thực phẩm chức năng

TPCN là thực phẩm hay sản phẩm dùng hỗ trợ phục hồi, duy trì hoặc tăng cường chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức

THỰC PHẨM CHỨC NĂNG

Câu 1: Định nghĩa TPCN theo Bộ Y Tế Việt Nam?

TPCN là thực phẩm (hay sản phẩm) dùng hỗ trợ (phục hồi, duy trì hoặc tăng cường) chức năng của các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật

Câu 2: Anh (chị) hãy nêu đặc điểm TPCN?

1 Là giao thoa giữa thực phẩm và thuốc, giống thực phẩm về bản chất nhưng khác về hình thức, giống thuốc về hình thức nhưng khác về bản chất

2 Sản xuất chế biến theo công thức, bổ sung các thành phần mới hoặc làm tăng hơn các thành phần thông thường với các dạng SP: viên (viên phin, nén, nang…), bột, nước, cao, trà…

3 Có thể loại bỏ các chất bất lợi và bổ sung các chất có lợi, có tác dụng tăng cường sức khỏe, dự phòng và giảm thiểu nguy cơ gây bệnh với những bằng chứng lâm sàng và tài liệu khoa học chứng minh

4 Có tác dụng tới 1 hay nhiều chức năng của cơ thể

5 Lợi ích với sức khỏe nhiều hơn lợi ích dinh dưỡng cơ bản

6 Có nguồn gốc tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật)

7 Tác dụng lan tỏa, hiệu quả tỏa lan, ít tai biến và tác dụng phụ

8 Được đánh giá đầy đủ về tính chất lượng, tính an toàn và tính hiệu quả

9 Ghi nhãn sản phẩm theo quy định ghi nhãn TPCN

10 Là 1 phần của sự liên tục cung cấp các sản phẩm cho sự tiêu thụ của con người nhằm duy trì sự sống, tăng cường sức khỏe và giảm gánh nặng bệnh tật

Câu 3: Phân biệt TPCN và Thuốc

Câu 4: Phân biệt TPCN và Thực phẩm truyền thống?

Câu 5: Hãy kể tên các Thực phẩm đặc biệt theo phân loại của Nhật Bản?

4 loại thực phẩm đặc biệt:

- Thực phẩm cho người ốm

- Sữa bột trẻ em

- Sữa bột cho phụ nữ có thai và cho con bú

- Thực phẩm cho người già nhai nuốt khó

Câu 6: Có bao nhiêu cách phân loại TPCN? Kể tên?

*Có 7 cách:

- Phân loại theo phương thức chế biến

- Phân loại theo dạng sản phẩm

- Phân loại theo chức năng tác dụng

- Phân loại theo phương thức quản lý

- Phân loại theo Nhật Bản

- Phân loại theo nguyên liệu TPCN

- Phân loại của Việt Nam

Câu 7: Trình bày định nghĩa Sức Khỏe theo WHO? Sức Khỏe sung mãn là gì?

Sức khỏe:

- Sức khỏe là trạng thái thoải mái đầy đủ (toàn diện) về thể chất, tinh thần và xã hội; chứ không phải chỉ bó hẹp vào nghĩa là không có bệnh hay thương tật

+ Về thể chất:

 Có thể lực tốt

 Không ốm đau

 Không có bệnh hay khuyết tật

+ Về tinh thần: Trạng thái thoải mái, tối ưu về mặt sinh học – xã hội – tâm lý

- SKSM là tình trạng sức khỏe có chất lượng cao nhất mà một đời người có thể đạt được trong suốt quãng đời của mình

- Có sự phóng thích Insulin hoặc Insulin tiết ra đầy đủ, nhưng những

tế bào nhờn Insulin, không tiêu thụ được đường glucose, dẫn tới tăng huyết áp và gây ra đái tháo đường tuýp II

- Có sự rối loạn chuyển hóa chất béo, làm tăng lượng Triglycerid, tăng lượng Cholesterol, dễ dẫn đến xơ vữa động mạch, gây các tai biến cao huyết áp, đau thắt tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ

Câu 9 :Trình bày đặc điểm của quá trình lão hóa :

-Giảm sút chức năng mọi cơ quan và hệ thống

+ Suy giảm cấu trúc

+Suy giảm chức năng bù trừ, khả năng dự trữ

+ Suy giảm thích nghi

+ Suy giảm chức năng

-Tăng cảm nhiễm với bệnh tật :

+Tăng theo hàm số mũ khả năng mắc bệnh và tử vong

Câu 10: Những biểu hiện và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình lão hóa :

*Biểu hiện bên ngoài :

*Biểu hiện bên trong:

-Khối lượng não giảm

- Các tuyến nội tiết nhỏ dần, giảm tiết hormone

-Các chức năng sinh lý giảm:

+Chức năng tiêu hóa

+Chức năng hô hấp

+Chức năng tuần hoàn

+Chức năng bài tiết

1 Tính cá thể

2 Điều kiện ăn uống

3 Điều kiện ở, môi trường sống

4 ĐIều kiện làm việc

5 Hai yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới tốc độ lão hóa:

- Sự giảm thiểu Hormone

- Sự phá hủy của các gốc tự do

6 Sử dụng TPCN bổ sung các chất dinh dưỡng và hoạt chất sinh học: -Bổ sung các Hormone

-Bổ sung các chất AO (anti oxydant- chất chống oxy hóa)

-Bổ sung các Vitamin

-Bổ sung các chất Adaptogen (chất thích nghi)

-Bổ sung các chất vi lượng

-Bổ sung các hoạt chất sinh học, amino acid, hợp chất lipid…

Câu 11: Gốc tự do tạo ra như thế nào ? Những vấn đề sức khỏe gặp phải liên quan đến gốc tự do?

Gốc tự do tạo ra :

1 Quá trình hô hấp bình thường và quá trình thoái hóa

2 Các chất ô nhiễm trong không khí

3.Rối loạn chức năng gan, thận

4.Rối loạn tim mạch

5.Suy giảm hệ thống miễn dịch

6.Suy giảm chức năng nghe – nhìn

7.Rối loạn và tổn thương da

8.Chứng viêm nhiễm

Câu 12 : Đặc điểm của Vitamin:

• Không sinh năng lượng

• Cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng không thể thiếu được

• Cơ thể không tổng hợp được mà phải đưa vào theo TP hoặc thuốc

• Các Vitamin không thể thay thế được cho nhau

• Tác dụng của Vitamin là xúc tác thúc đẩy các quá trình chuyển hóa, trao đổi chất và phục hồi các tổn thương của cơ thể

• Thiếu vitamin sẽ gây bệnh, có thể nguy hiểm đến tử vong

*Các vitamin tan trong nước:

*Các vitamin tan trong chất béo:

-A(Retinol)

-D(Calciferol)

-E(Tocopherol)

-K(Phylloquinon)

Câu 13 :Vai trò của canxi:

1 Ca là nguyên tố nhiều nhất trong cơ thể chiếm 1,6% trọng lượng cơ thể, khoảng 1000-1500g

+ Ca là thành phần chính của xương, răng, móng: 99%, còn 1% ở máu, dịch ngoài bào và tổ chức phần mềm

+ Cùng với P, Mg, Ca có vai trò hàn gắn các điểm xương bị tổ

thương, giúp xương phát triển và giữ được tính cứng chắc

2 Là thành phần chính trong quá trình cốt hóa của xương

3 Do phải chịu sức nén của cơ thể và sự ma sát khi vận động, các tế bào xương ở đầu khớp xương bị vỡ ra, rồi lại được tái tạo Quá trình này cần có:

- Vitamin kích thích sự hấp thu Ca

- Mg điều phối Ca vào xương

- Ca cùng với P tạo ra những tế bào xương mới

4 Ca giữ vai trò truyền dẫn thông tin thứ hai trong hoạt động của cơ thể, tham gia vào toàn bộ các hiện tượng của cơ thể và công năng của

tế bào VAI TRÒ CỦA CALCI

5 Ca còn liên quan đến quá trình đông máu, hiện tượng co cơ, nhịp đập của tim

6 Trẻ sơ sinh, trẻ em ở tuổi lớn, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con

bú, sau mãn kinh, người già,người bị gãy xương co nhu cầu cao Ca Người trưởng thành, người có thói quen uống nước có ga, uống cafe hàng ngày, uống thuốc Corticoid đều cần được bổ sung Ca

*Việc thừa calci:

-Đối với trẻ nhỏ:Tuy canxi có tác dụng thúc đẩy phát triển chiều cao,

nhưng khi cơ thể thừa canxi thì sẽ gặp nguy cơ bị vôi hóa thận, sỏi thận, giảm chức năng thận, giảm hấp thu các chất khoáng khác như sắt, kẽm, magie, phospho khiến bé bị suy dinh dưỡng Việc thừa canxi từ nguồn thực phẩm thì phần thừa sẽ được thải ra ngoài qua đường tiểu Còn canxi thừa do thuốc khó đào thải ra ngoài sẽ gây sỏi thận, tăng canxi máu, táo bón, buồn nôn, ăn không ngon, đau xương Điều đáng ngại hơn, trẻ có thể bị lùn do thừa canxi Điều này được lý giải như sau: hàm lượng canxi trong máu tăng cao có thể đi vào

xương nhiều hơn, làm cứng xương sớm, dẫn đến hạn chế sự phát triển xương, ảnh hưởng tiêu cực tới phát triển chiều cao, trẻ có thể bị lùn hoặc ngừng phát triển chiều cao vì cốt hóa xương sớm

- Đối với người lớn: bệnh cường giáp, sỏi thận, tim mạch, rối loạn

tiêu hóa, buồn nôn mệt mỏi, giảm hấp thu chất dinh dưỡng

*Việc thiếu calci:

-Co thắt cơ: Co thắt cơ là một trong những biểu hiệu rõ nhất cho thấy

cơ thể bị thiếu canxi Ngoài ra, chuột rút hoặc đau cũng là những triêu chứng cho thấy lượng canxi trong cơ thể đang tuột giảm nghiêm

trọng Giảm trí nhớ: Thiếu canxi trong cơ thể dẫn tới giảm trí nhớ Điều này xảy ra vì lượng canxi thấp trong cơ thể thấp có ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động của hệ thần kinh

-Tê hoặc ngứa ran: Những người thiếu canxi thường hay gặp phải chứng tê tay, ngứa lòng bàn tay và có xu hướng mỏi, muốn bẻ khớp tay Điều này xảy ra vì lượng canxi thấp khiến dây thần kinh và cơ yếu và dễ bị kích thích

- Mệt mỏi: Thiếu canxi trong cơ thể ảnh hưởng tới sức khỏe tinh thần

và thể chất Những người bị thiếu canxi dễ cảm thấy mệt mỏi cấp và thường hay bị ốm

-Loãng xương: Mất xương, loãng xương, là những triệu chứng đáng chú ý nhất khi thiếu hụt canxi Bởi vì cơ thể nếu thiếu canxi thì sẽ rút canxi từ xương để phục vụ nhu cầu của tim và các cơ quan khác

-Gây ra vấn đề về đại tràng: Polyp đại tràng có thể phát triển do cơ thể không được cung cấp đầy đủ canxi và các yếu tố khác Chế độ ăn giàu canxi có thể mang lại lợi ích phòng ngừa ung thư ruột kết

-Dậy thì muộn: Cơ thể thiếu hụt canxi cũnggây ra dậy thì muộn ở nữ giới Ngoài ra, các vấn đề về kinh nguyệt cũng là những triệu chứng của sự thiếu hụt canxi trong cơ thể

Câu 14 :Những biểu hiện khi hệ vi sinh vật đường ruột bị rối loạn :

- Đau bao tử

-Sình hơi

-Hệ miễn dịch yếu

-Luôn cảm thấy mệt mỏi

-Tiêu chảy thường xuyên

-Táo bón

-Có nguy cơ dẫn đến bệnh nghiêm trọng như :ung thư

Câu 15 :Biện pháp tăng cường và giữ gìn sắc đẹp:

1, Ăn đủ số lượng(ăn theo BMI)

+ Bổ sung khoáng chất

+ Bổ sung hoạt chất sinh học

5, Vận động thể lực hợp lý

6, Thực hiện kế hoạch hoá gia đình

7, Giải toả căng thẳng

Câu 16 : Chức năng hỗ trợ làm đẹp da của TPCN:

1 Thực phẩm chức năng bổ sung vitamin:

- Vitamin A: Hỗ trợ làn da, niêm mạc khỏe mạnh, chống lão hóa da

và giúp tuyến nội tiết hoạt động tốt, hạn chế mụn trứng cá ở da

- Các vitamin B1, B2, B6, C, Niaxin hỗ trợ da và niêm mạc khỏe mạnh, chống nứt nẻ

-Vitamin E: giúp lông tơ và da láng mượt, hạn chế các vết nhăn, vết nám

- Vai trò của các vitamin với da rất quan trọng, cho nên người ta còn gọi các vitamin là « Vitamin làm đẹp»

- Vitamin B5: được dùng để sản xuất các sản phẩm bảo vệ, làm đẹp

da

2 TPCN bổ sung các khoáng chất có tác dụng với các chức năng của

da

- Kẽm: tham gia làm liền vết thương ở da

-Silic: có tác dụng làm tái tạo lại các mô liên kết dưới da

-Lưu huỳnh: tạo nên sự thích nghi của da

3 TPCN bổ sung collagen giúp làn da đàn hồi và chắc khỏe, giữ độ

ẩm cho da, làm da sáng hơn

4 Hiện nay đã có nhiều TPCN hỗ trợ tăng cường các chức năng của

da, làm đẹp da và phòng chống được nhiều bệnh về da:

-Các sản phẩm của Lô hội có tác động bảo vệ da, làm đẹp và mịn da -Các chất Carotenoid: β – caroten, lycopen, Lutein có tác dụng làm mịn và đẹp da

-Các Isoflavon của đậu tương, sắn dây làm mịn da, đặc biệt là da mặt, ngực,vú, còn làm chắc và săn vú

-Chất tiền Hormone sinh dục nữ (Pregnenolon) có tác dụng làm mất các vết nhăn ở da, nhất là ở khóe mắt

Câu 17: trình bày cơ chế TPCN trong việc điều trị hổ trợ bệnh tật?

- Tăng cường các chức năng, các bộ phận , cấu trúc sinh lý

- Tăng sức đề kháng

- Tăng khả năng miễn dịch

- Bản thân TPCN tác động trực tiếp lên tác nhân gây bệnh : kháng sinh, chống FR, ức chế hoặc kích thích quá trình chuyển hóa

- Tăng hiệu quả liệu pháp điều trị

- Giảm tác dụng phụ, tai biến trong liệu pháp tân dược

 Khỏi bệnh

Câu 18: Cho các ví dụ về TPCN trong điiều trị hỗ trợ bệnh tật?

- Dị ứng :

- Các sản phẩm từ sáp ong và mật ong chúa được kết hợp với nhau

và sử dụng ở dạng vi lượng có vai trò quan trọng trong quá trình chống cảm ứng và kích ứng, bảo vệ các chất miễn dịch

Vitamin B tham gia vào các quá trình chuyển hoá, góp phần nâng cao sức đề kháng của cơ thể Vitamin A góp phần tăng cường miễn dịch

Kẽm tham gia vào chuyển hoá một số tế bào miễn dịch (đại tbào, hoạt huyết bào)

Sêlen, Vitamin E, Vitamin C, ß-caroten có tác dụng chống gốc tự do,

gốc tự do tham gia vào các phản ứng dị ứng

Các chất xơ tác dụng làm giảm cholesterol

Axit Folic, Vitamin B6, Vitamin B12 làm giảm lượng Homocystein (yếu tô tăng nguy cơ tim và đột quỵ.)

Rutin có trong Hoa hoè có tác dụng chống xuất

huyết, giảm huyết áp

- Vitamin B tham gia quá trình chuyển hoá có liên quan tim mạch

- Các sản phẩm từ tỏi có tác dụng giảm cholesterol

- Trong lá chè có Cafein và Theophyllin có tác dụng làm giãn mạch,

hạ huyết áp, có tác dụng chống co thắt động mạch vành

- Trong quả nho có Polyphenol có tác dụng, giảm

LDL, tăng HDL do đó làm giảm cholesterol

Ung thư :

- Các TPCN nâng cao sức chống đỡ, làm chậm quá trình phát

triển của ung thư

- - Sêlen, Vitamin C, Vitamin E, β-caroten chống gốc tự

- do

- - Arsenic giúp cơ thể chống lại sự mệt mỏi với ung thư

- - Magiê tham gia vào duy trì năng lượng tế bào

- - Các hợp chất trong thực vật:

- Alkyl ở hành, tỏi có tác dụng ức chế sinh các khối u,

- Flavonoid có tác dụng ức chế sự phát triển tế bào ác

- tính,

- Polyphenol có nhiều trong lá chè ức chế hình thành

- Nitrosamin l

- Lycopen có trong gấc, cà chua và quả củ khác la AO

Sêlen, Vitamin C, Vitamin E, ß-caroten chống gốc tự do

- Đái tháo đường :

- TPCN cung cấp chất xơ có tác dụng làm giảm nguy cơ

- đái tháo đường

- - Các chất vi lượng: Crôm, đồng, sắt, kẽm, Magiê,

Vanadium và Vitamin C, Vitamin E có tác dụng giảm nguy

cơ đái tháo đường

- - TPCN làm giảm béo phì sẽ làm giảm nguy cơ đái tháo đường vì béo phì gây tăng lượng mỡ dự trữ gây tăng nguy cơ kháng

Insulin, do đó làm tăng đường huyết và gây đái tháo đường Týp

- Thiếu máu : TPCN bổ sung sắt có tác dụng chống thiếu máu ( bổ

sung acid folic, vit b12 cũng là những yếu tố chống thiếu máu

- Các bệnh răng miệng :

Bổ sung Flor có tác dụng chống sâu rang

Bổ sung Molypden có tác dụng làm tăng tính Flor

- Seelen, Vitamin E, Vitamin C , β-Carotene có tác dụng chống gốc tự do nên có vai trò giảm nguy cơ bệnh răng miệng

- Canxi,Silic tham gia cấu tạo răng sụn , mô liên kết quanh rang

Bệnh dạ dày – ruột gan:

Kẽm có tác động đến chức năng hoạt động của hệ thống men gan

- Hoạt chất Cynain có trong cây Actiso có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh gan ruột

- Chất xơ hỗ trợ điều trị bệnh đại tràng

- Các sản phẩm từ củ nghệ có tác dụng chữa bệnh dạ dày,chống viêm

- Sylymarin từ củ gai có tác dụng chữa viêm gan

Suy nhược cơ thể : Bổ sung các khoáng chất: Magie tham gia vào

quá trình tiêu thụ năng lượng của tế bào thần kinh và quá trình

truyền đạt thông tin của chúng

- LiThium có tác dụng làm dịu bớt căng thẳng thần kinh khi sử dụng vào buổi tối, nếu uống vào buổi sáng sẽ kích thích tế bào

- Kẽm tham gia vào quá trình chuyển hóa tế bào

- Các vitamin tham gia vào tất cả các quá trình chuyển hóa,

chống lại quá trình suy nhược

- Các sản phẩm từ cao động vật có tác dụng suy nhược rất

- Bổ sung canxi, Magiee : chống loãng xương

Câu 19 : nêu những tác hại của béo phì đem lại cho cơ thể?

- Mất sự thoải mái trong cuộc sống :

+ khó chịu về mua hè

+ thường có cảm giác mệt mỏi

- Giảm hiệu suất trong lao động :

+ Mất nhiều thì giờ hoạt động do cơ thể quá nặng nề

+ Dễ bị tai nạn lao động, tai nạn giao thông do phản ứng chậm chạp

- Nguy cơ bệnh tật cao : tỷ lệ bệnh tật cao và tỷ lệ tử vong cũng cao

Câu 20 : nêu tác dụng của TPCN trong phòng ngừa đái tháo đường?

- Các TPCN bổ sung các axit béo không no (n=3) : các axit béo chưa no có tác dụng cải thiệt sự dung nạp glucose và tăng tính nhạy cảm insulin

- Các TPCN bổ sung chất xư có tác dụng giảm mức glucose và insulin trong máu dẫn tới giảm nguy cơ đtd type 2

- TPCN bổ sung Crom, magie, vit E làm các mô sử dụng glucose

dễ dàng, tăng các sự dung nạp glucose

- TPCN cung cấp các chất chống oxy hóa( sp của đậu tương , nghệ, gấc , chè xanh , noni…) có tác dụng :

+ bảo vệ và hỗ trợ các tế bào beta- tuyến tụy

+ bảo vệ và kích thích các thụ cảm thể của tb , các mô nhạy cảm với insulin

+ Kích thích cơ thể sản xuất nitric oxyd (NO) làm tăng tuần hoàn mô, hồi phục tổ chức, tăng nhạy cảm với insulin

- TPCN hỗ trợ giảm cân, giảm béo phì, giảm cholesterol và lipid máu, do đó làm giảm kháng Insulin

- TPCN hỗ trợ tái tạo tế bào,tổ chức và chống viêm

+ Nhiều sản phẩm TPCN có tác dụng tái tao tế bào và tổ chức (sản phẩm của Nghệ…)

+ Nhiều TPCN tác dụng ức chế các yếu tố gây viêm: Ức chế các Cytokin gây viêm (bắt giữ và làm bất hoạt các Cytokin gây

viêm, làm tăng nhạy cảm của các tế bào đối với insulin)

Do đó sẽ làm giảm kháng với insulin của các mô, nhất là mô cơ,

mô mỡ mỡ

Câu 21 Trình bày TPCN cung cấp các chất phòng chống bệnh tim mạch