Thuyết trình kim loại nặng Pb

KHÁI QUÁT VỀ KIM LOẠI NẶNG- Kim loại nặng là những kim loại có khối lượng riêng lớn hơn 5g/cm3 - Một số kim loại nặng có thể cần thiết cho sinh vật, chúng được xem là nguyên tố vi lượng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TPHCM

KHOA MÔI TRƯỜNG

LỚP 10CMT Độc học môi trường

KIM LOẠI NẶNG

(Pb)

Nhóm 8 GVHD: Nguyễn Như Bảo Chính

A KHÁI QUÁT VỀ KIM LOẠI NẶNG

- Kim loại nặng là những kim loại có khối lượng riêng lớn hơn 5g/cm3

- Một số kim loại nặng có thể cần thiết cho sinh vật, chúng được xem là nguyên tố vi lượng

- Kim loại nặng có thể gây độc hại với môi trường và cơ thể sinh vật khi hàm lượng của chúng vượt quá tiêu chuẩn cho phép

1 Nguồn gốc:

- Từ chất trừ sâu vô cơ

- Từ bùn cống rãnh

- Từ quá trình khai thác và sản xuất kim loại

- Các lò nấu kim loại

- Trong khói thải giao thông

- Các chất thải trong công nghiệp

- Làm biến tính thấm màng nhầy của

tế bào như là Hg, Pb, Cu, Cd, Ag …

- Tương tác với kim loại vi chất trong cơ thể có thể làm giảm hoặc tăng độc tính

- Gây ra nhiều bệnh nghiêm trọng như: ung thư, các bệnh về thần kinh,

…

- Chiếm chỗ các ion đa lượng

- Chiếm chỗ các nhóm dưỡng chất thiết yếu như là phosphate và nitrate trong tế bào bởi các muối

3 Phơi nhiễm

4 Độc tính

B CHÌ

- Chì là kim loại mềm màu xám, nóng chảy 327,50C

- Chịu được ăn mòn nhưng lại tan trong acid nitric và sulphuric nóng

- Độ tan trong nước của các muối vô cơ hay hữu cơ của chì thay đổi tùy dạng bào chế

-Chì có 2 trạng thái oxy hóa bền là Pb (II) và Pb (IV)

-Những hợp chất hữu cơ của chì (IV) đặc biệt là tetra alkyl và tetra aryl chì được sử dụng rộng rãi và gây nguy hại

1 Giới thiệu về chì

- Chì ở dạng nguyên chất có trong sơn khí, pin, xăng, nhựa, linh kiện điện tử, men sứ, và các thiết bị chống phóng xạ

Quặng Galen(khoáng vật tự nhiên của chì sulfua)

3 Các nguyên nhân nhiễm chì và nguồn tiếp xúc chì

- Chì được sử dụng nhiều trong các ngành công nghiệp

- Các thiết bị có lẫn hay chứa hợp chất của muối chì dạng sulfit, sulfat, carbonat dùng làm ống dẫn nước, máng ăn, uống, các dụng cụ chứa đựng bảo quản

- Khói thải giao thông (do dùng xăng pha chì)

- Một số nghề có tiếp xúc với chì như: sản xuất đạn, bình quy, làm việc trong mỏ chì và kẽm

ắc Do tiếp xúc với nguồn nước hay không khí bị nhiễm chì

4 Quá trình xâm nhập, hấp thu, phân bố và thải trừ chì

a Đường xâm nhập vào cơ thể:

-Qua da

-Qua hô hấp

-Qua tiêu hóa

b Quá trình hấp thu chì

c Quá trình phân bố chì trong cơ thể

- Khoảng 95% chì trong máu là nằm trong hồng cầu

- Phần lớn lượng chì trong cơ thể nằm trong xương dưới dạng không hòa tan

- Một phần chì ở huyết tương dới dạng albumin chì hoặc triphosphat chì, được vận chuyển và phân bố tới các cơ quan như gan, lách, thận, não… (các mô mềm)

Sự phân bố chì trong cơ thể

d Thải trừ chì

- Ở đường tiêu hóa, chỉ có một phần nhỏ chì được hấp

thu, 90% chì được loại thải loại theo phân

- Chì được thải loại theo da, tuyến nước bọt niêm mạc miệng

- Chì còn được thải loại theo nước tiểu, đây là con đường chính yếu có thể loại thải chì từ 75-80% lượng chì trong cơ thể

- Các con đường loại thải nhằm duy trì cân bằng lượng chì, nhưng nếu có sự hấp thu quá độ và giảm sự loại thải thì chì sẽ tích lũy trong cơ thể

5 Độc tính

Cơ chế gây độc

Chì tác động lên quá trình tổng hợp hemoglobin

Sơ đồ biểu diễn quá trình chì tác động lên sự tổng hợp hemoglbin:

hemologbin

Hậu quả của quá trình tác động lên các men trong quá trình tạo huyết tương:

- Giảm hoạt tính men δ ALA dehydrase

- Tăng thải theo nước tiểu copropocphyrin

- Giảm nồng độ hemoglobin

- Giảm số lượng hồng cầu

- Tăng số lượng hồng cầu hạt kiềm

- Tăng sắt huyết thanh

- Các enzyme chứa nhóm –SH bị ức chế bởi chì

E-SH + Pb2+ E-SH-Pb

E + Pb2+ E-S + Pb-SH

SHSH

- Ức chế Glutathion

Độ độc của chì phụ thuộc dạng bào chế, đường dùng và loài động vật

Ví dụ:

Trên bê cho uống một trong các loại muối của chì: carbonat, oxit và sulphat với liều 0,4 gam/con đã gây chết Trong khi

đó theo Wolker liều gây độc của axetat chì trên ngựa 500 -

700 g, bò 50 - 100 g, cừu, dê 20 - 25 g, lợn 10 - 25 g/con

Độc tính đối với động vật

Triệu chứng ở động vật

Ngộ độc m

ãn tính: Ngộ

độc mạn tín h, động vật gầy yếu, ăn uống kém, các triệu chứng thần kinh xuất hiện rõ: tê liệt hay co giật, cơ bắp teo, thiếu máu, chức năng

nhiều nước bọt, nước dãi, nôn, đau

bụng, tiêu chảy Sang ngày 2 - 3 vật

có triệu chứng toàn thân: run rẩy, co

giật, trụy tim mạch, chết nhanh do

suy kiệt

Triệu chứng ở người

Ngộ độc cấp tính:

- Ngộ độc cấp tính do ăn phải chì có biểu hiện nghẹn cổ, do chì kích thích niêm mạc đường tiêu hóa nên gây bỏng rát mồm, thực quản, dạ dày

-Sau đó nôn có lẫn chất mầu trắng của chì chlorid

-Đau bụng, tiêu chảy dữ dội, phân lẫn máu có mầu đen của chì sulphat

-Tụt huyết áp, mạch yếu, tê tay chân, co giật, động kinh chết sau 36 giờ

Triệu chứng ở con người

Ngộ độc mãn tính:

- Do thức ăn lẫn chì tuy lượng nhỏ nhưng ăn thường xuyên, lâu dài, hay thường xuyên tiếp xúc với nguồn chì: làm việc trong nhà máy acquy, mỏ luyện thép

- Chỉ cần 1mg/ngày, sau vài năm đã có biểu hiện: Thở thối, sưng lợi, chân răng đen, hoàng đản, hay đau bụng, táo bón, đau khớp xương, bại chi trên, mạch yếu Phụ nữ hay sẩy thai

6 Điều trị nhiễm độc chì:

a Nhiễm độc cấp tính

+ Nhanh chóng đưa bệnh nhân ra khỏi môi trường ô nhiễm chì cao.

+ Rửa dạ dày bằng các loại dung dịch có khả năng kết tủa với

chì dưới dạng sulfat không hoà tan như Na2SO4 và MgSO4

+ Chống choáng bằng tiếp nước qua tiêm truyền

+ Tiêm các thuốc có khả năng đào thải chì nhanh chóng

+ Tiếp tục chống choáng bằng tiếp nước qua tiêm truyền.

+ Điều trị triệu chứng

- Điều tra hàm lượng chì - máu để sàng lọc người bị nhiễm chì, có chế

độ chăm sóc, quản lý sức khỏe cho họ

- Với gia súc kiểm tra xác định ngộ độc chì bằng hai phản ứng sinh hóa Xác định lượng Pb – protoporfirin trong hồng cầu So với mức bình thường lượng này tăng cao hơn Xác định hoạt lực của men d - ALA dehydrogenaza Men này bị giảm rất rõ trên ngựa

b Nhiễm độc chì mãn tính

- Điều trị các triệu chứng:

+Cơn đau bụng chì: dùng các thuốc chống co thắt Chlorpromazin có tác dụng giảm đau, an thần rất tốt Có thể dùng Predmsolon, uống 20 – 30 mg/ngày, giảm đau nhanh +Tai biến não: dùng các thuốc barbitunc và chống tăng áp lực nội sọ bằng huyết thanh ưu trương

+Huyết áp cao: dùng các thuốc hạ huyết áp

7 Đề phòng phơi nhiễm ở người và động vật

- Hạn chế sử dụng chì, các hợp chất của nó cũng như giảm thiểu phát tán chì

-Với sức khỏe cộng đồng:

+Thường xuyên điều tra, thông báo trên các phương tiện thông tin

về khả năng nhiễm chì từ nước, không khí, thực phẩm

+Điều tra nhóm dân cư có khả năng nhiễm chì cao, trên cơ sở đó sàng lọc đánh giá hàm lượng chì trong đất, nước, không khí, thực phẩm

QCVN 03:2008/BTNMT QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA

VỀ GIỚI HẠN CHO PHÉP CỦA KIM LOẠI NẶNG

TRONG ĐẤT

Tài liệu tham khảo:

-Độc học môi trường- Lê Huy Bá

-Sức khỏe nghề nghiệp – Đại học y khoa Thái Nguyên -Độc học chì

-Độc học môi trường cơ bản – Lê Huy Bá