GIÁO TRÌNH TRỒNG NẤM

Kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp - Kiến thức: + Mô tả được các bước tiến hành nhân giống cấp I, cấp II và cấp III; + Mô tả được cách chuẩn bị lán trại, làm giá thể, cấy giống, n

SỞ LAO ĐỘNG VÀ THƯƠNG BINH XÃ HỘI

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NGHỀ DƯỚI 3 THÁNG

NGHỀ: TRỒNG NẤM

Tiền giang, năm 2016

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NÔNG

Trình độ đào tạo: đào tạo thường xuyên (dưới 3 tháng).

Đối tượng tuyển sinh: Người lao động từ đủ 15 (mười lăm) tuổi trở lên, có trình

độ học vấn và sức khỏe phù hợp với nghề cần học

Số lượng môn học, mô đun đào tạo: 2

Bằng cấp sau khi tốt nghiệp: Chứng chỉ nghề.

I MỤC TIÊU ĐÀO TẠO

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ nghề nghiệp

- Kiến thức:

+ Mô tả được các bước tiến hành nhân giống cấp I, cấp II và cấp III;

+ Mô tả được cách chuẩn bị lán trại, làm giá thể, cấy giống, nuôi sợi, sơchế và bảo quản nấm rơm, nấm sò, nấm linh chi;

- Kỹ năng:

+ Thực hiện bố trí nhà xưởng; lựa chọn, vệ sinh, sử dụng các thiết bị,dụng cụ, vật tư, nguyên liệu nhân giống và nuôi trồng nấm đúng yêu cầu kỹthuật;

+ Chuẩn bị môi trường và cấy chuyền giống nấm theo đúng trình tự vàyêu cầu kỹ thuật;

+ Thực hiện các bước làm giá thể, cấy giống, theo dõi điều khiển sự pháttriển sợi nấm, chăm sóc, thu hái nấm và sơ chế, bảo quản nấm các loại nấm sò,nấm rơm, nấm mộc nhĩ, nấm linh chi theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹthuật;

+ Phát hiện kịp thời bệnh sinh lý, bệnh nhiễm ở nấm và tìm được biệnpháp khắc phục;

+ Xây dựng và thực hiện được kế hoạch sản xuất kinh doanh nấm

khó khăn, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.

2 Cơ hội việc làm

Sau khoá học, người học có thể tự tổ chức sản xuất nấm ở qui mô hộ gia

đình, nhóm hộ gia đình, hợp tác xã; làm việc tại các cơ sở nhân giống hoặc tạicác cơ sở sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu

II THỜI GIAN CỦA KHÓA HỌC VÀ THỜI GIAN THỰC HỌC TỐI THIỂU

1 Thời gian của khóa học và thời gian thực học tối thiểu

- Thời gian đào tạo: dưới 3 tháng

- Thời gian học tập: 6 tuần

- Thời gian thực học: 114 giờ

- Thời gian kiểm tra hết mô đun, ôn và kiểm tra kết thúc khoá học: 6 giờ

2 Phân bổ thời gian học tậptối thiểu

- Thời gian học tập: 120 giờ

- Thời gian thực học các mô đun đào tạo nghề: 114 giờ

+ Thời gian học lý thuyết: 24 giờ

+ Thời gian học thực hành: 90 giờ

III DANH MỤC MÔ ĐUN ĐÀO TẠO, THỜI GIAN VÀ PHÂN BỔ THỜI GIAN HỌC TẬP

Mã

Thời gian đào tạo (giờ)

Tổngsố

Trong đóLý

thuyết

Thựchành

Kiểmtra*

Mô đun bắt buộc

IV CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO

(Nội dung chi tiết tại các chương trình mô đun kèm theo)

V HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG CHƯƠNG TRÌNH DẠY NGHỀ TRÌNH ĐỘ NGHỀ DƯỚI 3 THÁNG

1 Hướng dẫn xác định danh mục các mô đun đào tạo nghề; thời gian, phân

bố thời gian và chương trình cho mô đun đào tạo nghề

Chương trình dạy nghề “Trồng nấm” được sử dụng cho các khóa dạy nghề

trình độ nghề dưới 3 tháng cho nông dân hoặc những người có nhu cầu họcnghề Khi học viên học đủ các mô đun trong chương trình này và đạt kết quảtrung bình trở lên tại kỳ kiểm tra kết thúc khóa học sẽ được cấp chứng chỉ sơ cấpnghề

Theo yêu cầu của người học, có thể dạy độc lập một hoặc dạy một số môđun (MĐ01, MĐ02, MĐ03) cho các học viên và cấp giấy chứng nhận học nghề

là đã hoàn thành các mô đun đó

Chương trình gồm 3 mô đun như sau:

- Mô đun 01: “Nhân giống nấm”: gồm 4 bài có thời gian đào tạo là 50 giờtrong đó có 10 giờ lý thuyết, 38 giờ thực hành và 2 giờ kiểm tra Mô đun trang

bị cho học viên các kiến thức về chuẩn bị nhà xưởng, dụng cụ, vật tư và cáchtiến hành nhân giống nấm các cấp Đồng thời mô đun cũng trình bày hệ thốngcác bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực hành khi kết thúc môđun Đây là một mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nhưng trọng tâm làthực hành Sau khi học xong mô đun này người học có thể sử dụng được các loạimáy móc, dụng cụ dùng trong nhân giống nấm; thực hiện được các bước côngviệc chuẩn bị môi trường nhân giống, cấy giống, nuôi sợi giống nấm cấp I, cấp

II và cấp III

- Mô đun 02: “Trồng nấm rơm”: gồm 6 bài, được giảng dạy trong thời gian

70 giờ trong đó có 14 giờ lý thuyết, 52 giờ thực hành và 4 giờ kiểm tra Là môđun chuyên môn nghề, mang tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hànhtrồng nấm rơm; nội dung mô đun trình bày các đặc điểm sinh học của nấm rơm,cách thực hiện chuẩn bị lán trại, dụng cụ, nguyên liệu để trồng nấm rơm, quytrình và cách tiến hành trồng nấm rơm trên rơm và trên bông hạt; cách phòng trừsâu bệnh và cách sơ chế, bảo quản nấm rơm Đồng thời mô đun cũng trình bày

hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực hành khi kếtthúc mô đun Học xong mô đun này, học viên có được những kiến thức cơ bản

về các bước công việc trồng nấm rơm trên nguyên liệu rơm và bông hạt và có kỹnăng thực hiện xử lý nguyên liệu, đóng mô, cấy giống, chăm sóc và thu hái nấmrơm theo đúng trình tự, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn; phát hiện và xử lýđược các hiện tượng sâu bệnh hại nấm rơm; sơ chế và bảo quản nấm rơm sauthu hoạch đảm bảo chất lượng và vệ sinh an toàn thực phẩm

- Mô đun 03: “Trồng nấm sò”: gồm 7 bài, được giảng dạy trong thời gian

70 giờ trong đó có 14 giờ lý thuyết, 52giờ thực hành và 4 giờ kiểm tra Mô đuntrình bày khái quát đặc điểm sinh học của nấm sò, cách xây dựng lán trại, cáchchuẩn bị các dụng cụ phục vụ cho việc trồng nấm sò; trình bày quy trình và cáchtiến hành trồng nấm sò trên nguyên liệu mùn cưa, rơm và bông hạt; phươngpháp phòng trừ sâu bệnh và cách sơ chế, bảo quản nấm sò Đồng thời mô đuncũng trình bày hệ thống các bài tập, bài thực hành cho từng bài dạy và bài thực

hành khi kết thúc mô đun Đây là một mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thựchành nhưng trọng tâm là thực hành Học viên sau khi học xong mô đun có đượcnhững kiến thức cơ bản về cách trồng nấm sò và kỹ năng thực hiện các bướccông việc trong quy trình trồng nấm sò

2 Hướng dẫn kiểm tra kết thúc khoá học

TT Môn kiểm tra Hình thức kiểm tra Thời gian kiểm tra

1 Kiến thức nghề Vấn đáp, trắc nghiệm Không quá 60 phút

2 Kỹ năng nghề Bài thực hành kỹ năng nghề 10 phút/học viên

3 Các chú ý khác

Chương trình dạy nghề “Trồng nấm” có thể tổ chức giảng dạy tại các địaphương hoặc các cơ sở dạy nghề Khi tổ chức giảng dạy các cơ sở đào tạo cầnmời các chuyên gia giỏi nghề cùng tham gia giảng dạy để chia sẻ kinh nghiệmvới người học, đồng thời tổ chức cho người học đi tham quan tại các cơ sở sảnxuất nấm thành đạt để làm quen và thấy được hiệu quả thiết thực mang lại củanghề sản xuất nấm Cũng có thể bố trí thời gian ngoại khoá để hoạt động vănhoá, văn nghệ, thể dục, thể thao,

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: Nhân giống nấm

Mã số mô đun: MĐ01 Nghề: Trồng nấm

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN NHÂN GIỐNG NẤM

Mã số mô đun: MĐ01

Thời gian mô đun: 50 giờ (Lý thuyết: 10 giờ ; Thực hành: 38 giờ;

Kiểm tra hết mô đun 2 giờ)

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN

- Vị trí: Mô đun Nhân giống nấm là mô đun chuyên môn nghề trongchương trình dạy nghề trình nghề dưới 3 tháng của nghề ”Trồng nấm”;được giảng dạy trước các mô đun khác của nghề Mô đun cũng có thểgiảng dạy độc lập theo yêu cầu của người học

- Tính chất: Nhân giống nấm là mô đun tích hợp giữa kiến thức và kỹ năngthực hành nhân giống nấm; được giảng dạy tại cơ sở đào tạo có đầy đủmáy móc, trang thiết bị cần thiết

II MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN

Học xong mô đun này người học có khả năng:

- Thực hiện bố trí nhà nhân giống hợp lý; lựa chọn, sử dụng, khử trùng, vệsinh các thiết bị, dụng cụ, vật tư, nguyên liệu nhân giống nấm đúng yêucầu kỹ thuật;

- Mô tả được các bước công việc nhân giống nấm cấp I, cấp II, cấp III theođúng quy trình và yêu cầu kỹ thuật;

- Thực hiện thao tác pha các dung dịch hóa chất, chuẩn bị môi trường nhângiống, cấy chuyền, nuôi sợi giống nấm cấp I, cấp II, cấp III theo đúng trình

tự và yêu cầu kỹ thuật;

- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác, trung thực

III NỘI DUNG CỦA MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian

Số

TT Tên các bài trong mô đun

Thời gian Tổng

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra*

1 Chuẩn bị nhà xưởng, dụng cụ, hoá

*Ghi chú: Thời gian kiểm tra được tính vào giờ thực hành

2 Nội dung chi tiết

Bài 1 Chuẩn bị nhà xưởng, dụng cụ, hoá chất dùng để

- Lựa chọn các thiết bị, dụng cụ, vật tư, nguyên liệu, hoá chất đúng yêu cầu

kỹ thuật để nhân giống;

- Sử dụng, khử trùng và vệ sinh các thiết bị, dụng cụ nhân giống nấm theođúng quy định;

- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ

1 Yêu cầu về địa điểm xây dựng nhà nhân giống nấm

2 Yêu cầu về kết cấu đối với nhà nhân giống nấm

2.1 Phòng pha chế môi trường

2.2 Phòng đệm, phòng cấy giống nấm

2.3 Phòng nuôi sợi

2.4 Khử trùng, vệ sinh nhà nhân giống nấm

3.Thiết bị, dụng cụ chuyên dùng để nhân giống nấm

3.1 Thiết bị, dụng cụ chuyên dùng cho pha chế môi trường

3.2 Thiết bị, dụng cụ chuyên dùng để cấy giống nấm

3.3 Thiết bị, dụng cụ chuyên dùng cho nuôi sợi và bảo quản giống nấm

3.4 Vệ sinh các thiết bị, dụng cụ dùng trong nhân giống nấm

4 Vật tư, nguyên liệu, hóa chất chuyên dùng để nhân giống nấm

- Chọn được giống gốc, giống nấm cấp I đạt chất lượng;

- Thực hiện pha chế, khử trùng môi trường, cấy chuyền giống nấm cấp Itheo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật;

- Điều chỉnh được điều kiện môi trường khi nuôi sợi, bảo quản giống nấmcấp I đúng yêu cầu với từng loại giống nấm;

- Phát hiện và xử lý giống nấm cấp I bị nhiễm kịp thời và an toàn;

- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ

1 Quy trình nhân giống nấm cấp I

2 Cách tiến hành

2.1 Giống gốc

2.2 Nguyên liệu làm môi trường

2.3 Thu dịch chiết

2.4 Pha chế môi trường cấp I

2.5 Tiệt trùng môi trường nhân giống nấm cấp I

2.6 Cấy chuyền giống nấm cấp I

2.7 Nuôi sợi giống nấm cấp I

2.8 Bảo quản giống nấm cấp I

Bài 3 Nhân giống nấm cấp II Thời gian: 15 giờ Mục tiêu

- Mô tả được các bước công việc nhân giống nấm cấp II theo đúng quytrình;

- Chọn được giống nấm cấp I, cấp II đạt chất lượng;

- Thực hiện pha chế, khử trùng môi trường, cấy chuyền giống nấm cấp IItheo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật;

- Điều chỉnh được điều kiện môi trường khi nuôi sợi, bảo quản giống nấmcấp II đúng yêu cầu với từng loại giống nấm;

- Phát hiện và xử lý giống nấm cấp II bị nhiễm kịp thời và an toàn;

2.4 Tiệt trùng môi trường nhân giống nấm cấp II

2.5 Cấy chuyền giống cấp II

2.6 Nuôi sợi giống nấm cấp II

2.7 Bảo quản giống nấm cấp II

Bài 4 Nhân giống nấm cấp III Thời gian: 22 giờ Mục tiêu

- Mô tả được các bước công việc nhân giống nấm cấp III theo đúng quytrình;

- Chọn được giống nấm cấp II, cấp III đạt chất lượng;

- Thực hiện làm và khử trùng môi trường, cấy chuyền giống nấm cấp IIItheo đúng trình tự và yêu cầu kỹ thuật;

- Điều chỉnh được điều kiện môi trường khi nuôi sợi, bảo quản giống nấmcấp III đúng yêu cầu với từng loại giống nấm;

- Phát hiện và xử lý giống nấm cấp III bị nhiễm kịp thời và an toàn;

- Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ

1 Quy trình nhân giống nấm cấp III

2 Cách tiến hành

2.1 Chuẩn bị giống nấm cấp II

2.2 Làm môi trường nhân giống nấm cấp III

2.3 Tiệt trùng môi trường nhân giống nấm cấp III

2.4 Cấy chuyền giống nấm cấp III

2.5 Nuôi sợi giống nấm cấp III

2.6 Bảo quản giống nấm cấp III

3 Vận chuyển giống nấm cấp III

IV ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Tài liệu giảng dạy: Giáo trình dạy nghề mô đun “Nhân giống nấm” trong

chương trình dạy nghề trình độ dưới 3 tháng của nghề “Trồng nấm” Tài liệuphát tay cho học viên

2 Điều kiện về thiết bị dạy học và phụ trợ: Máy tính, máy chiếu, băng video về

các thao tác nhân giống nấm các cấp, hình ảnh các loại giống nấm

3 Điều kiện về cơ sở vật chất: Phòng học lý thuyết có trang bị bảng, phấn, máy

chiếu projector, máy vi tính, màn hình Phòng thực hành được bố trí phù hợptheo dây chuyền, có trang bị đầy đủ thiết bị, dụng cụ, nguyên liệu, hoá chất dùngcho nhân giống nấm

4 Điều kiện khác: bảo hộ lao động; nhân viên phục vụ, trợ giúp cho giáo viên

trong quá trình giảng dạy thực hành

V PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG ĐÁNH GIÁ

1 Phương pháp đánh giá

Thực hiện theo Quy chế thi, kiểm tra và công nhận tốt nghiệp trong dạynghề hệ chính quy, ban hành kèm theo Quyết định số 14/2007/QĐ-BLĐTBXH,ngày 24 tháng 5 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xãhội Đây là một mô đun tích hợp giữa lý thuyết và thực hành, vì vậy khi đánhgiá cần lưu ý:

- Đánh giá kết quả học tập là sự tích hợp giữa lý thuyết và thực hành,nhưng trọng tâm là thực hành, thông qua hệ thống các bài thực hành kỹ năngtrong từng bài dạy và bài thực hành khi kết thúc mô đun

- Học viên phải hoàn thành tất cả các bài kiểm tra định kỳ trong quá trìnhhọc tập và bài kiểm tra kết thúc mô đun

2 Nội dung đánh giá

- Kiến thức: Các bước công việc trong quy trình nhân giống nấm các cấp,

các tiêu chí nhận biết giống nấm các cấp đạt yêu cầu Yêu cầu của nhà nhângiống nấm; vai trò từng thiết bị, dụng cụ, các loại vật tư, nguyên liệu, hóa chất

sử dụng trong quá trình nhân giống

- Kỹ năng: Vệ sinh và khử trùng nhà xưởng, thiết bị, dụng cụ, vật tư,nguyên liệu để nhân giống nấm Thực hiện các bước pha chế, khử trùng môitrường nhân giống nấm, thao tác cấy chuyền giống nấm và kiểm tra, tuyển chọngiống nấm các cấp

- Thái độ: Có ý thức học tập tích cực, tham gia học đầy đủ mô đun Cẩnthận và kỹ lưỡng trong quá trình vệ sinh, sát trùng các dụng cụ nhân giống nấm

VI HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN MÔ ĐUN

1 Phạm vi áp dụng chương trình

- Chương trình mô đun “Nhân giống nấm” áp dụng cho các khóa đào tạonghề dưới 3 tháng, trước hết là các khóa đào tạo nghề cho lao động nông thônđến năm 2020

- Chương trình mô đun “Nhân giống nấm” có thể sử dụng dạy độc lập hoặccùng một số mô đun khác (MĐ02, MĐ03) cho các khoá tập huấn hoặc dạy nghềdưới 3 tháng (dạy nghề thường xuyên)

- Chương trình này có thể áp dụng cho các địa phương trong cả nước

- Ngoài người lao động nông thôn, có thể giảng dạy nhằm nâng cao kiếnthức, kỹ năng nghề cho các lao động khác có nhu cầu

- Là mô đun thực hành đòi hỏi tỷ mỉ, cẩn thận, tránh các nguy hiểm khithao tác trên các thiết bị thanh trùng hay nồi hấp

2 Hướng dẫn một số điểm chính về phương pháp giảng dạy mô đun

- Phần lý thuyết: giáo viên cần sử dụng các mẫu vật, dụng cụ trực quan, môhình trong quá trình giảng dạy để người học nắm bắt những kiến thức liên quanmột cách dễ dàng

- Phần thực hành: chuẩn bị đầy đủ các trang thiết bị, dụng cụ, nguyên vậtliệu theo yêu cầu của các bài trong mô đun Giáo viên hướng dẫn mở đầu làmmẫu một cách chuẩn xác, học viên quan sát từng bước một theo thao tác mẫucủa giáo viên và sau đó thực hành theo nhiều lần để đạt đến kỹ năng thành thạo.Trong quá trình học viên thực hiện các thao tác giáo viên cần quan sát thật kỹ đểchỉ rõ những thao tác chưa chuẩn xác và uốn nắn kịp thời, đồng thời thảo luậnvới học viên về những thiệt hại mang lại do thao tác sai hoặc không chuẩn xác

3 Những trọng tâm chương trình cần chú ý: bài 2, bài 3, bài 4.

4 Tài liệu cần tham khảo

[1] Cục Khuyến nông và Khuyến lâm (2003), Khuẩn thảo học (dùng cỏ

nuôi nấm), Nhà xuất bản Nông nghiệp, Hà Nội.

[2] Lê Duy Thắng, Trần Văn Minh (2005), Sổ tay hướng dẫn trồng nấm,

Nhà xuất bản Nông nghiệp, TP Hồ Chí Minh

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN

Tên mô đun: Trồng nấm rơm

Mã số mô đun: MĐ02

Nghề: Trồng nấm

CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN TRỒNG NẤM RƠM

Mã số mô đun: MĐ02

Thời gian mô đun: 70 giờ (Lý thuyết: 14 giờ; Thực hành: 52 giờ;

Kiểm tra hết mô đun 4 giờ)

I VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN

- Vị trí: Mô đun Trồng nấm rơm là mô đun chuyên môn nghề trong chươngtrình dạy nghề trình độ dưới 3 tháng của nghề “Trồng nấm”; được giảng dạysau hoặc độc lập với mô đun “Nhân giống nấm”, giảng dạy độc lập với các

mô đun kỹ thuật trồng các loại nấm Mô đun cũng có thể giảng dạy độc lậptheo yêu cầu của người học

- Tính chất: Trồng nấm rơm là mô đun tích hợp giữa kiến thức và kỹ năngthực hành trồng nấm rơm; được giảng dạy tại cơ sở đào tạo hoặc tại địaphương có đầy đủ trang thiết bị và dụng cụ cần thiết

II MỤC TIÊU MÔ ĐUN

Học xong mô đun này người học có khả năng:

- Mô tả được các bước công việc trồng nấm rơm trên nguyên liệu rơm vàbông hạt;

- Thực hiện chuẩn bị lán trại, dụng cụ, vật tư; lựa chọn và xử lý nguyênliệu, đóng mô, cấy giống, chăm sóc và thu hái nấm rơm theo đúng trình tự,đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, an toàn;

- Phát hiện và xử lý kịp thời các hiện tượng sâu bệnh hại nấm rơm;

- Sơ chế và bảo quản nấm rơm sau thu hoạch đảm bảo chất lượng và vệsinh an toàn thực phẩm;

- Rèn luyện tính cẩn thận, chịu khó, tỉ mỉ

III NỘI DUNG MÔ ĐUN

1 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian

số

Lý thuyết

Thực hành

Kiểm tra *

1 Đặc điểm sinh học của nấm rơm 2 2

2 Chuẩn bị lán trại, dụng cụ trồng

nấm rơm

5 Sâu bệnh hại nấm rơm và biện