XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN cà PHÊ

Cà phê còn hàm chứa trong nó cảnhững ý nghĩa mang tính xã hội, bởi nó biểu thị đẳng cấp, phong cách của các cánhân, biểu thị nét văn hóa riêng của mỗi vùng, miền, mỗi dân tộc.Khác với nh

Niên khóa: 2012 – 2016 TP.HCM, tháng

11/2014

BỘ CÔNG THƯƠNGMÔN: CÔNG NGHỆ CHẾ BIẾN VÀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG TRÀ, CÀ PHÊ, CACAO

Tên đề tài:

MỤC LỤC

1 Lịch sử phát triển cà phê 5

1.1 Trên thế giới 5

1.2 Ở Việt Nam 6

2 Lợi ích khi sử dụng cà phê 7

3 Mục đích sử dụng 8

3.1 Thỏa mãn nhu cầu vật chất 8

3.2 Phương tiện trung gian của sự giao tiếp xã hội 8

4 Đối tượng thưởng thức cà phê xưa và nay 10

5 Xu hướng phát triển các vùng trồng cà phê và tình hình tiêu thụ ở Việt Nam và thế giới 11

6 Một số sản phẩm cà phê hiện nay trên thị trườnng 16

6.1 Cà phê rang xay 16

6.2 Cà phê hòa tan 17

6.3 Cà phê lon 21

7 Một số sự kiện quảng bá và thử cà phê 22

8 Khảo sát 26

TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

1 Lịch sử phát triển cà phê

1.1 Trên thế giới

Theo những di chỉ khảo cổ, những ghi chép của con người cpng lại cho đếnngày nay, Ethiopia là vùng đất khởi nguyên của cây cà phê Từ TK.IX đã có nhữngghi nhận ở đây và cho đến TK.XIV những người buôn nô lệ đã mang cà phê từEthiopia sang Ả Rập

Đến TK.XV, người ta mới biết rang cà phê lên và sử dụng làm đồ uống Càphê từ đây đã trở thành thức uống truyền thống của người Ả Rập

Từ đầu những năm 90, cà phê trở thành đồ uống phổ thông ở nhiều nước trênthế giới như Đức, Mỹ, Úc, cho đến ngày nay

Trên thế giới hiện nay có 75 nước trồng cà phê, trong đó có 51 nước xuấtkhẩu Đứng đầu thế giới về cả diện tích và sản lượng là Brazil, tiếp theo làColombia, Việt Nam,

1.2 Ở Việt Nam

Người Pháp đưa cà phê vào Việt Nam khoảng năm 1875, giống Arabica

Năm 1925, lần đầu tiên cà phê được trồng ở Tây Nguyên.Sau đó nhờ sự hỗ trợvốn từ quốc tế, diện tích trồng cà phê ngày càng gia tăng Đến năm 2000, Việt Nam

có khoảng 520.000ha cà phê, sản lượng đạt 800.000 tấn

Cho đến nay, sản lượng cà phê cả nước chiếm 8% sản lượng nông nghiệp,chiếm 25% giá trị xuất khẩu và là nước xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới,mang lại việc làm ổn định, thu nhập cao cho hàng triệu người góp phần ổn địnhkinh tế xã hội ở những vùng xa xôi hẻo lánh, dân tộc ít người…

Theo kế hoạch phát triển đến năm 2020, Việt Nam đã lên kế hoạch cắt giảm 13,5%diện tích, trong khi vẫn giữ sản lượng ổn định.

2 Lợi ích khi sử dụng cà phê

- Cà phê có thể giúp tăng năng lượng:trong cà phê có chứa cafein một loại chất

truyền dẫn kích thích ức chế thần kinh trong não, giúp hưng phấn não bộ

- Cà phê giúp đốt cháy mỡ thừa: Cafein là chất thường thấy trong tất cả các thực

phẩm giảm cân, bởi vì nó là một trong số ít những chất có khả năng hỗ trợ đốtcháy chất béo

- Cafein giúp cải thiện hoạt động thể chất: Cafein kích thích hệ thần kinh, khiến

hệ này phát tín hiệu đốt cháy tế bào mỡ, nhưng nó cũng làm tăng nồng độAdrenaline trong máu Đây là loại hóc môn giúp cơ thể thực hiện các hoạt độngthể chất cường độ mạnh

- Cà phê giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type II, bệnh Alzheimer, bệnh

Parkinson, bệnh Gout

- Uống cà phê giúp giảm rủi ro mắc các bệnh ung thư: Cà phê có thể bảo vệ cơ

thể chống lại hai loại bệnh ung thư : ung thư gan và ung thư đại trực tràng

- Cà phê không hề gây hại cho tim mạch mà giúp giảm nguy cơ bị đột quỵ: Tuy

rằng cafein làm tăng huyết áp, nhưng nồng độ nhỏ (3-4mg/Hg) và tình trạng này biến mất nếu uống cà phê thường xuyên

- Cà phê chứa chất chống oxi hóa: cà phê có thể tốt cho sức khỏe vì chứa một

lượng lớn chất chống oxi hóa Hầu hết cơ thể hấp thụ chất chống oxi hóa từ cà phê hơn là cả trái cây và rau củ cộng lại

3 Mục đích sử dụng

3.1 Thỏa mãn nhu cầu vật chất

Cà phê thõa mãn nhu cầu vật chất như là một

thứ đồ uống giải khát, gây hưng phấn cho hệ

thần kinh

3.2 Phương tiện trung gian của sự giao tiếp xã hội.

Ở bất kỳ xã hội nào, dù cổ sơ hay hiện đại, giao lưu trực tiếp giữa con người với con người cũng là một nhu cầu bức thiết Với ưu thế vừa thỏa mãn nhu cầu giảikhát, vừa tạo ra những hưng phấn cho hệ thần kinh con người, cà phê có sức quyến

rũ, thu hút kỳ lạ ở mọi xã hội dù ở địa vị hay tôn giáo nào Sức hấp dẫn, khả năng thu hút của cà phê đã khiến nó trở thành như là một phương tiện giao tiếp hữu ích của xã hội hiện đại

Trên thế giới hiện nay có hàng tỷ người uống cà phê mỗi ngày Cà phê đượcdùng ở khắp mọi nơi từ trong gia đình đến ngoài công sở, nơi công cộng; với đủcác thành phần, tầng lớp xã hội: từ các nhà lãnh đạo, nhà khoa học đến các nghệ sĩ,bác sĩ, thương gia và đến cả người dân bình thường nhất Thói quen uống cà phê

đã trở thành nét văn hóa của mỗi cá nhân, mỗi xã hội và mỗi dân tộc Ý nghĩa của

cà phê đối với cuộc sống con người, vì thế, không đơn thuần chỉ mang tính sinhhọc giống như các đồ uống thông thường, và cũng không đơn thuần chỉ là chất

kích thích hệ thần kinh con người như nó vốn có Cà phê còn hàm chứa trong nó cảnhững ý nghĩa mang tính xã hội, bởi nó biểu thị đẳng cấp, phong cách của các cánhân, biểu thị nét văn hóa riêng của mỗi vùng, miền, mỗi dân tộc.

Khác với những phương tiện giao tiếp cơ bản được sử dụng trong mọi xã hội

là ngôn ngữ và những hành vi, cử chỉ (phi ngôn ngữ), cà phê không phải là yếu tố

để con người có thể bộc lộ thái độ, tình cảm, trạng thái tâm lý với một người khác.Song, nhờ có cà phê mà con người, nhất là những con người sống ở các xã hội hiệnđại, mới có được khoảng thời gian bên nhau tâm tình, trò chuyện.Mối quan hệ giữangười với người từ đó được củng cố hoặc được thiết lập.Cũng nhờ những ly cà phê

mà nhiều người, cho dù trước đó chưa hề quen biết nhau, đã trở nên thân thiện, gắn

bó và có thể hợp tác với nhau.Đã có không ít các cuộc giao dịch, thương thuyết,đàm phán thành công, nhờ những đồng cảm có được từ ly cà phê sánh đặc, ấmnóng Cũng chẳng ít những hợp đồng kinh tế có giá trị được ký kết trong không khíthơm nồng của cà phê Cà phê không trực tiếp giải tỏa những căng thẳng và mệtmỏi của con người, nhưng hương vị quyến rũ của nó hòa quyện trong một khônggian rất đặc biệt mà nó gián tiếp tạo ra, lại khiến người ta có thể tĩnh tâm, thư giãn,tạm thoát ra khỏi những ồn ào, xô bồ của cuộc sống thường nhật, bước vào mộtkhông gian khác thực, bồng bềnh với những mơ ước và dự định

Với sự phong phú và đa dạng của các loại nguyên liệu cà phê, cùng với sự kếthợp của đủ loại phong cách, nghệ thuật pha chế, cà phê không những đáp ứng đượcmọi sở thích đa dạng cho người thưởng thức chúng mà còn là một động lực thúcđẩy trợ giúp con người tạo dựng nhiều kiểu loại không gian cà phê khác nhau, thỏamãn những nhu cầu giao tiếp cho nhiều nhóm xã hội khác nhau Không phải ngẫunhiên mà ngày nay, quán cà phê đã trở thành điểm hẹn của các cặp trai gái muốntìm hiểu nhau, điểm hẹn của những doanh nhân thành đạt; nơi gặp gỡ của các nhânviên văn phòng; nơi tụ hội của giới sinh viên; gặp gỡ của những người yêu thích

nhạc Trịnh, thích nhạc cổ điển, hoặc một dòng nhạc nào đó Cũng chẳng phải bỗngdưng mà những quán cà phê sách, cà phê hội họa, cà phê thú cưng, cà phê vườn, càphê ảnh lại mọc lên, ngày càng nhiều Thực tế, mỗi hàng quán cà phê thường baogiờ cũng nhằm vào một loại nhóm đối tượng khách nhất định, mà nghệ thuật phachế và không gian cà phê tương ứng chính là “thông điệp”, để những người cócùng tâm trạng, cùng sở thích, cùng địa vị xã hội tìm đến nhau, tụ họp với nhautrong mối quan tâm chung, hoặc cùng đồng cảm bởi chung sở thích.

4 Đối tượng thưởng thức cà phê xưa và nay

Ngày xưa cà phê rất đắt, chỉ có tầng lớp quý tộc hoặc những người giàu có mới được thưởng thức thứ đồ uống thơm ngon này Ngày nay, đông đảo người dùng có thể thưởng thức café với giá cả phù hợp với túi tiền.Thậm chí, có những người làmviệc ngay tại quán café thay vì làm việc tại văn phòng

Ngày nay, ở một số nước, người ta coi việc uống cà phê như một thức uống phổthông (loại cà phê có hàm lượng Cafein thấp) và ăn kèm bánh trái hoặc hoa quả

Ngày xưa người ta chỉ cần ra 1 cái quán cà phê bé góc đường (hay còn gọi là quán

cà phê cóc) gọi 1 ly cà phê đen nhỏ và ngồi ngắm những giọt cà phê tí tách nónghổi rơi từ phin cà phê Phin cà phê là một vật có cấu tạo thích hợp cho việc lọc càphê bột tạo thành một ly cà phê nóng có hương vị thật của từng loại cà phê Tỉ lệpha cà phê bột ngày xưa là 10% bắp rang để lấy độ keo và hương còn 90% là càphê thứ thiệt Hương vị cà phê còn tùy thuộc vào loại cà phê đó cộng thêm một sốhương vị riêng đặc biệt của từng nhà chế biến mang lại

5 Xu hướng phát triển các vùng trồng cà phê và tình hình tiêu thụ ở Việt Nam và thế giới

 Vùng trồng cà phê

Bảng 1: Diện tích trồng cà phê của Việt Nam theo tỉnh thành

Điện Biên 3.385 3.385 4.500

Nguồn: Bộ NN&PTNT, Sở NN&PTNT các tỉnh, Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam

 Biểu đồ một số khu vực trồng cà phê trong các năm vừa qua và mục tiêu năm 2020

CÁC KHU VỰC TRỒNG CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM NĂM 2014

CÁC KHU VỰC TRỒNG CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM MỤC TIÊU 2020

Theo các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê trong nước, diện tích gieo trồng cà phêtiếp tục tăng tại các khu vực chính Theo số liệu ước tính của Sở NN&PTNT, Bộ NN&PTNT, diện tích trồng cà phê nước ta năm 2013 vào khoảng 633.295 ha, tăng 3% so với năm ngoái (năm 2012 là 616.407 ha) và tăng 11% so với năm 2011 (571.000 ha) Chiếm khoảng 76% tổng diện tích trồng cà phê của cả nước là 3 tỉnh Đak Lak, Lâm Đồng

và Dak Nông (chủ yếu là mở rộng diện tích trồng cà phê Robusta) Diện tích trồng cà phê Arabica ước tính vào khoảng 42.000 ha, chiếm khoảng 6,6% tổng diện tích cà phê của cả nước.

Thời tiết thuận lợi là yếu tố giúp cây cà phê phát triển nhanh và ổn định năm 2013 Mặc

dù có những lo ngaij về thời tiết khô hạn những tháng dầu năm nay, nhưng mùa mưa đến sớm hơn dự kiến và những cơn mưa bắt dầu từ cuối tháng 3 tại các khu vực khô hạn ở Tây Nguyên là yếu tố quyết định của mùa vụ bội thu năm 2013 vì đây là thời gian quan trọng trong chu kỳ phát triển của cà phê nước ta.

Theo số liệu ước tính của sở NN&PTNT, Bộ NN&PTNT, diện tích trồng cà phê nước ta năm 2014 ước tính vào khoảng 653000 ha, tăng 2% so với năm 2013 (633000 ha) Tuy

nhiên, thực tế diện tích gieo trồng có thể vượt quá 660000 ha Sản xuất cà phê nước ta tăng đều đặn trong vòng 3 năm gần đây do 5 yếu tố chính:

+ Việc mở rộng diện tích trồng cà phê

+ Thời tiết tương đối thuận lợi ( đặc biệt vụ 2013)

rộng diện tích và thay thế cà phê già cỗi

 Tình hình tiêu thụ cà phê

 Tình hình tiêu thụ cà phê tại Việt Nam

Văn hóa cà phê và các cửa hàng bán lẻ cà phê tiếp tục lan nhanh tại Việt Nam với sự xuất hiện của các hãng cà phê lớn như Starbucks, Trung Nguyên, Highlands, Vinacafe, Gloria Jeans và the Coffee Bean Vừa qua, Hiệp hội cà phê-ca cao Việt Nam (VICOFA) và các thành viên đã tổ chức một sự kiện "Tháng giới thiệu, quảng bá sản phẩm, và uống thử cà phê" tại Hà Nội từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2013 nhằm quảng bá các thương hiệu cà phê của các nhà sản xuất trong nước và hỗ trợ phát triển thị trường tiêu thụ nội địa Tham gia sự kiện này có 7 doanh nghiệp cà phê là Vinacafe Biên Hòa, Minh Tiến, Nestlé, Mê Trang, Trung Nguyên, XNK 2/9 Đăk Lăk, và Thái Hòa.

Ảnh: Các sản phẩm cà phê của VICOFA tại Sự kiện Tháng giới thiệu, quảng bá

sản phẩm và uống thử cà phê (Nguồn: FAS USDA)

FAS USDA vẫn giữ mức dự báo về tiêu thụ cà phê trong nước của Việt Nam mùa vụ 2012/13 là 1,83 triệu bao tương đương 110 triệu tấn, chiếm 7% tổng sản lượng cà phê hàng năm; mùa vụ 2013/14 là 2 triệu bao tương đương 120 triệu tấn, tăng 10% so với mùa vụ trước Ngành bán lẻ cà phê phát triển cũng là yếu tố khiến tăng trưởng về tiêu thụ

cà phê trong nước tăng mạnh trong thời gian tới.Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia đứng đầu Châu Á về lượng tiêu thụ cà phê bình quân đầu người một năm, sau Nhật Bản (2,9 kg), Hàn Quốc (2,42 kg), Thái Lan (1,95 kg).

>> Tiêu thụ cà phê tại Việt Nam tăng trưởng nhanh nhất thế giới

Trong tất cả các sản phẩm cà phê mới được đưa ra thị trường tại Châu Á trong hai năm qua, cà phê xay, cà phê nguyên hạt Việt Nam chiếm khoảng 1/4 (23%) Con số này gấp bốn lần so với quá trình phát triển sản phẩm mới ở Trung Quốc (ước tính khoảng 6%) trong cùng kỳ, theo kết quả khảo sát của Công ty nghiên cứu thị trường Mintel.

Mỗi người Việt Nam tiêu thụ khoảng 1,15 kg cà phê một năm.

Xét về nhu cầu, Việt Nam chiếm 1/10 thị trường sản phẩm cà phê mới được ra mắt tại Châu Á Thái Bình Dương, đứng thứ 4 sau Hàn Quốc (15%), Nhật Bản (13%), Ấn Độ (11%).

“Thị trường bán lẻ cà phê Việt Nam đã đạt hơn 127 triệu USD năm 2008 và tăng lên khoảng 287 triệu USD năm 2012, chúng tôi dự đoán con số này sẽ tăng đến gần 574 triệu USD vào năm 2016″, báo cáo của Mintel nêu.

Ông Jonny – Chuyên gia Phân tích đồ uống toàn cầu của Mintel nhận định Việt Nam có kết cấu dân số vô cùng lý tưởng 89 triệu người phần lớn thuộc thế hệ trẻ có trình độ Tầng lớp trung lưu đang nổi lên nhanh chóng với khát vọng tiếp cận các thương hiệu quốc tế Thực tế cho thấy, dòng người xếp hàng dài trong ngày khai trương cửa hàng Starbucks tại TP HCM thể hiện nhu cầu tiềm tàng của thị trường này.

“Tuy nhiên, Việt Nam có sự khác biệt so với các quốc gia khác về nền văn hóa cà phê lâu đời và có đòi hỏi cao hơn về hương vị cà phê Chúng ta có thể tìm thấy cà phê pha phin tại khắp mọi nẻo đường của quốc gia này Kết quả thử nghiệm tại thị trường Việt Nam cho thấy xu thế tiếp theo của các thế hệ khách hàng là hướng đến văn hóa cà phê hiện đại, hợp thời và hòa nhập quốc tế”, ông Jonny nói.

Ngoài ra, người tiêu dùng Việt Nam đã hình thành khẩu vị, sở thích cho riêng mình trong khi nhiều nước khác ở Châu Á, thị hiếu cà phê còn chưa định hình rõ rệt.

“Chìa khóa để các thương hiệu cà phê lớn của quốc tế duy trì thành công lâu dài tại thị trường Châu Á chính là tạo được sự cân bằng, uyển chuyển và giảm bớt sự kiểm soát trong khi vẫn giữ được tinh hoa làm nên giá trị thành công toàn cầu của mình”, chuyên gia đồ uống của Mintel đưa ra kết luận.

Tiêu thụ trước đó:

Trong mùa vụ 2010/2011, sức tiêu thụ cà phê nội địa của Việt Nam đạt 1,3 triệu bao tương đương với 80.000 tấn hạt cà phê xanh Dự báo mùa vụ 2011/2012, con số này sẽ vào khoảng 1,5 triệu bao tương đương 90.000 tấn hạt cà phê xanh, chiếm khoảng 7% tổng sản lượng Mức tiêu thụ cà phê của người dân Việt Nam tăng lên khoảng 0,92kg/ 1 người/1 năm Tuy nhiên, con số này vẫn được coi là thấp so với các nước sản xuất cà phê khác.

Trong vài năm gần đây, sức tiêu thụ cà phê của người dân Việt Nam tăng lên đáng kể Rất nhiều quán nhãn hiệu cà phê đã được hình thành bao gồm cả phong cách phương tây (như Highland Coffee, Gloria Jean’s Coffees, Lee’s Coffee) và phong cách Việt (như Trung Nguyên, S-café) Rất nhiều quán cà phê internet, cà phê đọc sách, các quán cà phê kiểu mới đã được mở và trở nên phổ biến với những thanh niên từ 16 đến 22 tuổi và giới doanh nhân Điều này cung cấp nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng ở các độ tuổi khác nhau Dân số tăng lên khoảng 1% tương đương với khoảng 1 triệu người cũng góp phần vào việc tăng sức tiêu thụ cà phê tại Việt Nam.

Hình 1: Sức tiêu thụ cà phê trên đầu người tại một số quốc gia trong giai đoạn

2000 đến 2010

Nguồn: Tổ chức cà phê Quốc tế (ICO);

Cà phê pha sẵn đã đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong nước vì tính thuận lợi và tiết kiệm thời gian mà nó mang lại Một số cách chế biến cà phê khác như mô-ca, ca-pu- chi-nô hay espresso đã được những cửa hàng cà phê mang phong cách phương Tây giới thiệu cho người tiêu dùng Cà phê đóng hộp đang ngày càng trở nên phổ biến ở Việt Nam nhờ vào tính tiện lợi và sự dễ dàng trong việc phân phối và bảo quản.

Ảnh một số sản phẩm cà phê tại siêu thị Hà Nội