- Như vậy, nhan đề Vợ nhặt vừa thể hiện thảm cảnh của người dân trong nạn đói 1945, vừa bộc lộ sự cưu mang, đùm bọc và khát vọng hướng tới cuộc sống tốt hơn và niềm tin của con người tro
Trang 1Giáo án tuần 21
Tiết PPCT 60, 61, 62– Văn học.
VỢ NHẶT
Kim Lân
-A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh hiểu được:
1 Kiến thức:
- Hiểu được tình cảm thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp năm
1945 do thực dân Pháp và phát xít Nhật gây ra
- Hiểu được niềm khát khao hạnh phúc gia đình, niềm tin bất diệt vào cuộc sống và tình thương yêu đùm bọc lẫn nhau giữa những con người lao động ngèo khổ ngay trên bờ vực thẳm của cái chết
2 Kĩ năng:
- Nắm được những nét đặc sắc về nghệ thuật của thiên truyện: sáng tạo tình huống, gợi không khí, miêu tả tâm lí, dựng đối thoại
3 Thái độ:
-Trân trọng cảm thông trước khát vọng hạnh phúc của con người; biết ơn cách mạng đã đem
lại sự đổi đời cho những người nghèo khổ, nạn nhân của chế độ cũ
B Phương pháp thực hiện
- Gợi mở, phát vấn, thảo luận nhóm, thuyết giảng
C Phương tiện thực hiện:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Đọc SGK, SGV, TLTK, soạn giáo án
- Phương án tổ chức lớp học, nhóm học: phát vấn, đàm thoại với cá nhân, tập thể, thảo luận nhóm…
2 Chuẩn bị của học sinh:
Đọc SGK, TLTK để củng cố kiến thức cũ và chuẩn bị bài học theo HDHB
D Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ(4ph): Tóm tắt truyện Vợ chồng A Phủ, phân tích diễn
biến tâm lí của nhân vật Mị trong đêm cứu A Phủ
3 Giới thiệu bài mới:
Giới thiệu bài: Phát xít Nhật bắt nhân dân ta nhổ lúa trồng đay nên chỉ trong vài tháng đầu năm 1945, từ Quảng Trị đến Bắc Kì, hơn hai triệu đồng bào ta chết đói Nhà văn Kim Lân đã kể với ta một câu chuyện bi hài đã diễn ra trong bối cảnh ấy.
Hoạt động 1: Tổ chức
tìm hiểu chung
GV yêu cầu 1 HS đọc
phần Tiểu dẫn (SGK) và
nêu những nét chính về:
1) Nhà văn Kim Lân
HS dựa vào phần
Tiểu dẫn
và những hiểu biết của bản thân để trình bày
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả: (1920- 2007)
-Tên khai sinh: Nguyễn Văn Tài
-Quê: làng Phù Lưu, tỉnh Bắc Ninh
-Kim Lân là cây bút truyện ngắn
-Thế giới nghệ thuật của ông thường là khung cảnh nông thôn, người nông dân
(Đặc biệt ông có những trang viết đặc
sắc về phong tục và đời sống thôn quê.
Trang 22) Xuất xứ truyện ngắn
Vợ nhặt
3) Bối cảnh xã hội của
truyện
GV sưu tầm thêm một số
tư liệu, tranh ảnh để giới
thiệu cho HS hiểu thêm
về bối cảnh xã hội Việt
Nam năm 1945
Kim Lân là nhà văn một lòng một dạ đi
về với "đất", với "người", với "thuần hậu nguyên thủy" của cuộc sống nông thôn).
-Ngoài viết văn ông còn làm báo,diễn kịch đóng phim
-Tác phẩm chính: Nên vợ nên chồng (1955), Con chó xấu xí (1962).
-Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2001
2 Xuất xứ truyện.
“Vợ nhặt” viết năm 1955 được in trong tập truyện
ngắn “Con chó xấu xí”(1962) Tiền thân của truyện là truyện dài “Xóm ngụ cư” - viết ngay sau Cách mạng tháng Tám nhưng đã mất bản thảo
Hoạt động 2: Tổ chức
đọc- hiểu văn bản
1-Yc HS đọc thầm và tóm
tắt tác phẩm
2- Qua phần tóm tắt ta có
thể chia bố cục như thế
nào?
-Gv hướng dẫn Hs chia
như sau:
a) Tràng đưa vợ về nhà
b) Tràng nhớ lại chuyện
gặp gỡ, làm quen dẫn
đến việc đưa người vợ
mới về nhà
c) Tâm trạng bà cụ Tứ khi
gặp nàng dâu mới
d) Cảnh sinh hoạt buổi
sáng sớm hôm sau ở gia
đình Tràng
-Tóm tắt diễn biến cốt truyện với những chi tiết chính
II Đọc- hiểu
1 Tóm tắt.
Anh Cu Tràng, là con bà cụ Tứ, ở xóm ngụ cư,
làm nghề kéo xe bò chở thuê- đã nhiều tuổi, thô kệch, có tính vừa đi vừa nói lảm nhảm như kẻ dở hơi Hai mẹ con ở trong một mái nhà tranh vắng teo, rúm ró
Giữa lúc trận đói kinh khủng đang diễn ra, người chết đói như ngả rạ, một lần kéo xe thóc cho Liên đoàn lên tỉnh, Tràng hò một câu vu vơ và được một cô gái chạy đến đẩy xe cho lại còn liếc mắt cười tít
Lần thứ hai, gặp lại, thị trông khác hẳn, gầy sọp đi, áo quần tả tơi như tổ đỉa Sau một vài câu trách móc, mời chào, thị ăn một chặp bốn bát bánh đúc do Tràng đãi và đồng ý làm vợ Tràng
Cả xóm ngụ cư ngạc nhiên khi thấy một người đàn bà xa lạ đi theo Tràng về Họ bàn tán, hân hoan lẫn ái ngại…
Về đến nhà, trời nhá nhem tối, vợ Tràng ra mắt mẹ chồng Cụ Tứ vừa mừng vừa tủi
Sáng hôm sau, bà mẹ chồng và nàng dâu mới quét dọn trong nhà ngoài sân.Trong bữa cơm – cháo loãng, chè cám – đón nàng dâu mới , bà cụ Tứ dự tính chuyện làm ăn, nói toàn chuyện vui, toàn chuyện sung sướng sau này
Ngoài đình, tiếng trống thúc thuế dồn dập Đàn quạ bay vù như mây đen Thị nói về chuyện Việt Minh phá kho thóc Nhật Tràng nhớ lại lá cờ
đỏ bay phấp phới trước đoàn người đói rầm rập kéo nhau đi trên đê Sộp hôm nào và tiếc ngẩn ngơ…
Trang 32 ? Dựa vào nội dung
truyện, hãy giải thích
nhan đề Vợ nhặt.
-GV gợi ý GV nhận xét và
nhấn mạnh một số ý cơ
bản
3
Nêu vấn đề: Nhà văn đã
xây dựng tình huống
truyện như thế nào?
? Em chỉ ra tình huống đó
độc đáo ở chỗ nào?
GV gợi ý, nhận xét và
nhấn mạnh những ý cơ
bản
?Em có nhận xét gì về
- Thảo luận và trình bày,
bổ sung
- Thảo luận và
theo những gợi
ý, định hướng của GV
2 Tìm hiểu ý nghĩa nhan đề Vợ
nhặt.
- Nhan đề “Vợ nhặt” thâu tóm giá trị nội dung tư tưởng tác phẩm
-Những thứ nhặt được thường là những
thứ không ra gì Thân phận con người
bị rẻ rúng như cái rơm, cái rác, có thể
"nhặt" ở bất kì đâu, bất kì lúc nào Người
ta hỏi vợ, cưới vợ, còn ở đây Tràng "nhặt"
vợ Đó thực chất là sự khốn cùng của hoàn cảnh.
- Trong thực tế "vợ" là sự trân trọng, người vợ là người xây tổ ấm Trong tác phẩm, gia đình Tràng từ khi có người vợ nhặt, mọi người trở nên gắn bó, quây quần, chăm lo, thu vén cho tổ ấm của mình.
- Như vậy, nhan đề Vợ nhặt vừa thể
hiện thảm cảnh của người dân trong nạn đói 1945, vừa bộc lộ sự cưu mang, đùm bọc và khát vọng hướng tới cuộc sống tốt hơn và niềm tin của con người trong cảnh khốn cùng
3 Tìm hiểu tình huống truyện.
Tình huống truyện độc đáo: Nhặt được vợ trong khi sự sống đang đặt bên bờ vực cái chết
a-Xóm ngụ cư - dòng người đói từ Nam
Định, Thái Bình lũ lượt đổ về, người chết như ngả rạ, người sống xanh xám vật vờ như những bóng ma, không khí chết chóc bao trùm Người sống, kẻ chết chỉ cách nhau một hơi thở trút
Trong khi đó, tiếng trống thúc thuế- như
lưỡi hái tử thần đặt kề mỗi sinh mệnh con người- vẫn không ngớt vang lên Đàn quạ săn xác người cứ lượn từng đàn như những đám mây đen Sự sống đang bị đặt sát mép bờ vực cái chết:
b -Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh
ấy, nhà văn đã kể lại câu chuyện Tràng
“nhặt vợ”, chuyện hai con người khốn đốn “nên vợ nên chồng” Lấy vợ là một trong những việc trọng đại nhất của đời người nên cần có những nghi lễ trang trọng… thì ở đây Tràng lại nhặt được vợ ngoài chợ như một mớ rau.
Trang 4tình huống truyện mà tg
đặt ra ở đây?
?Em hãy chỉ ra chỗ hợp lí
đó?
Vì nếu không đói khát thì
làm sao những người như
Tràng lấy nổi vợ
4 GV lần lượt nêu các
vấn đề
?Nhân vật Tràng được tác
giả giới thiệu ntn?Tràng
có vợ trong hoàn cảnh
nào?
? Việc nhặt được vợ của
Tràng đượv tg miêu tả
ntn? Tam trạng đầi tiên
của Tràng ntn?
? Em có cảm nhận gì về
cái chặc lưỡi của Tràng?
?Trên đường về nhà thái
độ của Tràng thay đổi
ntn?
GV có thể nói sơ về diễn
biến tâm trạng của Tràng
khi dẫn thị về nhà ra mắt
mẹ
?Tâm trạng của Tràng
trong buổi sáng hôm sau
ntn?
?Vì sao thị quyết định
theo không Tràng? Tính
cách của thị được tg miêu
tả ntn? Vì sao thị như
vậy?
?Trên đường về biểu hiện
- Thảo luận và
theo những gợi
ý, định hướng của GV
- Thảo luận và
theo những gợi
ý, định hướng của GV
Hơn nữa Tràng, một chàng ngụ cư xấu trai, nghèo rớt đến thân mình còn lo không nổi lại còn đèo bòng thêm “cái của nợ” trong niềm vui hớn hở, điều này khiến mọi người hết sức ngạc nhiên.
c- Tình huống truyện được xây dựng
vừa bất ngờ lại vừa hợp lí Qua đó, tác
phẩm thể hiện rõ giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo và giá trị nghệ thuật.
4 Tìm hiểu về diễn biến tâm trạng các nhân vật.
a) Nhân vật Tràng:
- Tràng là nhân vật có bề ngoài thô, xấu, thân phận lại nghèo hèn, mắc tật hay vừa đi vừa nói một mình,…
- Tràng "nhặt" được vợ trong hoàn cảnh đói khát
Ban đầu chỉ là chuyện đùa cợt, rồi sau khi đãi thị mấy bát bánh đúc, buông câu nói đùa rủ về với tớ ai ngờ thị về thật
-Mới đầu Tràng cũng lo( đói, đèo bòng)
nhưng rồi Tràng cũng chặc lưỡi “thôi kệ”
"Chậc, kệ", cái tặc lưỡi của Tràng bên ngoài là sự liều lĩnh, nông nổi, nhưng bên trong chính là sự khao khát hạnh phúc lứa đôi, điều mà với Tràng trong
hoàn cảnh bình thường thì chỉ là mơ ước.
Quyết định có vẻ giản đơn nhưng chứa đựng tình thương đối với người gặp cảnh khốn cùng.
-Trên đường về, Tràng không cúi xuống lầm lũi như mọi ngày mà "phởn phơ"khác
thường, "vênh vênh ra điều" Trong phút
chốc, Tràng quên tất cả tăm tối, "chỉ còn tình nghĩa với người đàn bà đi bên", và lần đầu tiên hưởng được cảm giác êm dịu khi đi cạnh cô vợ mới.
- Buổi sáng đầu tiên có vợ, Tràng biến đổi hẳn: "Hắn thấy bây giờ hắn mới nên người" Tràng có trách nhiệm và biết gắn
bó với tổ ấm của mình hơn
b) Người vợ nhặt:
- Thị theo Tràng trước hết là chạy trốn cái đói
- Cái đói đã làm thị trở nên chao chát,
Trang 5của thị ra sao?
? Thị ra mắt mẹ chồng
trong tư thế ntn? Em có
thể lí giải vì sao thị lại cố
gắng như vậy? Vì dù sao
với thị lúc này vẫn còn
hơn là sống bơ vơ vất
vưởng ngoài chợ.
? Sự thay đổi ở thị trong
buổi sáng hôm sau ntn?
Cảm nhận của anh (chị)
về diễn biến tâm trạng
nhân vật bà cụ Tứ- mẹ
Tràng (lúc mới về, buổi
sớm mai, bữa cơm đầu
tiên).
?Tg đã giới thiệu h/ả bà
cụ Tứ ntn?
?Diễn biến tâm trạng của
bà cụ tứ khi Tràng đưa
vợ nhặt về ra mắt mẹ?
?Sau đó bà xử ntn với
người con gái mà con trai
bà mới dẫn về?
? Trong bữa cơm đầu tiên
bà cụ Tứ nói những
chuyện gì?
- Thảo luận và
theo những gợi
ý, định hướng của GV
đanh đá, liều lĩnh, táo tợn
- Nhưng trên đường theo Tràng về, cái
vẻ "cong cớn" biến mất, chỉ còn người phụ nữ xấu hổ, ngượng ngừng và cũng đầy nữ tính (đi sau Tràng ba bốn bước, cái nón rách che nghiêng, ngồi mớm ở mép giường,…)
- Thị ra mắt mẹ chồng trong tư thế khép nép, và tâm trạng lo âu, băn khoăn, hồi hộp
- Buổi sớm mai, chị ta dậy sớm, quét tước, dọn dẹp, thị đã trở thành một người
vợ đảm đang, người con dâu ngoan tham
gia công việc nhà chồng một cách tự nguyện, chăm chỉ.
Người phụ nữ không tên tuổi, quê quán như "rơi" vào giữa thiên truyện để Tràng
"nhặt" làm vợ Từ chỗ nhân cách bị bóp méo vì cái đói, khi người phụ nữ này quyết định gắn sinh mạng mình với Tràng, thiên chức, bổn phận làm vợ, làm dâu đã được đánh thức Chính chị cũng
đã làm cho niềm hi vọng của mọi người trỗi dậy khi kể chuyện ở Bắc Giang, Thái Nguyên người ta đi phá kho thóc Nhật c) Bà cụ Tứ:
- Mợt người đàn bà già nua, ốm yếu, lưng khòng vì tuổi tác.
- Tâm trạng bà cụ Tứ:
+ Chưa hiểu chuyện: Rất ngạc nhiên + Khi hiểu ra : Mừng, vui, xót, tủi
Thương vì con trai phải lấy vợ nhặt, vì cơn đói to này mới lấy nổi vợ, thương cho người đàn bà khốn khổ cùng đường mới lấy đến con trai mình mà không tính đến nghi lễ cưới.
Tủi vì chưa hoàn thành bổn phận người
mẹ lo vợ cho con trai.
Lo vì đói, vợ chồn nó có sống qua nổi cái nạn đói này ko.
Nén vào lòng tất cả, Bà dang tay đón
người đàn bà xa lạ làm con dâu mình: "ừ,
thôi thì các con phải duyên, phải số với nhau, u cũng mừng lòng".
+ Bữa cơm đầu tiên đón nàng dâu mới
bà nói đến chuyện tương lai, bà cụ Tứ đã nhen nhóm cho các con niềm tin, niềm hi
Trang 6?Em cĩ nhận xét gì về bà
cụ Tứ?
5 Nêu vấn đề: Nhận xét
về nghệ thuật viết truyện
của Kim Lân (cách kể
chuyện, cách dựng cảnh,
đối thoại, nghệ thuật
miêu tả tâm lí ngân vật,
ngơn ngữ,…)
- Thảo luận và
theo những gợi
ý, định hướng của GV
vọng: "tao tính khi nào cĩ tiền mua lấy con gà về nuơi, chả mấy mà cĩ đàn gà cho xem".
Bà động viên các con bằng niềm tin lạc quan dân dã “ Ai giàu 3 họ, … sơng cĩ khúc …”
-Bà là một người mẹ cĩ tấm lịng nhân
hậu, bao dung, đầy hi sinh h/ả tiêu
biểu của người mẹ nghèo VN.
Người mẹ ấy đã nhìn cuộc hơn nhân éo
le của con thơng qua tồn bộ nỗi đau khổ của cuộc đời bà Dù ngạc nhiên hay xĩt thương đều xuất phát từ tình yêu thương Cũng chính bà cụ là người nĩi nhiều nhất
về tương lai, một tương lai rất cụ thể thiết thực với những gà, lợn, ruộng, vườn,
… Kim Lân đã khám phá ra một nét độc đáo khi để cho một “bà cụ” nĩi nhiều với đơi trẻ về ngày mai.
5 Tìm hiểu một số nét đặc sắc nghệ thuật.
+ Xây dựng tình huống truyện độc đáo + Cách kể chuyện tự nhiên, lơi cuốn, hấp dẫn
+ Dựng cảnh chân thật, gây ấn tượng: cảnh chết đĩi, cảnh bữa cơm ngày đĩi,… + Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế nhưng bộc lộ tự nhiên, chân thật
+ Ngơn ngữ nơng thơn nhuần nhị, tự nhiên
Hoạt động 3: Tổ chức
tổng kết- củng cố
-Yêu cầu HS: Hãy khái
quát lại bài học và tổng
kết trên hai mặt: nội
dung và hình thức
- Dựa vào gợi ý của
GV, suy nghĩ, xem lại tồn
phát biểu
III Tổng kết
+ Vợ nhặt tạo được một tình huống
truyện độc đáo, cách kể chuyện hấp dẫn, miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, đối thoại sinh động
+ Truyện thể hiện được thảm cảnh của nhân dân ta trong nạn đĩi năm 1945 Đặc biệt thể hiện được tấm lịng nhân ái, sức sống kì diệu của con người ngay bên
bờ vực thẳm của cái chết vẫn hướng về
sự sống và khát khao tổ ấm gia đình
4 Dặn dị học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: 2 phút
- Nhận xét chung tiết học
- Tiết sau: Soạn bài Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuơi
*Gía trị hiện thực thực sâu sắc :
Trang 7Phản ánh hiện thực đói khổ của người dân trước cách mạng Tố cáo tội ác kẻ thù đã đẩy người dân Việt Nam vào con đường cùng của sự đói khát, chết chóc, thê lương
* Gía trị nhân đạo cao cả :
- Viết về người nông dân với niềm đồng cảm, xót xa , day dứt Kim Lân còn phát hiện ở họ vẻ đẹp phẩm chất Mặc dù đói nghèo, cơ cực, mấp mé cái chết, họ vẫn cưu mang, giúp đỡ chia sẻ miếng cơm manh áo. Kim Lân thể hiện sự trân trọng đối với khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc, mái ấm gia đình và luôn hướng tới tương lai
Giáo án tuần 21
Tiết PPCT Tiết:63 Làm Văn:
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM, MỘT ĐOẠN TRÍCH VĂN XUƠI
Trang 8-A Mục tiờu bài học:
1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :
- Cú kỹ năng vận dụng cỏc thao tỏc phõn tớch, bỡnh luận, chứng minh, so sỏnh để làm bài văn nghị luận văn học
2 Veà kú naờng
- Biết cỏch làm bài văn nghị luận, hỡnh thành tri thức cơ bản về cỏch viết bài nghị luận vế một tỏc phẩm, đoạn trớch văn xuụi
3 Veà thaựi ủoọ: Giaựo duùc ý thửực để làm tốt văn nghị luận về một tỏc phẩm hay đoạn trớch
văn xuụi
B Phương phỏp thực hiện
- Gợi mở, phỏt vấn, thảo luận nhúm, thuyết giảng
C Phương tiện thực hiện:
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng Ngửừ vaờn 12.
- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch giaựo khoa
D Tiến trỡnh lờn lớp:
1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)
Em hóy nờu những nhận xột của mỡnh về đặc điểm của một tỏc phẩm văn xuụi?
Trả lời: Tỏc phẩm văn xuụi thường cú những đặc điểm riờng thể hiện ở những phương diện:
+ Cốt truyờn
+ Nhõn vật
+ Những chi tiết, sự kiện, biến cố …
+Cỏch kể chuyện
+ Ngụn ngữ nhõn vật và ngụn ngữ người kể chuyện
3 Giaỷng baứi mụựi:
Lụứi vaứo baứi : (2 phuựt)
Trong học kỡ một, chỳng ta đó học “Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ” Chỳng ta cũng đó tỡm hiểu những đặc trưng riờng của từng thể loại văn học Mỗi thể loại cú những đặc điểm riờng đũi hỏi người phõn tớch, bỡnh giảng phải chỳ ý nếu khụng sẽ hoặc lạc đề, hoặc phiến diện , Trong tiết học nầy, chỳng ta sẽ tỡm hiểu cỏch viết bài văn nghị luận về một tỏc phẩm, một đoạn trớch văn xuụi
-Bài mới:
Hoaùt ủoọng 1 :
Giaựo vieõn hửụựng daón
cho hoùc sinh tỡm hieồu
baứi:
Cho HS lần lượt tỡm
hiểu 2 đề trong SGK
- Nờu cỏc bước khi
tỡm hiểu một đề văn?
Hoaùt ủoọng 1:
(HS đọc SGK và trả lời câu hỏi trên)
Đặc sắc của kết cấu truyện:
Truyện gồm những cảnh khỏc nhau tưởng như rời rạc (cảnh van xin, đỳt lút, thuờ người đi thay, bị ỏp giải đi xem đỏ búng), nhưng thật ra đều tập trung biểu hiện chủ đề: bọn quan lại cầm quyền cưỡng
I Khỏi quỏt:
1/ Tỡm hiểu đề và lập dàn ý:
a) Đề 1: Phõn tớch truyện ngắn “Tinh
thần thể dục” của Nguyễn Cụng Hoan
* Tỡm hiểu đề:
- Thao tỏc chớnh: Phõn tớch
- Nội dung: Nội dung, nghệ thuật và ý
nghĩa của truyện ngắn “Tinh thần thể
dục”
- Tư liệu: Tỏc phẩm “Tinh thần thể duc”
của Nguyễn Cụng Hoan
Trang 9=>Thể loại (thao tác
chính), nội dung,
nguồn tư liệu
GV định hướng cho
HS lần lựơt tìm hiểu
các bước trong đề
- Để lập một dàn bài
chúng ta cần thực hiện
những bước nào?
=> Mở bài, thân bài,
kết bài
GV định hướng cho
HS tìm hiểu từng
phần
- Nêu yêu cầu của
phần mở bài?
- Em hãy cho biết
trong phần thân bài
chúng ta cần làm rõ
những vấn đề nào?
=> GV định hướng
cho HS phát hiện:
+ Đặc sắc của cốt
truyện
+ Mâu thuẫn và tính
chất trào phúng
truyện
+ Đặc điểm ngơn ngữ
truyện
=> GV chia nhĩm cho
HS thảo luận từng vấn
đề trong phần thân bài
Hoạt động 2
Đối với đề 2 cũng
bức dân chúng để thực hiện một ý đồ bịp bợn đen tối
Mâu thuẫn và tính chất trào phúng của truyện:
+ Việc xem đá bĩng vốn mang tính chất giải trí bỗng thành một tai hoạ giáng xuống người dân
+ Sự tận tuy, siêng năng thực thi lệnh trên của lí trưởng đã gặp phải mọi cách đối phĩ của người dân khốn khổ
- Đặc điểm của ngơn ngữ truyện:
+ Ngơn ngữ người kể chuyện:
rất ít lới, mỗi cảnh cĩ khoảng
2 dịng, như muốn để người đọc thiểu lấy ý nghĩa
+ Ngơn ngữ các nhân vật: lời đối thoại rất tự nhiên, sinh động, thể hiện đúng thân phận và trình độ của họ Ngơn ngữ của lí trưởng khơng mang kiểu cách hành chính nào cả
Qua ngơn ngữ các nhân vật, người đọc cĩ thể hình dung
đĩ là một xã hội hỗn độn
- Giá trị hiện thực và ý nghĩa phê phán của truyện: Tác già dùng bút pháp trào phúng để châm biếm trị lừa bịp của chính quyền Nội dung truyện khơng phải hồn tồn bia đặt
Để tách người dân khỏi ảnh hưởng của các phong trào yêu nước, thực dân Pháp đã bày ra các trị thể dục thể thao (đua
xe đạp, thi bơi lội, đấu bĩng đá) để đánh lạc hướng Do đĩ truyện cười ra nước mắt này
cĩ ý nghĩa hiện thực, cĩ giá trị châm biếm sâu sắc
H oạt động 2:
Trong Chữ người tử tù, tác gia sư đụng nhiều từ Hán Việt
* Lập dàn ý:
- Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn truyện
ngắn “ Tinh thần thể dục” của Nguyễn
Cơng Hoan
- Thân bài:
+ Đặc sắc của kết cấu truyện: Gồm
những cảnh khác nhau tưởng như rời rạc (cảnh van xin, đút lĩt, thuê người đi thay,
bị áp giải đi xem bĩng đá ), nhưng tất cả đều tập trung biểu hiện chủ đề: bọn quan lại cầm quyền cưỡng bức dân chúng để thực hiện một ý đồ bịp bơm đen tối
+ Mâu thuẫn và tính chất trào phúng truyện:
• Việc xem bĩng đá vốn mang tính chất
giải trí bỗng thành một tai hoạ giáng xuống người dân
• Sự tận tuỵ, siêng năng thực thi lệnh trên
của lí trưởng đã gặp phải mọi cách đối phĩ của người dân khốn khổ
+ Đặc điểm ngơn ngữ truyện:
• Ngơn ngữ người kể chuyện: Rất ít lời,
mỗi cảnh cĩ khoảng 2 dịng, như muốn để người đọc tự hiểu lấy ý nghĩa
• Ngơn ngữ các nhân vật: Lời đối thoại
giữa các nhân vật rất tự nhiên, sinh động, thể hiện đúng thân phận và trình
độ của họ Ngơn ngữ của lí trưởng khơng mang “ kiểu hành chính” nào cả .Qua ngơn ngữ các nhân vật, người đọc cĩ thể hình dung đĩ là một xã hội hỗn độn
+ Giá trị hiện thực và ý nghĩa phê phán của truyện: Tác giả dùng bút pháp trào phúng để châm biếm trị lừa bịp của chính quyền Nội dung truyện khơng phải hồn tồn bịa đặt Để tách người dân khỏi ảnh hưởng của các phong trào yêu nước, thực dân Pháp đã bày ra các trị thể dục, thể thao (đua xe đạp, thi bơi lội, đầu bĩng đá ) để đánh lạc hướng Do đĩ, truyện
“cười ra nước mắt” này cĩ ý nghĩa hiện thực, cĩ giá trị châm biếm sâu sắc
- Kết bài: Qua tác phẩm, cần thấy được
mối quan hệ giữa văn học và thời sự; văn học và sự thức tỉnh xã hội
b) Đề 2:
* Tìm hiểu đề:
Trang 10thức hiện các thao tác
như ở đề 1
Từ việc tìm hiểu 2 đề
ở trên GV cho HS
thảo luận để tìm hiểu
những tri thức cơ bản
về cách viết bài nghị
luận về một tác phẩm,
đoạn trích văn xuơi
Định hướng cho HS
lập dàn bài
cổ, cách nĩi cổ để dựng nên những cảnh tượng, những con người thời phong kiến suy tàn Vời giọng văn cổ kính trang trọng, tác giả nĩi đến những con người tài hoa, trọng thiên lương nay chỉ cịn
là vang bĩng của một thời
- Trong Hạnh phúc của một tang gia tác giả dùng nhiều từ, nhiều cách chơi chữ để mỉa mai, giễu cợt tính chất già dối, lố lăng, đồi bại của một
số người lẫn vào đám thượng lưu những năm trước Cách mạng tháng Tám
- Việc dùng từ, chọn giọng văn phải hợp với chủ đề của truyện, và thể hiện đúng tư tưởng tình cảm của tác giả
Hoạt động 3:
- Thao tác chính: So sánh, giải thích
- Nội dung: Sự khác nhau về từ ngữ và
giọng văn
- Tư liệu: Tác phẩm “Chữ người tử tù”
của Nguyễn Tuân và “Hạnh phúc của
một tang gia” trích “Số đỏ” của Vũ Trọng
phụng
* Lập dàn ý:
- Mở bài:
- Thân bài:
+ Sự khác nhau về từ ngữ:
• Tác phẩm “ Chữ người tử tù” của
Nguyễn Tuân: dùng nhiểu từ Hán Việt cố, cách nĩi cổ
=>Dụng nên những cảnh tượng, những con người thời phong kiến suy tàn
• Trong trích đoạn “Hạnh phúc của một
tang gia”: Dùng nhiều từ, nhiều cách chơi
=> Để mỉa mai giễu cợt tính chất giả dối,
lố lăng, đồi bại của xã hội “thượng lưu” ở thành thị những năm trước cách mạng tháng tám
+ Sự khác nhau về giọng văn:
• Tác phẩm “ Chữ người tử tù”: Giọng cổ
kính trang trọng => Nĩi đến con người tài hoa, trọng thiên
lương nay chỉ cịn là “vang bĩng” của
“một thời”
• Trích đoạn “Hạnh phúc của một tang
gia”: Giọng mỉa mai, giễu cợt.
=> Giả dối, lố lăng, đồi bại của xã hội
- Kết bài: Đánh giá chung sự khác nhau
về từ ngữ, giọng văn trong hai văn bản
2/ Đối tượng và nội dung:
a) Đối tương: Đa dạng
- Giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nĩi chung
- Một phương diện, một khía cạnh nội dung hay nghệ thuật
b) Nội dung:
- Giới thiệu tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuơi cần nghị luận
- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật theo định hướng của đề hoặc một số khía cạnh đặc sắc nhất của tác phẩm, đoạn trích
- Nêu đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích