MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp HS: - Cảm nhận được hình ảnh bà Tú: vất vả đảm đang, thương yêu và lặng lẽ hi sinh vì chồng con.. - Thấy được tình cảm thương yêu, quí trọng của Trần Tế Xương dàn
Trang 1Ngày soạn : 1/9/2013
Tiết 9
Bài dạy: THƯƠNG VỢ
Trần Tế Xương
I MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS:
- Cảm nhận được hình ảnh bà Tú: vất vả đảm đang, thương yêu và lặng lẽ hi sinh vì chồng con - Thấy được tình cảm thương yêu, quí trọng của Trần Tế Xương dành cho người vợ Qua những lời tự trào, thấy được vẻ đẹp nhân cách và tâm sự chủ nhà thơ
- Nắm được những thành công về nghệ thuật của bài thơ: từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm, vận dụng hình ảnh, ngôn ngữ văn học dân gian, sự kết hợp giữa giọng điệu trữ tình và tự trào
- Từ đó có thái độ trân trọng và yêu quí nhà nho có nhân cách, hiểu được tấm lòng thương vợ của Tú Xương
II CHUẨN BỊ:
1/ Chuẩn bị của GV:
SGK, SGV Thiết kế bài học Tư liệu tham khảo
Kết hợp các phương pháp dạy học: Đàm thoại, nêu vấn đề, bình giảng, thảo luận Sử
dụng SGK 2/ Chuẩn bị của HS:
Đọc kĩ bài học Soạn bài theo hướng dẫn.Tìm đọc thêm tư liệu Tú Xương viết về bà Tú
III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1.Ổn định tổ chức :
2.Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng 4 câu thơ đầu của bài thơ Câu cá mùa thu và phân tích cảnh thu là điển hình cho mùa thu của làng cảnh Việt nam.5’
3.Giảng bài mới:
TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY
dẫn học sinh tìm
hiểu tiểu dẫn.
GV hướng dẫn
HS tìm hiểu vài
nét về tác giả và
đề tài viết về Bà
Tú theo SGK.GV
cho HS đọc tiểu
dẫn SGK Gợi ý
bằng câu hỏi
Hãy nêu những
nét đặc sắc của
bài thơ này so với
HĐ1:
HS đọc phần tiểu dẫn.Trả lời
Bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ trữ tình – trào phúng – ân tình một cách hóm hỉnh
I.Tìm hiểu tiểu dẫn:
1/ Tác giả: Hướng dẫn HS đọc SGK 2/ Đề tài: Thương vợ TX có nhiều
bài nhưng đây là bài tiêu biểu cho phong cách thơ trữ tình – trào phúng – ân tình một cách hóm hỉnh
Viết về tình cảm riêng: Song bài thơ lại được độc giả yêu mến nên thành tiếng nói chung và có sức sống lâu bền
Trang 2các bài thơ khác
cùng đề tài trong
thơ Tú Xương?
Vì sao bài thơ
được mỗi người
yêu thích?
HĐ2: Hướng dẫn
học sinh đọc hiểu
bài thơ
GV: Cho học sinh
đọc diễn cảm
GV đọc lại 1 lần
Gợi ý cho học
sinh tìm hiểu
Cho HS thảo luận
nhóm Chia 4
nhóm
Nhà thơ giới
thiệu bà Tú như
thế nào qua hai
câu đề?
Lòng “thương
vợ” được nhà thơ
thể hiện như thế
nào?
Hãy phân tích
hình ảnh thơ nói
về Bà Tú trong
hai câu thực?
Lòng “Thương
vợ” được nhà thơ
thể hiện như thế
nào ở hai câu
luận?
Nỗi lòng của bà
Tú được thể hiện
như thế nào?
HĐ2:
HS đọc diễn cảm bài thơ
HS thảo luận theo nhóm Trả lời, có
bổ sung, nhận xét
Đầy đủ nhất là công việc gánh nặng gia đình
Sự cảm thông và tri âm
Sự sáng tạo trong vận dụng ca dao
và các biện pháp
tu từ Khung cảnh kiếm
ăn là quãng
vắng-> ẩn dụ vừa có nghĩa thực dù vắng vẻ hay đông người bà Tú vẫn cần mẫn tất bật
II Đọc – hiểu chi tiết:
1.Hai câu đề: Nỗi vất vả gian truân
của bà Tú
Hai câu thơ 14 chữ nhưng mang một lượng thông tin quá nhiều:
Thời gian: quanh năm không chút ngơi nghỉ
Địa điểm: mom sông, nơi hiểm nguy Công việc: buôn bán, tất bật, vất vả Mục đích: nuôi cả gia đình: 5 con + 1 chồng (bằng gánh nặng của 5 con) Nuôi đủ: đảm đang, chịu khó
Hai câu thơ không chỉ giới thiệu
mà diễn tả được sự vất vả, chịu thương chịu khó của bà Tú đối với gia đình Đặt mình trong sự cưu mang đùm bọc của bà Tú, nhà thơ
trong lời thơ là sự hiểu biết, cảm thông, day dứt và sự tri ân của nhà thơ
2 Hai câu thực : Diễn tả nỗi vất vả
của bà Tú:
+ Hình ảnh “thân cò”: quen thuộc trong ca dao song TX lại rất sáng tạo
“con” = “thân”: nổi bật thân phận của con người
+ Đảo ngữ và cách chọn từ:
“Lặn lội” Nỗi vất vả dáng hình cô độc
“khi quãng vắng”: Gợi thời gian và không gian trống trải, heo hút, rợn ngợp chứa đầy lo âu và nguy hiểm
bà Tú nhỏ nhoi, tội nghiệp vì gánh nặng gia đình
Câu 4 là sự vật lộn với cuộc sống của
bà Tú
Trang 3Hai câu kết là
tiếng chửi: Tiếng
chửi của ai?
Hướng đến ai?
Lòng “thương
vợ” Được nhà thơ
thể hiện như thế
nào ở hai câu kết?
Nỗi khổ về tinh thần lẫn thể xác
Duyên may phận đẹp
Phận ẩm duyên ôi
Một duyên hai nợ
ba tình
+ Tiếng chửi của nhà thơ
+ Thói đời và bản thân
Tự chửi mình cũng là một cách
để tri ân bà Tú vì thế dù khổ cực đến đâu, hẳn bà
Tú cũng mát lòng mát dạ
+ “Eo sèo”: Việc buôn bán nhọc nhằn, tủi cực, tranh giành cải cọ… + “Buổi đò đông”: nhiều nguy hiểm rình rập khi đò nhiều người, nhiều đò tập trung
Tác giả hiểu rõ nỗi vất vả của vợ, đứng vào hoàn cảnh của bà bày tỏ tình cảm Tú Xương rất thương quí người vợ táo tần, đảm đang
3 Hai câu luận: Nói lên những suy
nghĩ của bà Tu:
+ “Một duyên hai nợ”: Duyên thì 1 (ít) mà nợ thì đến 2 (nhiều) > < “âu đành phận”: thanh thản, không kêu
ca, phàn nàn, lặng lẽ chấp nhận sự vất vả vì chồng con
Tiếng thở dài cam phận
+ “Năm nắng mười mưa”: Gian nan, vất vả > < dám quản công”: Nói lên
sự vất vả gian truân và thể hiện đức tính âm thầm chịu đựng, hi sinh cho chồng con
Bà Tú quả là người vợ giàu lòng
vị tha, thương yêu chồng con hết mực Hiểu rõ nỗi lòng của vợ, Tú Xương thương vợ sâu sắc
4 Hai câu kết: Nhà thơ tự trách
mình:
Cha mẹ thói đời ăn ở bạc.
Có chồng hờ hững cũng như không
+ Nhà thơ chửi “thói đời”: đen bạc đã khiến ông trở thành kẻ dở thầy dở thợ, trở thành gánh nặng cho bà Tú + Chửi bản thân: “ăn ở bạc” bỡi quá
“hờ hửng” trước nỗi khổ chồng chất của bà Tú
Ý thơ bộc lộ nỗi đau về tinh thần: bỡi ông như một người thừa, càng trách mình nhà thơ càng thương cảm cho tình cảm của bàTú
Tự chửi mình cũng là một cách để tri ân bà Tú vì thế dù khổ cực đến
Trang 4HĐ3:
Hướng dẫn học
sinh tổng kết
Em có nhận xét
gì về tình cảm
của TX đối với
vợ?
Bà Tú mang
những vẻ đẹp gì?
HĐ4: Củng cố.
GV cho HS đọc
phần ghi nhớ
Nhắc lại nội dung
cơ bản
HĐ3:
HS suy nghĩ trả lời
tình cảm tha thiết
và chân thành của
TX đối với vợ
Bà Tú mang những vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam: Tần tảo, đảm đang âm thầm nhẫn nhục, chịu thương chịu khó, yêu chồng thương con giàu lòng vị tha
HĐ4:
HS đọc ghi nhớ
Nắm nội dung cơ bản
đâu, hẳn bà Tú cũng mát lòng mát dạ
Tú Xương rất hóm hỉnh Từ hoàn cảnh riêng tác giả lên án thói đời bạc bẽo nói chung
III.Tổng kết:
1.Bài thơ bộc lộ những tình cảm tha thiết và chân thành của TX đối với vợ
2 Bà Tú mang những vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam: Tần tảo, đảm đang ng con, âm thầm nhẫn nhục, chịu đựng và chịu thương chịu khó, yêu chồng thươ giàu lòng vị tha
3 Tú Xương quả là một con người có nhân cách bỡi sự chân thực, giàu lòng trắc ẩn, suy nghĩ sâu sắc
Củng cố:
Tế Xương ghi lại chân thực xúc động hình ảnh người vợ tần tảo, giàu đức hi sinh với tình cảm thương yêu, quí trọng
Bài thơ tiêu biểu cho thơ trữ tình của
Tế Xương: Cảm xúc chân thành, lời thơ giản gị mà sâu sắc
Dặn dò: Hướng dẫn học ở nhà: Học thuộc bài thơ Nắm vững bài học.
Tiết sau đọc thêm: Khóc Dương Khuê – Nguyễn Khuyến
RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
………
………
………
………
………