Chương 3: Môi trường công nghệTrang 1 CHƯƠNG 3 MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHỆ Sau khi học xong chương 3, người học cần hiểu được các nội dung sau: Khái niệm môi trường công nghệ quốc gia;
Trang 1Chương 3: Môi trường công nghệ
Trang 1
CHƯƠNG 3 MÔI TRƯỜNG CÔNG NGHỆ
Sau khi học xong chương 3, người học cần hiểu được các nội
dung sau:
Khái niệm môi trường công nghệ quốc gia;
Tại sao môi trường công nghệ quốc gia ở các nước đang phát
triển lại kém hơn ở các nước phát triển?
Cơ sở hạ tầng công nghệ của quốc gia;
Các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường công nghệ;
phương pháp xác định chỉ số môi trường công nghệ.
Trang 23.1 Khái quát về môi trường công nghệ
3.1.1 Khái niệm MTCN quốc gia
a Định nghĩa
Môi trường công nghệ của một quốc gia là khung cảnh quốc gia, trong đó diễn ra các hoạt động công nghệ Nó bao gồm các yếu tố có tác dụng thúc đẩy hay kìm hãm quá trình phát triển công nghệ.
b Phân loại các yếu tố hình thành môi trường công nghệ quốc gia:
•Yếu tố định lượng: có số đo và đơn vị đo
•Yếu tố định tính: không có đơn vị đo
3.1.2 Tại sao môi trường công nghệ ở các nước đang phát triển lại kém phát triển
•Tích lũy kiến thức không đáng kể;
•Thiếu các nhà công nghệ;
•Chính sách KH-CN chưa quan tâm đúng mực đến sự phát triển công nghệ;
•Các hệ thống phát triển KH-CN không có hiệu quả;
•Cấu trúc xã hội thấp;
•….
Trang 33.2 Cơ sở hạ tầng công nghệ
(1) Nền tảng
tri thức về
KH-CN
(2) Các cơ quan NC &
TK
(3) Nhân lực KH-CN (4) Chính sách KH-CN (5) Nền văn hoá công nghệ quốc
gia
Trang 43.2.1 Nền tảng tri thức về KH-CN
Nền tảng tri thức về KH-CN
a Khái niệm:
- Tri thức KH-CN là những nguyên lý chung
nhất về CN mà đã được loài người phát hiện tư
liệu hóa và lưu giữ
- Tri thức CN được đo bằng số trang in hoặc viết
và đơn vị đo bộ nhớ máy computer
b Vai trò :
- Nền tảng tri thức khoa học là tiền đề tạo ra nền công nghệ phát triển
- Vì vậy, KH và CN có mối quan hệ hữu cơ với nhau và cùng thúc đẩy nhau phát triển
c Xây dựng:
Tri thức khoa học nằm ở trong các nhà KH, trong các trường đại học, các trung tâm tư liệu, thư viện, vv Vì vậy, để xây dựng nền tảng tri thức cần có chiến lược đúng đắn để tích luỹ sự hiểu biết của dân chúng và xây dựng hệ thống thư viện truyền thống và điện
tử, xây dựng nền văn hóa đọc
Trang 53.2.2 Các cơ quan nghiên cứu – triển khai
Chương 3: Môi trường công nghệ
Trang 4
Các cơ quan nghiên cứu & triển khai
a Khái niệm:
Cơ quan NC & TK là tổ chức mà hoạt động
chính là tạo ra công nghệ mới và tư vấn về công
nghệ
b Vai trò :
- NC & TK sẽ tạo ra công nghệ mới là cơ sở
để đổi mới công nghệ
- NC & TK hỗ trợ cho việc đánh giá, lựa chọn CN thích hợp, thích nghi CN nhập, vv
c Xây dựng:
- Các cơ quan NC & TK bao gồm các viện nghiên cứu, các trường đại học, các cơ sở hỗ trợ sản xuất, thử nghiệm, các trung tâm tư liệu, thông tin, vv
- Vì vậy, để xây dựng các cơ quan NC & TK cần đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư các trang thiết bị hiện đại nhằm nâng cao quá trình đào tạo và nghiên cứu-triển khai, vv
Trang 63.2.3 Nhân lực KH-CN
Nhân lực KH-CN
a Khái niệm:
Là các nhà khoa học, các kỹ sư và các nhân viên
kỹ thuật làm việc trong các cơ quan NC & TK,
trong các tổ chức cơ sở, các nhà doanh nghiệp,
các nhà hoạch định chính sách KH -CN
b Vai trò :
- Nhân lực KH-CN tạo nên đội ngũ có trình độ để có thể tự phát triển CN
- Các nhà KH đưa ra ý tưởng CN, còn nhân lực kỹ thuật thì triển khai ý tưởng thành các bản vẽ thiết kế, chế tạo, vv
c Xây dựng:
Du học hoặc đào tạo tại chỗ với sự trợ giúp nhân lực từ nước ngoài.
Trang 73.2.4 Chính sách khoa học & công nghệ
Chương 3: Môi trường công nghệ
Trang 5
Chính sách khoa học & công nghệ
a Khái niệm:
Là một hệ thống các định hướng, ưu tiên và biện
pháp phát triển KH-CN quốc gia
Bao gồm các văn bản pháp luật, các thể chế
nhằm đạt được các mục tiêu phát triển KH-CN.
b Vai trò :
- Thúc đẩy và định hướng sự phát triển của KH-CN
- Tạo điều kiện để hội nhập quốc tế và khai thác CN có hiệu quả
c Xây dựng:
Có thể xây dựng chính sách KH-CN theo ba cấp: Cấp định
hướng chiến lược, cấp lập kế hoạch và cấp thực hiện
Trang 83.2.5 Nền văn hoá công nghệ quốc gia
Nền văn hoá công nghệ quốc gia
a Khái niệm:
- Nền văn hoá CN quốc gia là
nhận thức và thái độ của cộng
đồng nhìn nhận các vấn đề công
nghệ
b Vai trò :
- Tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển KH-CN.
- Kích thích các nhân lực khoa học tìm tòi, nghiên cứu tạo ra các ý tưởng CN nhằm phát triển thành các CN nội sinh và được người dân ủng hộ, vv
c Xây dựng:
- Nâng cao trình độ dân trí về KH-CN;
- Giáo dục – đào tạo hướng về công nghệ;
- Hội nhập quốc tế về KH-CN, vv
Trang 93.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới MTCN của các nước đang phát triển
Chương 3: Môi trường công nghệ
Trang 8
(1) Điều
kiện các
phương
tiện vật
chất
(2) Năng lực công nghệ của con
người
(3) Sự tích
luỹ kinh nghiệm và tri thức
(4) Tính hiệu quả của cơ cấu tổ chức
(5) Sự hỗ
trợ của nền văn hoá và chính sách CN
mối quan
hệ quốc tế
và ràng buộc
Các yếu tố ảnh hưởng tới MTCN
Trang 103.4 Phân tích môi trường công nghệ
3.4.1 Các yếu tố xác định môi trường công nghệ
(1) Tình
trạng
phát
triển
kinh tế -
xã hội.
(2) Tình trạng cơ sở vật chất hạ tầng và các dịch vụ hỗ trợ
(3) Nguồn cán bộ KH-CN và chi phí NC-TK
(4) Tình trạng KH-CN trong hệ thống sản xuất
(5) Tình trạng
KH-CN trong hệ thống giáo dục - đào tạo
(6) Những
ưu thế trong một
số lĩnh vực
CN lựa chọn
(7) Sự cam kết ở cấp vĩ
mô đối với KH-CN cho phát triển
Các yếu tố xác định MTCN
Tham khảo:
Việt Nam hiện nay, dịch vụ công cộng như điện, nuớc, chất đốt, viễn thông còn nhiều hạn chế,
tình hình giao thông còn nhiều bất ổn như nạn tắc đường xảy ra thường xuyên tại các thành
phố lớn, vv
Trang 113 4.2 Phương pháp xác định chỉ số MTCN
- Chỉ số MTCN được xác định như sau: CMC = aCMC k + bCMC c
Trong đó:
0 ≤ CMCk , CMCc ≤ 1: Số đo yếu tố định lượng và định tính
của MTCN quốc gia
a, b: Các trọng số phản ánh tầm quan trọng tương đối giữa
chỉ số định lượng và chỉ số định tính trong chỉ số MTCN: a+b=1.
Tổng hợp CMC
Khung
cảnh
quốc gia
(bảy yếu
tố)
Các chỉ tiêu
đo gián tiếp
C1
C2
Cr
Xác định các đặc trưng
và
các yếu
tố phản ánh đặc trưng (Trọng số)
Các chỉ tiêu
đo trực tiếp
K1
K2
Kr
Phân tích các thành phần chính
Phân tích các giá trị riêng
Chương 3: Môi trường công nghệ
Trang 10
Trang 12
Cảm ơn