Veà kú naờng: - Nắm được những nột đặc sắc về nghệ thuật của thiờn truyện: Nghệ thuật kể chuyện linh hoạt, khắc họa tớnh cỏch nhõn vật, sự tinh tế trong diễn tả nội tõm, sở trường trong
Trang 1Giỏo ỏn Ngữ Văn 12 Giỏo Viờn thực hiện: Đinh Ngọc Tỳ
Giỏo ỏn tuần 19
Tiết PPCT 55, 56– Văn học.
VỢ CHỒNG A PHỦ
Tụ Hoài
-A Mục tiờu bài học:
1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :
Qua cõu chuyện cuộc đời và số phận cảu cặp vợ chồng người Mụng: Mị - A Phủ, hiểu được cuộc sống cơ cực, tối tăm của đồng bào cỏc dõn tộc thiểu số vựng cao dười ỏch ỏp bức, thống trị của thực dõn Phỏp và phong kiến tay sai
Quỏ trỡnh người dõn lao động nghốo thức tỉnh, giỏc ngộ cỏch mạng, vựng lờn tự giải phúng đời mỡnh,
đi theo tiếng gọi của Đảng
2 Veà kú naờng:
- Nắm được những nột đặc sắc về nghệ thuật của thiờn truyện: Nghệ thuật kể chuyện linh hoạt, khắc họa tớnh cỏch nhõn vật, sự tinh tế trong diễn tả nội tõm, sở trường trong quan sỏt những nột lạ về phong tục, tập quỏn và cỏ tớnh người dõn tộc Mụng
- Lời văn mang màu sắc dõn tộc và giàu chất thơ
B Phương phỏp thực hiện
- Gợi mở, phỏt vấn, thảo luận nhúm, thuyết giảng
C Phương tiện thực hiện:
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Tài liệu tham khảo: Sỏch giỏo khoa, sỏch giỏo viờn, thiết kế bài giảng
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh :
+ Chuẩn bị SGK, vở ghi đầy đủ
+ Chuẩn bị phiếu trả lời câu hỏi theo mẫu
D Tiến trỡnh lờn lớp:
1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)
-Gv kiểm tra sự chuẩn bị sỏch vở, tinh thần thỏi độ của học sinh trong tiết học đầu tiờn của học hỳ
- Nhắc nhở, chấn chỉnh, hướng tới mục tiờu hoàn thành nhiệm vụ năm học
3 Giaỷng baứi mụựi:
- Giụựi thieọu baứi : (2 phuựt)
Trong chương trỡnh THCS em đó dược học tỏc phẩm nổi tiếng nào của Tụ Hoài?( Dế mốn phờu lưu
kớ)
Tụ Hoài (1920) là một trong những nhà van lóo thành hiếm hoi của văn đàn VN, người đó sống
qua 4/5 của thế kỉ XX và hiện nay, dự ngấp nghộ ỏ tuổi 90 ụng vẫn sống khỏe và viết đều Ngoài Dế mốn
phiờu lưu kớ, tỏc phẩm đầu tay (1941) nổi tiếng thế giới Bạn đọc khắp nơi cũn biết đến nhiều tỏc phẩm
nổi tiếng của Tụ Hoài, trong đú cú truyện ngắn xuất sắc của ụng : Vợ chồng A Phủ, rỳt từ tập truyện Tõy
Bắc (1953)
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
Trang 2Hoạt động của GV H/đ của HS Yêu cầu cần đạt
Hoạt động 1: H/dẫn HS tìm
hiểu chung về tác giả và tác
phẩm.
-Nêu nét chính về tác giả ?
-Nêu xuất xứ của tác phẩm?
-Gọi HS tĩm tắt cốt truyện
-GV h/dẫn HS nắm cốt truyện:
đoạn trích giảng thuộc phần
đầu - phần thành cơng nhất về
nghệ thuật của thiên truyện
Hoạt động 2:HS tìm hiểu chi
tiết văn bản đoạn trích.
-Đọc đoạn văn giới thiệu sự
xuất hiện của nhân vật Mị và
cho biết Mị xuất hiện trong
bối cảnh như thế nào?
-Qua sự xuất hiện của Mị, em
cảm nhận như thế nào về Mị
và cĩ nhận xét gì về cách giới
thiệu nhân vật của Tơ Hồi?
Hoạt động 1: HS tìm hiểu
chung về tác giả và tác phẩm.
- Đọc tiểu dẫn SGk và phát biểu
-Lưu ý về đặc điểm văn phong
Tơ Hồi
-Dựa vào tiểu dẫn để phát biểu theo câu hỏi của giáo viên
-HS tĩm tắt cốt truyện
Hoạt động 2:HS tìm hiểu chi
tiết văn bản đoạn trích.
-HS đọc đoạn trích, cảm nhận
và phát biểu
-HS nêu cảm nhận về Mị và nhận xét về cách giới thiệu nhân vật rất ấn tượng của Tơ Hồi
I- Tìm hi ể u chung :
1 Tác giả:
-Nguyễn Sen, sinh năm 1920,tỉnh Hà Đông(nay HàNội)
-Tuổi thơ,tuổi trẻ:lăn lộn kiếm sống -Vốn hiểu biết sâu sắc về phong tục tập quán, lối kể chuyện hóm hỉnh lôi cuốn
-Các tác phẩm tiêu biểu:Dế Mèn
phiêu lưu kí,Truyện Tây Bắc… 2.Văn bản
a.Xuất xứ:
- Vợ chồng A Phủ In trong tập
Truyện Tây Bắc –được tặng giải
nhất:giải thưởng Hội văn nghệ Việt Nam 1954-1955
- Đoạn trích : phần đầu TP
b.Nhân vật-Cốt truyện:SGK
-Mị,A Phủ,A Sử,Thống lí Pá Tra,A Châu…
-Mị và A Phủ ở Hồng Ngài, -Mị và
A Phủ ở Phiềng Sa
II.Đọc –hiểu v ă n b ả n
1 Nhân vật Mị a.Sự xuất hiện của nhân vật
-Hình ảnh: Một cô con gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá trước cửa, cạnh tàu ngựa.Lúc nào cũng vậy, dù quay sợi, thái cỏ ngựa, dệt vải,chẻ củi hay đi cõng nước dưới khe suối, cô ấy cũng cúi mặt, mặt buồn rười rượi”
Một cô gái lẻ loi, âm thầm như lẫn vào các vật vô tri vô giác:cái quay sợi,tàu ngựa,tảng đá
Cách giới thiệu nhân vật ấn
Trang 3Giáo án Ngữ Văn 12 Giáo Viên thực hiện: Đinh Ngọc Tú
-Trước khi làm dâu gạt nợ nhà
thống lí PaTra, Mị là một cơ
gái cĩ gì đặc biệt? (Tìm chi
tiết về Mị trong văn bản: rất
đẹp, tài hoa, tự trọng)
-GV cĩ thể liên hệ đến một số
kiểu nhân vật phụ nữ tương tự
(tài, sắc, số phận bất hạnh)
như: Kiều, Đào (Mùa lạc)
-Khi về làm dâu Mị đã phản
ứng như thế nào? Suy nghĩ về
những phản ứng đĩ?
-Theo em nỗi đau lớn nhất của
Mị là gì? (Mị bị bĩc lột sức
lao động, nhưng đau đớn hơn
cả là nỗi đau tinh thần)
-Vì sao khi bố Mị qua đời rồi,
Mị lại khơng ăn lá ngĩn để tự
tử nữa?
-Tìm chi tiết trong văn bản: trai đứng nhẵn cả chân vách đầu buồng Mị, thổi sáo, đi làm nương trả nợ cho bố
-Tìm dẫn chứng: Lúc đầu:
khĩc, nắm lá ngĩn, Sau đĩ:
sống câm lặng
-HS trung bình trả lời -HS khá nhận xét
-Nỗi đau tinh thần
-HS giỏi trả lời: vì lúc ấy Mị khơng tha thiết gì với sự sống nữa, Mị sống mất hết ý thức
tượng
b.Mị và cuộc đời cực nhục,khổ đau
*Mị trước khi làm dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra
- Là cô gái trẻ đẹp, có tài thổi sáo:
“Trai đến đứng nhẵn cả chân vách đầu buông Mị”, “Mị thổi sáo giỏi,
Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo.Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo mị”
- Là người con hiếu thảo,tự trọng:
“Con nay đã biết cuốc nương làm ngô,con phải làm nương ngô giả nợ thay cho bố Bố đừng bán con cho nhà giàu
*Khi về làm dâu nhà thống lí
-Có đến hàng mấy tháng,đêm nào
Mị cũng khóc…Mị ném nắm lá ngón xuống đất”…Con ngựa con trâu làm còn có lúc, đêm nó còn đứng gãi chân,đứng nhai cỏ, đàn bà con gái nhà này thì vùi vào việc làm cả đêm cả ngàyNỗi khổ thể xác -Mỗi ngày Mị không nói, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa.Ở cái buồng Mị nằm, kín mít, có một chiếc cửa sổ một lỗ vuông bằng bàn tay, lúc nào trông ra cũng chỉ thấy trăng trắng, không biết là sương hay là nắngnỗi đau tinh thần
Mị là con nợ vừa là con dâu,linh hồn của Mị đã đem trình ma nhà thống lí Mị phải kéo lê cái thân phận khốn khổ của mình cho đến tàn đời
Trang 4-Mùa xuân ở Hồng Ngài được
miêu tả như thế nào? Nĩ cĩ
tác dụng gì trong việc thể hiện
tâm trạng Mị?
-Cảnh thiên nhiên mùa xuân
cĩ tác động gì đến Mị?
-Phân tích diễn biến tâm trạng
Mị trong đêm tình mùa xuân?
Nhận xét về nghệ thuật miêu
tả tâm lí nhân vật của Tơ Hồi
-Khi bị A Sử trĩi đứng, Mị cĩ
biểu hiện gì? Vì sao Mị cĩ
biểu hiện ấy?
-Nêu dẫn chứng miêu tả mùa xuân và phát hiện dụng ý của
Tơ Hồi trong việc diễn tả tâm trạng Mị
-Khiến Mị quên đi thực tại mà sống với kí ức thời trẻ, đánh thức khát vọng sống bấy lâu ngủ yên trong Mị
-Theo dõi văn bản, tìm dẫn chứng, bình luận
-Mị vẫn sống với kí ức, với tiếng sáo, hơi rượu, cuộc chơi…
=> Sống tăm tối, nhẫn nhục, lặng câm, đau khổ
c.Mị và Sức sống tiềm tàng:
*Cảnh mùa xuân
-“Hồng Ngài năm ấy ăn tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió và rét tất dữ dội.Nhưng trong các làng Mèo Đỏ,những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xòe như những con bướm sặc sỡ
-Đám trẻ đợi tết,chơi quay cười ầm trên sân chơi trước nhà tiếng sáo: …
Ta không có con trai con gái-Ta đi tìm người yêu
*Tâm trạng của Mị trong đêm tình mùa xuân
-Lúc uống rượi đón xuân
-“Mị lén lấy hũ rượi,cứ uống ừng ực từng bát”
Mị đang uống cái đắng cay của phần đời đã qua,uống cái khao khát của phần đời chưa tới
-Khi nghe tiếng sáo gọi bạn
-“lòng Mị thì đang sống về ngày trước…Mị thấy phơi phới trở lại,trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm tết ngày trước…Mị muốn đi chơi…Anh ném Pao, em không bắt-Em không yêu quả Pao rơi rồi Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo”
-Khi bị A Sử trói đứng
+ “Trong bóng tối,Mị đứng im lặng,như không biết mình đang bị trói.Hơi rượi còn nồng nàn,Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi Mị vùng bước
Trang 5Giáo án Ngữ Văn 12 Giáo Viên thực hiện: Đinh Ngọc Tú
-Diễn biến tâm trạng Mị khi
thấy A Phủ bị trĩi? Nguyên
nhân nào khiến cho Mị vùng
dậy cắt dây cởi trĩi cho A
Phủ?
-Bình luận về giá trị nhân đạo
và nghệ thuật thể hiện tâm lí
nhân vật của Tơ Hồi?
-Ấn tượng của anh (chị) về
tính cách nhân vật A Phủ (qua
hành động đánh nhau với A
Sử, lúc bị xử kiện và khi về
làm cơng gạt nợ ở nhà thống lí
PáTra) Bút pháp của nhà văn
khi miêu tả nhân vật Mị và
nhân vật A Phủ cĩ gì khác
nhau?
-HS thảo luận nhĩm, cử đại diện trình bày
-Lúc đầu thản nhiênnhìn thấy dịng nước mắt nghĩ đến mình bị trĩi ý thức được tội ác cha con thống lí PaTra thương mìnhthương người hành động
-HS thảo luận nhĩm cử đại diện trình bày, HS khác bổ sung, nhận xét
-Ấn tượng về A Phủ là số phận đặc biệt và tính cách đặc biệt
Nếu Mị được nhìn từ bên trong với sức sống tiềm tang thì A Phủ được nhìn từ bên ngồi, tạo điểm nhấn về tính cách ở những hành động
đi.Nhưng tay chân đau không cựa đươc Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi
*Tâm trạng và hành động của Mị khi thấy A Phủ bị trói đứng
-“Mị nhìn sang thấy A Phủ …Mấy đêm nay như thế.Nhưng Mị vẫn thản nhiên thổi lửa hơ tay
-“Mị lé mắt trông sang,thấy hai mắt
A Phủ cũng vừa mở,một dòng nước mắt…Trời ơi nĩ bắt trói đứng người
ta đến chết.Chúng nó thật độc ác…
Mị nhớ lại đời mình -“Mị rón rén bước lại…Mị rút con dao nhỏ cắt lúa, cắt nút dây mây…
Mị đứng lặng trong bóng tối Rồi
Mị cũng vụt chạy ra
=> Diễn biến tâm lí tinh tế được
miêu tả từ nội tâm -> hành động
=> Tài năng của nhà văn trong
miêu tả tâm lí nhân vật
-Giá trị nhân đạo sâu sắc
2.Nhân vật A Phủ.
*A Phủ với số phận đặc biệt
-mồ côi cha mẹ,không người thân thích,sống sót qua nạn dịch ,làm thuê,làm mướn,nghèo đến nổi không thể lấy được vợ vì tục lệ cưới xin “Một trận đậu mùa,nhiều trẻ con, cả người lớn,chết,.Anh của A Phủ,em của A Phủ,bố mẹ A Phủ cũng chết…có người đói bụng bắt A Phủ đem xuống bán đổi lấy thóc của người Thái dưới cánh đồng”
*A Phủ với tính cách đặc biệt -Gan góc từ bé: “A Phủ mới mười
tuổi,nhưng A Phủ gan bướng, không chịu ở dưới cánh đồng thấp, A Phủ
Trang 6Hoạt động 3: H/dẫn HS tổng
kết và luyện tập.
-Những nét độc đáo trong
quan sát và diễn tả của tác giả
về đề tài miền núi(nếp sinh
hoạt, phong tục, thiên nhiên,
con người, xây dựng tình
huống, cốt truyện, nghệ thuật
dẫn truyện,…)?
Hoạt động 3: HS đánh giá lại
về nội dung, nghệ thuật tác phẩm, làm bài luyện tập
trốn lên núi lạc đến Hồng Ngài” -Ngang tàng, sẵn sàng trừng trị kẻ ác: “một người to lớn chạy vụt ra vung tay ném con quay rất to vào mặt A Sử”
-Không một lời kêu than khi bị bọn thống lí đánh đập,trói đứng
-Khi trở thành người làm công gạt nợ, A Phủ vẫn là con người tự do không sợ cường quyền, kẻ ác
nghệ thuật xây dựng nhân vật rất đặc trưng
III.
Tổng kết -Luyện tập 1.Tổng kết
Nội dung
- Giá trị hiện thực, nhân đạo sâu sắc
Nghệ thuật:SGK 2.Luyện tập
Qua hai nhân vật Mị và A Phủ,phát biểu ý kiến về gia trị nhân đạo của tác phẩm
4.Củng cố, dặn dị: (2’)
-Nỗi khổ của người dân miền núi dưới ách thống trị của bọn chúa đất và thực dân qua 2 nhân vật Mị và
A Phủ
-Nghệ thuật phân tích tâm lí sắc sảo, ngơn ngữ mang phong vị và màu sắc dân tộc đậm đà
-Chuẩn bị Bài viết số 5
Giáo án tuần 19
Tiết PPCT 57, 58 – Làm văn:
VIẾT BÀI LÀM VĂN SỐ 5: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
Trang 7Giỏo ỏn Ngữ Văn 12 Giỏo Viờn thực hiện: Đinh Ngọc Tỳ
A Mục tiờu bài học: Giỳp HS:
- Củng cố và nõng cao trỡnh độ làm văn nghị luận về cỏc mặt: xỏc định đề, lập dàn ý, diễn đạt
- Viết được bài văn nghị luận văn học thể hiện ý kiến của mỡnh một cỏch rừ ràng, mạch lạc, cú sức thuyết phục
B Phương phỏp thực hiện
Bài học tập trung vào nghị luận một vấn đề văn học => Lưu ý HS ụn lại những tri thức về nghị luận,
về thao tỏc lập luận, để HS biết cỏch lập luận một cỏch chặt chẽ, nờu luận điểm rừ ràng, đưa dẫn chứng thuyết phục,hấp dẫn
C Phương tiện thực hiện:
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng Ngửừ vaờn 12
- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh :
+ Chuẩn bị SGK, vở ghi đầy đủ
+ Chuẩn bị phiếu trả lời câu hỏi theo mẫu
D Tiến trỡnh lờn lớp:
1 Ổn định, kiểm tra sĩ số lớp
2 Ra đề làm văn cho HS: GV cú thể vận dụng theo đề bài trong SGK hoặc tự ra đề cho phự với đối tượng học sinh
Đề 1: Cảm nhận của anh( chị) về hỡnh tượng con sụng Đà trong tỏc phẩm “Người lỏi đũ sụng
Đà” của Nguyễn Tuõn
Đề 2: Cảm nhận của anh( chị) về hỡnh tượng người lỏi đũ sụng Đà trong tỏc phẩm “Người lỏi đũ
sụng Đà” của Nguyễn Tuõn
3 Hướng dẫn HS xỏc định đề: Căn cứ vào SGK và SGV để hướng dẫn HS viết đỳng hướng, đỳng trọng tõm
Gợi ý làm bài:
- Đề 1: Vẻ đẹp hựng vĩ, dữ dội:
+ Cỏi hựng vĩ của con sụng Đà nằm ở ngay những quóng sụng hẹp, nơi mà lũng sụng thắt lại như một cỏi yết hầu Đi qua nơi ấy giữa trưa mà vẫn thấy lạnh, cỏi lạnh của cảm giỏc khi đi vào chốn nguy hiểm + Sự dữ dội của con sụng cũn nằm ở quóng mặt ghềnh Hỏt Loúng Nơi ấy, súng, giú, đỏ hũa ca như muốn đũi nợ xuýt bất cứ con thuyền nào đũi đi qua
+ Khụng chỉ vậy, những hỳt nước nguy hiểm quóng Tà Mường Vỏt cũng chứa đựng vẻ đẹp dữ dội của sụng Đà Những cỏi hỳt nước ấy cú thể lụi tuột cả một bố gỗ rừng nghờng ngang hay bất cứ một chiếc thuyền nào vụ tỡnh đi ngang qua xuống lũng sụng để rồi mười phỳt sau mới thấy chỳng tan xỏc ở khuỷnh dưới sụng
+Những nơi tập trung tất cả những mưu mụ nham hiểm của dũng sụng phải kể đến bói đỏ ngầm Trờn
suốt một trang văn, Nguyễn Tuõn đặc tả sự nguy hiểm của bói đỏ với cỏi nhỡn, ngụn ngữ của nhiều ngành khoa học, nghệ thuật Bói đỏ ấy thực sự là một chiến trường mà mỗi con thuyền phải vượt qua
- Vẻ đẹp thơ mộng, trữ tỡnh:
+ Vẻ đẹp ấy hiện diện trong dũng chảy của con sụng Một dũng chảy duyờn dỏng tuụn dài như một ỏng túc trữ tỡnh
Trang 8+ Chất hơ của con sông còn hiện diện nơi mặt nước sáng lóe, nơi màu nước thay đổi theo mùa.
+ Song đẹp nhất, thơ mộng nhất phải kể đến triền sông phía hạ nguồn, nơi thiên nhiên thơ mộng và hoang sơ như một bờ tiền sử
- Nghệ thuật:
* Đoạn văn miêu tả con sông Đà rất tiêu biểu cho tùy bút nghệ thuật của Nguyễn Tuân:
+ Một cái tôi tài hoa uyên bác
+ Cách miêu tả các đối tượng từ nhiều phía với nhiều góc độ, nhiều kiến thức và ngôn ngữ của các ngành khoa học, nghệ thuật khác nhau Điều đó mang đến một lượng thông tin phong phú , một tri thức sâu rộng
+ Sự sáng tạo hết sức độc đáo trong ngôn ngữ kể, tả, những hình ảnh ví von, so sánh vừa chính xác, vừa mới lạ, bất ngờ, …
Nguyễn Tuân đã tái hiện chân dung người lái đò sông Đà: Một người lao động bình dị mà tài hoa
- Đề 2: Người lao động bình dị mà dũng cảm trên sông nước:
+ Ông am hiểu thác nước sông Đà, từng quân đá, tướng đá của dòng sông
+Ông thuộc tùng luồng nước, từng cửa sinh, của tử để lựa chọn chiến lực vượt qua
+Trước cả một chân trời nước, đá, sóng, gió, cùng hòa vào tọa thành một thứ âm thanh khủng khiếp, ông vẫn bình tĩnh ra lệnh cho con thuyền vun vút lao qua
+ Mặc cho những miếng đòn thâm hiểm độc ác nhất của con sóng, ông đào vãn bình tĩnh đưa con thuyền của mình lọt qua ba vòng tuyến để vượt thác an toàn
- Người nghệ sĩ lái đò tài hoa:
+ Nét tài hoa, nghệ sĩ hiện diện trước hết trong phong thái ung dung, bình tĩnh của ông đò khi chèo thuyền vượt thác
+ Nét tài hoa còn thể hiện khi con đò và người lái như hòa làm một khiến ta tường như con đò có thể tự động lái lượn được
+ Đặc biệt, khi con đò vượt thác an toàn, ông đò lại cùng các bạn của mình đốt một đống lửa, nướng ống cơm lam và trò chuyện về những con cá anh vũ, cá đầm xanh, … như chưa từng có cuộc chiến đấu sinh
tử với dòng sông
-Nghệ thuật:
+Hình tượng người lái đò sông Đà đánh dấu bước chuyển biến thành công của Nguyễn Tuân khi ông tái hiện thành công cái đẹp trong hiện tại và ngay giữa cuộc đời thường
+ Một cái tôi tài hoa uyên bác
+ Cách miêu tả các đối tượng từ nhiều phía với nhiều góc độ, nhiều kiến thức và ngôn ngữ của các ngành khoa học, nghệ thuật khác nhau Điều đó mang đến một lượng thông tin phong phú , một tri thức sâu rộng
+ Sự sáng tạo hết sức độc đáo trong ngôn ngữ kể, tả, những hình ảnh ví von, so sánh vừa chính xác, vừa mới lạ, bất ngờ, …