Thực hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa là mọi tổ chức và hoạtđộng của cơ quan Nhà nước, mọi cán bộ nhân viên đều phải nghiêm chỉnh chấphành, triệt để việc tuân thủ pháp luật khi
Trang 1MỤC LỤC
Trang
A Lời nói đầu 2
B Nội dung nghiên cứu tiểu luận 4
I Một số vấn đề lí luận chung 4
1 Khái niệm pháp chế XHCN 4
2 Những nguyên tắc của pháp chế XHCN 5
3 Pháp chế XHCN trong quản lý giáo dục 7
II Thực trạng pháp chế XHCN trong quản lý giáo dục ở trường Trung học phổ thông 10
1 Thực trạng tình hình pháp chế XHCN trong trường Trung học phổ thôngTư thục Ấp Bắc 10
2 Những hạn chế khó khăn 14
3 Nguyên nhân những hạn chế khó khăn 14
III Các giải pháp và kiến nghị 15
1 Các giải pháp 15
2 Các kiến nghị 19
C Kết luận 20
D Tài liệu tham khảo 22
Trang 2A LỜI NÓI ĐẦU
Đất nước ta đang trong quá trình đổi mới, đang đẩy mạnh quá trình xâydựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vai trò của pháp luậttrong xã hội ngày càng được nâng lên, là phương tiện hàng đầu trong quản lýnhà nước
Như vây, việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa để nâng cao hiệu lựcquản lí Nhà nước trong tình hình hiện nay là một nhiệm vụ hết sức quan trọngcủa Đảng và Nhà nước ta trong sự nghiệp đổi mới và trong quá trình hình thành
để phát triển Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Có nghĩa là Nhà nướcquản lí xã hội bằng pháp luật và không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủnghĩa Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một biện pháp hữu hiệu để duy trì cho phápluật ngày càng bền vững có hiệu lực quản lí xã hội của Nhà nước
Thực hiện nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa là mọi tổ chức và hoạtđộng của cơ quan Nhà nước, mọi cán bộ nhân viên đều phải nghiêm chỉnh chấphành, triệt để việc tuân thủ pháp luật khi thi hành quyền hạn và nhiệm vụ củamình, bộ máy Nhà nước phải thực hiện được việc quản lí xã hội bằng phápluật Bảo đảm cho pháp luật được tôn trọng và thi hành nghiêm chỉnh
Thực hiện đúng nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa trong các tổ chứccũng như bộ máy Nhà nước xã hội chủ nghĩa là đảm bảo sự thống nhất và kỷcương, trật tự, bảo đảm dân chủ và công bằng xã hội, tránh khuynh hướng cục
bộ, tuỳ tiện vô chính phủ, ngăn chặn tệ nạn quan liêu, tham nhũng và các hiệntượng khác như lạm quyền hoặc thoái thác không tuân thủ pháp luật
Qua khoá học, dưới sự hướng dẫn và cung cấp thông tin của thầy cô giáo,
sự tiếp cận nghiên cứu giáo trình và quá trình thảo luận trao đổi với tổ, với tậpthể lớp… bản thân được nhận thức sâu sắc hơn về Nhà nước và Pháp luật, vềquản lý hành chính….Với tâm nguyện mong muốn tất cả mọi người đều sống
và và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật; thực hiện đúng đắn các chủ trươngchính sách của Đảng và Pháp luật của Nhà nước; với tình hình thực tiễn của
Trang 3nhà trường hiện nay, còn có nhiều trường hợp học sinh chưa chấp hành đúng nộiquy của nhà trường, còn có bộ phận cán bộ, giáo viên và nhân viên trong nhàtrường chưa thực hiện đúng các yêu cầu của quy chế chuyên môn quy định….
Đã phần nào làm cho chất lượng giáo dục của nhà trường chưa đáp ứng đượcyêu cầu của địa phương và xã hội, chính vì vậy đã thôi thúc tôi chọn vấn đề:
“Tăng cường công tác pháp chế xã hội chủ nghĩa trong quản lí giáo dục – Một biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục trong trường Trung học phổ thông Tư thục Ấp Bắc” Đây là điều kiện để bản thân nâng cao nhận thức và tìm biện
pháp phù hợp để tác động vào nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng giáodục của nhà trường trong thời gian tới
Trong quá trình nghiên cứu ghi chép, chắc chắn không tránh khỏi sai sót,rất mong sự quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ của quý thầy cô giáo để bản thânhoàn thành tốt bài viết của mình
Trang 4B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU TIỂU LUẬN
xã hội chủ nghĩa nên có pháp luật xã hội chủ nghĩa, vậy pháp chế ở nước ta làpháp chế xã hội chủ nghĩa
Pháp chế xã hội chủ nghĩa là chế độ của đời sống chính trị – xã hội trong
đó Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật; các cơ quan nhà nước, đơn vị lựclượng vũ trang nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội nghềnghiệp, các đơn vị kinh tế và mọi công dân đều phải tôn trọng và thực hiện Hiếnpháp, Pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để và chính xác
Như vậy, pháp chế xã hội chủ nghĩa là sự tuân thủ và chấp hành một cáchthường xuyên, chính xác, đầy đủ và nghiêm minh những luật, những văn bảndưới luật của các cơ quan Nhà nước, các nhà chức trách, các tổ chức xã hội, cáctập thể lao động và mọi công dân
Xã hội là một cộng đồng người thường xuyên nảy sinh những quan hệ Vìvậy cần phải có những nguyên tắc, những tiêu chuẩn hợp lí để điều chỉnh tổchức đời sống xã hội Trong hệ thống các vi phạm xã hội thì hệ thống quy phạmpháp luật có vị trí quan trọng đối với việc bảo đảm lợi ích cơ bản và mục tiêukinh tế – xã hội
Như vậy, khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa thể hiện mối tương quangiữa hoạt động của cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội, hành vi xử sự củacông dân với những quy phạm pháp luật
1.2 Mối quan hệ giữa pháp luật và pháp chế:
Pháp chế và pháp luật là hai khái niệm không đồng nhất với nhau nhưng
có quan hệ chặt chẽ tác động lẫn nhau Không có pháp luật thì không có pháp
Trang 5chế và ngược lại, không có pháp chế thì pháp luật không có ý nghĩa gì Phápchế đòi hỏi chủ thể pháp luật phải triệt để tuân theo và chấp hành nghiêm chỉnh.Pháp luật chỉ điều chỉnh có hiệu quả các quan hệ xã hội trên cơ sở có pháp chếvững chắc Ngược lại pháp chế chỉ được củng cố và tăng cường khi có một hệthống pháp luật hoàn chỉnh phù hợp với cơ sở kinh tế – văn hoá xã hội.
1.3 Pháp chế xã hội chủ nghĩa với các hoạt động của các tổ chức chính trị –
xã hội, công dân và chế độ dân chủ XHCN.
Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và các đoàn thể xã hội, sựlãnh đạo ấy không tách rời nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa Mỗi đoàn thể,
tổ chức đều có phương thức và nguyên tắc hoạt động riêng, song tất cả đều tuânthủ theo nguyên tắc pháp chế XHCN
Pháp chế XHCN là nguyên tắc xử sự theo pháp luật của công dân Trongquan hệ giữa công dân với Nhà nước, công dân với các tổ chức xã hội và quan
hệ giữa các công dân với nhau đều phải xử sự theo pháp luật Sự tôn trọng phápluật của mọi tổ chức, mọi công dân là điều kiện cơ bản để đảm bảo công bằng
xã hội Bình đẳng trước pháp luật cũng là điều kiện cho mọi người tự do pháttriển mối quan hệ này, dân chủ XHCN là cơ sở để củng cố tăng cường pháp chế.Mặt khác, pháp chế XHCN là phương tiện cần thiết để bảo vệ, củng cố mở rộngdân chủ, phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động Dân chủ càng mở rộngcàng tăng cường pháp chế Vì pháp chế đảm bảo thực hiện nguyên tắc dân chủ,xây dựng tính tổ chức, kỷ luật, trật tự kỷ cương xã hội, kỷ luật Nhà nước vàcông bằng xã hội
2 Những nguyên tắc của pháp chế xã hội chủ nghĩa:
Nguyên tắc pháp chế XHCN là những chỉ đạo cơ bản thể hiện bản chất vàđặc điểm của pháp chế XHCN Vì vậy, Đảng và Nhà nước rất coi trọng vai tròcủa pháp chế XHCN Tư tưởng pháp chế của Đảng, Nhà nước ta được thể hiệntrong các nguyên tắc cơ bản sau:
2.1 Tôn trọng tính tối cao của Hiến Pháp
Đây là yêu cầu quan trọng nhất trong quá trình xây dựng, thiết lập nềnpháp chế xã hội chủ nghĩa Hiến pháp là đạo luật gốc – cơ bản của cả hệ thống
Trang 6pháp luật và có giá trị pháp lý cao nhất Vì vậy, hoạt động xây dựng luật phápcủa các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phải căn cứ vào các quy định củaHiến pháp Hiến pháp có vị trí trung tâm và vai trò tối cao do đặc điểm về nộidung, được cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước là Quốc hội ban hànhtheo một trình tự và thủ tục đặc biệt Do vậy, các luật hoặc đạo luật đều phải có
đủ để cụ thể hoá Hiến pháp và phù hợp với Hiến pháp Khi xây dựng những vănbản dưới luật, cần phải dựa vào Hiến pháp và luật Chỉ có thực hiện tốt yêu cầunày mới có thể xây dựng hệ thống pháp luật ngày càng hoàn chỉnh, đồng bộ,tránh được tình trạng tản mạn, trùng lắp, chồng chéo hoặc mâu thuẫn
2.2 Pháp chế phải thống nhất trên phạm vi cả nước:
Pháp chế phải thống nhất trên phạm vi cả nước Đặc điểm này đòi hỏitrước hết, trong khi thực hiện pháp chế phải thống nhất tuân thủ pháp luật, bảođảm tính nghiêm minh của luật, mặc dù các luật và các văn bản dưới luật rấtphong phú và đa dạng nhưng pháp chế thì phải thống nhất Pháp chế thống nhấtđòi hỏi từ việc xây dựng pháp luật của các cơ quan có thẩm quyền đến việcchấp hành pháp luật của các chủ thể pháp luật luôn luôn xuất phát từ luật, trên
cơ sở luật để thi hành luật Thực hiện nguyên tắc pháp chế thống nhất trong hoạtđộng quản lí nhà nước sẽ làm cho mọi chủ trương, chính sách của Đảng thể hiệntrong văn bản pháp luật được thực hiện đầy đủ, đúng đắn từ Trung ương đến cơsở
2.3 Các cơ quan xây dựng, tổ chức thực hiện và bảo vệ pháp luật phải hoạt động một cách tích cực, chủ động và có hiệu quả
Pháp chế xã hội chủ nghĩa yêu cầu các cơ quan Nhà nước, các tổ chứctrong hệ thống chính trị và toàn dân thực hiện nhiệm vụ của mình một cách tíchcực, chủ động và hiệu quả Các cơ quan xây dựng pháp luật là các cơ quan nhànước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, phải có kế hoạchlàm pháp luật và thực hiện tốt kế hoạch đó Các cơ quan hành chính nhà nước từChính phủ đến Uỷ ban nhân dân các cấp phải chủ động trình các dự án luật lênQuốc hội và có kế hoạch lập quy phù hợp với kế hoạch làm luật của Quốc hội
Có như vậy, hệ thống pháp luật mới ngày càng hoàn thiện và đầy đủ, đáp ứng
Trang 7nhu cầu khách quan, cần thiết của việc điều chỉnh các quan hệ xã hội ngày càngphát triển phong phú, đa dạng Hệ thống pháp luật đầy đủ, có chất lượng cao là
cơ sở vững chắc để củng cố pháp chế xã hội chủ nghĩa
Tổ chức và thực hiện pháp luật là một yêu cầu chủ yếu của pháp chế Đểpháp luật đi vào cuộc sống, được mọi tổ chức và công dân thực hiện một cáchnghiêm minh, chính xác triệt để, đòi hỏi các cơ quan tổ chức thực hiện pháp luậtphải hoạt động tích cực và có hiệu quả
3 Pháp chế XHCN trong quản lý giáo dục:
Pháp chế là chế độ trong đó đời sống và hoạt động xã hội được đảm bảobằng pháp luật Việc quản lý, điều hành các mối quan hệ, các hoạt động đều căn
Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong quản lý giáo dục chính là sự tuân thủ vàchấp hành một cách nghiêm ngặt về Hiến pháp, Pháp luật nhà nước; về Luậtgiáo dục, về Điều lệ trường Trung học và các văn bản chuyên ngành giáo dục
… của tất cả các đối tượng trong và ngoài nhà trường nói chung, và cán bộ quản
lý giáo dục nói riêng
Tăng cường pháp chế trong quản lý giáo dục chính là tăng cường quátrình triển khai và thực hiện đúng các quy định về chuyên ngành trong lĩnh vựcgiáo dục nói riêng và các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước ta nóichung
3.1 Khái niệm quản lý giáo dục:
Trang 8Quản lý giáo dục là việc xây dựng, hoạch định các đường lối, chính sách
để giáo dục phát triển, đáp ứng mục tiêu kinh tế - xã hội của đất nước nóichung và của một địa phương, đơn vị nói riêng
Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất xã hộicủa lao động Về cơ bản có thể coi: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướngđích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra
Hoạt động dạy học và giáo dục là những hoạt động cơ bản trong nhàtrường phổ thông Chủ thể quản lý các hoạt động này là Hiệu trưởng Tập thểgiáo viên, học sinh và các lực lượng ngoài nhà trường, những nhân tố trực tiếp
tổ chức hoạt động dạy học và giáo dục là đối tượng quản lý
Vậy, quản lý các hoạt động dạy học và giáo dục là những tác động có mụcđích, có kế hoạch của Hiệu trưởng đến tập thể giáo viên và học sinh, những lựclượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ tham gia, cộngtác, phối hợp trong các hoạt động của nhà trường giúp quá trình dạy học và giáodục vận động tối ưu tới các mục tiêu dự kiến
3.2 Khái niệm về chất lượng giáo dục
Chất lượng giáo dục được hiểu là tổng hoà những phẩm chất và năng lựcđược tạo nên trong quá trình giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng cho người học sovới những thang chuẩn giá trị của Nhà nước hoặc xã hội nhất định
Có chất lượng giáo dục toàn diện và chất lượng giáo dục từng mặt, tuỳtheo góc độ đánh giá Chất lượng giáo dục có tính lịch sử, cụ thể và luôn luôntuỳ thuộc vào các điều kiện xã hội nhất định, vào các thiết chế, chính sách vàlực lượng tham gia giáo dục
Chất lượng giáo dục không chỉ đơn thuần là trình độ học tập, rèn luyệnđược đánh giá bằng những điểm số các môn thi, mà quan trọng hơn là bằngnhững kết quả thực tế và bằng hiệu quả sử dụng những phẩm chất và năng lựccủa học sinh trong hoạt động thực tiễn ở nhà trường, gia đình và xã hội
3.3 Quan hệ giữa pháp chế với quản lý giáo dục và chất lượng giáo dục:
Trang 9Như đã trình bày ở trên, quản lý giáo dục là việc xây dựng, hoạch địnhcác đường lối, chính sách để giáo dục phát triển, đáp ứng mục tiêu kinh tế - xãhội của đất nước nói chung và của một địa phương, đơn vị nói riêng.
Việc xây dựng, hoạch định các đường lối, chính sách để giáo dục pháttriển phải phù hợp với Hiến pháp, pháp luật của Nhà nước cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam; phù hợp với quy định của Luật giáo dục và mục tiêu phát triển
giáo dục Việt Nam Đó là “ Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,
có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc.” Đảm bảo đúng tính chất, nguyên lý giáo dục: “1 Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng 2 Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội.”
Pháp chế trong giáo dục định hướng cho quá trình hoạch định đường lốiphát triển giáo dục của các nhà quản lý giáo dục Quá trình hoạch định đườnglối phát triển đúng, phù hợp với yêu cầu thực tiễn của đất nước và của địaphương sẽ đảm bảo cho hoạt động giáo dục phát triển thuận lợi, có như vậychất lượng giáo dục mới được nâng cao
Để thực hiện đúng pháp chế trong giáo dục cần phải xây dựng kỷ cương,nền nếp trong ngành giáo dục, việc xây dựng ấy phải bắt đầu từ các cơ quan chỉđạo giáo dục và đào tạo; từng phòng, ban quán triệt các chủ trương, đường lốichỉ đạo giáo dục; tiến đến các nhà trường, cấp học thể hiện nền nếp kỷ cươngthông qua hành động cụ thể từ việc soạn giảng, xây dựng hồ sơ, sổ sách, việckiểm tra đánh giá … đến các quy định cụ thể đến từng bộ phận, từng giáo viên
và học sinh
Một khi tính pháp chế trong ngành giáo dục nói chung và hoạt động quản lýgiáo dục nói riêng được quán triệt và thực hiện nghiêm, thì vấn đề cán bộ, giáo
Trang 10viên, nhân viên trong ngành giáo dục sẽ không còn tình trạng vi phạm các quyđịnh về chuyên ngành; học sinh không còn hiện tượng vi phạm nội quy trường,lớp … và như vậy quá trình đào tạo của các nhà trường lo gì đến việc khôngđảm bảo chất lượng Vì suy cho cùng, sự tuân thủ và chấp hành nghiêm theo cácquy định trong lĩnh vực giáo dục đã giải quyết được vấn đề về đổi mới và cậpnhật phương pháp quản lý, phương pháp giáo dục – giảng dạy trong nhà trường,đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của xã hội.
Như vậy, mối quan hệ về pháp chế với quản lý giáo dục và chất lượnggiáo dục là mối quan hệ nhân quả và bổ trợ phát triển: pháp chế thực hiệnnghiêm minh giúp cho hoạt động quản lý thực hiện tốt vai trò chức năng củamình, khi quản lý thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ thì tổ chức, đơn
vị sẽ hoạt động đảm bảo theo tiến trình, theo kế hoạch, đúng theo quy định củangành và như vậy hiệu quả công việc chắt chắn được nâng cao Ngược lại, chấtlượng, hiệu quả công tác của cơ quan đơn vị, đáp ứng yêu cầu thực tiễn xã hội,hay nói cách khác chất lượng giáo dục của nhà trường cao phản ánh sự quản lý
có hiệu quả và khoa học của lãnh đạo, đồng thời nó cũng phản ánh sự chấp hànhnghiêm minh các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giáo dục
Vì vậy, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong quản lý giáo dục là tiền đề,
là cơ sở cho việc nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo của các nhà trườngtrong giai đoạn hiện nay và mai sau
II THỰC TRẠNG PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG QUẢN
LÝ GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.
1 Thực trạng tình hình pháp chế trong quản lý giáo dục ở trường Trung học phổ thông Tư thục Ấp Bắc:
1.1 Kiện toàn tổ chức pháp chế
Phân công đồng chí chủ tịch Công đoàn theo dõi công tác tuyên truyền,phổ biến, giáo dục pháp luật đối với giáo viên nhân viên; đồng chí Bí thư Đoànthanh niên theo dõi công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối vớihọc sinh
Trang 11Cử cán bộ phụ trách công tác pháp chế tham gia đầy đủ các lớp tập huấn,bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác pháp chế và tuyên truyền, phổbiến, giáo dục pháp luật do Sở Giáo dục và các cơ quan chuyên môn khác tổchức.
Quán triệt Nghị định số 55/2011/NĐ-CP ngày 04/7/2011 của Chính phủ,công văn hướng dẫn công tác pháp chế của Bộ Giáo dục theo từng năm học(Công văn 4498/BGDĐT-PC ngày 03/9/2015, Công văn 4226/BGDĐT-PC ngày01/9/2016)
- Tổ chức các hoạt động ngoại khoá tuyên truyền phổ biến giáo dục phápluật như: tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, lồng ghép nội dung pháp luậtvào các hoạt động văn hoá, văn nghệ, hội thi, chuyên đề… giúp cán bộ, giáoviên, nhân viên, học sinh nhà trường và phụ huynh hình thành thói quen phápluật, hành vi văn minh, ứng xử đúng với môi trường, thói quen tiết kiệm điện,nước, thực hiện đúng các quy định về an toàn giao thông về kỹ năng sống, vệsinh cá nhân, vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường