Tiết 55-56 Vợ chồng A Phủ

Giữa lúc hoang man ấy, A Châu người cán bộ cách mạng đã đến với họ, giác ngộ vợ chồng A Phủ, A Phủ trở thành đội viên du kích, Mị trở thành một thành viên quần chúng cách mạng tích cực +

Tieỏt : 55-56 ẹoùc vaờn :

Ngaứy soaùn :8 – 01 - 2010 (Toõ Hoaứi)

A. Muùc tieõu :

1.Kieỏn thửực :Giuựp hoùc sinh thaỏy roừ soỏ phaọn ngửụứi daõn Taõy

Baộc, dửụựi cheỏ ủoọ cuừ,vaứ tinh thaàn ủaỏu tranh ủeồ tửù giaỷi phoựng

hoù, ủoàng thụứi caỷm thuù nhửừng neựt ủaởc saộc cuỷa taực phaồm

Caỷm nhaọn ủửụùc tử tửụỷng nhaõn ủaùo cuỷa taực phaồm

+ Ngheọ thuaọt vieỏt truyeọn cuỷa Toõ Hoaứi: Keồ chuyeọn loõi cuoỏn,

mieõu taỷ ủaởc saộc dieón bieỏn taõm lớ nhaõn vaọt; dửùng caỷnh

sinh ủoọng, gụùi caỷm, ngoõn ngửừ giaứu chaỏt taùo hỡnh, chaỏt trửừ

tỡnh thụ moọng

2 Kú naờng : Caỷm thuù, phaõn tớch moọt taực phaồm ủaởc saộc cuỷa vaờn

hoùc mieàn nuựi

3 Thaựi ủoọ : Thoõng caỷm, thửụng yeõu nhửừng soỏ phaọn baỏt haùnh trong xaừ hoọi phong kieỏn, tinh thaàn ủaỏu tranh choỏng caựi aực vaứ caựi xaỏu

B Phửụng phaựp daùy hoùc : Dieón giaỷng, phaựt vaỏn, ủoùc hieồu.

C

Chuaồn bũ cuỷa thaày vaứ troứ :

Chuaồn bũ cuỷa thaày : Soaùn baứi, ủoùc taứi lieọu, laứm ủoà duứng daùy hoùc sụ ủoà, baỷng bieồu.

Chuaồn bũ cuỷa troứ: Soaùn baứi, ủoùc trửụực saựch giaựo khoa, traỷ lụứi heọ thoỏng caõu hoỷi

1. Oồn ủũnh lụựp : (1phuựt)Kieồm tra sú soỏ , ủoàng phuùc

2. Kieồm tra baứi cuừ (5phuựt):

3. Baứi mụựi :

a / Vaứo baứi (1phuựt) : Trong xaừ hoọi phong kieỏn, khoõng chổ nhửừng ngửụứi mieàn

xuoõi maứ caỷ taọn “ nụi rửứng nuựi xa xaờm, cuoọc soỏng cuừng oaựi oaờm tuỷi hụứn ” ẹieàu aỏy ủửụùc chửựng minh qua taực phaồm “Vụù choàng A Phuỷ” (Toõ Hoaứi)

- Tieỏn trỡnh baứi daùy:

THễỉI

GIAN

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA

GIAÙO VIEÂN

HOAẽT ẹOÄNG CUÛA HOẽC SINH

NOÄI DUNG KIEÁN THệÙC

20’ Hoaùt ủoọng 1

Giaựo vieõn hửụựng daón

hoùc sinh ủoùc taực

phaồm vaứ toựm taột tieồu

sửỷ Toõ Hoaứi

Goùi hoùc sinh toựm taột

nhửừng neựt chớnh veà

cuoọc ủụứi taực giaỷ,

nhửừng taực phaồm ủaởc

saộc trửụực vaứ sau

Hoaùt ủoọng 1

Hoùc sinh đọc SGK và tóm tắt vài nét về tiểu

sử Toõ Hoaứi

I

G iụựi thieọu :

1. Taực giaỷ Toõ Hoaứi :

- Toõ Hoaứi teõn thaọt Nguyeón Sen, sinh 1920 taùi huyeọn Tửứ Lieõm, Haứ ẹoõng

- Trửụực Caựch maùng thaựng Taựm, thuoọc doứng vaờn hoùc hieọn thửùc pheõ phaựn, chuyeõn vieỏt veà hai ủeà taứi :

Nêu hoàn cảnh

sáng tác, giáo viên

củng cố ý

Học sinh tóm tắt tác phẩm:

Chuyện “Vợ chồng A Phủ” kể về cuộc đời đôi vợ chồng người Mèo là Mị và A Phủ

Họ vốn là những nô lệ trong nhà thống lí Pá Tra Mị bị bắt về làm con dâu gạt nợ A Phủ

vì dám đánh con trai thống lí nên phải làm người ở gạt nợ Trong cảnh ngộ giống nhau, họ đã cứu nhau thoát khỏi nhà thống lí Pá Tra, tìm đến vùng Phiềng Sa Ở đây họ đã trởi thành đôi vợ chồng Họ đang xây dựng cuộc sống ấm

no thì Tây đến cướp phá Giữa lúc hoang man ấy, A Châu người cán bộ cách mạng đã đến với họ, giác ngộ vợ chồng A Phủ, A Phủ trở thành đội viên

du kích, Mị trở thành một thành viên quần chúng cách mạng tích cực

+ Đề tài nông thôn : cuộc sống gieo neo, cơ cực của người nông dân

Ví du : Nhà nghèo, Quê người

+ Truyện về loài vật : phê phán cuộc sống thực tại, ước

mơ một xã hội tốt đẹp

V í dụ : Dế mèn phiêu lưu kí

- 1943 tham gia hội văn hóa cứu quốc, trong kháng chiến chống Pháp tập trung chủ yếu hoạt động trong lãnh vực báo chí

Sau 1945 tập trung vào sáng tác  nay, có hơn 100 tác phẩm thuộc nhiều thể loại

-Sau Cách mạng tháng Tám: Tô Hoài đi về các địa phương miền núi  hiểu cuộc sống, tình cảm của họ  có tác phẩm đặc sắc về miền núi: Truyện Tây Bắc

-Phong cách Tô Hoài: cách viết thể hiện vốn hiểu biết phong phú về đời sống và phong tục Văn giàu chất tạo hình, chất thơ, kể chuyện sinh động , hóm hỉnh

_Truyện Tây Bắc (1953) _ Đề tài: Tây Bắc _ Gồm ba truyện

- Cứu đất cứu Mường -Mường Giơn

- Vợ chồng A Phủ Sáng tác :Kết quả của một chuyến đi thực tế cùng bộ đội tham gia chiến dịch, giải phóng Tây Bắc (1952)

2. Hoàn cảnh sáng tác :

Hoạt động 2:

-Hỏi học sinh:

Tô Hoài miêu tả

cuộc sống người dân

miền núi như thế

nào? Họ có cam chịu

không ?

-Hỏi học sinh :

Cuộc sống cùng khổ,

bế tắc của Mị được

Tô Hoài miêu tả như

thế nào qua tác

phẩm?

-Cuộc sống làm dâu

gạt nợ của Mị thực

chất chỉ là nô lệ, vì

sao ?

Hoạt động 2:

Câu 1

Cơ Mị với cuộc đời cực nhục, khổ đau và

cơ Mị với súc sống tiềm tàng đẫn tới sức phản kháng mãnh liệt, táo bạo

- Ở khía cạnh thứ nhất,

để thấu hiểu số phận cực nhục, khổ đau của nhân vật, cần tìm hiểu

về cảnh ngộ éo le của gia đình, về mĩn nợ truyền kiếp khiến Mị trở thành con dâu gạt

nợ cho nhà thống lí Pá Tra

- Ở khía cạnh thứ hai,

để nắm được vẻ đẹp trong tính cách nhân vật

Mị với sức sống tiêm tàng dẫn tới sức phản

- Sống ở Tây Bắc tám tháng  vốn hiểu biết về Tây bắc + tình yêu đối với Tây Bắc khiến Tô Hoài hình thành “ Truyện Tây Bắc “ (1953)

-Qua những dòng hồi tưởng

viết 1959, Tô Hoài tâm sự :

“Đất nước và con người miền Tây đã để thương để nhớ cho tôi nhiều quá, tôi không bao giờ quên”

“Hình ảnh Tây Bắc đau thương và dũng cảm lúc nào cũng thành nét, thành người thành việc trong tâm trí tôi”

3. Chủ đề :

- Số phận bi thảm của người nông dân Tây Bắc dưới chế độ cũ

- Tinh thần tự đấu tranh để giành quyền được sống, được hạnh phúc của họ

 Tác phẩm mang tư tưởng nhân đạo sâu sắc

4 Tóm tắt :

II ĐỌC – HIỂU:

1. Nhân vật Mị :

Điển hình cho số phận và sức sống tiềm tàng của người dân lao động miền núi , trước khi đến với cách mạng

1 Giới thiệu nhân vật :

“Ai ở xa về …một cô gái ngồi quay sợi bên tảng đá … cạnh tàu ngựa Lúc nào quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải, chẻ củi, hay đi cõng nước … cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi … Cô ấy là vợ A Sử con trai thống lí Pá Tra  Chân

Giáo viên liên hệ :

“Dễ cho để thiếp

bán mình chuộc cha”

( Nguyễn Du )

-Câu hỏi phụ :

Chứng minh rằng

cuộc sống của Mị

hoàn toàn cùng khổ

về vật chất và bế tắc

về tinh thần ?

-Mị tiêu biểu cho

những ai trong xã

hội này ? Tác giả

giới thiệu nhân vật

của mình như thế

nào ? Gía trị của

việc giới thiệu đó

Giáo viên nói thêm:

Sự mở đầu xứng

đáng với giọng kể

chuyện đẹp như ru

Thế giới Tây Bắc

mở ra xa xăm kì

diệu trên cả ý nghĩa

và nhạc điệu của lời

văn, một thế giới

không phải cổ tích

mà thoảng hương ca

dao cổ tích, một thế

giới hứa hẹn rất

nhiều sức gợi cảm,

qua bức chân dung

thiếu phụ buồn

Hỏi học sinh trung

bình : Cuộc sống bị

đày đọa triền miên

ấy đã dẫn đến hậu

quả gì ?

kháng mãnh liệt, táo bạo cần lưu ý phân tích những diễn biến tâm lí nhân vật Mi trong đềm uống rượu đĩn xuân về, khi nghe tiếng sáo gọi bạn, khi niềm khao khát sống trở lại, khi bị A Sử trĩi đứng, khi chứng kiến tình cảnh tuyệt vọng của A Phủ cho tới khi cầm dao cắt dây trĩi cứu người bạn cùng cảnh ngộ và quyết định

bỏ trốn khỏi Hồng Ngài

Để hiểu được tính cách nhân vật A Phủ, cần chú ý hai phương diện:

- A Phủ với số phận đặc biệt:

+ Mồ cơi cha mẹ, sống một mình, khơng người thân thích từ bé

+Vượt qua cơ cực thử thách, trở thành chàng trai Mơng khoẻ mạnh, tháo vát, thơng minh, nhiều cơ gái trong làng

mơ được lấy A Phủ làm chồng

+ Nghèo, khơng lấy nổi

vợ vì phép làng và tục

lệ cưới xm ngặt nghèo

- A Phủ với cá tính đặc biệt:

+ Gan gĩc từ bé

+ Là chàng trai ngang tàng, sẵn sàng trừng trị

kẻ xấu

+ Khi trở thành người làm cơng gạt nợ, A Phủ vẫn là con người tự do, khơng biết sợ cường quyền, kẻ ác

Nét khác nhau trong nghệ thuật khắc hoạ.nhân vật ở Mị và A Phủ đĩ là: Nếu nhân vật

dung một thiếu phụ buồn, xa lạ, với cách sống giàu sang của Thống lí  Số phận éo

le bi đát của nhân vật  Tạo ấn tượng mạnh

a /. Cuộc sống cùng khổ :

a.1 / Trước kia (khi ở với cha mẹ) :

+ Mị trẻ, đẹp yêu đời, chăm chỉ lao động, đã có người yêu

Dẫn chứng : nhiều trai làng mê “ đến đứng nhẵn cả chân vách …”, “đi theo Mị hết núi này sang núi khác”

 Mị có đủ phẩm chất để có thể sống một cuộc đời hạnh phúc _ khi xã hội công bằng Nhưng vì nghèo (bố mẹ mắc nợ PáTra)  bị bắt làm dâu gạt nợ  Mị đau khổ a.2 / Cuộc sống làm dâu gạt nợ (ở nhà thống lý PáTra) -Thực chất Mị chỉ là nô lệ Mở đầu tác phẩm : hình ảnh Mị cúi mặt, mặt buồn rười rượi (lúc nào cũng vậy)

>< sự giàu sang của nhà PáTra

Dẫn chứng : nhà thống lí giàu lắm, nhà có nhiều nương, nhiều bạc, nhiều thuốc phiện nhất làng)

 Biểu hiện một nội tâm buồn khổ, một cuộc sống tối tăm nhọc nhằn

+ Bị đày đọa về thể xác

Bị bóc lột sức lao động đến cùng cực:“Mị tưởng mình cũng là con trâu, con ngựa”

-Hỏi học sinh :

Cuộc đời tù hãm

khiến Mị tê liệt ý

thức nhưng thực ra

trong tâm thức Mị

vẫn âm ỉ lòng ham

sống Hãy chỉ ra

những lần sức sống

ấy bừng dậy ?

-Hỏi học sinh:

Trong đêm tình mùa

xuân, những yếu tố

nào đã khơi dậy

những khát khao

hạnh phúc trong Mị?

-Và hãy tìm những

chi tiết miêu tả diễn

biến tâm trạng của

Mị ?

-Lưu ý học sinh tìm

hiểu nnghĩa thực và

nghĩa ẩn của hành

động thắp đèn – tắt

đèn

Mi được khắc hoạ từ một cái nhìn từ bên trong, nhằm giúp ta khám phá và phát hiện

về đẹp của nhân vật ở tiềm lực sống của nội tâm thì với nhân vật A Phủ lại được nhìn từ bên ngồi, tạo điểm nhấn về tính cách ở những hành động, giúp

ta thấy rõ về đẹp của A Phủ qua sự gan gĩc, táo bạo, mạnh mẽ

Câu 3

Tơ Hồi là nhà văn chọn lối viết thiên về hiện thực đời thường

Thực tế đời thường vốn chẳng cĩ gì hấp dẫn

Muốn tạo ra sự hấp dẫn qua những trang viết về đời thường, nhà văn phải biết hiến tặng người đọc những chuyện lạ và độc đáo

Chính quan điểm viết truyện này đã khiến nhà văn luơn luơn phải đi thực tế nhiều nhưng quan trọng hơn là phải biết quan sát, tìm tịi, phát hiện ra cái lạ Sự rèn luyện thường xuyên này trong nghề nghiệp

đã tạo cho Tơ Hồi những khả năng đặc biệt:

- Ơng luơn cĩ những phát hiện mới mẻ về các nét lạ trong tập quán và phong tục (tục cướp vợ trình ma, đánh nhau, xử kiện, ốp đồng, đêm tình mùa xuân, trĩi đứng,)

- Nhờ luơn luơn mài sắc khả năng quan sát, tìm tịi nên cách tạo dựng

+ phải làm việc quần quật quanh năm suốt tháng

Dẫn chứng : “Tết xong thì lên núi hái thuốc phiện … lúc nào cũng gài một bó đay trong cánh tay để tước sợi”

 Bị coi rẻ hơn con trâu, con ngựa :Dẫn chứng

+ Bị đè nén về tinh thần : vì món nợ

+ Mị tin mình đã bị trình ma nhà PáTra  không dám phản kháng (chỉ còn biết đợi đến ngày chết)  Mị là nạn nhân của sự mê tín thần quyền

-Hậu quả thật bi thảm :Mị sống cam chịu nhẫn nhục,cô trở nên câm lặng ( sống lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa)  cuộc sống ấy giết chết tuổi xuân,sức sống và hạnh phúc của Mị (hình ảnh căn buồng Mị ở : ý nghĩa thực + tượng trưng )

=> Tác giả nhân danh QUYỀN SỐNG của con người để tố cáo chế độ phong kiến miền núi tàn bạo và Mị là điển hình cho những người phụ nữ nghèo bị áp bức  nhân đạo

b /. Sức sống tiềm ẩn, khát khao tự do

- Khi vừa bị cướp về làm dâu, Mị uất ức đau đớn, đêm nào cũng khóc  định ăn lá ngón tự tử nhưng thương cha

Mị không được chết (lấy ai làm để mỗi năm trả lãi một nương ngô)

 ý thức được cuộc sống tủi

-Hỏi học sinh :

Vì sao lúc đầu khi

thấy A Phủ bị trói

Mị lại thản nhiên ?

Còn khi thấy A Phủ

khóc Mị lại xúc

động?

Hành động cởi trói

cho A Phủ và tự cứu

mình của Mị có ý

nghĩa như thế nào ?

Giáo viên : liên hệ

với chị Dậu

Tô Hoài đã đạt đến

chiều sâu nhân đạo

về chất so với văn

học hiện thực cách

mạng Đó không

phải là lòng thương

người , cảm thông

mà Tô Hoài thấy

được sự sống tiềm

ẩn và quy luật tất

yếu trên con đường

giải phóng của

những người dân lao

động

bối cảnh, tình huống, miêu tả thiên nhiên trong sáng tác của Tơ Hồi thường sống động

và đầy chất thơ (cảnh mùa xuân về trên núi cao, lời ca và giai điệu tiếng sáo trong những đềm tình mùa xuân, cảnh uống rượu ngày tết, )

- Văn Tơ Hồi mang giọng điệu trữ tình hấp dẫn và lơi cuốn bằng sự từng trải, tinh tế, bằng

sự gia giảm đúng liều lượng phong vị và màu sắc dân tộc; ngơn ngữ giản dị, phong phú và đầy sáng tạo mang đậm bản sắc riêng

nhục nên tìm đến cái chết như một phương tiện để giải thoát

Đột biến thứ nhất:

Trong đêm tình mùa xuân -Tác nhân :

+ Khung cảnh : tươi vui, tràn đầy sức sống

+ Hơi rượu :quên hiện tại, nhớ về quá khứ

+ Tiếng sáo: Từ chỗ là một hình tượng ngoại cảnh (vọng lại, rủ bạn … ) tiếng sáo đã xâm nhập vào nội tâm của Mị

 Tất cả khơi dậy quá khứ, khát khao tự do

-Diễn biến tâm trạng : + Nhớ lại ngày xưa, với những kỉ niệm, niềm vui, hạnh phúc

+ Sức sống ngày xưa bị đè nén bỗng bật dậy – cô ý thức lại trước cảnh đau xót dai dẳng đời mình, Mị muốn chết

+ Từ những sôi sục nội tâm

Mị đã hành động cụ thể : xắn mỡ, thắp đèn cho sáng căn phòng, quấn lại tóc, sửa soạn lại váy áo định đi chơi  lòng ham sống trỗi dậy mạnh mẽ

+ Nhưng bị A Sử dập tắt ngay : trói đứng Mị, tắt đèn , khép cửa buồng lại, đi ra – cả đêm Mị luôn bị giằng xé giữa niềm khao khát tự do và thực tại nghiệt ngã

 Thực tại nghiệt ngã lại bóp chết khát khao ở Mị

Đột biến thứ hai Đêm cởi

trói cho A Phủ

-Hỏi học sinh :

A Phủ có gì giống

và khác Mị về số

phận và tính cách ?

Vì sao A Phủ trở

thành nô lệ cho

thống lí ? và em có

suy nghĩ gì về bản

chất xã hội cũ ?

Hãy chỉ ra những nét

đẹp trong tính cách

A Phủ ?

-Hoàn cảnh: A Phủ làm mất bò, bị trói đứng

Mị đang ở trạng thái vô cảm

- Diễn biến tâm trạng : + Mị thản nhiên ngồi thổi lửa hơ tay, vì :

- Đó là cảnh thường xuyên ở nhà Pá Tra

-Nỗi đau của Mị quá lớn

 không còn khả năng quan tâm đến người khác

+ Khi nhìn thấy dòng nước mắt của A Phủ, Mị bừng tỉnh khỏi trạng thái vô cảm :

- Nhớ về quá khứ, liên tưởng đến số phận của những người đồng cảnh ngộ

đồng cảm

-Nhận thức được sự tàn ác của PáTra

-Muốn cứu người – Thương người

+ Mị hành động táo bạo: cắt dây cởi trói cho A Phủ

+ Thương mình - giải thoát cho mình (chạy theo A Phủ)

=> Hành động có ý nghĩa phản kháng quyết liệt chống lại cả cường quyền và thần quyền

2. Nhân vật A Phủ :

a.Số phận nô lệ, tủi nhục:

* Trước khi vào nhà thống lí:

“ Biết đúc lưỡi cày, lưỡi cuốc, cày giỏi và đi săn bò tót cũng bạo”, “ A Phủ khoẻ chạy nhanh” Nhiều cô gái

mơ ước: Đứa nào được A Phủ cũng bằng được con trâu tốt trong nhà”

- Mồ côi : cha mẹ chết vì bệnh dịch

- Bị bắt, đem bán, đổi lấy

5’

-Gọi học sinh rút ra

những đặc sắc về nội

dung và nghệ thuật

tác phẩm ?

Hoạt động 3:

Hoạt động 4:

Luyện tập:

Để giải được bài tập

này, trước hết cần nhớ

Hoạt động 3:

Hoạt động 4:

Luyện tập:

HS cĩ thể dựa vào các tiêu chí trên để phát

thóc

- Quanh năm làm thuê, làm mướn nuôi thân

- Vì đánh A Sử nên bị bắt phải nộp 100 đồng bạc trắng,

A Phủ mượn tiền PáTra  người ở trừ nợ

* Sống nô lệ ở nhà thống lí :

- Bị bóc lột sức lao động: làm đủ việc

- Bị đối xử tàn tệ : + Bị đánh dã man (lúc xử kiện )

+ Bị trói đứng cho đến chết

vì làm mất bo.ø

- Bị áp chế về mặt tinh thần: chấp nhận làm nô lệ vì đã mượn tiền; phải làm cỗ đãi kẻ đánh mình; tự lấy dây, đóng cọc để trói mình

b.Nét đẹp trong tính cách

- Dũng cảm, gan góc + Bị bắt đem đổi thóc, A Phủ bỏ trốn lên núi

+Đánh A Sử vì hắn dám phá cuộc chơi của trai làng

- Phóng khoáng, ưa tự do: cả tháng chỉ ở ngoài rừng

 Những nét đẹp trong tính cách đó sẽ dẫn A Phủ đến với cách mạng, hòa nhập vào lí tưởng cộng sản

Tổng kết :

-Nghệ thuật : + Xây dựng nhân vật: diễn tả tâm lí nhân vật đặc sắc, hợp logic; nhân vật mang tính tiêu biểu cho giai cấp và có nét cá tính khá rõ

+ Nghệ thuật dựng cảnh mang đậm sắc thái miền núi Giá trị: Vợ chồng A Phủ đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về

nhân đạo và các

phương diện tạo nên

giá trị nhân đạo Từ

đĩ, tìm các biểu hiện

của giá trì nhân đạo

qua một tác phẩm hay

hệ thống nhân vật của

tác phẩm đĩ

biểu về giá trị nhân đạo của tác phẩm bộc lộ qua số phận hai nhân vật Mị và A Phủ

cuộc sống và con người miền núi, tác phẩm mang dấu ấn hiện thực và mang tính nhân đạo rõ nét

IV

Luyện tập : Gợi ý giải bài tập.

Giá trị nhân đạo hiểu một cách giản dị là tình cảm, thái độ của nhà văn dựa trên các nguyên tắc và đạo lí làm người mang tính chuẩn mực và tiến bộ của thời đại được thể hiện qua cái nhìn về cuộc sống và con người từ bối cảnh cụ thể trong tác phẩm

Các phương diện của giá trị nhân đạo thường được cụ thể hố qua

- Niềm cảm thơng, thương xĩt những con người bất hạnh, bị chà đạp, bị lăng nhục bởi xã hội hoặc một tầng lớp thống trị nào đĩ

- Thái độ thấu hiểu, trân trọng những đức tính cao quý của con người trong nghịch cảnh

4 Củng cố : (3phút) Khái quát giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm

-Sức sống tiềm tàng của Mị, A Phủ

- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nha øhọc bài, đọc lại tác phẩm Làm bài tập ở sách

giáo khoa

- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: