bài giảng ống tiêu hóa

Tầng thanh mạc hay vỏ ngoàiThanh mạc: bao ngoài các đoạn trong ổ bụng.. Phủ ngoài cùng là biểu mô lát đơn ở thanh mạc... Tầng dưới niêm: có chứa tuyến tiết nhày tuyến thực quản... Ni

ỐNG TIÊU HÓA

Lý thuyết Mô Học - 2014

 Mô tả được cấu tạo mô học của các đoạn thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già và ruột thừa và nêu được chức năng các đoạn của ống tiêu hóa

Hệ tiêu hóa có 2 phần

nước bọt, gan, tụy.

I KHOANG MIỆNG

răng) và khoang miệng

 Lát tầng sừng hóa: lưỡi, lợi và khẩu cái cứng (tiếp xúc thức ăn).

 Lát tầng không sừng hóa: khẩu cái mềm, môi, má và sàn miệng.

 Lớp đệm chứa tuyến nước bọt.

miệng

Khối cơ vân + niêm mạc phủ ngoài.

Cơ vân sắp xếp thành 3 lớp đan chéo nhau.

Niêm mạc bám chặt vào cơ do mô liên kết lớp đệm len vào giữa các bó cơ.

Niêm mạc mặt trên: gồ ghề, có nhiều gai lưỡi (hay nhú lưỡi) – có nhiều dạng, phía sau có nhiều nang lympho nhỏ và hạnh nhân lưỡi.

Nụ vị giác: phát hiện vi giác, nằm khắp bề mặt lưỡi.

Hình vẽ cắt

dọc

1 răng hàm

dưới

SƠ ĐỒ: NỤ VỊ GIÁC

II CẤU TẠO CHUNG CỦA

ỐNG TIÊU HÓA

 Thanh mạc hoặc vỏ ngoài.

đoạn mà cấu trúc của từng tầng

có những đặc điểm riêng.

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG CỦA ỐNG TIÊU HÓA

1.1 Tầng niêm mạc

 Biểu mô: khác nhau ở từng đoạn ống tiêu hóa.

 Lớp đệm: mô liên kết thưa giàu mạch máu, mạch bạch huyết, các tuyến và nang lympho, các sợi cơ.

 Cơ niêm: là cơ trơn, ngăn cách tầng niêm mạc với tầng dưới niêm, kích thích tầng niêm mạc chuyển động  hấp thu thức ăn hiệu quả.

1.4 Tầng thanh mạc hay vỏ ngoài

Thanh mạc: bao ngoài các đoạn trong ổ bụng.

Vỏ ngoài: bao ngoài các đoạn ngoài ổ bụng.

Là lớp mô liên kết thưa, mỏng.

Giàu mạch máu, mạch bạch huyết, mô mỡ.

Phủ ngoài cùng là biểu mô lát đơn ở thanh mạc.

Có nhiều hạch, amygdales (hạnh nhân).

Niêm mạc hầu có nhiều tuyến nước bọt nhỏ.

IV THỰC QUẢN

Biểu mô: lát tầng không sừng hóa.

Tầng dưới niêm: có chứa tuyến

tiết nhày (tuyến thực quản).

 1/3 trên: cơ vân.

 1/3 giữa: cơ vân + cơ trơn

 1/3 dưới: cơ trơn

Vỏ ngoài: đoạn dưới cơ hoành là thanh mạc.

Sơ đồ cấu tạo cắt ngang của thực quản.

Biểu mô lát tầng không sừng hoá (thực quản)

V DẠ DÀY

Niêm mạc dạ dày

- Biểu mô: Trụ đơn tiết nhày, bề mặt lõm xuống lớp đệm  phễu dạ dày: chứa chất tiết của các tuyến.

- Lớp đệm:

+ Tùy vào vị trí: chứa tuyến tương ứng.

+ Đáy vị và thân vị có tuyến đáy vị.

- Cơ niêm: cơ trơn ngăn cách tầng niêm mạc với tầng dưới niêm.

BM trụ đơn chế tiết nhày

Tuyến đáy vị

Dạng tuyến ống phân nhánh.

Cấu tạo: phễu, cổ, đáy.

Phễu tuyến: tế bào tiết nhày là chủ yếu.

Cổ tuyến: tế bào gốc, tế bào tiết

nhày, tế bào thành.

Đáy tuyến: tế bào thành, tế bào

chính (sinh men), tế bào nội tiết ruột.

Tuyến đáy vị

1 2

1 3

Tế bào thành

Tế bào chính

Tế bào thành

Tế bào chính

TB thành

TB chính

Các tế bào tuyến đáy vị

TB gốc: hình trụ thấp, phân chia

mạnh  thay thế TB phễu tuyến,

biểu mô trụ đơn chế tiết nhày, TB ở

cổ và đáy tuyến.

TB thành (TB viền)

 Hình cầu hay hình tháp, nhân hình cầu nằm giữa

 Chế tiết HCl, KCl, các yếu tố nội tại dạ dày…

TB chính (TB sinh men)

 Nhỏ hơn tế bào thành

 Tiết pepsinogen  pepsin

TB nội tiết ruột

 Tiết serotonin

2 Tầng dưới niêm:

Mô liên kết, mạch máu

phong phú, có nang lympho.

3 Tầng cơ:

3 lớp: chéo - vòng - dọc

(ngoài cùng).

4 Tầng vỏ ngoài: thanh mạc

VI RUỘT NON

- Tầng niêm mạc

- Nhiều van ruột  nhung mao: tăng diện tích hấp thu chất.

- Biểu mô: trụ đơn

- Lớp đệm: chứa tuyến Lieberkuhn

- Tầng dưới niêm: mô liên kết, có mạch máu và mạch bạch huyết phong phú, ở tá tràng có tuyến Brunner tiết nhày.

- Tầng cơ: 2 lớp cơ trơn.

- Tầng vỏ ngoài: thanh mạc.

 Van ruột:

 Do tầng dưới niêm đội tầng niêm mạc lên.

 Có nhiều nhất ở hỗng tràng.

 Do lớp đệm đội biểu mô lên.

 Phủ bởi biểu mô trụ đơn.

Van ruột

Nhung mao

 Lớp biểu mô ruột non

+ TB hấp thu (TB ruột, TB mâm khía):

- Hình trụ, cực ngọn có nhiều vi nhung mao, còn tiết men tiêu hóa dipeptidase.

+ TB đài (TB hình ly):

- Tiết nhầy, xen kẽ với các TB hấp thu.

+ TB nội tiết ruột:

- Rải rác ở BM phủ và tuyến Lieberkuhn.

+ TB Paneth (ở đáy tuyến Lieberkuhn) :

- Chức năng ngoại tiết (lysozyme), thực bào

vi khuẩn.

BM trụ đơn ở ruột non

Tế bào tuyến Lieberkuhn:

Tuyến

Lieberkunh

Đáy tuyến Lieberkuhn và tế bào Paneth

Small intestine: ileum with lymphatic nodules (Peyer’s patches)

VII RUỘT GIÀ:

Tầng niêm mạc không có nếp gấp (ngoại trừ ở đầu cuối sát trực tràng).

Biểu mô: trụ đơn.

Tuyến Lieberkuhn có nhiều tế bào đài.

Lớp đệm có nhiều nang lympho  tầng dưới niêm mạc.

Tầng cơ: lớp cơ dọc bên ngoài tạo thành 3 dải cơ dọc.

đám rối thần kinh auerbach

1 Hạch TK Auerbach; 2 Nơron hạch; 3 TB vệ tinh;

Hạch thần kinh bình thường

VIII RUỘT THỪA:

RUỘT THỪA (CẮT NGANG)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Woodford “Wheater's Functional Histology: A

Text and Colour Atlas”, 6th Edition, Elsevier, 2014.

học”, NXB Hồng Đức, 2012.

Histology with Functional Correlations”, 11th Edition, Lippincott Williams & Wilkins, 2008.

Atlas and Text of Histology”, 6 th Edition,

Lippincott Williams & Wilkins, 2014.