Phân tích tố chất cần có của một nhà lãnh đạo thành công

Một số định nghĩa về lãnh đạo:  Lãnh đạo là "sự gia tăng ảnh hưởng lên khắp và bên trên sự tuân thủ máy móc các chỉ thị hằng ngày của tổ chức" Katz & Kahn, 1978, tr.528  Lãnh đạo được

PHÂN TÍCH TỐ CHẤT CẦN CÓ CỦA MỘT NHÀ LÃNH ĐẠO THÀNH

CÔNG

1 Định nghĩa về lãnh đạo

Có rất nhiều quan điểm định nghĩa về lãnh đạo “Gần như là có bao nhiêu người

cố gắng định nghĩa sự lãnh đạo thì cũng có bấy nhiêu định nghĩa về nó” (Stogdill, 1974) Một số định nghĩa về lãnh đạo:

 Lãnh đạo là "sự gia tăng ảnh hưởng lên khắp và bên trên sự tuân thủ máy móc các chỉ thị hằng ngày của tổ chức" (Katz & Kahn, 1978, tr.528)

 Lãnh đạo được thực hiện trong quá trình ở đó một hay một vài cá nhân thành công trong nỗ lực điều chỉnh và xác định hiện thực của những người khác." (Smircich & Morgan, 1982, tr 258)

 Lãnh đạo là "quá trình ảnh hưởng lên các hoạt động của một nhóm người có tổ chức nhằm đạt mục tiêu" (Rauch & Behling, 1984, tr 46)

 Lãnh đạo là quá trình làm cho điều mọi người cùng nhau thực hiện trở nên đầy

ý nghĩa để mọi người hiểu và tận tâm thực hiện." (Drath & Palus, 1994, tr 4)

 Lãnh đạo là "khả năng của một cá nhân ảnh hưởng, động viên và làm cho người khác có thể góp phần vào hiệu quả và thành công của tổ chức." (House

và đtg, 1999, tr 184)

 Lãnh đạo là “ Hành vi của một cá nhân… chỉ đạo các hoạt động của một nhóm người thực hiện một mục tiêu chung (Hemphilll & Coons, trang 7)

 Lãnh đạo là quá trình gây ảnh hưởng và dẫn đắt hành vi của cá nhân hay nhóm người nhằm hướng tới mục tiêu của tổ chức (Bách khoa toàn thư mở Wikipedia)

2 Phân tích các tố chất và kỹ năng của người lãnh đạo

Lãnh đạo được nghiên cứu theo nhiều góc độ khác nhau, phụ thuộc vào ưu tiên về phương pháp luận của nhà nghiên cứu và định nghĩa về lãnh đạo Hầu hết các nhà nghiên cứu chỉ giải quyết một phạm vi hẹp của chủ đề lãnh đạo Vì vậy, hầu hết các nhà nghiên cứu đều có chủ đề nghiên cứu khác nhau Một số phương pháp nghiên cứu phổ biến bao gồm tố chất lãnh đạo, hành vi lãnh đạo, quyền lực và ảnh hưởng Trong những năm gần đây, có nhiều nhà nghiên cứu đã kết hợp lồng ghép các phương pháp tiếp cận này, ví dụ điển hình là nghiên cứu về lãnh đạo uy tín

Phương pháp nghiên cứu về tố chất của người lãnh đạo là một trong những phương pháp tiếp cận đầu tiên trong nghiên cứu về lãnh đạo Phương pháp này chú trọng đến các tố chất của người lãnh đạo, ví dụ như: cá tính, động cơ, các giá trị và kỹ năng Cơ

sở của phương pháp này là giả định rằng một số người sinh ra đã là những người lãnh đạo tự nhiên, họ sinh ra đã có những tố chất mà người khác không có Các lý thuyết khởi đầu quy những thành công về quản lý là nhờ những khả năng phi thường, ví dụ như làm việc không biết mệt mỏi, trực giác sắc sảo, có khả năng tiên đoán và có năng lực thuyết phục rất giỏi Đã có hàng trăm nghiên cứu về tố chất được thực hiện từ những năm 1030 và 1940 để tìm hiểu những tố chất tiềm ẩn này Tuy nhiên những nỗ lực nghiên cứu đó đều không thể tìm ra bất kỳ tố chất nào nhằm đảm bảo cho sự lãnh đạo thành công Một lý do dẫn đến thất bại đó là xem xét chưa đúng mức với các biến

số tham gia trong chuỗi kết quả để có thể giải thích các tố chất đó ảnh hưởng như thế

nào đến đến kết quả lâu dài, ví dụ như hiệu quả hoạt động của nhóm hoặc sự thăng tiến của người lãnh đạo Phương pháp nghiên cứu chủ đạo đó là tìm hiểu mối tương quan giữa các tố chất của cá nhân người lãnh đạo và các tiêu chí cho sự thành công của người lãnh đạo và không phải tìm hiểu bất kỳ quá trình giải thích nào Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu được thiết kế phù hợp hơn trong những năm qua và các nhà nghiên cứu đã đạt được những bước tiến lớn khi phát hiện ra mối tương quan giữa các tố chất của người lãnh đạo, hành vi và hiệu quả lãnh đạo

Hình 1 Mối quan hệ kết quả giữa các loại biến số lãnh đạo chính

Sau khi được học tập và nghiên cứu môn học “Phát triển khả năng lãnh đạo” và khảo sát thực tế từ kết quả của một số nhà lãnh đạo cùng với sự thành công của tổ chức mà

họ đã và đang là nhà lãnh đạo của tổ chức đó, cụ thể là tại Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam với thành tựu 53 năm xây dựng và phát triển Cùng với sự phát triển của đất nước, 53 năm qua, ngành đo đạc và bản đồ Việt Nam đã lớn mạnh, phát triển không

Tố chất

và kỹ

năng của

người

lãnh đạo

Các kết quả thực hiện

Hành vi của người lãnh đạo

Các quá trình ảnh hưởng

Thái độ

và hành

vi của cấp dưới

Các biến

số tình huống

ngừng về nguồn nhân lực và năng lực công nghệ Các sản phẩm của ngành đã và đang tiếp tục là cơ sở phục vụ công tác quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ an ninh, quốc phòng Công tác đo đạc và bản đồ với truyền thống lâu đời đã để lại nhiều dấu ấn và thành quả quan trọng Ngành đo đạc và bản đồ đã được nhận Huân chương

Hồ Chí Minh và Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam được nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất cùng nhiều Huân, Huy chương khác mà Đảng và Nhà nước trao tặng Bộ trưởng Bộ TN&MT đã khẳng định, những phần thưởng và danh hiệu ấy thể hiện sự ghi nhận và đánh giá cao của Đảng và Nhà nước đối với sự đóng góp, cống hiến to lớn của tập thể, cá nhân tiêu biểu của ngành đo đạc và bản đồ Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Với trên 30 năm công tác, được làm việc qua 4 thời kỳ với 4 ông Cục trưởng cùng với sự thành công của họ, bằng kiến thức đã học

và liên hệ thực tiễn từ các Cục trưởng, tôi nhận thấy rằng để trở thành một lãnh đạo giỏi cần phải có các tố chất và kỹ năng sau đây:

2.2 Về tố chất cần có của nhà lãnh đạo

Một tổ chức thành công không thể không nói đến yếu tố nhà lãnh đạo với những tố chất cơ bản, cần có sau đây:

Một là: Sự hiểu biết và ham học hỏi

Người lãnh đạo không thể điều hành tốt nếu họ không hiểu biết gì về lĩnh vực hoạt động mà mình đang điều hành Ngoài những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực hoạt động của mình, người lãnh đạo còn phải đọc nhiều và luôn có tinh thần học hỏi để không ngừng nâng cao kiến thức, nhận biết và cập nhật những thông tin và tri thức mới Điều này giúp cho nhà lãnh đạo có một vốn kiến thức sâu rộng vừa hoàn thiện bản thân lại vừa có cái nhìn tổng thể để phát triển đơn vị Đặc biệt là với sự phát triển

nhanh chóng của lĩnh vực khoa học và công nghệ trên thế giới trong những năm gần đây, đặc biệt là ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ định vị vệ tinh, công nghệ bản đồ số, công nghệ Viễn Thám… đã làm thay đổi căn bản về công nghệ, chất lượng sản phẩm … nêu lãnh đạo không thường xuyên cập nhật, bổ sung kiến thức cho bản thân thì không thể điều hành tốt đơn vị theo chức năng nhiệm vụ Nhà nước giao

Hai là: Tầm nhìn và sự quyết đoán

Sự thành bại của một tổ chức phụ thuộc vào tài năng của nhà lãnh đạo bởi sự quyết đoán và tầm nhìn xa trông rộng của người lãnh đạo.Bởi xã hội luôn luôn có nhiều biến chuyển, xu thế phát triển thường xuyên có nhiểu mới mẻ đòi hòi nhà lãnh đạo phải có tầm nhìn chiến lược thực tế, hoạch định rõ ràng mục tiêu và những khó khăn, thuận lợi trước mắt để đưa ra kế hoạch thực hiện nhiệm vụ trong tương lai Nếu không có khả năng phán đoán tương lai thì sẽ rất khó để đưa ra tầm nhìn, chiến lược phát triển lâu dài của tổ chức Với tầm nhìn chiến lược tốt, tính quyết đoán trong mọi công việc sẽ giúp cho họ có những quyết định kịp thời và sáng suốt

Ba là: Dũng cảm và kiên trì

Một nhà lãnh đạo tốt không bao giờ đầu hàng khó khăn, thất bại mà quan trọng là họ biết đối mặt và dũng cảm vượt qua sự khó khăn, thất bại đó đồng thời để trải nghiệm thêm cho mình vốn tích lũy thiết thực về quản lý hay chiến lược hoạt động và phát triển của tổ chức Mọi thứ không phải lúc nào cũng dễ dàng và nhất là người đứng đầu nên biết chấp nhận thử thách và kiên trì, giữ vững ý chí cho đến khi nào thành công thì thôi Niềm hy vọng và lòng kiên trì, không ngại khó khăn là động lực lớn để phát triển tổ chức Thực tiến, qua hơn 50 năm hoạt động, các nhà lãnh đạo đã vượt qua nhiều khó khăn, gian khổ để thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ được giao, sẵn

sàng cung cấp đầy đủ các tư liệu, tài liệu đáp ứng cho các cuộc chiến tranh giành độc lập cũng như cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

2.2 Về kỹ năng cần có của nhà lãnh đạo

Có rất nhiều kỹ năng cần có để trở thành một nhà lãnh đạo ưu tú, ngoài yếu tố về ngoại hình, họ cần trang bị cho mình một số kỹ năng quan trọng sau đây:

Một là: Kỹ năng quản lý và lập kế hoạch

Đây là một kỹ năng không thể thiếu của nhà lãnh đạo Họ phải có tư duy, dự báo tốt

để xây dựng tầm nhìn chiến lược cho tổ chức, đồng thời cũng phải biết quản lý và lập

kế hoạch cho các mục tiêu mà tổ chức cần đạt tới Phải có được khả năng quản lý và lập kế hoạch, thì nhà lãnh đạo mới có thể duy trì, phát triển và thay đổi được tầm nhìn chiến lược khi cần thiết Thực tiễn cho thấy Cục đo đạc và bản đồ Việt Nam qua các thời kỳ đã xây dựng được kế hoạch, chiến lược phù hợp với hoàn cảnh của từng giai đoạn và đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của tổ chức Đặc biệt là để đáp ứng tốt cho

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đã xây dựng và được Thủ tướng

Chính phủ phê duyệt Phê duyệt “Chiến lược phát triển ngành Đo đạc và Bản đồ Việt Nam đến năm 2020” tại Quyết định số 33/2008/QĐ-TTg ngày 27 tháng 02 năm 2008.

Đây là cơ sở quan trọng nhất để nhà lãnh đạo xây dựng các chương trình, dự án, đề án cho Ngành đo đạc bản đồ Việt Nam

Hai là: Kỹ năng giao quyền hiệu quả

Nhà lãnh đạo phải biết phát hiện nhân tài - người có khả năng bổ sung những khiếm khuyết của cấp dưới Phân quyền và phân bổ công việc cho cấp dưới một cách hợp lý Bên cạnh đó, người lãnh đạo cần phải có chính sách đãi ngộ đặc biệt cho những

người giỏi, những người có công và những người dám đặt những mục tiêu vô cùng thách thức và tìm được giải pháp tốt để thực hiện nó

Trong thực tế tại Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, việc giao quyền trong lãnh đạo Cục được thực hiện bằng văn bản rõ ràng cho từng các nhân lãnh đạo Cục Đối với các tổ chức sự nghiệp trực thuộc thì Cục trưởng ra quyết định giao chức năng nhiệm

vụ trên tinh thần không chồng chéo nhiệm vụ để giúp Cục thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước do Bộ Tài nguyên và Môi trưởng giao

Ba là: Kỹ năng truyền cảm hứng

Người lãnh đạo phải biết cách truyền cảm hứng cho cấp dưới và sẽ nhận được những điều mong đợi khi khi lãnh đạo quan tâm nhiều đến họ Muốn trở thành nhà lãnh đạo giỏi, cần phải hiểu nhân viên của mình, biết lắng nghe và chia sẻ với cấp dưới chứ không phải chỉ biết ra lệnh và quát tháo Khi có vấn đề rắc rối, phải đặt mình vào hoàn cảnh cụ thể để từ đó có hướng giải quyết hợp tình hợp lý Đây là kỹ năng vô cùng quan trọng trong các kỹ năng cần có của lãnh đạo, có thể coi đây là nghệ thuật lãnh đạo

Bốn là: Kỹ năng giao tiếp

Nhà lãnh đạo phải có một kỹ năng giao tiếp tốt bằng cả văn nói và văn viết, vì điều

đó sẽ bộc lộ được khả năng nhiều mặt và có ảnh hưởng không nhỏ tới sự thành công của tổ chức Muốn thuyết phục được nhân viên tin mình, theo mình thì nhà lãnh đạo phải biết cách truyền đạt thông tin Muốn thúc đẩy tinh thần làm việc của nhân viên thì nhà lãnh đạo phải biết cách khuyến khích, động viên, hay muốn có các bản hợp đồng, nhà lãnh đạo cũng phải biết cách thương thuyết

Thực tiễn tại Cục Đo đạc và bản đồ Việt Nam đã và đang triển khai rất nhiều dự án Chính phủ, kể cả các dự án phục vụ cho viện trợ quốc tế cho Lào, Căm phu chia

Cụ thể là có một dự án viện trợ cho nước bạn được đề xuất từ năm 2006, nhưng vì nhiều lý do khách quan nên không thể triển khai được Năm 2011, được biết là nếu Việt Nam không viện trợ thì nước thứ 3 sẽ sẵn sàng triển khai dự án theo phương thức viện trợ không hoàn lại Tuy nhiên nếu để nước thứ 3 thực hiện dự án này thì sẽ

có một số vấn đề bất lợi cho Việt nam như sau:

+Vấn đề thứ nhất: Vai trò của Việt Nam với nước bạn bị ảnh hưởng;

+Vấn đề thứ hai: Sẽ có nhiều vấn đề nảy sinh về chanh chấp biên giới với nước bạn;

+Vấn đề thứ ba: Tình hữu nghị lâu đời giữa hai nước bị ảnh hưởng

Xuất phát từ nhận thức đó Cục trưởng Cục đo đạc và Bản đồ Việt Nam đã thuyết phục các cấp có thẩm quyền để các cấp hiểu được ý nghĩa quan trọng của dự án này đối với Việt Nam, kết quả là Chính phủ Việt Nam đã chấp nhập và đưa vào hiệp ước giữa hai nước để dự án này được triển khai từ năm 2012

3 Kết luận

Tục ngữ Việt Nam có câu: “Một người lo bằng một kho người làm”, như vậy là từ

xa xưa, với nền văn hoá còn lạc hậu, sản xuất hàng hoá chưa phát triển, chưa có sự phát triển của khoa học kỹ thuật tiên tiến thì từ thực tiễn cuộc sống, cha ông ta đã biết đúc kết và xác định vai trò quan trọng của người đứng đầu một nhóm người trong việc tổ chức thực hiện bất kỳ một việc gì đó trong đời sống xã hội Thực tiễn ngày nay, cho thấy người lãnh đạo có vai trò vô cùng quan trọng trong một tổ chức, có thể

nói họ là người quyết định sự tồn tại và phát triển của tổ chức Người lãnh đạo thực hiện tốt vai trò, vị trí của mình thì tổ chức sẽ luôn luôn thành công, phát triển bền vững và tất cả mọi người trong tổ chức sẽ được hưởng lợi cả về vật chất cũng như tinh thần Vì vậy để duy trì sự phát triển của tổ chức thì việc quan tâm đến công tác bồi dưỡng, đào tạo, phát triển đội ngũ lãnh đạo, quản lý ở các cấp là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng Cần phát hiện, lựa chọn các cá nhân có tố chất và kỹ năng lãnh đạo, quản lý tốt ở cấp dưới để đào tạo, bồi dưỡng làm nguồn cán bộ kế cận cho ở các cấp trong tổ chức

4 Liên hệ thực tiễn

Bản thân tôi là Giám đốc một tổ chức trực thuộc Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam, với hơn 10 năm làm công tác lãnh đạo, quản lý, tôi nhận thấy:

Về công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nói chung: Đơn vị tôi thường xuyên quan tâm đến công tác này Tại đơn vị có xây dựng các tiêu chí về vị trí việc làm cho từng cá nhân, từng nhóm để phục vụ cho công tác tuyển dụng nhân viên Trong thời gian thử việc, nhân viên mới tuyển dụng về đơn vị được tổ chức đào tạo ngay về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và ngoại ngữ, sau khi hết thời gian thử việc

sẽ được phỏng vấn nếu đạt yêu cầu thì mới được tuyển dụng chính thức

Về công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý: Tại đơn vị thường xuyên lựa chọn các cá nhân có đủ năng lực về chuyên môn, nghiệp vụ, có khả năng phát triển và

có phẩm chất đạo đức tốt… được đưa vào đối tượng “Quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý” và sẽ cử đi học các lớp nâng cao về năng lực lãnh đạo, quản lý, lý luận chính trị… Công tác này được thực hiện theo từng giai đoạn và hàng năm có thực hiện rà soát, bổ sung (hiện nay tại đơn vị đang thực hiện công tác đào tạo nguồn lãnh đạo,

quản lý giai đoạn 2011-2016) Bản thân tôi được quy hoạch vào chức danh phó Cục trưởng Cục Đo đạc và Bản đồ Việt Nam giai đoạn 202016 tại Quyết định số 11-QĐ/BCSĐTNMT ngày 27 tháng 4 năm 2011 của Bí thư Ban cán sự đảng Bộ Tài nguyên và Môi trường và đã được tham gia học các lớp đào tạo về Cao cấp lý luận chính trị, quản lý nhà nước

Vai trò của việc lựa chọn được những người có tố chất, phẩm chất và kỹ năng

để đào tạo phát triển nguồn cán bộ, quản lý cho tổ chức là rất quan trọng và rất khó khăn, bởi vì không phải lúc nào cũng lựa chọn được đúng đối tượng cần đào tạo Trong thực tế đã có không ít các tổ chức đã lựa chọn nhầm đối tượng để đào tạo, kết quả là khi đối tượng được trao quyền thì lại không đáp ứng được mục tiêu chung của

tổ chức, thậm chí còn gây hiệu quả nghiêm trọng

Tài liệu tham khảo

1- Bài giảng môn Phát triển khả năng lãnh đạo của Đại học Griggs

2- Giáo trình môn Phát triển khả năng lãnh đạo của Đại học Griggs

3- Giáo trình “Leadership in Organizations” của tác giả Gary Yukl

4- Website: tailieu.vn/xem-tai-lieu/phat-trien-kha-nang-lanh-dao.2108.html 5- Giáo trình môn Quản trị Hành vi tổ chức của Đại học Griggs

6- Giáo trình môn Quản trị đàm phán và giao tiếp của đại học Griggs Hoa Kỳ