Khái quát Mục đích của phần này là để cho bạn thành thạo quy trình kiểm tra và sửa chữa thiết bị điện đồng thời tìm hiểu các chức năng của hệ thống khởi động trên xe thông qua việc thực hiệ
Trang 1Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
• Những gợi ý khi tháo và lắp
• Những gợi ý khi đo và kiểm tra
Trang 2Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Khái Quát
Khái Quát
Chương này mô tả những kỹ năng cơ bản cần cho quy trình đại tu Khi bạn đã học về những kỹ năng này, bạn sẽ có thể thực hiện tất cả các quy trình đại
tu bằng cách tham khảo Hướng dẫn sửa chữa
(1/3)
Trang 3Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
-3-1 Những điểm kiểm tra để tháo và lắp các chi tiết
Chương này trình bày các mục được tô đậm như sau
(4) Bulông xiết biến dạng dẻo
Dùng bulông đặc biệt cho phép xiết đến mômen tiêu chuẩn
Bulông này được gọi là bulông xiết biến dạng dẻo
Các ống kim loại và ống cao su đươc bắt chặt với nhau bằng kẹp
Để tháo và nối các ống cao su, hãy chọn dụng cụ thích hợp và tiến hành đúng quy trình
Trang 4Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
2 Những điểm kiểm tra để đo và kiểm tra chi tiết
Chương này trình bày các mục được tô đậm như sau
(6) Tải trong ban đầu
Để tránh cho các vòng bi vi sai không bị gõ, một tải trọng ban đầu nào đó được sử dụng Hãy kiểm tra và điều chỉnh tải trọng này
(7) Kiểm tra nứt/ hư hỏng
Kiểm tra các chi tiết xem có vết nứt và hư hỏng không bằng phương pháp thấm thấu chất màu
(8) Vệ sinh/Rửa
(9) Kiểm tra bằng quan sát
(3/3)
Trang 5Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Thứ tự nới lỏng và xiết chặt Tránh làm rơi các chi tiết Khả năng làm việc Chú ý để lắp bulông
(1) Chi tiết có hình dạng chữ nhật (Nắp quylát)
Khi tháo, nới lỏng các bulông từ bên ngoài vào bên trong, khi lắp, xiết các bulông từ bên trong
Trang 6Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Bulông Nắp quylát
(2) Khi nới lỏng bulông cuối cùng, phương pháp trên có thể tránh cho hộp số không bị dịch chuyển
Bulông Nới lỏng bulông cuối cùng Hộp số
(3/5)
3 Khả năng làm việc
(1) Khi nới lỏng các bulông, nếu khối lượng của chi tiết tác dụng lên bulông, sẽ khó có thể nới lỏng bulông một cách nhẹ nhàng Hãy đỡ chi tiết bằng cách nhấc nó lên để loại bỏ lực tác dụng lên bulông Bulông mà trọng lượng của chi tiết không tác dụng lên có thể nới lỏng dễ dàng
(2) Khi lắp nhiều bulông, như các dầm của hệ thống treo, nếu chỉ xiết chặt hoàn toàn một phía sẽ làm cho phía bên kia không thẳng lỗ
Để tránh điều này, hãy gióng thẳng toàn bộ các
vị trí và xiết tạm trước khi xiết lần cuối cùng
Xiết bulông Dầm hệ thống treo
(4/5)
Trang 7H Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Nếu bulông được xiết trong điều kiện như vậy, áp lực chất lỏng sẽ tăng cao, nó có thể làm nứt các chi tiết
Khí nén Bulông Dầu hay nước
Khi nới lỏng những bulông được bôi keo phòng lỏng, lúc đầu sẽ nặng, nhưng khi keo phòng lỏng mất tác dụng, nó sẽ dễ nới lỏng hơn
1 Làm sạch
(1) Làm sạch bulông bằng chổi sắt và sau đó thổi sạch bằng khí nén để loại bỏ keo còn lại
(2) Làm sạch keo phòng lỏng bám ở lỗ bulông bằng dầu làm sạch Như khi làm sạch bulông, cuối cùng thổi khí nén để loại bỏ kéo phòng lỏng
• Do bulông cần xiết nhanh sau khi bôi, đừng quên chuẩn bị trước chi tiết cần lắp
• Có một vài loại keo phòng lỏng Hãy tuân theo Hướng dẫn sửa chữa để sử dụng đúng loại thích hợp
(2/2)
Trang 8Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
THAM KHẢO:
C ác loại keo phòng lỏng
1 Keo 1324 (Three bond 1324)
Đặc tính: Một loại keo phòng lỏng acrilic nó cứng lại khi
bị ép giữa các bề mặt của kim loại không có không khí
Khu vực sử dụng: Làm kín các ren Màu của keo: Đỏ
2 Keo 1344 (Loctite No.242) (Three bond 1344)
Đặc tính: Một loại keo phòng lỏng acrilic nó cứng lại khi
bị ép giữa các bề mặt của kim loại không có không khí
Khu vực sử dụng: Làm kín các ren Màu của keo: Xanh
(1/1) Puly
Hãy giữ chặt các chi tiết quay như các puly, do chúng sẽ quay theo hướng nới lỏng và xiết chặt khi tháo và lắp
Không giữ chắc những chi tiết như vậy sẽ làm
hư hỏng bulông hay khó có thể điều chỉnh và xiết đến mômen chính xác
Tùy theo vị trí của chi tiết, phương pháp giữ chắc là khác nhau
Hãy tham khảo hướng dẫn sửa chữa để biến quy trình
Một số phương pháp giữ:
• Giữ chi tiết bằng SST
• Giữ chi tiết bằng dụng cụ hay êtô
Puly bơm nước SST (Bộ cơlê chốt) Êtô
Trục cam Bánh răng cam (không có VVT-i)
(1/3)
1 Giữ các chi tiết bằng SST
• Bulông bắt puly trục khuỷu
Các chi tiết không thể giữ chỉ bằng SST B Cắm SST
A giữa các chi tiết cần giữ
SST-A: Dụng cụ giữ puly trục khuỷu SST-B: Tay giữ mặt bích
Trang 9Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
(1)Gióng thẳng vấu của SST bằng lỗ sửa chữa
và điều chỉnh khoảng cách để lắp SST lên puly
(2)Giữ SST, tháo và lắp puly bắt bulông
SST (Bộ cờlê chốt) Gióng thẳng lỗ
(2/3)
2 Giữ các chi tiết bằng dụng cụ hay êtô
Một số chi tiết được thiết kế để giữ trục tiếp bằng dụng cụ hay êtô
Các tấm nhôm
(3/3) Bulông xiết biến dạng dẻo
Các bulông xiết biến dạng dẻo mang lại lực ép dọc trục cao và ổn định, chúng được dùng làm bulông nắp quy lát và bulông nắp bạc trên một
(1/3)
Trang 10Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
THAM KHẢO:
Đặc tính của bulông xiết biến dạng dẻo
Xiết bulông trong vùng biến dạng đàn hồi, ở đó lực dọc trục và góc xoay của bulông tăng tỷ lệ thuận với nhau (Sơ đồ ) Sau đó kẹp ở vùng biến dạng dẻo, ở đó chỉ có góc xoay của bulông thay đổi còn lực dọc trục của nó giữ nguyên không thay đổi Phương pháp xiết này giảm sự không đồng đều của lực dọc trục so với góc xoay của bulông, và tăng lực dọc trục ổn định của bulông như trong sơ
đồ
Tính dẻo
Tính chất của vật liệu làm thay đổi hình dạng của
nó tương ứng với ngoại lực tác dụng, mà không phục hồi về hình dạng ban đầu khi lực ngừng tác dụng Tính chất này ngược lại so với tính đàn hồi, tính chất mà cho phép vật liệu trở về trạng thái ban đầu của nó Lực tác dụng vượt quá giới hạn dẻo sẽ tạo nên biến dạng dẻo
Tính đàn hồi
Tính chất của vật liệu làm thay đổi hình dạng của
nó tương ứng với ngoại lực tác dụng và trở về trạng thái ban đầu khi lực ngừng tác dụng Nếu vật liệu không còn trở về hình dạng ban đầu của nó do lực tác dụng lên nó vượt quá một ngưỡng nhất định, ngưỡng đó được gọi là giới hạn dẻo Lực tác dụng nhỏ hơn giới hạn dẻo tạo nên biến dạng đàn hồi
(1/1)
Dấu sơn
1 Phương pháp xiết bulông biến dạng dẻo
Phương pháp xiết bulông biến dạng dẻo khác với xiết bulông thông thường
(1)Bôi một lớp mỏng dầu động cơ lên ren và đầu bên dưới của bulông
(2)Lắp và xiết đều bulông, qua một vài lần
(3)Đánh dấu sơn lên từng bulông
Góc xiết thay đổi tùy theo vị trí
Hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa
(5)Kiểm tra vị trí của dấu sơn
(2/3)
Trang 11Hệ ống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
(1) Đo đường kính phần bị kéo giãn của bulông
Ở phần ren của bulông Bên dưới cổ bulông
(2) Đo chiều dài của bulông
Chiều dài toàn bộ Vùng đo
Vùng thắt lại tối đa
Vị trí mà ở đó có lắp keo làm kín và gioăng được dính chặt vào nhau
Những điểm liên quan đến việc tháo và lắp những chi tiết có keo làm kín và gioăng:
• Tháo các chi tiết đã dán
• Làm sạch keo và gioăng
• Bôi keo làm kín
(1/5)
Dao cạo Giẻ Keo làm kín
SST (Dụng cụ cắt keo cácte dầu)
Cácte dầu
Keo làm kín
1 Tháo các chi tiết đã dán
• Khi dùng dụng cụ cắt kéo cácte dầu
(1) Đóng thẳng SST (dụng cụ cắt kéo cácte dầu) vào
bề mặt lắp ghép của cácte dầu, thân máy.v
LƯU Ý:
Khi đóng SST vào bề mặt lần đầu tiên, cácte dầu dễ
bị méo Hãy đóng SST vào đều sao chp mép của SST tiếp xúc hết với bề mặt liên kết
(2) Để di chuyển SST theo chiều ngang, hãy gõ vào
nó dọc theo mặt vát nghiêng
(3) Dùng SST, tách bề mặt dán keo càng nhiều càng tốt và hãy tránh làm biến dạng cácte dầu
CHÚ Ý:
• Kiểm tra phần vít cấy trước khi đóng SST
• Khi đóng SST, cẩn thận trượt nó dọc theo cácte dầu mà không nậy vào bề mặt Làm hỏng bề mặt lắp ghép gây ra những trục trặc như rò rỉ dầu, nên hãy làm việc cẩn thận và tháo các chi tiết từng ít một
(2/5)
Trang 12Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
• Khi dùng búa nhựa hay tôvít dẹt
Tháo chi tiết bằng cách nậy hay đóng lên gân bằng búa nhựa hay tô vít dẹt
(3/5)
2 Phương pháp làm sạch keo và gioăng
Để đạt được hiệu quả cao, hãy làm sạch keo và gioăng cũ bám trên các chi tiết
(1)Lấy sạch chất bẩn và keo cũ bằng đá mài, dao cạo hay chổi
(2)Dùng dầu làm sạch để hỗ trợ việc lấy keo làm kín ra
(3)Lau sạch dầu còn lại bằng xăng trắng
Dao cạo
Đá mài Chổi
(4/5)
Trang 13Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa trước khi bôi Cũng như kiểm tra các vật bên ngoài trên bề mặt trước khi bôi
CHÚ Ý:
• Một số keo bị cứng lại ngay lập tức sau khi bôi, nên hãy lắp nhanh các chi tiết
• Không đổ dầu ít nhất 2 tiếng sau khi lắp
• Nếu chi tiết bị tháo ra hay rời ra sau khi bôi keo, hãy lau sạch hoàn toàn kéo và bôi lại
• Bôi keo sai vị trí hay quá ít có thể gây nên rò rỉ dầu
• Bôi quá nhiều keo có thể làm tắc đường dầu và lưới lọc
LƯU Ý:
Sấy nóng keo một chút sẽ làm cho nó dễ bôi hơn.
(5/5) THAM KHẢO:
2 Keo làm kín 1281 (Three bond 1281)
Đặc tính: Gioăng chất lỏng Silicon chịu dầu bánh răng
Đặc tính: Gioăng chất lỏng Silicon chịu dầu nước làm
mát tốt cho bơm nước làm mát
Khu vực sử dụng: Làm kín nước làm mát Màu của keo: Đen
4 Adhesive 1131 (Loctite No.518) (Three bond 1131)
Đặc tính : Gioăng lỏng acrylic nó cứng lại khi bị ép giữa
các bề mặt của kim loại không có không khí
Khu vực sử dụng: Làm kín đặc biệt cho một số kiểu
đặc biệt của hộp số tự động
Màu của keo: Trắng
(1/1)
Trang 14Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
lò xo theo hướng ngang
1 Đặt vị trí của trục cam sao cho nó có thể tháo
ra theo chiều ngang và chắc chắn rằng lực của lò xo xupáp tác dụng đều lên trục cam
2 Nới lỏng đều bulông các bulông bắt nắp bạc bằng cách xoay từng bulông từng ít một, và lặp lại quy trình này để tháo tất cả các bulông
LƯU Ý:
Vị trí của trục cam và thứ tự tháo của bulông bắt nắp bạc thay đổi tùy theo kiểu động cơ Hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa.
(1/1)
THAM KHẢO:
Đ ối với loại bánh răng cắt kéo
Trục cam loại bánh răng cắt kéo tách đôi bánh răng
bị động, giữa chúng có đặt một lò xo để loại bỏ khe
hở giữa bánh răng chủ động và bị động và giảm tiếng ồn bánh răng
Những điểm liên quan đến việc tháo và lắp trục cam
• Xiết bánh răng phụ bằng bulông
• Do khe hở trục trục nhỏ, hãy để trục cam nằm ngang
Thay trục cam
(1)Dùng bulông để bắt chặt bánh răng phụ vào bánh răng bị động và loại bỏ lực lò xo mà vận hành bánh răng phụ
(2)Quay bulông giữ bánh răng phụ thẳng lên trên để làm cho lực lò xo xupáp đều và đặt trục cam ở vị trí mà nó có thể tháo ra theo chiều ngang
GỢI Ý:
Vị trí đặt trục cam khác nhau tùy theo loại động cơ, nên hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa để biết thêm chi tiết
Bulông sửa chữa Trục cam Nắp bạc trục cam
(1/2)
Trang 15Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
-15-(3) Tháo nắp bạc theo đúng trình tự
Khe hở dọc trục của trục cam loại bánh răng cắt kéo là rất nhỏ, nên nếu trục cam bị nghiêng phần dọc trục có thể bị hỏng
GỢI Ý:
Thứ tự tháo nắp bạc khác nhau tùy theo loại động cơ, nên hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa để biết thêm chi tiết
Trục cam Bánh răng cắt kéo (Bánh răng phụ trục cam) Bánh răng bị động
Bulông sửa chữa Nắp quylát (4)Lắp theo trình tự ngược với khi tháo ra Hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa để biết quy trình
Bulông sửa chữa Phía bánh răng bị động Phía bánh răng chủ động Dấu cam - A
Dấu cam - B
(2/2) Phớt dầu
Phớt dầu được sử dụng để ngăn không cho rò rỉ dầu Không chọn đúng dụng cụ theo hình dạng của phớt dầu hay vị trí lắp có thể làm cho chi tiết
bị hỏng
Nhiều loại SST được sử dụng để tháo và lắp phớt dầu
Phớt dầu Động cơ Hộp số
Trang 16Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Những điểm để chọn SST như sau
(1).Chọn theo vị trí đóng Khi lắp chi tiết bên trong những chi tiết hình trụ hay trên trục, hãy chọn vị trí đóng sao cho
nó không làm hỏng các chi tiết
(1/2)
Phương pháp để tháo và lắp phớt dầu như sau:
1 Tháo
Khi phớt dầu của vỏ hộp số
Với các vấu móc vào phớt dầu, kéo búa giật với lực lớn để kéo phớt dầu ra bằng xung lực của đối trọng
Búa giật Vấu móc Phớt dầu của vỏ hộp số Hộp số
Khi phớt dầu trước của vỏ hộp số
Xiết thẳng bulông giữa của vam ấn vào trục, cùng lúc đó nó sẽ làm cho phớt dầu bị kéo ra SST (Vam vòng bi trục vít lái)
Đầu vam Phớt dầu trước của vỏ hộp số
Trang 17Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
-17-Dùng tô vít dẹt Khi phớt dầu trước của động cơ
Cắm tôvít dẹt vào lợi và nậy phớt dầu ra
Khi phớt dầu sau của động cơ
Cắt lợi của phớt dầu bằng dao sao cho ra một khe để cắm tôvít đầu dẹt vào
Tôvít dẹt Giẻ Phớt dầu trước của động cơ Phớt dầu sau của động cơ
2 Lắp
Khi phớt dầu của vỏ hộp số
Đối với SST, cần chọn phương pháp đóng vào hay SST khác nhau tùy theo loại của phớt dầu Nên hãy tham khảo Hướng dẫn sửa chữa để chọn SST và phương pháp thích hợp nhất
SST (Dụng cụ tháo và thay thế) Búa
Phớt dầu trước của vỏ hộp số
Chốt hãm được dùng khi giữ trục
Khi tháo và lắp, đóng vào chốt
1. Đóng chốt hãm vào đến vị trí mà nó có thể ấn bằng tay
2 Dùng đột và búa, đóng chốt thẳng vào sao cho chốt không bị cong
Trang 18Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
Đai ốc hãm Đệm hãm
• Đóng SST vào quá mạnh có thể làm hỏng ren
• Nhả phần hãm không đủ có thể làm hỏng ren khi đai
ốc hãm được tháo ra
Đai ốc hãm SST (Đục đai ốc trục dẫn động) Búa
Trang 19Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
(2/4)
2 Đệm hãm
• Nới lỏng
(1)Dùng búa và đục, nhả phần gập của đệm hãm
(2)Đặt đục vào đệm hãm và dùng búa gõ cho đến khi phần hãm hoàn toàn được nới ra
CHÚ Ý:
Tháo đệm hãm trước khi phần hãm được nới hết ra có thể làm hỏng bulông và chi tiết
Đệm hãm Đục Búa Tấm nhôm Êtô
Vỏ vi sai
(3/4)
Trang 20Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
(1)Đưa đục vào lỗ chốt của vỏ vi sai
(2)Dùng búa gõ vào đục cho đến khi phần hãm hoàn toàn được nới ra
Đai ốc xẻ rãnh là một đai ốc được lắp ở những chi tiết chuyển động như thanh dẫn động lái để tránh cho chúng không bị lỏng
Nó có cấu tạo đặc biệt với nhiều rãnh, những rãnh này có một chốt chẻ xuyên qua để hãm đai
ốc
Đai ốc xẻ rãnh Chốt hãm Đầu thanh nối
(1/2)
1 Tháo
(1)Nắn thẳng chốt chẻ đã bị cong và kéo nó ra khỏi đai ốc xẻ rãnh
(2)Tháo đai ốc xẻ rãnh
Đai ốc xẻ rãnh Chốt chẻ
Trang 21Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
-21-2 Lắp
(1)Xiết đai ốc xẻ rãnh đến mômen xiết tiêu chuẩn
(2)Gióng thẳng lỗ của bulông với rãnh của đai
ốc theo hướng xiết
(3)Cắm chốt chẻ và bẻ cong nó để giữ chắc đai
ốc
GỢI Ý:
• Đặt phía dài của chốt chẻ lên trên
• Cắm chốt chẻ sau khi xác định đúng tỷ lệ kích thước chốt so với bulông
Đai ốc xẻ rãnh Chốt chẻ
• Không mở rộng kẹp rộng quá mức cần thiết
• Không làm biến dạng vấu kẹp
• Kẹp có hai lá lò xo hãm không thể dùng lại Hãy thay những kẹp như vậy
(1/3)
Trang 22Hệ Thống Điện - Khoá Học Số 2 Các kỹ năng cơ bản
GỢI Ý:
Các loại kẹp và cút nối nhanh
• Các loại kẹp
Trên xe ôtô, có nhiều loại kẹp được sử dụng
• Các loại cút nối nhanh
1 Tháo
Đối với ống nối của hệ thống nhiên liệu trên xe ôtô, cút nối nhanh được sử dụng
• Loại dùng SST Dùng SST, nhả khớp để tháo ống Ống nylông
Ống thép Phần giữ Gioăng chữ O SST (Dụng cụ tháo ống)
• Loại kẹp giắc nối Nhả phần ăn khớp của giắc nối bằng cách ấn vấu của giắc nối
Ống nylông Ống thép Kẹp giắc nối Gioăng chữ O