Tên bài giảng: CHƯƠNG I: TIN HỌC VÀ MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ Bài 1: Các khái niệm cơ bản Mục tiêu bài giảng: Sau khi học song bài học sinh cần nắm được các khái niệm liên quan đến máy tính điện
Trang 1GIÁO ÁN Giáo án số: 1 Số tiết: 3LT – 2TH
Môn học: Tin học.
Tên bài giảng:
CHƯƠNG I: TIN HỌC VÀ MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
Bài 1: Các khái niệm cơ bản Mục tiêu bài giảng: Sau khi học song bài học sinh cần nắm được các khái niệm liên quan đến
máy tính điện tử và lịch sử ra đời của máy tính điện tử
I - Ổn định lớp: Thời gian: 05 Phút.
Học sinh vắng mặt Có lý do
Không có lý do
II – Kiểm tra bài cũ:
- Câu hỏi kiểm tra:
- Dự kiến kiểm tra học sinh: 00
Tên học sinh
Điểm
III – Bài giảng mới:
* Đồ dùng và phương pháp hoc:
- Giáo án, Tài liệu học tập
- Máy vi tính (PC)
- Project
* Nội dung, phương pháp:
1 Các khái niệm liên quan đến Tin học
1.1 Tin học (informatíc): Tin học (Informatics)
được định nghĩa là ngành khoa học nghiên cứu các
phương pháp, công nghệ và kỹ thuật xử lý thông
tin tự động Công cụ chủ yếu của tin học là máy
tính điện tử và các thiết bị truyền tin khác Việc
nghiên cứu chính của tin học nhắm vào hai kỹ
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
5’
Trang 2thuật phát triển song song đó là kỹ thuật phần cứng
(Hardware) và kỹ thuật phần mềm (Software)
1.2 Các ứng dụng của Tin học
Tin học hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong tất
cả các ngành nghề khác nhau của xã hội từ khoa
học kỹ thuật, y học, kinh tế, công nghệ sản xuất
đến khoa học xã hội, nghệ thuật, như:
- Tự động hóa công tác
văn phòng
- Thống kê
- Công nghệ thiết kế
- Quản trị kinh doanh
- An ninh quốc phòng
- Giáo dục
1.3 Máy tính điện tử: Máy tính điện tử là một
thiết bị điện tử có khả năng xử lý thông tin một
cách tự động Máy tính dùng cho cá nhân (PC-
Personal Computer) còn gọi là Máy Vi Tính
1.3.1 Lịch sử phát triển của Máy tính điện tử.
Do nhu cầu cần tăng độ chính xác và giảm thời
gian tính toán, con người đã quan tâm chế tạo các
công cụ tính toán từ xưa: bàn tính tay của người
Trung Quốc, máy cộng cơ học, máy tính cơ học có
thể cộng, trừ, nhân, chia của nhà toán học Đức
Gottfried Wilhelmvon Leibniz (1646 - 1716), máy
sai phân để tính các đa thức toán học,
Tuy nhiên, máy tính điện tử thực sự bắt đầu hình
thành vào thập niên 1950 và đến nay đã trải qua 4
thế hệ và được phân loại theo sự tiến bộ về công
nghệ điện tử và vi điện tử cũng như các cải tiến về
nguyên lý, tính năng và loại hình của nó
Thế hệ các máy tính đèn điện tử- thế hệ thứ nhất
(1945 - 1955): Máy tính sử dụng các bóng đèn điện
tử chân không, mạch riêng rẽ, vào số liệu bằng
phiếu đục lỗ, điều khiển bằng tay Máy có kích
thước rất lớn, tiêu thụ năng lượng nhiều, tốc độ
tính chậm khoảng 300 - 3.000 phép tính/s Loại
máy tính điển hình thế hệ 1 như EDVAC (Mỹ) hay
BESM (Liên Xô cũ),
Thế hệ các máy tính transistor-thế hệ thứ 2 (1955
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
5’
5’
10’
Trang 3- 1965): Máy tính dùng bộ xử lý bằng đèn bán dẫn,
mạch in Máy tính đã có chương trình dịch như
Cobol, Fortran và hệ điều hành đơn giản Kích
thước máy còn lớn, tốc độ tính khoảng 10.000
-100.000 phép tính/s Điển hình như loại
IBM-1070 (Mỹ) hay MINSK (Liên Xô cũ),
Thế hệ các máy tính IC-thế hệ 3 (1965 - 1980):
Máy tính được gắn các bộ vi xử lý bằng vi mạch
điện tử cỡ nhỏ có thể có được tốc độ tính khoảng
100.000 - 1 triệu phép tính/s Máy đã có các hệ
điều hành đa chương trình, nhiều người sử dụng
đồng thời hoặc theo kiểu phân chia thời gian Kết
quả từ máy tính có thể in ra trực tiếp ở máy in
Điển hình như loại IBM-360 (Mỹ) hay EC (Liên
Xô cũ),
Thế hệ máy tính cá nhân và VLSI-thế hệ 4
(1980-đến nay): Máy tính bắt đầu có các vi mạch
đa xử lý, có tốc độ tính hàng chục triệu đến hàng tỷ
phép tính/s Giai đoạn này hình thành 2 loại máy
tính chính: máy tính cá nhân để bàn (Personal
Computer - PC) và xách tay (Laptop hoặc
Notebook computer) và các loại máy tính chuyên
nghiệp thực hiện đa chương trình, đa xử lý, hình
thành các hệ thống mạng máy tính (Computer
Networks), và các ứng dụng phong phú, đa phương
tiện
2 Khái niệm về thông tin, đơn vị đo thông tin
2.1 Khái niệm về thông tin.
Như chúng ta đã biết thông tin đối với con người là
vô cùng cần thiết và không thể thiếu trong cuộc
sống Có rất nhiều khái niệm gần với thông tin
như: Hiểu biết, quan sát,sự kiện, dữ liệu…nói
chung thì Thông tin là tất cả những gì giúp con
người hiểu về được đối tượng mà mình quan tâm
- Trong tin học Thông tin là toàn bộ những sự kiện
đã được xử lý có cấu trúc và ý nghĩa rõ ràng
- Thông tin có thể đúng hoặc sai, chính xác hay bị
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
5’
Trang 4bóp méo trở lên không chính xác.
- Thông tin có thể được diễn đạt theo nhiều cách
như: hình ảnh, chữ viết, lời nói…
2.2 Đơn vị đo thông tin
Đơn vị dùng để đo thông tin trong tin học gọi là
bit Một bit tương ứng với một chỉ thị hoặc một
thông báo nào đó về sự kiện có 1 trong 2 trạng thái
là Tắt (Off) / Mở (On) hay Đúng (True) / Sai
(False)
Ví dụ: Một mạch đèn có 2 trạng thái là:
- Tắt (Off) khi mạch điện qua công tắc là hở
- Mở (On) khi mạch điện qua công tắc là
đóng
Số học nhị phân sử dụng hai số hạng là 0 và 1 để
biểu diễn các số Vì khả năng sử dụng hai số 0 và 1
là như nhau nên một chỉ thị chỉ gồm một chữ số
nhị phân có thể xem như là đơn vị chứa thông tin
nhỏ nhất
Bit là chữ viết tắt của BInary digiT Trong tin
học, người ta thường sử dụng các đơn vị đo thông
tin lớn hơn như sau:
Byte
KiloByte
MegaByte
GigaByte
TetraByte
B KB MB GB TB
8 Bit 1024=210 byte
1024 Kb
1024 Mb
1024 Gb
3 Phần mềm và Phân loại phần mềm.
3.1 Phần mềm
Phần mềm là một bộ chương trình các chỉ thị điện
tử ra lệnh cho máy tính thực hiện một điều nào đó
theo yêu cầu của người sử dụng Chúng ta không
thể thấy hoặc sờ được phần mềm (tồn tại ở dạng vô
hình), mặc dầu ta có thể hiển thị được chương trình
trên màn hình hoặc máy in Phần mềm có thể được
ví như phần hồn của máy tính mà phần cứng của
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
Dùng Project diễn giải lý
5’
Trang 5nó được xem như phần xác.
3.2 Phân loại phần mềm.
Có thể phân thành 4 loại phần mềm chính như sau:
- Phần mềm hệ điều hành: Điều khiển hầu như toàn
bộ hoạt động của MTĐT
- Phần mềm ứng dụng: Đó là chương trình phục vụ
một hay một nhóm yêu cầu cụ thể về một lĩnh vực
nào đó như phần mềm soạn thảo, phần mềm quản
lý
- Phần mềm công cụ: Đó là phần mềm có khả năng
hỗ trợ tạo ra các phần mềm khác
- Phần mềm tiện ích: giúp cho người và máy tính
làm viẹc dễ dàng hơn
4 Tập tin (File) và Thư mục (Directory)
4.1 Tập tin (File)
4.1.2 Khái niệm: Tập tin là nơi lưu trữ thông tin
bao gồm chương trình, dữ liệu, văn bản, Mỗi tập
tin được lưu lên đĩa với một tên riêng phân biệt
Tên tập tin thường có 2 phần: phần tên (name) và
phần mở rộng (extension) Phần tên là phần bắt
buộc phải có của một tập tin, còn phần mở rộng thì
có thể có hoặc không
4.1.2 Tên tập tin (File name).
Tên tập tin có hai phần: Phần chính và Phần mở
rộng
Phần_Tên_chính.Phần _mở _rộng
- Phần tên chính (File name): Bắt buộc có, Thường
là 8 ký tự
- Phần mở rộng (Extension): Tối đa 3 ký tự
VD: Lop34Đ3.doc
* Một số quy ước:
thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
5’
5’
15’
Trang 6- Bắt đầu bằng ký tự (Aa-Zz)
- Tên không dùng khoảng trống giữa các ký tự
- Tên không được trùng với tên file chuẩn
4.2 Thư mục (Directory, Folder)
- Ổ đĩa (Drive): Trong máy tính ổ đĩa thường được
ký hiệu A:\, B:\, C:\ …
- Thư mục (Folder): Thư mục là nơi lưu giữ các tập
tin theo một chủ đề nào đó theo ý người sử dụng
Đây là biện pháp giúp ta quản lý được tập tin, dễ
dàng tìm kiếm chúng khi cần truy xuất Các tập tin
có liên quan với nhau có thể được xếp trong cùng
một thư mục
- Tên thư mục: Tuân theo quy tắc đặt tên của tập
tin nhưng không có phần mở rộng
- Thư mục gốc (Root Directory): mỗi ổ đĩa trên
máy tương ứng với một thư mục được gọi là thư
mục gốc (ký hiệu nhận biết thư mục gốc đó là “\”)
- Thư mục con: Từ thư mục gốc ta có thể tạo ra các
thư mục con (Sub Directory) hay cò gọi là thư mục
cấp 1 (Thư mục cha)
- Thư mục hiện hành (Working directory): Là thư
mục mà tại đó ta đang làm việc
- Thư mục rỗng (Empty Directory): Là thư mục mà
trong nó không chứa thư mục hay tập tin nào
- Thư mục không rỗng: Là thư mục mà trong nó
chứa thư mục khác hoặc tập tin
5 Cấu trúc cây thư mục và đường dẫn.
5.1 Cấu trúc cây thư mục (Directory Tree)
Từ thư mục hiện hành ta có thể tạo ra các thư mục
khác trong nó và cứ như vậy tạo ra các thư mục
theo một phân cấp cấu trúc phân cấp như vậy gọi là
15’
10’
Trang 7cây thư mục.
Hay có thể hiểu - Cấu trúc: Thư mục gốc Thư
mục cha Thư mục con Tập tin, Được gọi là
cây thư mục
5.2 Đường dẫn (Path)
Khi sử dụng thư mục nhiều cấp thì ta cần chỉ rõ
thư mục cần truy xuất Đường dẫn là một dãy các
thư mục liên tiếp nhau và được phân cách bởi ký
hiệu \ (dấu xổ phải: backslash) Đường dẫn dùng
để chỉ đến thư mục cần truy xuất (là tên thư mục
nằm sau cùng)
Tên ổ đĩa-Tên thư mục-Tên tập tin đối tượng
Dùng Project diễn giải lý thuyết bằng Powerpoint, học sinh theo dõi và ghi vở
10’
IV - Tổng kết bài:
Thời gian: 05 Phút
V – Câu hỏi – Bài tập ôn tập: Thời gian: 05 Phút
1 Nêu khái niệm về tin học, Máy tính điện tử và khái quát lịch sử phát triển máy tính điện tử
2 Khái niệm về thông tin và đơn vị đo thông tin
3 Khái niệm tệp, thư mục, đường dẫn và cấu trúc cây thư mục? Lấy ví dụ về cấu trúc cây thư mục
VI - Tự rút kinh nghiệm (Chuẩn bị - Tổ chức - Thực hiện):
………
Trưởng Khoa/Trưởng bộ môn
(Ký duyệt)
Đỗ Viết Tuấn
Ngày 29 Tháng 10 Năm 2007 (Chữ ký của giáo viên)
Dương Bắc Sơn