giải pháp hạn chế, ngăn chặn xu hướng phát triển của chủ nghĩa cá nhân cực đoan và phát huy tinh thần tập thể, tính cộng đồng sẵn có trong truyền thống văn hóa dân tộc ở việt nam hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ ------PHÂN PHỐI THU NHẬP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ Ở VIỆT NAM Đề tài: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ, NGĂN CHẶN XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA CÁ NH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ CHÍNH TRỊ

- -PHÂN PHỐI THU NHẬP TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ Ở

VIỆT NAM

Đề tài:

GIẢI PHÁP HẠN CHẾ, NGĂN CHẶN XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN CỰC ĐOAN VÀ PHÁT HUY TINH THẦN TẬP THỂ, TÍNH CỘNG ĐỒNG SẴN CÓ TRONG TRUYỀN THỐNG VĂN HÓA DÂN TỘC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Hồ Lê Phương Thảo 1 Chu Thị Huyền

2 Trần Thị Hường

3 Hồ Huy Lục

4 Phan Văn Khởi

5 Nguyễn Mạnh Hùng LỚP: K44 KTCT

Huế, 2013

A MỞ ĐẦU

ất nước Việt Nam đã từng chịu không biết bao nhiêu gian nan, khó khăn: giặc ngoại xâm, bão lụt, hạn hán, mất mùa đói kém… Cứ mỗi lần cùng nhau trải qua hoạn nạn khó khăn, nhân dân ta lại càng khắc sâu hơn tình đoàn kết dân tộc, tình hữu nghị cộng đồng Vậy mà ngày nay, dưới tác động của cơ chế thị trường và sự diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, tinh thần đoàn kết ấy đã mai một dần và có dấu hiệu của lòng ích kỉ, hẹp hòi, chủ nghĩa cá nhân Bác Hồ từng nói: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” Chủ nghĩa cá nhân chính là kẻ thù có sức tàn phá ghê gớm đối với đạo đức của mỗi người, đó là việc ngại khó khăn, gian khổ, ham hố địa vị, lối sống xa hoa, thiếu trách nhiệm, thiếu tự giác rèn luyện phấn đấu, thiếu tinh thần tập thể Đất nước ta đang trong thời kì đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, bên cạnh đa số cán bộ Đảng viên luôn có phẩm chất chính trị tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức lối sống cách mạng trong sáng, lành mạnh, vẫn còn một

bộ phận mang nặng chủ nghĩa cá nhân Xuất phát từ nhận định đó nghị quyết TW 6 khóa VIII đã chỉ rõ “tăng cường giáo dục, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, các tổ chức Đảng phải thường xuyên giáo dục, quản lí, kiểm tra cán

bộ, đảng viên viên về đạo đức lối sống Cán bộ Đảng viên phải tự giác rèn luyện đạo đức, lối sống cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, đề cao tinh thần đoàn kết chống chủ nghĩa cá nhân” Vì vậy muốn xây dựng một xã hội vững mạnh và phát triển thì chúng ta phải loại bỏ chủ nghĩa cá nhân trong tư tưởng mỗi con người, bởi chủ nghĩa

cá nhân thức sự là mối nguy hại đối với nhân cách mỗi con người, nó làm thái hóa biến chất về bản chất, làm mất đi tính chủ động rèn luyện, sáng tạo, đánh mất tinh thần tập thể, đồng đội, đồng chí mà trước kia ông cha ta đã có Bất cứ việc gì dù lớn hay nhỏ, muốn thành công trước hết phải dựa vào tình đoàn kết của các cá nhân trong một

tổ chức Như vậy, đối lập với thành công là thất bại, đối lập với chủ nghĩa tập thể là chủ nghĩa cá nhân, do đó nếu không muốn thất bại thì ngay từ bây giờ hãy loại bỏ chủ nghĩa cá nhân ra khỏi tư tưởng của mỗi chúng ta Xuất phát từ vấn đề trên, nhóm

chúng tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài: “giải pháp hạn chế, ngăn chặn xu hướng phát

triển của chủ nghĩa cá nhân cực đoan và phát huy tinh thần tập thể, tính cộng đồng sẵn có trong truyền thống văn hóa dân tộc ở Việt Nam hiện hay”

Đ

B NỘI DUNG

I Một số vấn đề lý luận về chủ nghĩa cá nhân cực đoan và tinh thần tập thể, cộng đồng

1 Chủ nghĩa cá nhân cực đoan

1.1 Quan niệm về chủ nghĩa cá nhân cực đoan

Bằng các cách tiếp cận khác nhau,ta có được những khái niệm khác nhau về chủ nghĩa cá nhân:

- Khái niệm chủ nghĩa cá nhân lần đầu tiên được các nhà xã hội Pháp theo đuổi học thuyết Saint- Simon sử dụng để mô tả cái mà họ tin là nguyên nhân của sự phân rã

xã hội Pháp sau cách mạng 1789

- Các nhà xã hội chủ nghĩa theo học thuyết của Saint-Simon lại nhìn nhận chủ nghĩa cá nhân là một hình thức của chủ nghĩa “vị kỉ” hoặc “vô chính phủ”, hay là sự bóc lột tàn nhẫn giữa con người với chính con người trong xã hội hiện đại

- Theo cách hiểu của các nhà tư bản phương Tây thì chủ nghĩa cá nhân được hiểu là: Chủ nghĩa cá nhân hay còn gọi là cá nhân chủ nghĩa là một thuật ngữ được sử dụng

để mô tả một cách nhìn nhận trên phương diện xã hội, chính trị hoặc đạo đức trong đó nhấn mạnh đến sự độc lập của con người và tầm quan trọng của tự do và tự lực của mỗi cá nhân

- C.Mác và Ăngghen lại có quan điểm đối lập, ông cho rằng chủ nghĩa cá nhân là

sự hủy hoại, chà đạp sự phát triển của đa số các cá nhân khác, chỉ có cộng đồng, chỉ có

xã hội thì mỗi cá nhân mới có phương diện để phát triển toàn diện, chỉ có trong cộng đồng mới có thể có tự do cá nhân

Những người theo chủ nghĩa cá nhân chủ trương không hạn chế mục đích và ham muốn cá nhân Họ phản đối sự can thiệp từ bên ngoài lên sự lựa chọn của cá nhân- cho

dù sự can thiệp đó là của xã hội, Nhà nước hoặc bất kì một nhóm hay thể chế nào khác Chủ nghĩa cá nhân có mối quan hệ phức tạp với chủ nghĩa vị kỉ (hiểu đơn giản là ích kỉ) Một số các nhà cá nhân chủ nghĩa lại tranh luận rằng, vị kỉ là

“tính tương đối của đạo đức” và mô tả tính ích kỉ là một bản chất tốt

Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói: “Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể Miễn là mình béo,

mặc thiên hạ gầy Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu như: lười biếng, suy bì, kiêu căng, kèn cựa, nhút nhát, lãng phí, tham ô Nó là kẻ thù hung ác của đạo đức cách mạng”

Dựa theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng

ta có thể rút ra rằng: Chủ nghĩa cá nhân cực đoan là một thuật ngữ dùng để mô tả một cách nhìn nhận trên phương diện xã hội, chính trị hoặc đạo đức, là một kiểu thế giới quan, nhân sinh quan trên cơ sở tuyệt đối hóa vai trò và lợi ích cá nhân, đề cao tự do

cá nhân, tách rời và đối lập, làm tổn hại đến lợi ích của cộng đồng, xã hội, trong đó

có lợi ích của chính cá nhân.

1.2 Nguồn gốc của chủ nghĩa cá nhân cực đoan

- Trong lịch sử nhân loại, chủ nghĩa cá nhân đã được hình thành dần dần cùng với

sự xuất hiện của chế độ tư hữu và việc phân chia xã hội thành giai cấp Chủ nghĩa cá nhân với những biểu hiện của nó xuất hiện từ thời Hy Lạp-La Mã; tuy nhiên, phải thời

kì phát triển phong trào hoá phục hưng và triết học khai sáng thì chủ nghĩa cá nhân mới trở thành luồng tư tưởng mạnh mẽ, mang tính cách mạng và làm khuynh đảo xã hội phương Tây truyền thống Chủ nghĩa cá nhân được coi là sản phẩm của xã hội tư bản và đã từng đóng vai trị tích cực trong sự phát triển của xã hội tư bản Lúc đầu, chủ nghĩa cá nhân xuất hiện như trạng thái đối lập với chế độ chính trị, nó nói đến tính độc lập của con người, sự nỗ lực vươn lên của cá nhân, quyền tự do, dân chủ của cá nhân trong lòng xã hội Ở thời kì này, con người cần có ý thức cá nhân, cần có những người dám nói lên chính kiến của mình cho dù điều đó trái với những gì mà cả xã hội đang tin theo, đó là chủ nghĩa cá nhân theo hướng tích cực Vì thế, chủ nghĩa cá nhân có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của lịch sử và sự tiến bộ của xã hội

- Khi xã hội xuất hiện lợi ích cá nhân đối nghịch, xung đột với lợi ích xã hội, cũng

là lúc chủ nghĩa cá nhân bắt đầu hình thành Chính sự xung đột đó đã bắt đầu nhen nhúm lên ngọn lửa cá nhân, sống vì cá nhân Chủ nghĩa cá nhân là sự đối nghịch giữa

cá nhân với xã hội, bắt lợi ích xã hội phục tùng lợi ích cá nhân, đặt lợi ích cá nhân lên tất cả Nhất là khi chủ nghĩa tư bản bắt đầu hình thành với những tích lũy về kinh tế và những món lời khổng lồ của số ít người đối lập với lợi ích của xã hội Tài sản của họ

có được dựa trên sự bóc lột sức lao động của những người công nhân Gần như toàn bộ của cải của xã hội được sở hữu bởi số ít người, còn phần đông những người lao động

trực tiếp tạo ra của cải lại không có gì trong tay vì thế đã nảy sinh những mâu thuẫn trong xã hội Số ít người nắm trong tay phần lớn của cải của xã hội vì muốn bảo vệ lợi ích của mình mà vi phạm vào lợi ích của xã hội, vì quyền lợi của mình mà xâm phạm quyền lợi của người khác, do đó đã hình thành nên chủ nghĩa cá nhân và chủ nghĩa cá nhân lúc này trở thành tiêu cực hay ta còn gọi là chủ nghĩa cá nhân cực đoan

- C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, chỉ có trong cộng đồng (với những người khác) thì mỗi cá nhân mới có những phương tiện để phát triển toàn diện những năng khiếu của mình Chỉ có trong cộng đồng mới có thể có tự do cá nhân Nhưng trong các xã hội trước chủ nghĩa xã hội, cá nhân chỉ phát triển trong khuôn khổ của giai cấp thống trị và trong chừng mực họ là những cá nhân của giai cấp ấy Sự phát triển của một thiểu số cá nhân đã chà đạp, hủy hoại sự phát triển của đại đa số cá nhân khác Một thiểu số cá nhân trong xã hội do nắm tư liệu sản xuất, lại nhân danh xã hội, nhân danh nhà nước, nhân danh cộng đồng nhưng thực chất chỉ là thứ “cộng đồng giả”, thống trị các cá nhân Vì vậy, ở các xã hội trước, cộng đồng là xiềng xích và các cá nhân đã chống lại cộng đồng

1.3 Biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân cực đoan

- CNCN cực đoan biểu hiện dưới nhiều hình thức, trong mọi khía cạnh, mọi lĩnh vực, nhưng tựu trung có thể thấy, người mang tư tưởng CNCN cực đoan là muốn mọi người vì mình, muốn mình là “trung tâm”, “trong đầu luôn thể hiện cái tôi là trên hết”

và không muốn ai hơn mình; đòi hưởng thụ, đòi thỏa mãn ham muốn cá nhân; không muốn khổ trước, sướng sau mọi người

- Bác Hồ đã chỉ ra “Họ yêu cầu hưởng thụ, yêu cầu nghỉ ngơi, họ muốn lựa chọn công tác theo ý thích cá nhân mình, không muốn làm công tác mà đoàn thể giao phó cho họ Họ muốn địa vị cao, nhưng lại sợ trách nhiệm nặng” từ những phân tích đó Bác cũng chỉ ra những ai như thế, những cá nhân có tư tưởng như vậy là bị CNCN thao túng “dần dần tinh thần đấu tranh và tính tích cực của họ bị kém sút, chí khí anh dũng và phẩm chất tốt đẹp của người cách mạng cũng kém sút; họ quên rằng tiêu chuẩn số một của người cách mạng là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng cho cách mạng” từ đó chúng ta thấy rằng trong nền kinh tế thị trường, những mặt trái của cơ chế

sẽ tác động vào mỗi người trong từng lúc, từng nơi, tác động vào mọi ngõ ngách cuộc

sống, nếu không có quan điểm lập trường vững vàng, thì không sao tránh khỏi, sẽ bị sa ngã là điều tất yếu

- CNCN cực đoan còn là thái độ kiêu ngạo, công thần, quan liêu, Bác chỉ ra: một

số ít đảng viên bị CNCN trói buộc…họ phê bình người khác mà không muốn người khác phê bình họ; họ không tự phê bình hoặc phê bình không thật thà, nghiêm chỉnh;

họ sợ tự phê bình sẽ mất thể diện, mất uy tín Họ không lắng nghe ý kiến của quần chúng, họ xem khinh những cán bộ ngoài Đảng Ta thấy, tự cá nhân những cán bộ như vậy đã đánh mất niềm tin của mọi người Bản thân những người đó tự xem mình cái gì cũng giỏi, xa rời quần chúng, không muốn học hỏi quần chúng, mà chỉ muốn làm thầy thiên hạ, họ mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh Những người như vậy còn tự cho mình được quyền hành động tự do, vô tổ chức, Bác nêu rõ: những đối tượng cán bộ như thế làm giảm sút niềm tin, ngăn trở sự nghiệp của Đảng, cản trở bước đi lên của Cách mạng Trong giai đoạn hiện nay, đó là tình trạng không chấp hành chỉ thị, nghị quyết, trên bảo dưới không nghe; hoặc mặc dù được phổ biến quán triệt vì sự nghiệp chung, tổng thể, nhưng khi thực hiện lại nửa vời, làm qua loa, đại khái, chiếu lệ

Như phân tích, CNCN có lúc biểu hiện một cách tinh vi, kín đáo, nhưng cũng có những lúc thể hiện một cách trắng trợn, lộ liễu, từ đó Bác nói: CNCN cực đoan nó làm cho một số cán bộ, đảng viên xa rời Đảng, thậm chí phá hoại chính sách, kỷ luật của Đảng; làm cho một số cán bộ, đảng viên tha hóa, mất phẩm chất, đạo đức Dẫn đến đẻ

ra hàng trăm thứ “bệnh nguy hiểm”: bè phái, quan liêu, mệnh lệnh, chủ quan, tham ô, lãng phí…dẫn đến mất lòng tin của dân đối Đảng, đối với chế độ

2 Tinh thần tập thể, cộng đồng

2.1 Quan niệm về tinh thần tập thể, cộng đồng

Tinh thần tập thể, cộng đồng là thuật ngữ dùng để mô tả bất cứ một cách nhìn nhận nào về mặt đạo đức, chính trị hay xã hội nếu như cách nhìn nhận đó nhấn mạnh đến sự phụ thuộc qua lại giữa con người với nhau và tầm quan trọng của tập thể chứ không phải là của từng cá nhân riêng rẽ Các nhà theo đuổi chủ nghĩa tập thể tập trung vào cộng đồng hoặc xã hội và tìm kiếm các cách sắp xếp ưu tiên sao cho các mục đích của

cả nhóm luôn được ưu tiên cao hơn các mục tiêu của từng cá nhân

Những kết quả nghiên cứu của G Hofstede thường được sử dụng làm khung cho những công trình nghiên cứu về các vấn đề văn hóa trong doanh nghiệp và quản lý kinh tế Khung đó đề ra một số yếu tố khiến cho các nền văn hóa dân tộc khác nhau Trong những yếu tố đó, yếu tố so sánh tính cá thể, tính cộng đồng có tầm quan trọng đặc biệt Hofstede xếp Bắc Mỹ và Tây Âu vào loại văn hóa đậm tính cá thể, các nước châu Á, châu Phi và Nam Mỹ vào loại đậm tính cộng đồng

 Cách hiểu khái niệm “Tính cộng đồng của người Việt” hiểu theo nghĩa rộng thông thường tiếng Việt, đó là ý thức và tình cảm gắn bó người tộc Việt với nhau (tức

là tính cộng đồng dân tộc Việt), là hệ thống tư tưởng yêu nước (Trần Văn Giàu) Theo nghĩa hẹp của bộ môn Nhân học văn hóa (Cultural anthropology), tính cộng đồng chỉ sự gắn bó với từng nhóm trong cộng đồng dân tộc lớn… (in-group: gia đình, thân tộc, tôn giáo…) gần như tính tập thể.

Không đi sâu vào lý luận, ta có thể xếp văn hóa Việt vào loại hình văn hóa đậm tính cộng đồng Cũng phải nhắc lại là khái niệm tính cộng đồng này của nhân học văn hóa chỉ sự gắn bó với những nhóm (in-group): như gia đình, làng, xã, tổ chức xã hội, tôn giáo… trong cộng đồng dân tộc lớn, với sự tin tưởng là sẽ được những nhóm ấy che chở cho sự gắn bó ấy Dù hiểu khái niệm tính cộng đồng theo nghĩa nào, cũng có thể

coi “tính cộng đồng” là một nét văn hóa Việt.

2.2 Biểu hiện của tinh thần tập thể, cộng đồng

Tính cộng đồng đặc trưng cho tinh thần đoàn kết tương trợ, tình tập thể hoà đồng, nếp sống dân chủ bình đẳng

Đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân: Hưởng ứng phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới”, với việc nhận thứcsâu sắc được rằng đây là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, là thời cơ thuận lợi để nâng cao đời sống, vật chất tinh thần cho nhân dân ở nông thôn thì nhiều hộ gia đình đã tự nguyện hiến đất để xây dựng đường giao thông và nhiều công trình quan trọng khác

2.3 Tinh thần tập thể, cộng đồng trong truyền thống văn hóa dân tộc Việt Nam

Các nhà nghiên cứu Việt Nam đều thống nhất là giá trị văn hóa chủ yếu của người Việt là tính cộng đồng với nghĩa là tinh thần cộng đồng dân tộc Xin điểm qua sự biến

diễn của tính cộng đồng Việt qua các thời kỳ lịch sử và dấu ấn tích cực hoặc tiêu cực của nó cho đến nay

Do địa lý, lịch sử, người Việt đã phải sớm tập hợp nhau chống thiên tai và ngoại xâm nên tính cộng đồng cao Tính cộng đồng này, qua hàng nghìn năm, được nuôi dưỡng bởi nhiều giá trị văn hóa tạo ra những truyền thống gắn bó người dân, có những yếu tố văn hóa này, như một nhà nghiên cứu Nhật nhận định: “Giống như gió; chúng

ta sống trong gió nhưng không nhìn thấy gió”

Phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập

tự chủ, tự cường, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc là những giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc Việt Nam Những giá trị này đã được giữ gìn, bảo lưu sáng tạo, và phát huy qua các thế hệ trở thành truyền thống văn hóa dân tộc, là cơ sở để liên kết xã hội và liên kết các thế hệ, tạo nên sức sống bất diệt của dân tộc Việt Nam

Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, truyền thống yêu nước và đại đoàn kết dân tộc đóng vai trò nền tảng và là động lực để chúng ta xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Vì vậy,

kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa tiêu biểu, truyền thống lịch sử tốt đẹp của dân tộc, bổ sung vào đó những nội dung mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước

vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh là yêu cầu hàng đầu đối với việc xây dựng nền văn hóa hiện nay

 Xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là một yêu cầu cần thiết trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế Phương hướng phát triển này vừa giữ gìn và phát huy được bản sắc và bản lĩnh văn hóa dân tộc, vừa tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại để phát triển không ngừng, đạt tới trình độ tiên tiến của các nước trong khu vực và thế giới

2.4 Ưu, nhược điểm của tính cộng đồng

 Ưu điểm

Ưu điểm của tính cộng đồng là dễ quy tụ được 1 tập thể đoàn kết, gắn bó để đạt được mục tiêu chung

Tính cộng đồng là 1 trong những bản tính nguyên thủy của con người Con người

từ thời "ăn lông ở lỗ" đã sống thành 1 cộng đồng, tập thể từ đó tạo điều kiện thuận lợi

cho việc truyền đạt các kĩ năng sinh tồn, kích thích cho quá trình tiến hóa Cũng từ đó

mà dần dần hình thành các mô hình xã hội từ dạng sơ khai cho đến phức tạp và phát triển cao như ngày nay

Cũng nhờ tính cộng đồng mà dân tộc Việt Nam dễ tập hợp thành 1 tập thể đại đoàn kết để bảo vệ và xây dựng đất nước từ thời kỳ các vua Hùng cho đến 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ

Cái được vô cùng lớn là giành và giữ được độc lập, qua cách mạng tháng Tám và hai cuộc kháng chiến Trong suốt lịch sử 3000 năm, có lẽ không bao giờ cộng đồng Việt cảm thấy gắn bó, hào hùng, bằng thời đó Đặc biệt từ những ngày khởi nghĩa tháng Tám 1945 đến đầu những năm 50: người Việt nói chung không còn cảm thấy hố

xa cách giàu nghèo, sang hèn, giai cấp Địa chủ hiến đất, tư sản hiến vàng, gái điếm đi làm cứu thương, kẻ cắp xung phong làm tự vệ, dân công tải gạo, tải đạn, nông dân chia

xẻ nhà với người tản cư, trong làng đêm ngủ không cần đóng cửa Tính cộng đồng Việt lên đến điểm cao qua mấy chục năm xương máu Trong giai đoạn này cũng hình thành nền văn hóa dân tộc, khoa học và đại chúng (gắn tri thức với đại chúng)

 Mặt trái của tính cộng đồng

Nếu quan niệm lệch lạc, không xác định được vai trò của yếu tố cá nhân và tập thể thì sẽ bị ngả sang lằn ranh phía bên kia, phía của những tác hại Một cộng đồng quá coi trọng tính tập thể thì yếu tố cá nhân bị lu mờ, vai trò và lợi ích của cá nhân bị gạt

bỏ để phục vụ tập thể

Những cá nhân nhợt nhạt xếp thành hàng đều nhau giống như một khu rừng chỉ

có riêng một loại cây, cây nào cũng có kích thước và chiều cao như nhau thì không phải là một khu rừng có hệ sinh thái và các sinh vật phong phú, tất sẽ chết yểu Bản chất của cuộc sống là sự đa dạng, Sự đa dạng không còn, tính sáng tạo cũng mất đi, kéo theo cả động lực phát triển

Một ví dụ tiêu biểu cho quan niệm sai lầm về tính tập thể là xã hội Việt Nam thời kỳ bao cấp Thời kỳ mà Nhà nước được xây dựng dựa trên các triết lý đi ngược với một trong số những bản năng căn bản của con người đó là ý muốn sở hữu Cá nhân không

có quyền sở hữu bất cứ thứ gì, dù là do công sức và năng lực của họ làm ra, quyền sở hữu thuộc về tập thể Không ai muốn cống hiến cho một xã hội mà người làm ít hưởng

quyền lợi bằng người làm nhiều, người kém năng lực hưởng ngang với người tài năng hơn, người lười bằng với người chăm, kẻ vô trách nhiệm bằng với người có tâm huyết Kết quả được hình thành là một xã hội ỳ ạch, trong đó những cá nhân vô trách nhiệm, lười biếng, bấu víu, níu kéo nhau, đùn đẩy nhau và nương tựa, lẩn trốn vào phía sau một tập thể mơ hồ và họ tự níu chân mình trên con đường tiến bộ Xét cho cùng cái tập thể được quan niệm sai lầm đã níu chân con người

II Thực trạng ở Việt Nam

Cái được của tính cộng đồng dân tộc Việt Nam là giành và giữ được độc lập, qua cách mạng tháng Tám và hai cuộc kháng chiến Trong suốt lịch sử 3000 năm, có lẽ không bao giờ cộng đồng Việt cảm thấy gắn bó, hào hùng, bằng thời đó Đặc biệt từ những ngày khởi nghĩa tháng Tám 1945 đến đầu những năm 50: người Việt nói chung không còn cảm thấy hố xa cách giàu nghèo, sang hèn, giai cấp Địa chủ hiến đất, tư sản hiến vàng, kẻ cắp xung phong làm tự vệ, dân công tải gạo, tải đạn, nông dân chia

xẻ nhà với người tản cư, trong làng đêm ngủ không cần đóng cửa Tính cộng đồng Việt lên đến điểm cao qua mấy chục năm xương máu Trong giai đoạn này cũng hình thành nền văn hóa dân tộc, khoa học và đại chúng (gắn tri thức với đại chúng)

Tiếc thay, trong giai đoạn này, Quá trình đổi mới, dưới tác động của nhiều nhân tố, trước hết là từ mặt trái của nền kinh tế thị trường, đã làm cho chủ nghĩa cá nhân phát triển với những biểu hiện ngày càng phức tạp, lấn át những chuẩn mực đạo đức của mỗi con người:

 Bệnh “xa dân” của cán bộ lãnh đạo

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường dạy: “Các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc đến các làng đều là công bộc của dân”, cán bộ là “người đầy tớ thật sự trung thành của nhân dân” Theo đó, đạo đức lớn nhất của người cán bộ cách mạng là hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Cho nên mọi biểu hiện xa dân, gây phiền hà khó dễ cho nhân dân là sự vi phạm nghiêm trọng đạo đức của người cách mạng, đó là một biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân nặng nề

Tệ nạn tham nhũng