luận nhóm, giáo viên báo cho toàn thể các nhómdừng lại và treo kết quả của nhóm theo thứ tự mà giáo viên qui định: từ nhóm 1đến nhóm 6 hoặc từ nhóm 6 đến nhóm 1,
Bước 3: Thảo luận và tổng kết trước toàn lớp:
• Nhóm trình bày:
- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả có thể được trình bày dưới nhiều hìnhthức: bằng lời, đóng vai, viết hoặc vẽ lên giấy khổ to, bảng nhóm, có thể do mộtngười thay mặt nhóm trình bày, có thể nhiều người trình bày mỗi người một đoạnnối tiếp nhau
* Chú ý: Tùy thuộc vào thời gian mà giáo viên có thể yêu cầu tất cả các nhómhoặc một vài nhóm (các nhóm còn lại tự đánh giá kết quả) theo chỉ định của giáoviên để báo cáo trứơc lớp, các nhóm còn lại theo dõi quan sát và đóng góp ý kiến
- Giáo viên có thể gọi bất kỳ học sinh nào trong nhóm đang trình bày để vấnđáp thêm
• Thảo luận chung:
- Đối với những nội dung tương đối khó thì giáo viên hướng cho học sinhphân tích dẫn đến kết quả
Trang 12- Đối với nội dung tương đối dễ thì giáo viên treo kết quả mà giáo viên chuẩn
bị trước ở nhà rồi cho học sinh so sánh chéo giữa các nhóm như sau: nhóm 1 thìkiểm tra nhóm 2, nhóm 2 thì kiểm tra nhóm 3, nhóm 3 thì kiểm tra nhóm 4, nhóm
4 thì kiểm tra nhóm 5, nhóm 5 thì kiểm tra nhóm 6, nhóm 6 thì kiểm tra nhóm 1,
- Giáo viên có thể gọi bất cứ học sinh nào trong nhóm này để vấn đáp cáchtrình bày của nhóm kia Qua đó, giáo viên có thể đánh giá được quá trình học tậphợp tác của các nhóm
- Sau cùng giáo viên chốt lại đánh giá kết quả của từng nhóm ghi điểm vào sổtheo dõi học nhóm của giáo viên, lớp phó học tập ghi điểm cho từng nhóm tronglớp, thư ký của nhóm nào thì ghi điểm cho nhóm đó
• Giáo viên nhận xét:
Thái độ chấp hành qui định học tập của cá nhân và tập thể
Tính nghiêm túc trong quá trình thảo luận
Tuyên dương các nhóm có kết quả tốt bằng những tràng vỗ tay làm chokhông khí trong lớp thêm sinh động hơn, phê bình các nhóm tham gia thảo lụânchưa tốt, qua đó, cũng thúc đẩy được phong trào thi đua giữa các nhóm
- Giáo viên có thể đặt vấn đề cho bài tiếp theo
3 Ưu điểm
- HS được học cách cộng tác trên nhiều phương diện
- HS được nêu quan điểm của mình, được nghe quan điểm của bạn khác trongnhóm, trong lớp; được trao đổi, bàn luận về các ý kiến khác nhau và đưa ra lời giảitối ưu cho nhiệm vụ được giao cho nhóm Qua cách học đó, kiến thức của HS sẽbớt phần chủ quan, phiến diện, làm tăng tính khách quan khoa học, tư duy phêphán của HS được rèn luyện và phát triển
- Các thành viên trong nhóm chia sẻ các suy nghĩ, băn khoăn, kinh nghiệm,hiểu biết của bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới và học hỏi lẫnnhau Kiến thức trở nên sâu sắc, bền vững, dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được giaolưu, học hỏi giữa các thành viên trong nhóm, được tham gia trao đổi, trình bày vấn đềnêu ra HS hào hứng khi có sự đóng góp của mình vào thành công chung của cả lớp
Trang 13- Nhờ không khí thảo luận cởi mở nên HS, đặc biệt là những em nhút nhát, trởnên bạo dạn hơn; các em học được trình bày ý kiến của mình, biết lắng nghe cóphê phán ý kiến của bạn; từ đó, giúp HS dễ hòa nhập vào cộng đồng nhóm, tạo chocác em sự tự tin, hứng thú trong học tập và sinh hoạt.
- Vốn hiểu biết và kinh nghiệm xã hội của HS thêm phong phú; kĩ năng giaotiếp, kĩ năng hợp tác của HS được phát triển
4 Nhược điểm:
- Một số HS do nhút nhát hoặc vì một lí do nào đó không tham gia vào hoạtđộng chung cuả nhóm, nên nếu GV không phân công hợp lí có thể dẫn đến tìnhtrạng chỉ có một vài HS khá tham gia còn đa số HS khác không hoạt động
- Ý kiến các nhóm có thể quá phân tán hoặc mâu thuẫn gay gắt với nhau
- Thời gian có thể bị kéo dài
- Với những lớp có sĩ số đông hoặc lớp học chật hẹp, bàn ghế khó di chuyểnthì khó tổ chức hoạt động nhóm Khi tranh luận, dễ dẫn tới lớp ồn ào, ảnh hưởngđến các lớp khác
5 Vận dụng phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ vào giảng dạy môn Toán ở trường trung học cơ sở.
5.1 Những điều cần thiết khi tổ chức hoạt động nhóm trong tiết dạy Toán:
Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ thành công hay không còn tùythuộc vào sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh Nếu giáo viên chuẩn bị tốt, dựkiến được tình huống xảy ra và có những biện pháp xử lí kịp thời cũng như có sựhợp tác từ học sinh thì phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ sẽ mang lạikết quả cao Vì vậy, trước khi lên lớp, giáo viên cần chuẩn bị tốt các nội dung sau:
- Mục tiêu của hoạt động nhóm bài học này là gì?
- Những vấn đề thảo luận trong nhóm là những vấn đề gì?
- Nên chia lớp ra làm mấy nhóm?
- Hoạt động này có phù hợp với số lượng học sinh trong nhóm không?
- Hoạt động này cần bao nhiêu thời gian?
- Tất cả học sinh tham gia có thu được lợi ích từ hoạt động này không?
Trang 14- Thiết bị dạy học cần dùng là những thiết bị gì?
- Dự kiến tình huống xảy ra và cách giải quyết
- Học sinh phải chuẩn bị những gì?
- Soạn giáo án cho phù hợp với việc thảo luận nhóm
- Chuẩn bị những phương án dự bị…
Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần nhắc nhở học sinh chuẩn bị trước các nộidung sau:
- Thuộc bài cũ và chuẩn trước bị bài mới
- Làm những bài tập của giờ lần trước (nếu có)
- Chuẩn bị những thứ cần thiết mà giáo viên đã dặn dò…
* Các cách thành lập nhóm
Việc phân chia nhóm thường dựa trên: số lượng học sinh của lớp học, đặcđiểm học sinh và chủ đề bài học Cách chia nhóm như thế nào là hợp lí: có thể theomột tiêu chuẩn nào đó của bài học hay của giáo viên và cũng có thể hoàn toàn ngẫunhiên hoặc có thể theo số điểm danh, theo giới tính, theo vị trí ngồi…
Có nhiều cách để thành lập nhóm theo các tiêu chí khác nhau, không nên ápdụng một tiêu chí duy nhất trong cả năm học Bảng sau đây trình bày 10 cách theocác tiêu chí khác nhau
Quy mô nhóm có thể lớn hoặc nhỏ, tùy theo nhiệm vụ Tuy nhiên, nhómthường từ 4-6 HS là phù hợp
Tiêu chí Cách thực hiện Ưu, nhược điểm
Trang 151 Các nhóm gồm
những người tự nguyện,
chung mối quan tâm
Ưu điểm: Đối với HS thì đây là cách dễ chịu nhất để
thành lập nhóm, đảm bảo công việc thành công nhanhnhất
Nhược điểm: Dễ tạo sự tách biệt giữa các nhóm trong
lớp, vì vậy cách tạo nhóm như thế này không nên là khảnăng duy nhất
2 Các nhóm ngẫu nhiên
Bằng cách đếm số, phát thẻ, gắp thăm, sắp xếp theo màusắc,
Ưu điểm: Các nhóm luôn luôn mới mẻ sẽ đảm bảo là tất
cả các HS đều có thể học tập chung nhóm với tất cả các
HS khác
Nhược điểm: Nguy cơ có trục trặc tăng cao, HS phải sớm
làm quen với việc đó để thấy rằng cách lập nhóm như vậy
là bình thường
3 Nhóm ghép hình
Xé nhỏ một bức tranh hoặc các tờ tài liệu cần xử lí, các
HS được phát mẫu xé nhỏ, những HS ghép thành bứctranh hoặc tờ tài liệu đó sẽ tạo thành nhóm
Ưu điểm: Cách tạo nhóm kiểu vui chơi, không gây ra sự
đối địch, đối kháng
Nhược điểm: Cần một tí chi phí để chuẩn bị và cần nhiều
thời gian hơn để tạo lập nhóm
4 Các nhóm với những
đặc điểm chung
Ví dụ: Tất cả những HS cùng sinh ra trong mùa đông, mùaxuân, mùa hè hoặc mùa thu sẽ tạo thành nhóm
Ưu điểm: Tạo lập nhóm một cách độc đáo, tạo ra niềm
vui cho HS có thể biết nhau rõ hơn
Nhược điểm: Cách làm này mất đi tính độc đáo nếu được
sử dụng thường xuyên
5 Các nhóm cố định
trong một thời gian dài
Các nhóm được duy trì trong một số tuần hoặc một sốtháng, các nhóm này thậm chí có thể được đặt tên riêng
Ưu điểm: Cách làm này đã được chứng tỏ tốt trong những