LỜI MỞ ĐẦU Liên Bang Nga chính thức ghi tên mình trên bản đồ thế giới vào ngày 25121991 sau sự kiện Liên Xô sụp đổ. Từ khi giành độc lập, Nga được công nhận là nhà nước kế thừa chính thức của Liên Xô trên bình diện quốc tế. Tuy nhiên, Nga đã mất đi vị trí siêu cường của mình và phải đối mặt với những thách thức trong các nỗ lực thiết lập một hệ thống kinh tế, chính trị hậu Xô Viết. Sau thời gian làm tổng thống của Boris Nikolayevich Yeltsin trong những năm thập niên 1990, Vladimir Vladimirovich Putin đã được bầu làm tổng thống năm 1999. Dưới thời kỳ Putin, một số giá trị và chính sách của Liên Xô được tái áp dụng, sự kiểm duyệt của nhà nước đối với các phương tiện thông tin đại chúng ở Nga tăng lên. Phương Tây luôn chỉ trích về quyền con người ở Nga trong thời kỳ Vladimir Putin lãnh đạo, nhưng thời kỳ này đã chứng kiến việc Nga thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế, chính trịvà uy tín của Putin với người dân Nga tăng lên rất cao. Từ khi chính thức thành lập đến nay, Nga luôn giữ vai trò là một nước lớn cho nên mọi thay đổi của nước Nga đều ít nhiều có sự tác động đến tình hình Địa Chính trị thế giới. Là một trong các thành viên thường trực của Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc, Nga đóng vai trò trong việc giữ gìn an ninh, hòa bình quốc tế. Hơn nữa, từ sau khi Liên Xô sụp đổ Nga rơi vào khủng hoảng địa chính trị trầm trọng nhưng dưới thời Putin đã dần khôi phục vị thế của mình. Có thế thấy được các bước thăng, trầm trong sự vận động Địa Chính trị của Nga đều tác động đến tình hình Địa Chính trị chung của toàn thế giới. Từ sự hồi phục vị thế đó của mình, nước Nga đã có thể khẳng định được vị thế của mình trên bản đồ Địa Chính trị quốc tế. Cuối cùng, một lí do chúng ta không thể bỏ qua việc tìm hiểu về Địa Chính trị Nga đó là, nước Nga vẫn luôn giữ lập trường muốn được làm bạn với nhiều nước, yêu chuộng hòa bình và không muốn dùng chiến tranh để nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế. Đóng vai trò như một người anh ôn hòa giữa bố cục rắc rối của thế giới, chắc hẳn rằng trong tương lai các bước phát triển của đất nước này vẫn luôn hướng về hòa bình và góp phần lớn kiến tạo một thế giới hòa bình.
Khái quát đặc điểm Liên Bang Nga: Phần I: Đặc điểm tự nhiên của Liên Bang Nga
Một số thông tin chung về Liên Bang Nga
- Thủ đô : Mát-xcơ-va (Moscow)
- Ngày quốc khánh : 12/06/1990 ( ngày tuyên bố chủ quyền )
- Đơn vị tiền tệ: đồng Rúp ( Rouble )
Tôn giáo tại khu vực này chủ yếu là Cơ đốc giáo Chính thống, chiếm 75% dân số, theo sau là Hồi giáo với 5% dân số Ngoài ra, còn có các tôn giáo khác như Phật giáo, Do Thái giáo và Tin lành, theo số liệu thăm dò dư luận do VSIOM công bố vào tháng 3 năm 2010.
Theo Hiến pháp năm 1993, Nga được xác định là Nhà nước Pháp quyền Dân chủ liên bang với 83 chủ thể bao gồm các nước cộng hòa, tỉnh và tỉnh tự trị Hệ thống chính trị của Nga được tổ chức theo hình thức Cộng hòa Tổng thống, trong đó Tổng thống nắm giữ nhiều quyền hạn quan trọng.
- Dân số : 144,5 triệu người (ước tính năm 2018)
- Các dân tộc : Trên 180 dân tộc, trong đó người Nga chiếm 77,7%, người Tatar chiếm 3,7%, người Ukraine chiếm 1,35% (theo Tổng điều tra dân số 2010)
Tôn giáo tại khu vực này chủ yếu là Cơ đốc giáo Chính thống, chiếm 75% dân số, tiếp theo là Hồi giáo với 5% dân số Ngoài ra, còn có các tôn giáo khác như Phật giáo, Do thái giáo và Tin lành, theo số liệu thăm dò dư luận do VSIOM công bố vào tháng 3/2010.
- Đơn vị tiền tệ : Đồng Rúp (Rouble) Tỷ giá: 1 Rúp = 0,014 USD (tháng 5/2020).
2 Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ
Việt Nam là một quốc gia nằm chủ yếu ở phía Bắc lục địa Á-Âu, với đường bờ biển phía Đông giáp Bắc Thái Bình Dương, phía Tây tiếp giáp Đông và Bắc Âu, phía Bắc giáp Bắc Băng Dương, và phía Nam tiếp giáp với các quốc gia Kavkaz, Trung Á và Đông Bắc Á.
Nga, quốc gia lớn nhất thế giới, trải dài từ Đông Âu đến Bắc Á và bờ Thái Bình Dương, với diện tích khoảng 17.075.400 km², chiếm 1/8 diện tích đất có người ở trên Trái Đất.
Khoảng hai phần ba biên giới của khu vực này được bao quanh bởi biển, với phần lớn bờ biển phía bắc nằm trên Vòng Bắc Cực Cảng Murmansk là một ngoại lệ, nơi có dòng hải lưu ấm hơn so với dự kiến tại vĩ độ đó, nhờ vào ảnh hưởng của bờ biển Vịnh Khu vực này bao gồm mười ba vùng biển và một phần của ba đại dương: Bắc Cực, Đại Tây Dương và Thái Bình Dương.
- Nga có chung ranh giới trên biển với Hoa Kỳ và với Nhật Bản.
- Địa hình Liên Bang Nga cao ở phía Đông và thấp dần về phía Tây, Dòng song Enisei chia Liên Bang Nga ra thành hai phần rõ rệt.
Phía Tây Liên Bang Nga chủ yếu là đồng bằng, bao gồm đồng bằng Đông Âu, đồng bằng Tây – Xi-bia và các vùng trũng Đồng bằng Đông Âu có độ cao tương đối, xen kẽ nhiều đồi thấp và đất màu mỡ, là khu vực trồng trọt các loại cây lương thực và thực phẩm chính của đất nước.
- Phía Đông: Chủ yếu là núi và cao nguyên, giàu tài nguyên khoáng sản, lâm sản và trữ năng thủy điện lớn.
Địa bộ phận Nga trải qua khí hậu lục địa khắc nghiệt, chịu ảnh hưởng từ vĩ độ cao và diện tích rộng lớn, dẫn đến việc thiếu sự điều hòa từ biển Mùa đông ở đây thường kéo dài và rất lạnh, trong khi mùa hè ngắn và có nhiệt độ khá cao.
Trên hầu hết lãnh thổ, năm chỉ có hai mùa chính là mùa đông và mùa hè, trong khi mùa xuân và mùa thu thường chỉ là những giai đoạn chuyển tiếp ngắn giữa thời tiết lạnh và nóng.
Tháng 1 được coi là tháng lạnh nhất trong năm, trong khi tháng 2 lại là tháng lạnh nhất ở khu vực ven biển Ngược lại, tháng 7 thường là tháng ấm nhất Sự chênh lệch nhiệt độ giữa các tháng là điều bình thường trong khí hậu tại đây.
Đặc điểm tự nhiên
- Địa hình Liên Bang Nga cao ở phía Đông và thấp dần về phía Tây, Dòng song Enisei chia Liên Bang Nga ra thành hai phần rõ rệt.
Phía Tây nước Nga chủ yếu là đồng bằng, bao gồm đồng bằng Đông Âu, đồng bằng Tây – Xi-bia và các vùng trũng Đồng bằng Đông Âu có độ cao tương đối và được xen kẽ bởi nhiều đồi thấp, với đất đai màu mỡ, là khu vực trồng trọt chính cho cây lương thực và thực phẩm của Liên Bang Nga.
- Phía Đông: Chủ yếu là núi và cao nguyên, giàu tài nguyên khoáng sản, lâm sản và trữ năng thủy điện lớn.
Khí hậu
Địa bộ phận Nga có khí hậu lục địa khắc nghiệt, chịu ảnh hưởng từ vĩ độ cao và diện tích rộng lớn, dẫn đến sự thiếu hụt điều hòa từ biển Mùa đông ở đây thường kéo dài và rất lạnh, trong khi mùa hè ngắn và có nhiệt độ khá nóng.
Trên hầu hết lãnh thổ, khí hậu chỉ có hai mùa chính là mùa đông và mùa hè, trong khi mùa xuân và mùa thu thường chỉ là những giai đoạn chuyển tiếp ngắn giữa thời tiết lạnh giá và nóng bức.
Tháng 1 là tháng lạnh nhất trong năm, trong khi tháng 7 thường là tháng ấm nhất, cho thấy sự chênh lệch nhiệt độ rõ rệt Vào mùa đông, không khí lạnh di chuyển từ phía nam đến phía bắc và từ phía tây sang phía đông Đặc biệt, một khu vực nhỏ quanh Sochi trên bờ biển Đen có khí hậu cận nhiệt đới.
Tài nguyên khoáng sản
Nga là quốc gia dẫn đầu thế giới về trữ lượng khoáng sản và hiện là nước xuất khẩu đất hiếm lớn thứ hai toàn cầu Tài nguyên thiên nhiên của Nga ước tính có giá trị lên tới hàng chục tỷ đô la Mỹ Mặc dù sở hữu trữ lượng lớn nhất so với bất kỳ quốc gia nào, nhưng các nguồn tài nguyên này lại nằm ở những vùng xa xôi với khí hậu khắc nghiệt, làm cho việc khai thác trở nên đắt đỏ và khó khăn.
Công nghiệp khai khoáng là ngành lớn thứ hai tại Nga, chỉ sau dầu mỏ và khí đốt, đóng góp một phần quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu và GDP của quốc gia.
Nga sở hữu trữ lượng than đá lên tới 175 tỷ tấn, chiếm gần một nửa trữ lượng than toàn cầu, cùng với trữ lượng xăng dầu đáng kể Các trầm tích than phân bố rộng rãi trong khu vực, nhưng tập trung chủ yếu ở trung tâm và phía đông Siberia.
Nga là quốc gia giàu tài nguyên khoáng sản, bao gồm hầu hết các kim loại màu Quặng nhôm, một trong những kim loại quan trọng, rất khan hiếm và chủ yếu được tìm thấy ở khu vực Ural, Tây Bắc Nga và miền trung nam Siberia.
Nga sở hữu nguồn nguyên liệu thô phong phú, bao gồm các mỏ muối kali và magiê tại khu vực sông Kama ở phía tây Urals Đặc biệt, đất nước này còn có một trong những mỏ apatit lớn nhất thế giới nằm ở bán đảo trung tâm Kola.
Đặc điểm lịch sử, kinh tế, chính trị, văn hóa Liên Bang Nga
Lịch sử Liên Bang Nga
- Từ thế kỉ IX - giữa thế kỉ XIII, nhà nước Nga - Kiev cổ đại hình thành ở khu vực
Tây Bắc nước Nga, một phần Belarus và Ukraine ngày nay.
Vào thế kỷ XVI, nhà nước Nga phong kiến bắt đầu hình thành và tập quyền, đồng thời mở rộng lãnh thổ về phía Nam và phía Đông, trước khi rơi vào giai đoạn được gọi là “Thời kỳ đen tối”.
Vào thế kỷ XVIII, Sa Hoàng Pie Đại đế đã thực hiện các cải cách theo mô hình Châu Âu và chuyển thủ đô của Nga về Xanh Pê-téc-bua vào năm 1712 Sau khi giành chiến thắng trước Thụy Điển trong Chiến tranh phương Bắc vào năm 1721, Nga đã khẳng định vị thế cường quốc tại Châu Âu.
Cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, Sa hoàng Alexander II đã thực hiện các cải cách quan trọng, bao gồm việc xoá bỏ chế độ nông nô và mở rộng lãnh thổ Nga qua việc sáp nhập Trung Á và Moldova Mặc dù kinh tế Nga phát triển nhanh chóng, tình hình chính trị và xã hội lại trở nên bất ổn Cách mạng Nga lần thứ nhất bùng nổ trong giai đoạn 1905-1907, và trong những năm 1914-1917, Nga tham gia vào Đại chiến thế giới I Đỉnh điểm là vào tháng 11/1917, Cách mạng tháng Mười Nga đã thành công, đánh dấu một bước ngoặt lớn trong lịch sử đất nước.
- Thời kỳ Liên Xô: Liên bang Xô Viết (Liên Xô) được thành lập năm 1922 Năm
Từ năm 1941 đến 1945, Đức tấn công Liên Xô vào tháng 6 năm 1942 Đến tháng 5 năm 1945, Hồng quân Liên Xô đã chiếm được Béc-lin, giành thắng lợi trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại Chiến thắng này đóng vai trò quyết định trong việc kết thúc Đại chiến thế giới II, cứu loài người khỏi thảm họa phát xít.
Cuối thập niên 1980 và đầu 1990, Liên Xô trải qua khủng hoảng kinh tế - chính trị nghiêm trọng, dẫn đến xu thế ly khai gia tăng Vào ngày 12/6/1990, Nga tuyên bố chủ quyền, và đến ngày 8/12/1991, Liên Xô chính thức bị giải thể Kết quả, Liên bang Nga được công nhận là quốc gia kế tục của Liên Xô.
Lịch sử Liên bang Nga bắt đầu từ năm 1991, khi Liên Xô sụp đổ và Nga giành độc lập, được công nhận là nhà nước thừa kế chính thức của Liên Xô trên trường quốc tế Tuy nhiên, Nga đã mất đi vị trí siêu cường và hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc xây dựng hệ thống kinh tế - chính trị hậu Xô viết.
2 Thể chế nhà nước và chế độ chính trị
Theo Hiến pháp năm 1993, Nga là một Nhà nước Pháp quyền Dân chủ liên bang với 83 chủ thể, bao gồm các nước cộng hòa, tỉnh và tỉnh tự trị Hệ thống chính trị của Nga được tổ chức theo hình thức Cộng hòa Tổng thống, trong đó Tổng thống nắm giữ nhiều quyền hạn Sau khi sáp nhập Crưm và Xê-va-xtô-pôn vào tháng 3/2014, số lượng chủ thể của Nga tăng lên 85.
Tổng thống Nga là nhà lãnh đạo Nhà nước, được bầu trực tiếp với nhiệm kỳ 6 năm Ông giữ vai trò Tổng tư lệnh tối cao, lãnh đạo các hoạt động đối ngoại và có quyền giải tán Chính phủ cũng như Đu-ma Quốc gia Ngoài ra, Tổng thống còn có quyền giới thiệu và cách chức người đứng đầu các chủ thể Liên bang.
Quốc hội là cơ quan lập pháp tối cao và đại diện cho nhân dân, được tổ chức theo hình thức lưỡng viện với hai thành phần chính: Hội đồng Liên bang (Thượng viện) và Đu-ma Quốc gia (Hạ viện).
- Chính phủ: là cơ quan hành pháp liên bang tối cao, gồm Thủ tướng, các Phó Thủ tướng và Bộ trưởng.
3 Vài nét về văn hóa Nga
Nước Nga, với diện tích lớn nhất thế giới, sở hữu những nét văn hóa độc đáo phong phú trên toàn lãnh thổ Văn hóa Nga chủ yếu chịu ảnh hưởng từ tư tưởng tôn giáo chính thống Slav.
Nga nổi tiếng với nghệ thuật sân khấu ballet và opera, được xem là cái nôi đào tạo và phát triển cho lĩnh vực này Hàng năm, đất nước này thu hút đông đảo sinh viên đến học tập, đồng thời tổ chức nhiều buổi biểu diễn quy mô lớn cho hai loại hình nghệ thuật hàn lâm cao cấp này.
Búp bê Nga, hay còn gọi là Matrioshka, là biểu tượng đặc trưng của nước Nga, dễ dàng nhận diện ở bất kỳ đâu Không chỉ là món đồ chơi yêu thích của trẻ em Nga, Matrioshka còn là món quà lưu niệm phổ biến mà du khách không thể bỏ qua khi khám phá vẻ đẹp của đất nước này.
Người Nga được biết đến trên toàn cầu nhờ vào lòng hiếu khách đặc trưng Họ thường sử dụng bánh mì và muối như một biểu tượng để chào đón những vị khách mới đến thăm gia đình.
4 Kinh tế Liên Bang Nga
Hơn một thập kỷ sau sự sụp đổ của Liên Xô vào năm 1991, Nga vẫn nỗ lực xây dựng nền kinh tế thị trường và thu hút phát triển kinh tế bền vững Kể từ năm 1990, các nước tư bản đã bắt đầu đầu tư vào Nga Tuy nhiên, vào năm 1996, Nga bước vào thời kỳ tư bản với việc phá giá đồng Rúp, dẫn đến tình hình kinh tế suy thoái.
Giai đoạn 1999 - 2004, kinh tế Nga trải qua sự phát triển mạnh mẽ với GDP tăng trưởng trung bình 6,8% mỗi năm, cùng với sự gia tăng đáng kể trong các ngành dịch vụ và công nghiệp Nhiều tỷ phú cũng bắt đầu xuất hiện, chủ yếu tập trung tại Mát-xcơ-va Đến năm 2004, GDP của Nga đạt 1.500 tỷ USD, đưa đất nước này trở thành nền kinh tế lớn thứ 11 thế giới và thứ 5 tại Châu Âu.
Vài nét về văn hóa
Nước Nga, với diện tích lớn nhất thế giới, sở hữu những nét văn hóa độc đáo đa dạng trên toàn lãnh thổ Văn hóa Nga được hình thành và phát triển dưới ảnh hưởng của tư tưởng tôn giáo chính thống Slav.
Nga nổi tiếng với nghệ thuật sân khấu ballet và opera, được xem là cái nôi đào tạo và phát triển cho các bộ môn này Hàng năm, đất nước này thu hút nhiều sinh viên đến học tập và thường xuyên tổ chức các buổi biểu diễn quy mô lớn cho hai loại hình nghệ thuật hàn lâm cao cấp này.
Búp bê Nga, hay còn gọi là Matrioshka, là biểu tượng đặc trưng dễ nhận biết của nước Nga, gợi nhớ đến văn hóa và truyền thống của quốc gia này Không chỉ là món đồ chơi yêu thích của trẻ em Nga, Matrioshka còn trở thành món quà lưu niệm phổ biến cho du khách khi khám phá vẻ đẹp của đất nước Nga.
Người Nga được biết đến toàn cầu nhờ lòng hiếu khách đặc biệt Họ thường chào đón khách đến nhà bằng cách phục vụ bánh mì và muối, thể hiện sự trân trọng và ấm áp trong mối quan hệ.
Kinh tế Liên Bang Nga
Hơn một thập kỷ sau sự sụp đổ của Liên Xô năm 1991, Nga vẫn nỗ lực thiết lập nền kinh tế thị trường và thu hút phát triển bền vững Kể từ năm 1990, các nước tư bản đã bắt đầu đầu tư vào Nga Tuy nhiên, vào năm 1996, Nga bước vào thời kỳ tư nhân hóa, dẫn đến việc phá giá đồng Rúp và gây ra suy thoái kinh tế.
Từ năm 1999 đến 2004, kinh tế Nga trải qua giai đoạn phát triển mạnh mẽ với GDP tăng trưởng trung bình 6,8% mỗi năm Các ngành dịch vụ và công nghiệp cũng ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể, dẫn đến sự hình thành của nhiều tỷ phú, chủ yếu tại Mát-xcơ-va Đến năm 2004, GDP của Nga đạt 1.500 tỷ USD, giúp quốc gia này trở thành nền kinh tế lớn thứ 11 thế giới và thứ 5 tại Châu Âu.
Từ năm 2004 đến nay, nền kinh tế Nga đã có sự phát triển và tăng trưởng liên tục, chủ yếu nhờ vào nguồn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là dầu mỏ, cùng với các lĩnh vực công nghệ cao như vũ trụ và điện hạt nhân Sự thu hút đầu tư nước ngoài và sự mở rộng các ngành dịch vụ cũng như du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế Nga Hiện tại, Nga vẫn giữ vị trí là quốc gia xuất khẩu dầu khí lớn thứ hai trên thế giới.
B Khái quát sự vận động của địa – chính trị Nga
Phần I: Sự sụp đổ của nhà nước Nga Xô Viết và hệ quả cho địa chính trị thế giới
Liên Xô đã khẳng định vị thế là một trong hai cường quốc quân sự hàng đầu thế giới sau Thế chiến 2, nhờ vào chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại Sự thắng lợi này không chỉ giúp Liên Xô mở rộng ảnh hưởng tại Đông Âu mà còn hỗ trợ sự hình thành của nhiều quốc gia xã hội chủ nghĩa trong khu vực, các quốc gia này duy trì mối liên hệ chặt chẽ với Liên bang Xô viết.
Liên Xô không chỉ nổi bật với sức mạnh quân sự mà còn là cường quốc kinh tế thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ Quốc gia này đã đạt được nhiều thành tựu vĩ đại trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật, chinh phục vũ trụ, giáo dục và chăm sóc y tế Về chính trị, Liên Xô thể hiện sự ổn định cao và sau Thế chiến thứ hai, đã trở thành thành trì vững chắc cho các nước theo chủ nghĩa xã hội và các phong trào giải phóng dân tộc trên toàn cầu.
Cuộc chiến tranh lạnh đã kết thúc với sự sụp đổ bất ngờ của mô hình chủ nghĩa xã hội tại Liên Xô, dẫn đến sự tan rã của nhà nước Nga Xô Viết và khủng hoảng địa chính trị toàn cầu Sự kiện này cũng đánh dấu sự suy yếu của các thành trì chủ nghĩa xã hội ở Đông Âu, tạo ra những biến động lớn trong bối cảnh quốc tế.
Xô tan rã, các nước theo CNXH trên thế giới ít đi và ráo riết thực hiện cải cách để không đi vào vết xe để của Liên Xô
Sau khi Liên Xô tan rã, Liên Bang Nga kế thừa địa vị pháp lý của Liên Xô, và trở thành nhà nước Liên Bang Nga như ngày nay.
1 Nguyên nhân sự sụp đổ a Nguyên nhân khách quan
Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, sự bao vây và cấm vận của Mỹ đã tạo ra những rào cản lớn cho nền kinh tế Liên Xô, khiến cho đất nước này không có điều kiện thuận lợi để phát triển.
Mỹ đã buộc Liên Xô phải tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang để phòng thủ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, dẫn đến việc Liên Xô tiêu tốn hơn 15% ngân sách cho quân sự Hệ quả là nền kinh tế Liên Xô dần kiệt quệ, và lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản ngày càng suy giảm.
Mỹ đã áp dụng chiến lược "diễn biến hòa bình" bằng cách sử dụng hệ thống truyền thông rộng lớn để truyền tải thông tin sai lệch tới hơn 300 triệu người Liên Xô, khiến họ mất niềm tin vào con đường chủ nghĩa xã hội.
Chiến lược thâm hiểm nhất của Mỹ và các nước phương Tây nhằm vào tư tưởng chính trị đã làm suy giảm niềm tin của cả nhân dân và Đảng viên vào đường lối phát triển của đất nước Khi thành trì vững chắc nhất để bảo vệ thành quả cách mạng, tức là niềm tin của nhân dân và Đảng viên, không còn nữa, điều này đã dẫn đến sự tan rã nhanh chóng của Liên Xô và mô hình XHCN.
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự tê liệt và sụp đổ của chủ nghĩa Cộng sản ở Liên Xô không chỉ nằm ở các yếu tố khách quan mà còn chủ yếu xuất phát từ những vấn đề nội tại trong tổ chức Đảng.
- Sai lầm về kinh tế:
Khi chủ nghĩa cộng sản bắt đầu bước vào thời kỳ toàn cầu hóa, nền kinh tế Liên Xô rơi vào tình trạng cô lập, dẫn đến hàng hóa và dịch vụ của Liên Xô trở nên kém chất lượng, thua kém so với sản phẩm của phương Tây.
+ Trong vòng vây của CNTB thế giới, Liên Xô phải đầu tư quá nhiều cho quốc phòng an ninh, thay vì phát triển kinh tế
Năm 1973, khủng hoảng kinh tế thế giới bắt đầu từ Mỹ đã khiến các quốc gia phải điều chỉnh chính sách kinh tế và chính trị để ứng phó Tuy nhiên, Liên Xô lại cho rằng cuộc khủng hoảng chỉ ảnh hưởng đến các nước tư bản, dẫn đến sự chậm trễ trong việc phản ứng Khi nhận ra sai lầm, nền kinh tế Nga đã bị tổn thương nghiêm trọng.
+ Nguyên nhân sâu xa về kinh tế: Đảng Cộng sản Liên Xô nói riêng và các nước XHCN nói chung, chưa thành công về kinh tế.
- Sai lầm về chính trị
Đảng Cộng sản Liên Xô không thành công trong việc xây dựng dân chủ nội bộ, dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng như độc tài và chuyên quyền Những lãnh đạo không chấp nhận ý kiến trái chiều, coi thường tập thể và cấp dưới, tự cho ý kiến của mình là chân lý tuyệt đối Họ xem những người bất đồng là kẻ thù, sẵn sàng bảo vệ "uy tín" của mình bằng cách đối xử với đồng chí như kẻ thù Hệ quả là sinh hoạt đảng trở nên thiếu sinh khí, mất tính chiến đấu, và trở thành một chiều, tẻ nhạt.
Bộ Chính trị và BCH TƯ Đảng Cộng sản Liên Xô đã xa rời thực tiễn, dẫn đến sự mất kết nối giữa Đảng và nhân dân Tình trạng quan liêu trong Đảng khiến các lãnh đạo không nắm bắt được thực trạng xã hội mà họ đang quản lý, từ đó không có cái nhìn đúng đắn về những vấn đề đang diễn ra.
Địa - Chính trị nước Nga giai đoạn 1991 đến nay
Nước Nga sau khi kế vị Liên Xô, khó khăn, thử thách và sự vận động Địa - Chính trị
a Tình hình nước Nga dưới thời Tổng thống Yelsin (1991 – 2000)
Liên Bang Nga sở hữu một nền tảng nông – công nghiệp vững mạnh với các ngành công nghiệp chủ chốt, đội ngũ cán bộ Khoa học – Kỹ thuật đông đảo và chất lượng cao, cùng với nhiều trung tâm khoa học lớn được thiết lập từ trước.
Sau khi công cuộc cải tổ của M Gorbachev thất bại, nước này phải đối mặt với những rối loạn nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và xã hội, di sản của Liên Xô.
Trong chuyến thăm Mỹ đầu tiên vào ngày 17-6-1992, Tổng thống Nga Boris Yeltsin tuyên bố rằng Nga đã chọn con đường phát triển tự do và dân chủ kiểu Mỹ, nhằm tạo ra một kỷ nguyên thịnh vượng Để thực hiện điều này, ông đã mời nhiều cố vấn kinh tế và chính trị Mỹ đến Mátxcơva, hỗ trợ trong công cuộc cải cách những năm 90 Dưới sự hướng dẫn của các cố vấn, Chính phủ Nga đã thực hiện "liệu pháp sốc", dẫn đến quá trình tư nhân hóa ồ ạt nền kinh tế và cải cách toàn diện các lĩnh vực chính trị, quân sự, an ninh, giáo dục, văn hóa và khoa học - công nghệ.
Cải cách này hứa hẹn mang lại "sự phát triển thần kỳ" cho nước Nga, nhưng thực tế lại cho thấy kết quả trái ngược, dẫn đến những khủng hoảng nghiêm trọng về kinh tế và chính trị.
Theo Chủ tịch Ủy ban Quản lý tài sản quốc gia Nga V Polevanov, quá trình cải cách trong những năm 90 đã dẫn đến sự sụp đổ của 250 xí nghiệp và nhà máy lớn trong ngành công nghiệp quốc phòng, làm suy yếu đáng kể lực lượng vũ trang Nga Hàng nghìn xí nghiệp hiện đại, từng là niềm tự hào của Liên Xô, đã bị xóa sổ, cùng với sự suy giảm nghiêm trọng của ngành nông nghiệp Vào cuối những năm 90, nền kinh tế Nga chỉ xếp ngang hàng với các quốc gia kém phát triển như Zimbabwe hay Honduras.
+ Từ năm 1990 đến năm 1995, tốc độ tăng trưởng Tổng sản phẩm trong nước ( GDP ) của Liên Bang Nga luôn là số âm: năm 1990 là -3,6%, năm 1995 là -4,1%
Kể từ năm 1992, Chính phủ Nga đã thực hiện chương trình tư nhân hóa nhằm chuyển đổi nền kinh tế sang thị trường Tuy nhiên, quá trình tư nhân hóa diễn ra ồ ạt đã dẫn đến sự rối loạn trong nền kinh tế.
Năm 1992, sản xuất công nghiệp ở Nga giảm xuống còn 20%, trong khi mức lương trung bình của công nhân viên chức thấp hơn 25 lần so với Mỹ Tuy nhiên, từ năm 1996, nền kinh tế Nga bắt đầu phục hồi, với sự hình thành và gia tăng của tầng lớp tư sản mới trong xã hội Đến năm 1997, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 0,5%, và đến năm 2000, con số này đã tăng lên 9%.
Hàng trăm tổ chức phi chính phủ tại Nga đã được thành lập với mục đích thực hiện các hoạt động mua chuộc, tuyên truyền và phá hoại, đặc biệt do Mỹ và các đồng minh điều phối Những tổ chức này đã can thiệp vào cuộc chiến tranh ở Cộng hòa tự trị Tresnia, gây ra xung đột sắc tộc và ly khai, nhằm làm suy yếu Nga từ bên trong Hậu quả nghiêm trọng không chỉ là thiệt hại kinh tế mà còn là cuộc khủng hoảng về nhận thức tư tưởng, khiến người dân mất niềm tin vào mô hình chủ nghĩa xã hội thực tiễn.
Xô đã bị sụp đổ hoàn toàn. b Sự vận động địa chính trị Liên Bang Nga dưới thời Tổng thống Yelsin (1991-2000)
Từ năm 1991 đến 1993, chính sách đối ngoại của Nga thể hiện rõ sự "thân phương Tây", nhằm tìm kiếm sự ủng hộ cho quá trình cải cách gặp nhiều khó khăn trong nước Trong bối cảnh này, Nga đã liên tục nhượng bộ Mỹ và Tây Âu, từ bỏ các mối quan hệ với bạn bè truyền thống của Liên Xô cũ, và nỗ lực hòa nhập vào cộng đồng tư bản chủ nghĩa.
Mặc dù vậy, Nga vẫn gặp khó khăn trong việc gia nhập các tổ chức kinh tế và quân sự quan trọng của phương Tây, dẫn đến việc không nhận được sự hỗ trợ và đầu tư cần thiết.
Mỹ và phương Tây đang hứa hẹn với nhau, trong khi Liên Bang Nga bị loại ra khỏi quá trình liên kết tại châu Âu, dẫn đến sự suy giảm rõ rệt ảnh hưởng của họ trong khu vực Thực trạng này buộc Nga phải điều chỉnh chính sách đối ngoại, bao gồm việc nhận thức lại vị thế địa-chính trị và các khu vực lợi ích của mình.
Từ cuối năm 1993, Nga đã điều chỉnh chính sách đối ngoại theo hướng cân bằng giữa Âu và Á Trong thông điệp ngày 29/09/1994, Tổng thống Enxin nhấn mạnh việc chấm dứt nhượng bộ đơn phương và chuyển sang xây dựng quan hệ đối tác bình đẳng trong hợp tác kinh tế và giải quyết các vấn đề quốc tế Nga coi các nước SNG là khu vực lợi ích đặc biệt, trong khi các nước Đông Âu và láng giềng châu Á như Trung Quốc, Mông Cổ, Triều Tiên, Nhật Bản được xem là "vành đai láng giềng thân thiện" Điều này cho thấy Nga đang chú trọng hơn đến quan hệ với các nước phương Đông để tạo lập sự cân bằng giữa hai hướng Đông và Tây trong chính sách đối ngoại.
So với Liên Xô trước đây, Nga hiện không còn giữ vị thế siêu cường đối trọng với Mỹ, đặc biệt sau sự tan rã của Liên Xô và khối quân sự Vácsava Điều này đã làm giảm đáng kể vai trò chi phối của Nga tại Trung và Đông Âu, dẫn đến sự thay đổi không có lợi trong cán cân lực lượng thế giới Nga không chỉ thiếu ảnh hưởng đối với các xu hướng toàn cầu mà còn không thể tác động đến các sự kiện trong các khu vực mà họ từng có ảnh hưởng mạnh mẽ, bao gồm cả châu Á – Thái Bình Dương, nơi mà Nga đã "bỏ quên" và chưa thể khôi phục lại ảnh hưởng mặc dù đã điều chỉnh chính sách đối ngoại.
Nước Nga hồi sinh mạnh mẽ dưới thời Tổng thống Putin (2002-nay)
a Putin lên làm Tổng thống giữa hoàn cảnh nước Nga đầy khủng hoảng.
Khi chính sách của Boris Yeltsin dựa vào Mỹ và phương Tây thất bại, sự nghiệp chính trị của ông đứng trước nguy cơ sụp đổ trong bối cảnh Nga rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng Vào thời điểm này, Vladimir Putin xuất hiện như "sự lựa chọn của lịch sử" Trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 9-8-1999, Yeltsin đã công bố quyết định ủng hộ Putin, người có khả năng đoàn kết xã hội và tiếp tục cải cách ở Nga, với sứ mệnh đổi mới đất nước trong thế kỷ XXI.
Vào ngày 16-8-1999, Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã đề nghị và Quốc hội Nga phê chuẩn ông V Putin làm Thủ tướng Trong cuộc bầu cử Đuma Quốc gia Nga ngày 19-12-1999, Đảng Cộng sản Nga dẫn đầu với 24,3% phiếu bầu, trong khi Đảng Nước Nga thống nhất do ông V Putin đứng đầu đạt 23,3%, đứng thứ hai Kết quả này mở ra cơ hội lớn cho ông V Putin trong cuộc bầu cử tổng thống đầu năm 2000 Ngày 31-12-1999, Tổng thống Yeltsin từ chức và chuyển giao quyền lực cho ông V Putin theo quy định của Hiến pháp Nga.
V Putin, sau khi nhậm chức vào đầu năm 2000, đã xác định con đường xây dựng và phát triển nước Nga mới Con đường này được phác thảo trong bài viết quan trọng mang tên “Nước Nga trước ngưỡng cửa bước sang thiên niên kỷ mới”, được đăng tải trên các báo của Nga vào ngày 30-12.
Vào ngày 31-12-1999, ông B Yelsin đã trao quyền Tổng thống Nga cho ông V Putin, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử đất nước Trong bài viết của mình, ông Putin đã trình bày những nội dung cốt lõi của tư tưởng quốc gia Nga, đồng thời nêu ra các nhiệm vụ cơ bản nhằm định hướng cho sự phát triển tương lai của Nga Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rút ra bài học từ lịch sử hàng nghìn năm của đất nước, bao gồm cả giai đoạn Xô-viết.
Dưới sự lãnh đạo của V Putin, Nga đã kế thừa các giá trị truyền thống và chọn mô hình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội, với sự quản lý của nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội ngày càng cao Mô hình này được cụ thể hóa trong các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020, bao gồm Chiến lược an ninh quốc gia và các chương trình mục tiêu liên bang nhằm giảm thiểu sự chênh lệch phát triển giữa các vùng Sự phục hồi và phát triển kinh tế - chính trị của Nga trong giai đoạn này thể hiện rõ nét qua các chính sách và chương trình cụ thể.
- GDP của Nga tăng gần 10% trong 2 nhiệm kỳ (2000 - 2008), đưa kinh tế Nga từ vị trí
14 vươn lên vị trí thứ 5 thế giới
- Giảm nợ công xuống 22,7 lần (từ 69,1% năm 2000 xuống còn 3,1% năm 2016)
Việt Nam đã giảm nợ nước ngoài từ 138 tỷ USD vào năm 1999, chiếm 78% GDP, xuống còn 54,8 tỷ USD vào năm 2014, chỉ còn 8,4% GDP Mức nợ này thấp hơn nhiều so với nhiều quốc gia phát triển ở phương Tây.
- Tăng dự trữ ngoại tệ tính theo giá trị vàng lên 30 lần (từ 12 tỷ USD năm 2000 lên tới
378 tỷ USD vào năm 2015, giảm mức lạm phát từ 20,2% năm 2000 xuống mức 2,5% trong năm 2017
Nga đã giảm tỷ lệ thất nghiệp từ 10,6% vào năm 2000 xuống còn 5,2% vào năm 2017, đồng thời giảm 2,5 lần số người sống trong cảnh nghèo khổ từ những năm 90 đến năm 2015 Đáng chú ý, thu nhập thực tế của 4/5 số người dân Nga hiện nay đã vượt qua mức cao điểm của Liên Xô vào năm 1980.
Dưới sự lãnh đạo của Putin, Nga đã khôi phục chủ quyền kinh tế bằng cách thu hồi quyền khai thác 256 mỏ khoáng sản từ các tập đoàn nước ngoài Ông đã quốc hữu hóa 65% ngành công nghiệp dầu mỏ, 95% ngành công nghiệp khí đốt, và 99% ngành công nghiệp sản xuất rượu và chất có cồn, đánh dấu một bước quan trọng trong việc kiểm soát tài nguyên quốc gia.
Nga đã triển khai thành công nhiều chương trình công nghiệp quốc gia, bao gồm các chương trình phát triển trong lĩnh vực công nghiệp, điện tử, dược phẩm, hàng không và đóng tàu Những nỗ lực này nhằm xây dựng nền kinh tế dựa trên công nghệ cao, giảm thiểu sự phụ thuộc vào xuất khẩu tài nguyên, với mục tiêu nâng cao tỷ lệ sản phẩm công nghệ cao chiếm 1/3 GDP vào năm 2018.
Nước Nga đã tăng cường đầu tư cho lĩnh vực khoa học - công nghệ, với ngân sách liên bang tăng gấp 20 lần từ 17,4 tỷ rúp năm 2000 lên 350 tỷ rúp năm 2017, nhằm mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới trong công nghệ cao.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Nga đã thành công trong việc thực hiện Đạo luật liên bang về phát triển nông nghiệp và các chương trình phát triển nông sản từ năm 2008 đến 2012 Những nỗ lực này bao gồm Chương trình phát triển tổ hợp công - nông nghiệp và Chương trình phát triển xã hội ở nông thôn Sau 20 năm lãnh đạo của ông V Putin, nông nghiệp Nga đã vươn lên vị trí hàng đầu thế giới.
Nước Nga đã đạt được thành tựu quan trọng nhất là duy trì độc lập và chủ quyền quốc gia, đồng thời phát triển ổn định và thịnh vượng bất chấp các âm mưu phá hoại từ bên ngoài.
V Putin đã đưa ra nhiều biện pháp khẩn cấp nhằm tái lập, làm trong sạch và tăng cường quyền lực quản lý của Điện Kremlin đối với đời sống chính trị của Nga và ông gọi đó là xây dựng “nền dân chủ có chủ quyền”. https://nghiencuulichsu.com/2014/04/01/chinh-sach-doi-ngoai-cua-nga-trung-quoc- va-nhat-ban-trong-cuc-dien-chinh-tri-dong-a-nhung-nam-dau-the-ky-xxi/
%C3%BD%2C%20ch%C3%ADnh%20tr%E1%BB%8B%20c%E1%BB%A7a
%20Nga. http://www.tapchicongsan.org.vn/the-gioi-van-de-su-kien/-/2018/812103/ view_content
Sự vận động Địa - Chính trị Nga từ năm 2000 đến nay
a Địa chính trị Nga từ 2000 đến 2013
Dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Vladimir Putin, Nga đang nỗ lực tái thiết lập ảnh hưởng địa chính trị tương tự như thời kỳ Liên Xô Khác với chính sách “thân phương Tây” của Tổng thống Yeltsin, Nga hiện đang có những cọ xát với phương Tây, với châu Âu trở thành tâm điểm của cuộc đối đầu này.
Mối quan hệ thăng trầm đầy biến động giữa Nga và NATO
Sau khi kết thúc "Chiến tranh lạnh", Nga đã từ bỏ con đường xã hội chủ nghĩa để hội nhập vào thế giới phương Tây Trong bối cảnh đó, NATO, không còn đối trọng, đã bắt đầu tìm kiếm những hướng đi mới.
“sứ mệnh” mới cho mình, nên quan hệ giữa Nga và NATO được kỳ vọng sẽ mở ra
“một trang mới” tươi sáng hơn.
Trong bối cảnh mối quan hệ bị đóng băng suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, cả Nga và NATO đã có những bước đi thiện chí nhằm cải thiện tình hình Năm 1994, Nga gia nhập "Chương trình đối tác vì hòa bình" do NATO đề xuất, và năm 1997, nước này tham gia Hội đồng hợp tác Bắc Đại Tây Dương, sau này được đổi tên thành Hội đồng đối tác châu Âu - Đại Tây Dương, đồng thời ký kết Định ước cơ bản Nga.
- NATO về quan hệ hợp tác và an ninh Hiện thực hóa các văn kiện hợp tác này, Hội đồng Nga - NATO đã được thành lập.
Theo các chuyên gia phân tích quốc tế, mối quan hệ hợp tác giữa Nga và NATO đã được phát triển qua nhiều cấp độ và hình thức khác nhau Sự hợp tác này không chỉ nâng cao năng lực phòng thủ của cả hai bên mà còn góp phần quan trọng vào việc duy trì an ninh và ổn định trong khu vực châu Âu.
Sau chiến tranh lạnh, quan hệ giữa Nga và NATO đã có những thành quả hợp tác đáng khích lệ Tuy nhiên, bên cạnh đó, những bất đồng và mâu thuẫn giữa hai bên cũng ngày càng rõ rệt, dẫn đến sự rạn nứt trong mối quan hệ này.
- Sự bành trướng của NATO về phía Đông đã đe dọa trực tiếp đến những lợi ích cốt lõi của nước Nga
Sự sụp đổ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đã biến NATO thành liên minh quân sự lớn nhất thế giới mà không có đối thủ Thay vì bị giải thể, NATO tiếp tục phát triển về quy mô, chức năng và nhiệm vụ.
Sau khi kết thúc "Chiến tranh lạnh", NATO đã tăng cường quy mô từ 15 lên 29 thành viên bằng cách kết nạp nhiều quốc gia Trung Âu và Đông Âu, đưa biên giới của tổ chức này gần sát với Nga Đồng thời, NATO đã triển khai quân đội, vũ khí và trang thiết bị quân sự hiện đại ở các nước giáp biên giới với Nga, tạo thành một thế trận quân sự bao vây Mát-xcơ-va đã nhiều lần phản đối mạnh mẽ, coi kế hoạch "Đông tiến" của NATO là mối đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia của mình.
Nước Nga đã có phản ứng mạnh mẽ trước sự mở rộng của NATO về phía Đông, với Tổng thống Putin nhấn mạnh rằng lo ngại của họ xuất phát từ quá trình ra quyết định trong liên minh này Ông cho rằng khi một quốc gia gia nhập NATO, họ sẽ không thể từ chối các yêu cầu từ Hoa Kỳ, dẫn đến sự hiện diện của các hệ thống phòng thủ tên lửa và căn cứ quân sự mới trên lãnh thổ của họ Để đối phó với mối đe dọa này, Nga cần triển khai các hệ thống tên lửa ở những khu vực trọng yếu, khiến tình hình trở nên căng thẳng hơn.
Chức năng và nhiệm vụ của NATO đã chuyển từ phòng thủ ở châu Âu sang mở rộng ra toàn cầu nhằm ngăn chặn khủng bố Dưới sự lãnh đạo của Mỹ, NATO đã tiến hành nhiều cuộc chiến tranh, tuy nhiên, những hành động này đã bị chỉ trích là phi đạo lý bởi dư luận quốc tế.
Mặc dù gặp phải sự phản đối từ Nga và cộng đồng quốc tế, Mỹ và NATO đã thực hiện cuộc tấn công quân sự vào Nam Tư vào năm 1999, dẫn đến việc lật đổ Tổng thống S Mi-lô-sê-vích.
+ Cuộc tiến công quân sự chống I-rắc năm 2003, lật đổ Tổng thống I-rắc S Hút-xen - những nhân vật được NATO coi là “thân Nga”.
Năm 2004, Mỹ và NATO thực hiện cuộc "cách mạng cam" tại U-crai-na, dẫn đến việc lật đổ chính quyền Tổng thống V Y-a-nu-cô-vích, mà NATO cho là "con đẻ" của điện Krem-li, và thiết lập một chính quyền mới thân phương Tây.
Mối quan hệ giữa Nga và NATO đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất từ trước đến nay, bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng Ukraine Sau khi Nga sáp nhập bán đảo Crimea, NATO đã chính thức cắt đứt quan hệ với Moscow và cáo buộc Nga can thiệp vào tình hình Ukraine, dẫn đến cuộc nội chiến đẫm máu làm hơn 6.400 người thiệt mạng ở miền đông Ukraine.
Mặc dù Nga kiên quyết phủ nhận các cáo buộc, NATO tiếp tục tăng cường sự hiện diện quân sự tại các quốc gia giáp biên giới với Nga, bao gồm Ba Lan và một số nước Baltic như Latvia, Lithuania và Estonia.
NATO đang tăng cường các cuộc tập trận quân sự và lên kế hoạch đối phó với Nga bằng cách củng cố phòng thủ ở sườn phía đông Châu Âu Liên minh này sẽ triển khai một lực lượng phản ứng nhanh lên tới 40.000 quân và duy trì một đội quân mũi nhọn thường trực gồm 5.000 binh lính Ngoài ra, NATO còn dự định thành lập nhiều trung tâm chỉ huy tại các quốc gia Baltic, Bulgaria, Ba Lan và Romania.
- Trước tình hình đó, Nga không thể ngồi yên Moscow bắt đầu triển khai các kế hoạch quân sự để bảo vệ an ninh nước Nga
Nga đang củng cố sức mạnh quân sự nhằm đối phó với việc NATO tăng cường hiện diện quân sự tại Châu Âu, đồng thời triển khai vũ khí tối tân ở nhiều khu vực gần biên giới với các quốc gia thành viên NATO.