thể chế chính trị liên bang mexico

PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài. Hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, đất nước ta đã gặt hái được rất nhiều thành công trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Thành công đó không chỉ khẳng định con đường đổi mới của Đảng và nhân dân ta là đúng đắn, phù hợp mà còn góp phần nâng cao đời sống của nhân dân ta, đưa vị trí của nước ta nâng cao trên trường quốc tế. Thành công này thể hiện sự cố gắng, nỗ lực phấn đấu, sự lãnh đạo tài tình sáng suốt của Đảng và nhà nước ta. Tuy nhiên, Đảng ta cũng nhận thức được rằng con đường đổi mới mà chúng ta đang tiến hành còn gặp không ít những khó khăn, thách thức. Để có thể vượt qua những khó khăn này Đảng ta đã chủ chương phát huy tối đa nội lực, đồng thời tranh thủ hết mức các yếu tố ngoại lực có lợi cho quá trình phát triển đất nước. Đảng ta đã xác định các yếu tố ngoại lực không chỉ bao gồm các yếu tố về vốn, khoa học công nghệ, chuyên gia…Mà một yếu tố rất quan trọng đó là phải biết học hỏi, vận dụng kinh nghiệm của các nước, kinh nghiệm không chỉ trên lĩnh vực kinh tế mà cả kinh nghiệm về ổn định và phát triển xã hội, kinh nghiệm xây dựng và cải cách bộ máy nhà nước. Ngày nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra hết sức mạnh mẽ, mỗi quốc gia, nhà nước đều không ngừng củng cố, đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước ở quốc gia mình để đáp ứng được yêu cầu của xu thế mới này. Việc củng cố, đổi mới, hoàn thiện thể chế chính trị ở mỗi quốc gia không chỉ góp phần ổn định tình hình của quốc gia đó, mà nó còn là bài học kinh nghiệm cho các quốc gia đang thực hiện quá trình hoàn thiện thể chế chính trị của đất nước mình. Thể chế chính trị của mỗi quốc gia được xây dựng trên cơ sở lý thuyết, truyền thống dân tộc, ảnh hưởng của địa chính trị… Nhưng bên cạnh đó ở một số quốc gia thể chế của đất nước lại được xây dựng trên cơ sở sự thành công của thể chế chính trị ở một quốc gia khác .Thể chế chính trị của các nước trên thế giới hiện nay là rất đa dạng và phức tạp. Để có thể tìm hiểu và nắm vững thể chế chính trị của một quốc gia đòi hỏi cần phải có quá trình tìm tòi, nghiên cứu công phu. Tuy vậy, bước vào xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi chúng ta không thể không nghiên cứu thể chế chính trị của các quốc gia trên thế giới. Và trong đường lối lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và nhà nước ta đã luôn khẳng định : “Việt Nam sẵn sàng là bạn là đối tác tin cậy của các nước trên cộng đồng quốc tế, với đường lối đối ngoại độc lập tự chủ mở rộng đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế”. Và trong cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ đổi mới Đảng ta đã luôn khẳng định và đặt ra mục tiêu : Xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, khai thác, kế thừa, học hỏi các yếu tố hợp lý trong thể chế chính trị của các quốc gia khác trên thế giới để từ đó xây dựng nhà nước vững mạnh về mọi mặt. Để có thể mở rộng sự hiểu biết của mình về thể chế chính trị các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước đi theo chủ nghĩa tư bản và hiện nay đang là nước có nền kinh tế phát triển, nhưng lại có nhiều nét tương đồng với Việt Nam . Mexico là một quốc gia như vậy. Và vì thế em đã lựa chọn và nghiên cứu: “thể chế chính trị liên bang Mexico” làm đề tài nghiên cứu cho tiểu luận của mình.

PHẦN MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài.

Hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, đất nước ta đã gặt háiđược rất nhiều thành công trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Thànhcông đó không chỉ khẳng định con đường đổi mới của Đảng và nhân dân ta

là đúng đắn, phù hợp mà còn góp phần nâng cao đời sống của nhân dân ta,đưa vị trí của nước ta nâng cao trên trường quốc tế Thành công này thểhiện sự cố gắng, nỗ lực phấn đấu, sự lãnh đạo tài tình sáng suốt của Đảng

và nhà nước ta Tuy nhiên, Đảng ta cũng nhận thức được rằng con đườngđổi mới mà chúng ta đang tiến hành còn gặp không ít những khó khăn,thách thức Để có thể vượt qua những khó khăn này Đảng ta đã chủ chươngphát huy tối đa nội lực, đồng thời tranh thủ hết mức các yếu tố ngoại lực cólợi cho quá trình phát triển đất nước Đảng ta đã xác định các yếu tố ngoạilực không chỉ bao gồm các yếu tố về vốn, khoa học công nghệ, chuyêngia…Mà một yếu tố rất quan trọng đó là phải biết học hỏi, vận dụng kinhnghiệm của các nước, kinh nghiệm không chỉ trên lĩnh vực kinh tế mà cảkinh nghiệm về ổn định và phát triển xã hội, kinh nghiệm xây dựng và cảicách bộ máy nhà nước

Ngày nay, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đangdiễn ra hết sức mạnh mẽ, mỗi quốc gia, nhà nước đều không ngừng củng cố,đổi mới, hoàn thiện bộ máy nhà nước ở quốc gia mình để đáp ứng được yêucầu của xu thế mới này Việc củng cố, đổi mới, hoàn thiện thể chế chính trị ởmỗi quốc gia không chỉ góp phần ổn định tình hình của quốc gia đó, mà nócòn là bài học kinh nghiệm cho các quốc gia đang thực hiện quá trình hoànthiện thể chế chính trị của đất nước mình Thể chế chính trị của mỗi quốc giađược xây dựng trên cơ sở lý thuyết, truyền thống dân tộc, ảnh hưởng của địachính trị… Nhưng bên cạnh đó ở một số quốc gia thể chế của đất nước lạiđược xây dựng trên cơ sở sự thành công của thể chế chính trị ở một quốc gia

khác Thể chế chính trị của các nước trên thế giới hiện nay là rất đa dạng vàphức tạp Để có thể tìm hiểu và nắm vững thể chế chính trị của một quốc giađòi hỏi cần phải có quá trình tìm tòi, nghiên cứu công phu Tuy vậy, bướcvào xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, đòi hỏi chúng ta không thể khôngnghiên cứu thể chế chính trị của các quốc gia trên thế giới

Và trong đường lối lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và nhà nước ta đãluôn khẳng định : “Việt Nam sẵn sàng là bạn là đối tác tin cậy của các nướctrên cộng đồng quốc tế, với đường lối đối ngoại độc lập tự chủ mở rộng đaphương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế” Và trong cương lĩnh xâydựng đất nước trong thời kỳ đổi mới Đảng ta đã luôn khẳng định và đặt ramục tiêu : Xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân, khaithác, kế thừa, học hỏi các yếu tố hợp lý trong thể chế chính trị của các quốcgia khác trên thế giới để từ đó xây dựng nhà nước vững mạnh về mọi mặt

Để có thể mở rộng sự hiểu biết của mình về thể chế chính trị cácnước trên thế giới, đặc biệt là các nước đi theo chủ nghĩa tư bản và hiệnnay đang là nước có nền kinh tế phát triển, nhưng lại có nhiều nét tươngđồng với Việt Nam Mexico là một quốc gia như vậy Và vì thế em đã lựa

chọn và nghiên cứu: “thể chế chính trị liên bang Mexico” làm đề tài

nghiên cứu cho tiểu luận của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài.

Nghiên cứu thể chế chính trị của một quốc gia hiện vẫn là vấn đềmới ở Việt Nam Hiện nay những người đi sâu nghiên cứu và phân tích thểchế chính trị của các nước trên thế giới còn rất hạn chế Lĩnh vực nghiêncứu này được đánh giá là một “mảnh đất” còn khá mới mẻ, chưa được quantâm khai thác nhiều Vì thế đây vừa là thuận lợi đồng thời cũng là khó khăncho những người quan tâm, nghiên cứu về vấn đề này

Thể chế chính trị liên bang Mexico có thể nói là một vấn đề chưađược các nhà nghiên cứu đề cập nhiều đến ở Việt Nam vì thế cho đến naychưa có một công trình nghiên cứu nào về thể chế chính trị liên bang

Mexico Thậm chí cũng chưa có một tác phẩm nào giới thiệu chi tiết vàphân tích về thể chế chính trị Mexico một cách cụ thể Có chăng đó chỉ lànhững giới thiệu khái quát về lịch sử, đất nước, con người Mexico qua cácphương tiện truyền thông.

Tiểu luận này chủ yếu lựa chọn các thông tin từ internet, các bài viết

có liên quan đến Mexico được đăng trên các báo, tạp chí Tuy vậy, tiểuluận đã lựa chọn và đưa ra các thông tin cụ thể, điển hình cần thiết khinghiên cứu về thể chế chính trị của một quốc gia

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

-Mục đích nghiên cứu:

Như chúng ta biết Mexico và Việt Nam nằm ở hai đầu của trái đất,lệch nhau 12h Vào lúc 12h đêm Mexico thì Việt Nam là 12h trưa ngàyhôm sau Lãnh thổ Việt Nam và Mexico lại cùng nằm trên vĩ độ từ 16 đến

24, cùng có nhiệt độ nóng ẩm và thảm thực vật nhiệt đới…Với điều kiện tựnhiên khá tương đồng nhưng Mexico lại là đất nước có nền kinh tế kháphát triển, còn Việt Nam hiện vẫn là nước có nền kinh tế thấp kém

Vì thế mục đích của tiểu luận là đi sâu tìm hiểu đất nước, con ngườiMexico, đặc biệt là về thể chế chính trị đồng thời nghiên cứu qua trình xâydựng mô hình kinh tê phát triển xã hội ở Mexico Từ đó thấy được các yếu

tố hợp lý của thể chế chính trị Mexico và rút ra được các bài học đối vớiViệt Nam trong quá trình đổi mới

-Nhiệm vụ.

Trước tiên là giúp cho chúng ta có được cái nhìn tổng thế về đấtnước, con người Mexico Sau đó tiểu luận đi sâu tìm hiểu, phân tích từngkhía cạnh cụ thể của thể chế chính trị lien bang Mexico Đồng thời rút ranhững nhận xét đanh giá và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam để cóthể vận dụng trong quá trình đổi mới hiện nay

4.Phạm vi nghiên cứu:

Tiểu luận tập trung nghiên cứu về thể chế chính trị liên bang Mexico,đồng thời tìm hiểu, phân tích những vấn đề cốt lõi trong hệ thống chính trịMexico Đưa ra nhận xét và bài học vận dụng vào Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Lenin, quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác đối ngoại

Mac-Ngoài ra, tiểu luận còn sử dụng một số phương pháp khác:

- Phương pháp nghiên cứu, tổng kết tài liệu

- Phương pháp logic- lịch sử

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp

6 Kết cấu của tiểu luận:

Ngoài Phần mở đầu, Phần kết luận tiểu luận gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lí luận hình thành thể chế chính trị liên bangMexico

Chương 2: Những đặc điểm thể chế chính trị liên bang Mexico

Chương 3: Một số nhận xét về thể chế chính trị liên bang Mexico

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN HÌNH THÀNH THỂ CHẾ

CHÍNH TRỊ LIÊN BANG MEXICO.

1.1.Giới thiệu về điều kiện tự nhiên.

Bản đồ đất nước và quốc kì Mexico

Cộng hòa liên bang Mexico (phiên âm Mê-xi-cô hoặc Mê hi cô,Hán-Việt cũ gọi là Mễ tây cơ ) tên chính thức là Liên bang México(tiếng Tây Ban Nha là: Estados Unidos Me xi ca nos) là một quốc gianằm ở khu vực Bắc Mỹ Quốc khánh là ngày 16/09, giành độc lập từTây Ban Nha năm 1810 Mexico là một quốc gia rộng lớn với diện tíchgần 2 triệu km2( 1.972.550km2) trong đó 1.959.248 km2 là diện tíchlục địa và 5.127 km2 là diện tích đảo và đứng hàng thứ 14 thế giới, dân

số khoảng 163 triệu người (162.468.855 người, năm 2010) đứng thứ 11

thế giới Mexico giáp với Hoa Kỳ về phía bắc, giáp với Guatemala vàBelize về phía đông nam, giáp với Thái Bình Dương về phía tây và tâynam, giáp với vịnh Mexico về phía đông.

Liên bang Mexico là quốc gia theo thể chế công hòa liên bang Nướcnày có tổng cộng 31 bang và một quận thuộc liên bang là thủ đô Mexicocity Thủ đô Mexico ngày nay là một trong những khu đô thị đông dân cưnhất trên thế giới

Mexico là một quốc gia thuộc khu vực Bắc Mỹ: “ Phần lớn lãnh thổcủa đất nước này nằm trên mảng kiến tạo Bắc Mỹ trong khi một phần nhỏthuộc bán đảo Baja Calijornia thuộc địa mảng Thái Bình Dương và địamảng Cocos Về địa vật lý, phần lớn lãnh thổ Mexico thuộc về Bắc Mỹ,trong khi đó 12% lãnh thổ thuộc bán đảo Tehuantepec thuộc khu vựcTrung Mỹ Còn về mặt địa chính trị, Mexico được coi như một quốc giathuộc khu vực Bắc Mỹ cùng với Hoa kỳ và CaNaDa” Đất nước Mexico cóđịa hình chủ yếu là đồi núi Nước này có ba dãy núi chính và đều nằm dọctheo đường bờ biển của Mexico (dãy XieraMadre Đông (1350km);XieraMadre Tây; XieraMadre Nam(1200km) ) Trong đó dãy XieraMadreTây là dãy núi dài nhất, kéo dài tới 5000km dọc bờ biển phía tây giáp TháiBình Dương Nằm giữa những dãy núi này với đường bờ biển là các đồngbằng nhỏ và hẹp Ở rìa phía đông vịnh Mexico có những đồng bằng rộnglớn, nhất là ở phía Nam trên bán đảo Yucatan

Cao nguyên Mexico chiếm một phần lớn diện tích trung tâm của đấtnước này( với đỉnh cao nhất là 5.700m của ngọn Orizaba) Các cao nguyên

ở phía bắc có địa hình thấp hơn (trung bình khoảng 1100m)với nhiều bồnđịa, thì ở phía nam cao nguyên địa hình lại cao hơn Ở Mexico những thunglũng ở miền nam cao nguyên của nước này tập trung nhiều thành phố lớnnhư Mexico city, Guada lajara…Mexico là quốc gia có giàu tài nguyênkhoáng sản như dầu lửa, bạc…

Về địa hình Mexico là một quốc gia nằm trên khu vực không ổn định

về địa chất thường hay xảy ra những trận động đất và núi lửa phun trào.Ngọn núi lửa hoạt động mạnh nhất ở Mexico là Orizaba đó cũng là ngọnnúi cao nhất Orizaba và thứ ba tại Bắc Mỹ Ở Orizaba có một chuỗi các núilửa chắn ngang đất nước theo chiều đông- tây

Mexico có khoảng 150 con sông nhưng lượng nước phân bố khôngđồng đều trên toàn bộ lãnh thổ Phần lớn các con sông đều chảy về phíađông nam vào vịnh Mexico và biển Caribbean

Khí hậu

Ở Mexico với đường chí tuyến bắc chạy ngang và phân chia lãnh thổđất nước thành hai vùng khí hậu riêng biệt: nửa phía bắc chí tuyến có khíhậu ôn hòa, nửa phía nam chí tuyến thì có khí hậu phụ thuộc vào độ cao Ởphía nam của đường chí tuyến, tại những vùng có độ cao không vượt quá1000m thì có khí hậu nhiệt đới nóng ẩm quanh năm với nhiệt độ trung bình

từ khoảng 24-28 độ, chênh lệch nhiệt độ giữa mùa hè và mùa đông khônglớn chỉ khoảng 5độ Trong khi đó, những vùng ở phía bắc đường chí tuyếncủa Mexico thì có nhiệt độ trung bình năm thấp hơn, vào khoảng 20-24độvới mùa hè nóng ẩm còn mùa đông thì lạnh và khô Còn đối với những khuvực nằm trong thung lũng Mexico ở phía nam đường chí tuyến có độ caotrên 2000m nên khí hậu ôn hòa tương đối dễ chịu, nhiệt độ trung bình nămchỉ dao động từ 16-18 độ Tuy nhiên ở Mexico có những vùng đã trở thànhhoang mạc và bán hoang mạc, đó là khu vực ở phía bắc đường chí tuyến

Ở Mexico lượng mưa do được hàng năm từ khoảng1000-3000mm/năm ( Riêng ở khu vực miền Nam Mexico lượng mưathường chỉ đạt 2000mm/năm )

Đất nước Mexico còn là một đất nước có độ đa dạng sinh học caonhất trên thế giới Theo thống kê, Mexico có khoảng 200.000 loài sinh vật

đã được phát hiện, chiếm từ 10-12% tổng số loài sinh vật trên trái đất Đấtnước này xếp thứ nhất thế giới về số lượng các loài bò sát (707 loài), thứ

hai về động vật có vú (438 loài), thứ tư về số lượng các loài thực vật…Tạiđất nước Mexico có khoảng 170.000km2 được coi là khu vực bảo tồn tựnhiên, trong đó có 34 khu vực dự trữ sinh quyển, 64 công viên quốc giacùng nhiều khu vực bảo vệ các loài thực vật và động vật quý hiếm khác.

Mexico còn là quê hương của nhiều loại cây, mà khi phát hiện rachâu Mỹ nó đã được đem đi phổ biến khắp thế giới như ca cao, cà chua,ngô, vani, và nhiều loại đậu và ớt cay

1.2.Đặc điểm dân cư Mexico.

Mexico là một trong những quốc gia đa chủng tộc, và cũng là quốcgia đông dân với vị trí thứ 11 trên thế giới Theo thống kê thì Mexico làmột nước có tỷ lệ ra tăng dân số còn khá cao Nếu như năm 2000 dân số

là 98.881.000 người

Đến năm 2001 thì dân số Mexico đã là 101.900.000 người

Và tới năm 2003 dân số đã là 103 triệu người, và tới năm 2008 dân

số lên tới 106 triệu người Đặc điểm nổi bật của dân cư Mexico nhìn chungđây là quốc gia với dân số trẻ, với khoảng 50%dân số có độ tuổi dưới 25

Người Mexico ngày nay gồm nhiều người gốc Tây Ban Nha và gốckhác, chủ yếu là gốc Châu Âu đến định cư ở Mexico từ thế kỷ XVI vàngười châu Âu lai thổ dân, cùng nhiều nguồn gốc thổ dân khác “NgườiMexico chiếm tới 60% dân số, người da trắng chiếm 9% dân số, người da

đỏ 30%, còn lại là các dân tộc khác” 2 Người da đen ở Mexico chiếm tỷ lệthiểu số không đáng kể và chỉ sống tập trung ở vùng bờ biển

Ở Mexico vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX một số lượng lớnngười nhập cư từ Châu Âu tới nước này, những người nhập cư bao gồm :người Anh, người Ireland, người Ý, người Đức, người Pháp…Bên cận đómột bộ phận người Trung Đôngcũng nhập cư vào Mexico trong thời kỳ này

họ đến chủ yếu đến từ Thổ Nhĩ Kỳ, Li băng Ngoài ra còn có một cộngđồng người Viễn Đông như người Trung Quốc đi qua Hoa Kỳ xuống định

cư ở miền bắc Mexico và người bán đảo Triều Tiên ở miền trung Mexico

Số lượng người nhập cư vào Mexico đặc biệt tăng trong thập niên 70-80của thế kỷ XX, Mexico đã mở cửa đón những người tị nạn chính trị từ khắpcác nước Mỹ La Tinh như Argentina, ChiLe, Cuba, Peru, Colombia và cácnước Trung Mỹ.Bên cạnh đó ở Mexico hiện nay có khoảng hơn 1 triệungười Mỹ định cư ở đất nước này, chủ yếu là nghỉ dưỡng sau khi về hưu.

Tuy nhiên trong một vài năm gần đây Mexico lại là nước có tỷ lệ

di cư âm (di cư nhiều hơn nhập cư), với tỷ lệ 432/1000 người, chủ yếu

là dân Mexico di cư sang Hoa Kỳ với mong muốn tìm kiếm cuộc sốngtốt đẹp hơn

Dân cư ở Mexico phần lớn sống ở các thành thi chiếm 71% Trong

đó có các thành phố đông dân như Mexico city( khoảng 20 triệu người),các thành phố đông dân khác như Guadalajara, XiudatNexahuancoiot,Monterry,Puebla…đều là các thành phố có trên một triệu dân trở lên

Ở Mexico tính tới năm 2000 thì tuổi thọ trung bình của dân cư ở đây

là khá cao 68 tuổi đối với nam và 74 tuổi đối với nữ Tỷ lệ tử ở trẻ sơ sinh

là 25/1000( năm 2001) Tỷ lệ biết chữ của dân cư Mexico là khá cao chiếmtới hơn 90% dân cư

Về tôn giáo, đa số người dân ở đây theo đạo Công giáo La Mã

(87,9%), khoảng 5.2% dân cư theo đạo tin lành, số còn lại theo các tôn giáokhác Ở Mexico có những bang tỷ lệ người theo đạo Thiên chúa rất caonhất là các bang ở miền Trung như Guanajuato( 96.4%),Aguascalientes(95.6%), Jalisco( 95.4%) Tuy nhiên thì tỷ lệ người theo đạothiên chúa đang có xu thế giảm dần nếu như năm 1960 tỷ lệ người theo đạothiên chúa là 98% nhưng đến năm 2000 tỷ lệ này đã giảm xuống 87.9% Tỷ

lệ này theo dự báo còn tiếp tục giảm , song đạo thiên chúa vẫn đóng vai tròhàng đầu về tôn giáo tại quốc gia này.Ở Mexico khác hẳn với các quốc giakhác ở khu vực Mỹ LaTinh là đã tách riêng hoạt động của nhà nước và nhàthờ, nhà nước không cấp cho nhà thờ bất cứ nguồn lợi kinh tế nào Chínhphủ Mexico còn quốc hữu hóa các tài sản của nhà thờ Các linh mục thầy tu

tại Mexico không có quyền bầu cử hay tham gia ứng cử vào các vị trí trongchính quyền.

Về ngôn ngữ; tiếng Tây Ban Nha được 97% dân số Mexico sử dụng

song nó không được công nhận là ngôn ngữ chính thức duy nhất của quốcgia Ở Mexico, tất cả các ngôn ngữ đều có quyền bình đẳng như nhau Bêncạnh tiếng Tây Ban Nha thì ở Mexico còn có khoảng ít nhất 62 thứ tiếngcủa người bản địa

Mexico là quốc gia có số lượng người nói tiếng Tây Ban Nha nhiềunhất thế giới, hơn gấp đôi Tây Ban Nha là nơi bắt nguồn của ngôn ngữ này.Ngày nay ở Mexico tiếng Anh cũng được sử dụng khá rộng rãi, nhất làtrong cộng đồng người Mỹ đang sinh sống tại đây Bên cạnh đó thì một sốngôn ngữ Châu Âu khác cũng đang được sử dụng nhiều như tiếngVenetican( bắt nguồn từ Ý), tiếng Đức, tiếng Pháp…

1.3.Lịch sử thể chế chính trị Mexico.

Mexico có thể nói là quốc gia có lịch sử lâu đời nhất tại châu Mỹ -LaTinh Ở đất nước này dấu vết cổ xưa nhất về con người được tìm thấy tạithung lũng Mexico là một bãi trại lửa được xác định niên đại khoảng21.000 năm trước Trong hàng ngàn năm, người da đỏ ở Mexico đã sinhsống như những cộng đồng chuyên về săn bắn Khoảng 9000 năm trước, họ

đã bắt đầu canh tác ngô và khởi đầu một cuộc cách mạng trong nôngnghiệp Dẫn tới thành lập hàng loạt các quốc gia có trình độ phát triển cao

và đạt được những thành tựu to lớn về nhiều mặt tiêu biểu là quốc gia củangười Maya và người Aztec Các công trình nổi tiếng thời kỳ này là quầnthể kim tự tháp tại ChichenItza; Đế chế Aztec đã xây dựng nên một quốcgia hùng mạnh với thủ đô đặt tại Tenochtatlan và ngày nay là thủ đô củaMexico Và tên gọi Mexico cũng được bắt nguồn từ kinh đô của đế chếAztec trước đây

Nhưng nhìn chung lịch sử đất nước Mexico chỉ thực sự bắt đầu từnăm 1519 khi mà người Tây Ban Nha đến xâm lược các quốc gia của người

da đỏ tại Mexico Năm 1521, thành phố Tenochtitlan( thủ đô Mexico ngàynay )bị chiếm đóng và phá hủy, đánh dấu sự chấm dứt của đế chế Aztectrên bản đồ thế giới.

Thời kỳ chịu ách đô hộ của người Tây Ban Nha người bản địa lầnlượt bị bắt làm nô lệ hoặc bị tàn sát rất dã man, bên cạnh đó thực dân TâyBan Nha còn phá hủy vô cùng to lớn đối với nền văn hóa truyền thống, cáccông trình kiến trúc của người bản địa “Ở thời kỳ này người dân bản địa bịthực dân Tây Ban Nha tra tấn rất dã man để tìm kiếm vàng bạc châu báunhư đốt chân tìm vàng” 4 Và đến năm 1535, phó vương quốc Tân Tây BanNha được thành lập tại Mexico và một số vùng lân cận (Thực ra Tân TâyBan Nha là tên gọi của Mexico để thấy sự khác biệt với chính quốc ) Vàđây là thuộc địa đầu tiên và lớn nhất của người Tây Ban Nha tại Tân thếgiới, và nới đây đã đem lại một nguồn của cải dồi dào cho chính quốcthông qua sự cướp bóc và bóc lột nô lệ tại đây Lịch sử của Mexico là giaiđoạn này là thời kỳ bị đô hộ bởi thực dân tây Ban Nha, và thời kỳ này kéodài từ năm 1521đến năm 1810

Giai đoạn 1810 – 1821 thời kỳ lịch sử kế tiếp của Mexico Đây làthời kỳ chiến tranh giành độc lập từ Tây Ban Nha Ở châu Âu vào nhữngnăm đầu của thế kỷ XIX (1800-1812) Naponeon, một trong những nhàchinh phục lớn nhất trong tất cả các thời đại, đã chiếm đóng được TâyBan Nha Người Tây Ban Nha ở chính quốc phải ra sức chống lại kẻ xâmlược, còn đối với người Mexico từ lâu đã không còn cảm thấy mình làngười Tây Ban Nha lên đã lợi dụng tình hình khủng hoảng nổi dậy đểgiành độc lập Vào ngày 16 tháng Chín năm 1810, Cha MiguelHidalgo yCostilla đã tuyên bố độc lập cho Mexico sau gần 300 năm trở thành thuộcđịa của Tây Ban Nha “Tuy nhiên sau ngày tuyên bố độc lập đất nước vẫnchưa có hòa bình, nhân dân Mexico vẫn tiếp tục một cuộc chiến tranh kéodài với quân đội Tây Ban Nha cho đến năm 1821, thì nhân dân Mexico

mới giành được độc lập hoàn toàn Ngày 28/8/1821 chính phủ độc lập củaMexico được thành lập”

Sau khi giành được độc lập, Mexico đã trở thành nước lớn nhất trongnhững nước thuộc Tân Tây Ban Nha ở châu Mỹ và đến năm 1822 lại mởrộng bằng cách sáp nhập những tỉnh ở trung Mỹ với diện tích khoảng nửatriệu km2 Thời kỳ này còn gọi là đế chế thứ nhất của Mexico,tuy nhiên đếchế này cũng chỉ tồn tại được trong một thời gian ngắn, bao gồm toàn bộlãnh thổ nước Mexico ngày nay và toàn bộ khu vực trung Mỹ ( trừ Panama

và Belize) và các bang thuộc miền tây và miền Nam Hoa Kỳ (Calijornia,Nevada, Utah, Texas) Trong thời kỳ này Agustinde Iturbide tự xưng làhoàng đế của đế chế thứ nhất Nhưng ông này cũng bị lật đổ sau đó hai năm( sau khi giànhđộc lập Mexico thành lập hội đồng chính phủ ngày28/9/1821 gồm 31 nhà quý tộc Và trong phiên họp đầu tiên của chính phủthì Agustinde Iturbide được chọn làm vua) Trong giai đoạn này các thànhviên của chính phủ đã quy định những chuẩn mực để triệu tập và bầu cửQuốc hội, đảm nhận trọng trách xây dựng hiến pháp và chọn quốc huy vàquốc kỳ Và cho đến ngày nay quốc kỳ và quốc huy được lựa chọn từ thời

kỳ này vẫn được sử dụng

Đến tháng 4 năm 1823 các nghị sĩ của quốc hội đã giải tán chế độquân chủ và lập ra một hội đồng ba người lãnh trách nhiệm của cơ quanquyền lực tối cao Đến tháng 7, những tỉnh Trung Mỹ tuyên bố độc lậpkhỏi Mexico Đến tháng 11/1823 quốc hội thứ hai được thành lập và tuyên

bố thành lập nhà nước cộng hòa và cho soạn thảo hiến pháp Cho tới năm

1824 thì bản hiến pháp được xây dựng xong “Hiến pháp quy định Mexicođược chia thành 19 bang và 5 vùng lãnh thổ Mỗi bang bầu ra thống đốc vàhội đồng lập pháp của bang mình; chính phủ liên bang có 3 quyền cơ bảntheo như học thuyết của các nhà tư tưởng châu Âu”6

Đất nước Mexico sau ba mươi năm giành được độc lập vẫn tồn tạiđầy các xung đột do sự đối đầu giữa những người tự do và bảo thủ tại nước

này Nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong thời kỳ này là tướngAntonioLopez desantaAnna Năm 1836 ông đã thể chế hóa chính phủ tậptrung quyền lực tại Mexico và cho đình chỉ bản hiến pháp 1824.

Trong thời kỳ này có ba vùng đất thuộc Mexico đã nổi dậy đòi độclập, là cộng hòa Texas, cộng hòa RioGrande và cộng hòa Yucan ta Tuynhiên Mexico đã đánh mất Texas với Hoa Kỳ và chỉ thu lại được haivùng còn lại Sau đó những tranh chấp đất đai, lãnh thổ với nước lánggiềng phương bắc đã làm bùng nổ cuộc chiến tranh Mỹ -Mexico(1846-1848) với thất bại nặng nề thuộc về Mexico Ngày 2/2/1848 hiệp ướcGuadalape được ký kết Mexico phải nhường cho Hoa Kỳ lãnh thổ vùngTexas, NewMexico, Nueva, Calijornia, tức là hai triệu bốn trăm ngànkm2 hơn ½ diện tích của Mexico

Nhìn chung từ năm 1821-1850 tình hình bất ổn bao trùm lên mọi mặtcủa đời sống xã hội Mexico.Trong 30 năm này đã có tới 50 chính phủ thaynhau điều hành và hầu như tất cả đều là sản phẩm của giới quân sự “Sau

30 độc lập khỏi Tây Ban Nha , Mexico trở nên nghèo khổ, bần cùng, mốiliên kết dân tộc lỏng lẻo và không có một ngày hòa bình”7

Đến những năm 1860, Mexico phải đối mặt với sự xâm lược củanước Pháp Và công tước Ferdinand Maximilian của Áo được chọn làmvua của đế chế Mexico( đế chế thứ 2) và vì thế Mexico đã tránh khỏi cuộcxâm lăng của Pháp Tuy nhiên sau một thời gian thì đế chế này đã bị lật đổ

vì ảnh hưởng của Pháp ở Mexico ngày càng mờ nhạt Năm 1867,BeniToJuarez một người da đỏ đã tái khôi phục nền cộng hòa và trở thànhtổng thống da đỏ đầu tiên của Mexico Ông được đánh giá là vị tổng thống

vĩ đại nhất của Mexico trong thế kỷ XIX( Thời kỳ này trong lịch sửMexicogọi là thời kỳ khôi phục nền cộng hòa)

Tuy nhiên thời kỳ được coi là thời kỳ khôi phục nền cộng hòa chỉ tồntại đến năm 1880 khi mà PorfirioDias lên nắm quyền ông này đã cai trị đấtnước một cách độc tài Giai đoạn này kéo dài từ năm 1880đến năm 1911

Giai đoạn này, được gọi là giai đoạn độc tài PorfirioDias, giai đoạn nàyđược biết đến với những thành tựu to lớn của nền kinh tế Mexico, sự pháttriển rực rỡ về khoa học, nghệ thuật Song đây cũng là thời kỳ tạo ra sự bấtbình đẳng sâu sắc nhất trong xã hội Mexico, và nhiều cuộc đàn áp về chínhtrị rất dã man Nhưng cuộc bầu cử giả mạo để tiếp tục nhiệm kỳ thứ nămcủa PorfirioDia đã bị người dân phản ứng rất dữ dội, dẫn đến cuộc cáchmạng Mexico bùng nổ vào năm 1910 Trong thời gian diễn ra cuộc cáchmạng đất nước đã rơi vào tình trạng bất ổn không chính phủ nào có thể tồntại được, nội chiến diễn ra giữa các phe phái và các nhân vật lãnh đạo quantrọng liên tục bị ám sát Và phải tới năm 1917 bản hiến pháp ra đời nó mớikết thúc tình trạng bất ổn ở quốc gia này.

Tình hình chính trị ở Mexico chỉ thực sự đi vào ổn định khi mà có

sự ra đời của các đảng chính trị Ở Mexico các đảng phái chính trị xuấthiện khá muộn so với các nước khác trên thế giới Năm 1929, ĐảngCách mạng quốc gia là đảng chính trị đầu tiên ra đời Tiếp theo đó làđảng Hành động quốc gia cũng được thành lập năm 1939.Sau khi ra đờiĐảng cách mạng quốc gia (PRI) năm 1929 đảng này đã nắm quyền suốt

71 năm từ năm 1929 đến năm 2000

Thời gian từ những năm 1940 đến 1980 được đánh dấu bằng sự pháttriển kinh tế vượt bậc của Mexico và được các nhà sử học gọi là “phép màuMexico” Mexico đã có những cố gắng quan trọng trong việc quốc hữu hóacác tài sản của quốc gia như khoáng sản và dầu mỏ Vào năm 1938, tổngthống Lazaro Cardenas đã quyết định quốc hữu hóa tất cả các công ty khaithác dầu khí và buộc họ phải sát nhập vào Pemex, công ty dầu khí củaMexico Đây là giai đoạn mà kinh tế Mexico phát triển mạnh mẽ nhất,nhưng sự phát triển này không thể xóa bỏ hết các căng thẳng trong xã hội

đó là khoảng cách về sự chênh lệch giàu nghèo, tình trạng bạo lực, buônbán ma túy , mà đỉnh cao của sự bất ổn này được thể hiện thông qua vụthảm sát Tlatelolco tại chính ngay thủ đô Mexico vào năm 1968

Thời kỳ kinh tế hoàng kim của Mexico kết thúc vào năm 1982với cuộc đại khủng hoảng dầu lửa Giá dầu lửa bị mất giá trầm trọngtrong khi đây là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mexico, tỷ lệ lãi suất ởcác ngân hàng tăng vọt, chính phủ Mexico hoàn toàn bị vỡ nợ vớinhững khoản nợ khổng lồ Tiếp theo đó là một thời kỳ lạm phát kéo dài

và Mexico trở thành quốc gia bị phá sản hoàn toàn Và vào năm 1994lại rơi vào khủng hoảng tài chính kinh tế lớn với tốc độ tăng trưởng -6.9% Hiện nay tình hình kinh tế xã hội ở Mexico đã có những thay đổilớn nền kinh tế đang dần đi vào ổn định và đang trên đà phát triển Hiệnnay Mexico đã ra nhập hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ NaFTa, vìthế mà nền kinh tế cũng đang ổn định và phát triển và hiện nay nướcnày đã trở thành một nền kinh tế lớn của thế giới

Về mặt chính trị, sự thay đổi lớn đã thực sự diễn ra trong đời sốngchính trị Mexico vào cuộc bầu cử năm 2000 Lần đầu tiên sau 71 năm,Đảng cách mạng thể chế (trước đây là đảng cách mạng quốc gia ) PRI, đãđánh mất quyền lãnh đạo vào tay đảng Hành động quốc gia(PAN) Và vàonăm 2006, PRI thậm chí còn tụt xuống vị trí thứ ba sau khi bị đảng cáchmạng dân chủ(PRD) vượt lên Tổng thống hiện nay là ông FelipeCalderson (2006-2012) là người của đảng PAN

Nhìn chung qua nghiên cứu ta có thể tóm lược lịch sử thể chếMexico một cách cụ thể và khái quát như sau:

- 1521-1810: Đây là thời kỳ đô hộ của thực dân Tây Ban Nha

- 1810-1821:Là thời kỳ chiến tranh giành độc lập từ Tây Ban Nha

- 1846-1848: Thời kỳ xảy ra cuộc chiến tranh Mỹ- Mexico, vàMexico mất ½ lãnh thổ trong đó có Texas

- 1864-1867: Thời kỳ khôi phục nền cộng hòa gắn với tên tuổi của

vị tổng thống da đỏ

- 1910: Thời kỳ cách mạng Mexico

- 1911-1919: Diễn ra phong trào Zapatista và các cuộc nội chiến

- 1917: Soạn thảo và ban hành hiến pháp

- 1929: Thành lập đảng Cách mạng thể chế (PRI)

- 1940-1980: Là thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế

- 1982-1995: Là thời kỳ diễn ra cuộc khủng hoảng kinh tế ởMexico

- 1994: Mexico ra nhập hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ

- 2000: Cuộc bầu cử tổng thống chấm dứt 71 năm cầm quyền củađảng PRI

n tại được trong một khoảng thời gian ngắn ngủi, đến năm 1836 thì

nó bị đình chỉ sử dụng

Và Mexico đã tồn tại trong một thời gian dài không có hiến pháp,

do tình trạng bất ổn về chính trị nên không một chính phủ nào xây dựng

và công bố được bản hiến pháp mới Phải đến tận thời kỳ cách mạngMexico, và đến năm 1917 bản hiến pháp mới mới được công bố vàongày 5/2/1917 “Đó là kết quả của cuộc cách mạng bắt đầu từ năm 1910chống lại chế độ P.Điat Và cuối cùng nó cũng được công bố Song bảnhiến pháp này về bản chất và nội dung không thay đổi khác so với bảnhiến pháp 1824 là mấy”8

Trong bản hiến pháp 1917 những người lập hiến đều thấy cần thiếtphải có một nhà nước mạnh, đủ quyền lực lãnh đạo các bang Cần phải hạnchế thời gian nắm quyền của tổng thống (không được bầu hai nhiệm kỳ liên

tiếp) Hạn chế ảnh hưởng của quân đội trong quá trình lãnh đạo đất nướccủa giới tinh hoa chính tri.

Cơ sở hình thành của bản hiến pháp Mexico 1917 là : sự kế thừa từbản hiến pháp 1824, sự ảnh hưởng của hiến pháp Tây Ban Nha, học hỏikinh nghiệm từ bản hiến pháp của nước láng giềng Hoa Kỳ, và đi theo họcthuyết tam quyền phân lập Nhà nước Mexico bao gồm ba nhánh quyền lựcđộc lập : lập pháp, hành pháp, tư pháp Quốc họi gồm hai viện Thượng viện

và Hạ viện Đất nước đi theo mô hình cộng hòa tổng thống Hiến phápMexico nhìn chung ít có sự biến động, nó chỉ được bổ sung để phù hợp vớiđiều kiện thực tiễn chứ không bị thay đổi như ở một số nước khác

Ở Mexico theo quy định của hiến pháp 1917 thì quyền lực trong bộmáy nhà nước là cân bằng kiềm chế lẫn nhau, không nhánh quyền lực nàovượt nhánh nào Hiến pháp 1917 có các nội dung cơ bản sau:

- Nhà nước hoạt động, tổ chức theo nguyên tắc tam quyền phân lập.-Đất nước chia làm 31 bang và một quận thuộc liên bang, các bang

và quận thuộc liên bang có quyền ngang nhau

-Mọi công dân đều được bình đẳng trước pháp luật, được quyền tự

do báo chí, in ấn và ngôn luận

-Bên cạnh đó hiến pháp còn giành một phần quan trọng quy định vềquyền sở hữu đất đai và khoáng sản đối với nhà nước Đây là nội dung mà

ít bản hiến pháp nào có vì các phần này thường được công bố trong các bộluật Đây là nét đặc trưng riêng có của Mexico

Nhìn chung bản hiến pháp 1917 của Mexico đã nhấn mạnh nhànước Mexico là một nhà nước cộng hòa liên bang, theo cơ chế tamquyền phân lập, quyền lực nhà nước là cân bằng kiềm chế lẫn nhau.Hiến pháp cũng quy định các quyền của con người Nhấn mạnh vai tròquản lý của nhà nước đối với các tài sản của quốc gia như đất đai vàkhoáng sản Đây cũng là căn cứ, tiền đề để sau này nhà nước Mexicotiến hành quốc hữu hóa các tài sản thành tài sản sở hữu của nhà nước

Hiến pháp cũng quy định mỗi bang đều có hiến pháp riêng và phải xâydựng theo hình mẫu hiến pháp liên bang.

2.2 Tổ chức bộ máy nhà nước ở Mexico.

Theo hiến pháp 1917 Liên bang Mexico là nước cộng liên bang vàtheo chế độ tổng thống Hiến pháp quy định thành lập ba cấp chính quyềnkhác nhau: Liên bang, tiểu bang và thành phố Tất cả các vị trí lãnh đạo củachính quyền đều được quyết định thông qua bầu cử hoặc được chỉ định bởinhững người đã được bầu cử.Tổ chức bộ máy nhà nước ở Mexico được tổchức và vận hành theo thuyết tam quyền phân lập, quyền lực nhà nước chialàm ba nhánh lập pháp, hành pháp, tư pháp

2.2.1 Cơ quan lập pháp.

Cơ quan lập pháp ở Mexico hay còn gọi là quốc hội Quốc hội liênbang gồm hai viện Thượng viện và Hạ viện( Viện đại biểu liên bang) Haiviện này tồn tại đồng thời và hoạt động độc lập Cũng giống như cơ quannghị viện của các nước, nghị viện Mexico thực hiện chức năng cơ bản làlập pháp, tuyên bố chiến tranh, đặt thuế mới, thông qua ngân sách quốc gia

và giám sát hoạt động của chính phủ Ngoài ra, nghị viện ở Mexico cònthực hiện một số quyền như thông qua hiệp ước quốc tế, bổ nhiệm các cán

bộ ngoại giao…

Hạ viện:

Hạ viện ở Mexico gồm 500 đại biểu có nhiệm kỳ ba năm, trong đó

300 đại biểu được bầu trực tiếp từ 300 khu vực bầu cử của liên bang, 200đại biểu còn lại được bầu theo tỷ lệ phiếu đại diện của các đảng chính trị.( theo luật liên bang các tổ chức chính trị và thủ tục bầu cử công bố ngày30/12/1977 và có sửa đổi sau đó)

Cơ cấu tổ chức của hạ viện gồm chủ tịch hạ viện, Ban thường vụ,Các ủy ban thường trực, ủy ban thường trực đại biểu Chủ tịch hạ viện doviện bầu ra trong số các thành viên của hạ viện Trong phạm vi thẩm quyềncủa mình chủ tịch hạ viện có nhiệm vụ lãnh đạo hoạt động của viện, đảm

bảo việc thực hiện quy chế của viện “Hạ viện có quyền thành lập Đại hộiđại biểu cử tri để giải quyết các vấn đề có liên quan đến việc bầu cử tổngthống, giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ của văn phòng kiểm toánthông qua ủy ban của hạ viện, bổ nhiệm lãnh đạo và nhân viên văn phòngnày , phê chuẩn ngân sách chi tiêu hàng năm”9 Hạ viện có quyền kết tộicác quan chức chính phủ khi vi phạm hành chính và trong những trườnghợp phạm tội khác Hạ viện được phép thành lập một bồi thẩm đoàn đểquyết định việc khởi tố đối với những quan chức chính phủ khi họ bị tố cáo

về những vi phạm pháp luật Hạ viện ở Mexico thành lập một ủy banthường vụ với 29 thành viên, ủy ban này thực hiện một số quyền hạn quantrọng Trong thời gian giữa hai kỳ họp ủy ban có thể thay mặt cho Hạ việnthảo luận và quyết định một số vấn đề thuộc nội dung của các phiên họp,sau đó phải báo cáo với Hạ viện về những vấn đề đã thảo luận và nhữngquyết định đó Ngoài ra ủy ban còn triệu tập các phiên họp thường kỳ, triệutập các phiên họp bất thường của viện Trong trường hợp quốc hội ngừnghọp, ủy ban thường vụ vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ của mình cho đếnkhi phiên họp được tổ chức lại Các thành viên của Hạ viện không đượcbầu hai nhiệm kỳ liên tiếp

Thượng viện:

Theo như luật liên bang về các tổ chức chính trị và thủ tục bầu cửnăm 1977, Thượng viện Mexico có 64 nghị sĩ Mỗi bang bầu 2 đại biểu,quận thuộc liên bang cũng bầu 2 thượng nghị sĩ với nhiệm kỳ sáu năm và

cứ ba năm thì bầu lại ½ số thành viên.Thượng nghị sĩ cũng được bầu cửtrực tiếp Nhưng theo quy định mới từ năm 1993, số đại biểu thượng nghị sĩcủa mỗi bang được bầu là bốn, quận thuộc liên bang cũng được bầu bốn.(trong đó 3 đại biểu được bầu bởi đa số phiếu và 1 đại biểu theo chế độ bầu

cử đại diện tỷ lệ) Tổng cộng là 128 số thượng nghị sĩ Ở Mexico cácthượng nghị sĩ không được quyền tái cử ngay nhiệm kỳ tiếp đó, cũng nhưkhông được bầu làm thượng nghị sĩ cho nhiệm kỳ tiếp theo