bài giảng tuyến tiêu hóa

 So sánh đặc điểm cấu tạo và chức năng của 3 loại tuyến nước bọt  Nêu được đặc điểm cấu tạo và chức năng của tụy ngoại tiết  Mô tả cấu tạo và chức năng tiểu thùy gan... CÁC ĐẶC ĐIỂM C

TUYẾN TIÊU HÓA

Lý thuyết Mô Học - 2014

MỤC TIÊU:

 Nêu được đặc điểm cấu tạo chung của tuyến tiêu hóa.

 So sánh đặc điểm cấu tạo và chức năng của 3 loại tuyến nước bọt

 Nêu được đặc điểm cấu tạo và chức năng của tụy ngoại tiết

 Mô tả cấu tạo và chức năng tiểu thùy gan

CÁC ĐẶC ĐIỂM CHUNG

 XUẤT NGUỒN TỪ BIỂU MÔ ỐNG TIÊU HÓA (NỘI PHÔI BÌ)

 CÓ VAI TRÒ NGOẠI TIẾT VÀ NỘI TIẾT

 NẰM NGOÀI THÀNH CỦA ỐNG TIÊU HÓA (TRỞ THÀNH CƠ QUAN RIÊNG)

PHẦN CHẾ TIẾT: nang tuyến và ống tuyến

 Tế bào tiết dịch loãng

 Tế bào tiết dịch nhày

 Tế bào cơ biểu mô (tuyến có nguồn gốc ngoại bì)

PHẦN BÀI XUẤT:

 Ống bài xuất trong tiểu thùy

 Ống nhỏ – ống Boll (BM vuông đơn)

 Ống vân

 Ống bài xuất gian tiểu thùy

 Ống xuất

TUYẾN NƯỚC BỌT

CÁC TUYẾN NƯỚC BỌT CHÍNH

 TUYẾN MANG TAI: tuyến nang

 TUYẾN DƯỚI HÀM: tuyến ống- nang

 TUYẾN DƯỚI LƯỠI: tuyến ống-nang

TUYẾN DƯỚI HÀM

PHẦN CHẾ TIẾT : nang tiết dịch loãng, phần tiết dịch nhày, tế bào cơ biểu mô

PHẦN BÀI XUẤT : ống nhỏ, ống vân

Tuyến mang tai

Ống nhỏ, ống vân và TB tiết dịch loãng

Tuyến dưới hàm

Nang tiết dịch loãng, nang tiết dịch nhày, ống vân

1 Nang n íc; 2 Nang nhµy; 3 Nang pha; 4 èng Pfluger;

5 LiÒm Gianuzzi; 6 TÕ bµo c¬ biÓu m«.

Nang TuyÕn n íc bät

1

2 3

TỤY NỘI TIẾT:

 Tiểu đảo tụy (tiểu đảo Langerhans)

TỤY NGOẠI TIẾT

 Nang tụy ngoại tiết, có tế bào trung tâm nang tuyến

 Ống nhỏ

 Ống gian tiểu thùy

TỤY

1 Các nang tuyến tụy;

2 ống bài xuất trong tiểu thuỳ;

3 ống bài xuất gian tiểu thuỳ;

4 Tiểu đảo Langerhans (tụy nội tiết).

1 Nang tuyến tụy;

2 ống bài xuất trung gian;

3 ống bài xuất trong tiểu thuỳ;

4 Tiểu đảo Langerhans;

a Tế bào A; b Tế bào B;

c Mao mạch

Tuyến tụy

1 2

1

3

4

a b

c

ẢNH VI THỂ TỤY

HÌNH VẼ NANG TỤY NGOẠI TIẾT

ẢNH KHV ĐIỆN TỬ XUYÊN

TB NANG TỤY NGOẠI TIẾT

MÔ CHỐNG ĐỠ:

 Bao Glisson – rốn gan – mô liên kết quanh tiểu thùy gan

NHU MÔ GAN:

 Tiểu thùy gan:

 Tĩnh mạch trung tâm tiểu thùy

 Dải TB gan - Bè Remark

 Xoang gan – mao mạch nan hoa

và mặt sau - trong

I TIỂU THÙY GAN

 Là đơn vị cấu tạo chức năng của gan.

 Hình đa diện.

Gồm: Mao mạch nan hoa, dây tế bào gan, TM trung tâm tiểu thùy, khoảng

Disse, tiểu quản mật

 Trường hợp xơ gan vách liên kết phát triển các tiểu thùy gan bị teo lại

Mao mạch nan hoa:

 Kiểu xoang, không có màng đáy, hướng vào TM trung tâm theo kiểu nan hoa

 Thành: TB nội mô, không liên tục, tế bào Kupffer.

 TB tích mỡ: hình dạng không nhất định nằm giữa các TB gan và các TB nội mô.

Dây tế bào gan (bè Remak)

- Gồm 2 dãy TB gan xếp hướng vào tâm tiểu thùy

- Giữa 2 dãy TB có 1 ống tiểu quản mật

** Tế bào gan:

 Hình đa diện hoặc khối vuông.

 Nhân hình cầu ở trung tâm (có thể đa nhân)

Tĩnh mạch trung tâm tiểu thùy:

- Nằm ở giữa tiểu thùy gan

- Tương đối lớn, thành có 1 ít mô liên kết

- Nhận máu từ các mao mạch  TM sau tiểu thùy  TM trên gan  TM chủ dưới

Khoảng Disse:

Là khoảng siêu vi

- Giữa TB gan và TB nội mô

- Giữa TB gan và TB Kupffer

II KHOẢNG CỬA:

 Nằm giữa các gốc tiểu thùy gan.

 Khoảng cửa chứa:

- Động mạch gian tiểu thùy (ĐM gan):

Lòng hẹp, thành dầy, nhỏ hơn TM cửa và ống mật

- Tĩnh mạch gian tiểu thùy (TM cửa):

Lòng rộng, thành mỏng

- Ống mật gian tiểu thùy (ống mật):

BM vuông đơn, ống lớn có BM trụ đơn

CẤU TẠO THÀNH TÚI MẬT

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Histology: A Text and Colour Atlas”, 6th Edition, Elsevier, 2014

2 Trần Công Toại, Phan Chiến Thắng “Mô học”, NXB Hồng Đức, 2012

3 Victor P Eroschenko “diFiore’s Atlas of Histology with Functional Correlations”, 11th Edition, Lippincott Williams & Wilkins, 2008

4 Leslie P Gartnier, James L Hiatt “Color Atlas and Text of Histology”, 6 th Edition, Lippincott Williams & Wilkins, 2014