- Nêu được khái niệm liên kết đơn, phản ứng thế - Biết được trạng thái tự nhiên và ứng dụng của metan 2.. Kĩ năng: - Học sinh viết được PTHH của phản ứng thế, phản ứng cháy của metan..
Trang 1GIÁO ÁN HÓA HỌC 9
METAN
CTPT: CH 4
PTK: 16.
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: sau khi học xong bài này, học sinh:
- Trình bày được CTCT, tính chất vật lí, tính chất hóa học của metan
- Nêu được khái niệm liên kết đơn, phản ứng thế
- Biết được trạng thái tự nhiên và ứng dụng của metan
2 Kĩ năng:
- Học sinh viết được PTHH của phản ứng thế, phản ứng cháy của metan
- Giải một số bài tập hữu cơ đơn giản
3 Thái độ:
Hình thành ở học sinh sự ham hiểu biết và yêu thích môn học
II Chuẩn bị:
1 Giáo viên:
- Mô hình phân tử metan dạng đặc và dạng rỗng
- Video thí nghiệm, mô phỏng phản ứng thể hiện tính chất hóa học của metan
2 Học sinh:
- Đọc trước bài trước khi đến lớp
III Tiến trình bài giảng:
1 Ổn định tổ chức lớp (1 phút) : kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ (5 phút):
Nêu đặc điểm cấu tạo phân tử HCHC Chỉ ra chỗ sai trong CTCT của HCHC sau và viết lại cho đúng biết Cl có hóa trị I, C có hóa trị IV, H có hóa trị I:
H H
H C Cl C
H H
3 Bài mới:
Metan là một trong những nguồn nhiên liệu quan trọng cho đời sống và cho công
nghiệp Vậy metan có cấu tạo, tính chất và ứng dụng như thế nào?
I Trạng thái tự nhiên, tính chất vật lí.
1 Trạng thái tự nhiên:
Trang 2GIÁO ÁN HÓA HỌC 9
- Yêu cầu HS quan sát
một số tranh kết hợp với
việc đọc thông tin trong
SGK, trả lời câu hỏi:
(?) Trong tự nhiên metan
có ở đâu? tồn tại trong
dạng nào?
- “Vậy metan tồn tại
trong tự nhiên dưới trạng
thái gì?”
- “Phân tử khối của
metan là 16, vậy metan
nặng hay nhẹ hơn không
khí?”
- GV tổng kết và bổ sung
kiến thức về trạng thái
vật lí của metan
- Giới thiệu các phương
pháp điều chế metan:
+ Thu khí bùn ao
+ Thu metan trong phòng
thí nghiệm bằng phương
pháp dời nước
- “Trong khí biogaz,
ngoài khí metan còn lẫn
các khí CO2 và H2S, để
thu được khí metan sạch
người ta tiến hành dẫn
hỗn hợp khí đi qua nước
vôi trong dư
- Cho Hs quan sát mô
hình phân tử metan dạng
đặc và dạng rỗng
- Cùng học sinh nghiên
- Quan sát tranh, nghiên
cứu thông tin, trả lời câu hỏi
- “Khí”
- “Nhẹ hơn”
- Lắng nghe, ghi bài
- Lắng nghe để biết
- Quan sát
- Quan sát
- Lên bảng viết
Trong tự nhiên, metan có nhiều trong các mỏ khí (khí thiên nhiên), trong mỏ dầu (khí mỏ dầu hay khí đồng hành), trong các mỏ than (khí mỏ than), trong bùn ao (khí bùn ao), trong khí biogaz
2 Tính chất vật lí:
- Là chất khí, không màu không mùi
- Rất ít tan trong nước
- Nhẹ hơn không khí : d= 16/29
II Cấu tạo phân tử:
Công thức cấu tạo của metan: H
H C H
Trang 3GIÁO ÁN HÓA HỌC 9
cứu mô hình dạng rỗng
+ Giới thiệu chi tiết mô
hình phân tử metan
+ Yêu cầu học sinh lên
bảng viết CTCT
+ Gọi HS nhận xét
- Kết luận về cấu tạo
phân tử metan
- Phát phiếu học tập cho
HS theo nhóm, yêu cầu
học sinh đọc cách tiến
hành thí nghiệm
- Yêu cầu học sinh quan
sát thí nghiệm mô phỏng
phản ứng đốt cháy metan
và hoàn thành phiếu học
tập
- Gọi 1 nhóm trình bày
kết quả phiếu học tập
- Gọi các nhóm khác
nhận xét
- Yêu cầu HS viết tự
PTPƯ
- Kết luận, đưa ra lưu ý
- Cho HS quan sát một
số hình ảnh liên quan đến
tai nạn nổ khí metan
- Phát phiếu học tập cho
HS theo nhóm, yêu cầu
học sinh đọc cách tiến
hành thí nghiệm
- Yêu cầu học sinh quan
sát thí nghiệm mô phỏng
phản ứng giữa metan và
clo, hoàn thành phiếu
- Ghi bài
- Đọc cách tiến hành thí nghiệm
- Quan sát thí nghiệm
và hoàn thành phiếu học tập
- Trình bày kết quả
- Nhận xét
- Viết PTPƯ
- Ghi bài
- Đọc cách tiến hành thí nghiệm
- Quan sát thí nghiệm
và hoàn thành phiếu học tập
H
- 1 nguyên tử C liên kết với 4 nguyên tử H
- Giữa nguyên tử C và nguyên tử
H chỉ có 1 liên kết Những liên kết như vậy gọi là liên kết đơn
=> Trong phân tử metan có 4 liên kết đơn
III Tính chất hóa học.
1 Tác dụng với oxi:
Metan cháy tạo thành cacbon đioxit và hơi nước:
CH4(k) + 2O2(k) t0 CO2(k) + H2O(h) Phản ứng tỏa nhiều nhiệt
Lưu ý: hỗn hợp gồm 1 thể tích metan và 2 thể tích oxi là hỗn hợp
nổ mạnh
2 Tác dụng với clo:
- Metan tác dụng với clo khi có ánh sáng
CH4(k) + Cl2(k) a/s CH3Cl(k) + HCl(k)
- Trong phản ứng trên, nguyên tử hiđro của metan được thay thế bởi nguyên tử clo, vì vậy phản ứng trên được gọi là phản ứng thế
- Lưu ý:
Trang 4GIÁO ÁN HÓA HỌC 9
học tập
- Gọi 1 nhóm trình bày
kết quả phiếu học tập
- Gọi các nhóm khác
nhận xét
- Hướng dẫn HS viết
PTPƯ thế Gọi HS lên
viết PTPƯ thu gọn
- Kết luận, đưa ra lưu ý
- Yêu cầu HS quan sát
tranh, nêu ứng dụng của
metan
(?) Vì sao metan được
dùng làm nhiên liệu?
- Trình bày kết quả
- Nhận xét
- Viết PTPƯ
- Ghi bài
- Nêu ứng dụng
- Vì metan cháy tỏa nhều nhiệt
+ Nhìn chung, các hợp chất của hiđrocacbon chỉ có liên kết đơn trong phân tử có khả năng tham gia phản ứng thế
+ Các nguyên tử H có thể lần lượt được thay thế bởi các nguyên tử
Cl như sau:
CH3Cl + Cl2 → CH2Cl2 + HCl
CH2Cl2 + Cl2 → CHCl3 + HCl CHCl3 + Cl2 → CCl4 + HCl
IV Ứng dụng:
- Làm nhiên liệu
- Là nguyên liệu điều chế hiđro
- Dùng để điều chế bột than và nhiều chất khác
4 Củng cố:
- Gọi HS nhắc lại nội dung bài học
- Yêu cầu HS làm bài tập 3 SGK/116
5 Dặn dò:
- Học bài theo nội dung chính
- Làm bài 1, 2, 4 SGK/116
- Nghiên cứu trước nội dung bài 37 – Etilen
Phiếu học tập:
Phiếu 1:
Cách tiến hành Hiện tượng Giải thích
- Đốt cháy khí metan Quan sát màu ngọn
lửa
- Dùng ống nghiệm úp phía trên ngọn
lửa Quan sát hiện tượng trong ống
nghiệm
- Rót nước vôi trong vào ống nghiệm
Quan sát hiện tượng
Phiếu 2:
Cách tiến hành Hiện tượng Giải thích
- Đưa bình đựng hỗn hợp khí metan và
clo ra ánh sáng Quan sát màu của hỗn
hợp khí
Trang 5GIÁO ÁN HÓA HỌC 9
- Sau 1 thời gian, cho nước vào bình lắc nhẹ rồi thêm vào 1 mẩu giấy quì tím Quan sát màu của mẩu giấy