CHĂM SÓC TRẺ THIẾU MÁU

MỤC TIÊU• Trình bày phân loại và phân độ thiếu máu • Trình bày được kế hoạch chăm sóc trẻ thiếu máu • Thực hành chăm sóc trẻ thiếu máu cấp và mạn tính... Phân loại thiếu máu Giảm sinh

CHĂM SÓC TRẺ THIẾU MÁU

Ths Bs Nguyễn Hoàng Nam

MỤC TIÊU

• Trình bày phân loại và phân độ thiếu máu

• Trình bày được kế hoạch chăm sóc trẻ thiếu

máu

• Thực hành chăm sóc trẻ thiếu máu cấp và mạn tính

M t số khái ni m ộ ệ

• Theo tổ chức y tế thế giới:

+ Sơ sinh < 140g/L

+ Từ 6 tháng đến 6 tuổi <110g/ L

+ Từ 6 đến 14 tuổi < 120g/ L

+ Người trưởng thành:

Nam <130g/L

Nữ < 120g/ L

Phữ nữ có thai < 110g/L

• Mức độ thiếu máu:

+ Nhẹ Hb 90 – 110g/ L

+ Vừa Hb 60 – 90g/L

+ Nặng Hb < 60g/ L

Phân loại thiếu máu

Giảm sinh hồng cầu

Do thiếu hụt (như thiếu sắt, folat, vitaminB12 )

• Do ăn không đủ

• Do nhu cầu tăng

• Do giảm hấp thu

• Mất máu

Do suy tủy

• Giảm sinh dòng hồng cầu

• Thâm nhiễm tủy

• Thiếu máu loạn sinh máu

Mất máu

Tan máu

• Do hồng cầu (như hồng cầu hình cầu, thiếu G6PD, Thalassemia )

• Ngoài hồng cầu (Tan máu tự miễn, cường lách, nhiễm khuẩn )

Triệu chứng lâm sàng

• Da xanh, niêm mạc nhợt, mệt mỏi, ít hoạt

động Nếu thiếu máu nhanh, nhiều có thể

choáng váng, đau đầu, mạch nhanh, huyết áp tụt.

• Nếu thiếu máu nặng kéo dài làm cho tim to, khó thở khi gắng sức, tim có tiếng thổi tâm thu

• Các biểu hiện lâm sàng khác kèm theo tùy

thuộc nguyên nhân thiếu máu

Xét nghi m và chẩn đoán ệ

Cận lâm sàng

• Hemoglobin, hematocrit, số lượng hồng cầu

giảm

• Các xét nghiệm chẩn đoán nguyên nhân như:

sắt, ferritin giảm trong thiếu máu thiếu sắt.

Chẩn đoán

• Chẩn đoán dựa vào lâm sàng, lượng hemoglobin

và xét nghiệm tìm nguyên nhân thiếu máu

Điều trị

Nguyên tắc điều trị:

• Truyền máu khi Hb <6g/dl hoặc tùy tình trạng của trẻ

• Dựa vào nguyên nhân thiếu máu có điều trị thích hợp

Chăm sóc trẻ thiếu máu cấp, nhiều

• Kết quả mong đợi: trẻ không bị ngất, giảm choáng, hạn chế biến chứng do thiếu máu

• Tiêu chuẩn đo kết quả: cảm giác mệt mỏi, choáng, đau đầu giảm, các hoạt động của trẻ dần trở lại bình thường Các chỉ số huyết động trở về bình thường.

• Can thi p điều dưỡng: ệ

- Hướng dẫn trẻ và gia đình để trẻ nằm đầu thấp

15 độ, nghỉ ngơi hoàn toàn hạn chế hoạt động

- Mọi sinh hoạt chăm sóc trẻ thực hiện tại giường

Chăm sóc trẻ thiếu máu cấp, nhiều

• Đo các chỉ số sinh tồn: mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, nước tiểu

• Thở ôxi qua mask nếu thấy trẻ khó thở (như nhịp thở tăng, thở gắng sức)

• Làm công thức máu cấp, định nhóm máu, đăng ký máu

• Truyền dịch và truyền máu theo y lệnh

• Chăm sóc vết thương chảy máu nếu có

• Hướng dẫn trẻ hoạt động từng bước khi ngừng mất máu và lượng huyết sắc tố đạt mức bình thường hoặc thiếu máu nhẹ (như: ngồi dậy từ từ, làm các hoạt động nhẹ nhàng trên

giường rồi sau đó đi lại nhẹ nhàng quanh giường)

Chăm sóc trẻ thiếu máu mạn tính

- Kết quả mong đợi: trẻ không bị thiếu máu nặng, tuân thủ điều trị bệnh, trẻ không có vấn đề lớn về tâm lý.

- Tiêu chuẩn đo kết quả:

• Trẻ vẫn tự sinh hoạt hàng ngày và đi học được

• Lượng huyết sắc tố duy trì >6g/dl

• Trẻ không có vấn đề lớn về tâm lý như trầm cảm, tự ti, thất vọng

- Can thiệp điều dưỡng

Hướng dẫn trẻ và gia đình tự chăm sóc, theo dõi trẻ tại nhà

• Trẻ tránh làm công việc nặng nhọc

• Cho trẻ tiêm chủng đầy đủ

Chăm sóc trẻ thiếu máu mạn tính

• Cho trẻ khám bệnh theo hẹn, kiểm tra sức khỏe định kỳ (bao gồm cả kiểm tra răng miệng)

• Đưa trẻ đi truyền máu định kỳ theo hẹn của thầy thuốc

• Cho trẻ dùng thuốc đầy đủ theo y lệnh của bác sĩ

Chăm sóc trẻ về mặt tâm lý

• Cùng gia đình động viên giúp đỡ bệnh nhi khi nằm viện

• Khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động hữu ích ở bệnh viện như: âm nhạc chăm sóc trẻ nằm viện, lớp học cho trẻ nằm viện

• Động viên, hướng dẫn trẻ và gia đình đương đầu với bệnh tật

• Khuyến khích, hướng dẫn trẻ và gia đình tham gia vào hội

những người cùng bệnh để chia sẻ và giúp đỡ lần nhau

Xin chân thành cảm ơn