Giá cả rô phi trên thị trường thế giới ổn định do phần lớn các nước ở châu Phi và Nam Mỹ nuôi để tiêu thụ nội địa.. Lợi thế của các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long không có mùa đông nên thờ
Trang 1Hội thảo chuyên đề Triển vọng phát triển dòng cá rô phi đỏ Các tiến bộ kỹ thuật về cá rô phi
Báo Khoa Học Phổ Thông - ngày 6-9-2002
Summary: Prospect of Red Talipia's development - Progressed technique of red tilapia
Hội thảo chuyên đề: "Thuỷ sản: Nuôi trồng, Chất lượng và Xuất khẩu"
Ngày 12-9-2002, Báo Khoa học Phổ thông & Nhà văn hoá khoa học (Liên hiệp các Hội Khoa học
& Kỹ thuật TP.HCM) tổ chức hội thảo chuyên đề: " Thuỷ sản: Nuôi trồng, Chất lượng và Xuất khẩu"
Hội thảo được tổ chức vào ngày 12-9-2002 tại 43 Nguyễn Thông Q.3 TP.HCM
Bạn đọc nào quan tâm có thể đến nhận giấy mời tham dự hội thảo này tại Báo Khoa Học Phổ Thông số 224 Điện Biên Phủ, Q.3 TP.HCM ĐT: 9327154 - 9321398 Email:
baokhpt@bdvn.vnd.net
Triển vọng phát triển dòng cá rô phi đỏ
Cá rô phi đỏ hay còn gọi là cá Điêu hồng Giống cá đực được sản xuất nhiều nơi Ở Đồng Tháp có Trại nuôi trồng thủy sản Tân Xuân sản xuất cá giống và cá thịt Do quy mô còn ít, giá thu mua của các nhà hàng, khách sạn 20.000 - 30.000đồng/kg, vấn đề khi phát triển ra diện rộng, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long có thị trường và lợi thế cạnh tranh như cá tra và cá ba sa?
1 Tính phổ biến của cá rô phi
Hiện nay có trên 85 nước nuôi cá rô phi trên thế giới, năm 1984 sản lượng cá rô phi đánh bắt và nuôi là 515.000 tấn, trong đó cá nuôi 198.000 tấn (chiếm tỷ lệ 38%) Năm 1995 tổng sản lượng cá
rô phi đạt 1, 16 triệu tấn, trong đó cá nuôi 659.000 tấn (57%) Trung Quốc là nước dẫn đầu thế giới
về sản lượng nuôi cá rô phi, từ 18.000 tấn năm 1984 tăng lên 315.000 tấn năm 1995, biến Trung Quốc thành nước sản xuất 48% sản lượng cá rô phi trên thế giới Nhìn chung cá rô phi đánh bắt tự nhiên ngày càng khan hiếm nên lượng cá bán trên thị trường chủ yếu là cá nuôi Năm 2000, sản lượng cá nuôi phát triển lên 754.000 tấn (FAO, 2001)
Sản lượng và giá thành của một số nước sản xuất cá rô phi trên thế giới năm 2000 (theo Kevin
Fitzsimmons, 2002)
Quốc giá Sản lượng (tấn/năm) Giá thành (USD/kg)
Trang 2Costa Rica 10.000 1,2
Trong đó các nước châu Á nuôi nhiều nhất, cung ứng 62% sản lượng thế giới, đạt 620.100 tấn, kế đến là châu Đại Dương (280.050 tấn), châu Phi (114.000 tấn) và châu Mỹ (84.450 tấn) Nguyên nhân cá rô phi được nhiều nước chọn nuôi vì lớn nhanh, thích nghi rộng và khánh bệnh tốt, đầu tư thấp, kỹ thuật nuôi không phức tạp như tôm càng xanh, ba ba, cá sấu Hơn nữa, nó dễ được tiêu thụ do chế biến hàng trăm loại thức ăn Điển hình, do dịch bệnh đốm trắng (white spot disaese) trên tôm, Ecuador đã chuyển từ nuôi tôm sang nuôi cá rô phi để nâng sản lượng từ 18 tấn năm
1990 lên 15.000 tấn năm 2000 Thích hợp cho các chương trình xóa đói giảm nghèo
Số lượng và giá trị của cá nước xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ năm 2001 (theo NASSA, 2002)
2 Thị trường
Thị trường cá rô phi trên thế giới rất lớn dưới dạng còn sống, nguyên con tươi, đông lạnh hoặc xông khói Buôn bán chủ yếu giữa các nước Trung Mỹ (Costa Rica, Ecuador và Colombia) với Mỹ, giữa các nước châu Á (Đài Loan, Indonesia và Thái Lan) với Mỹ và Nhật Bản Ngoài ra còn giữa Jamaica và Anh Đài Loan xuất khẩu phi-lê cá rô phi cao cấp sang Nhật Bản cho thị trường gỏi cá sống làm món sashimi và xuất sang Mỹ phi-lê đông lạnh Những nước nhập khẩu cá rô phi là Anh, Đức, Bỉ, Tây Ban Nha, Canada, Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ Mỹ là thị trường cá rô phi lớn nhất thế giới chiếm 88% Năm 1993, Mỹ chỉ nhập có 14.528 tấn thì đến năm 2000 nhập 61.762 tấn Năm
2001 cá rô phi nhập khẩu vào Mỹ tăng 39%, trong đó có Việt Nam tham gia được 59.897 kg, gồm 52.951 kg phi-lê đông lạnh với giá 1,15USD/kg Mãi đến năm 1997 Trung Quốc mới xuất được sang Mỹ được 57 tấn thì đến năm 2000 tăng lên 17,573 tấn, chiếm 24% thị phần Trước năm
1997, Đài Loan chiếm 75-80% thị trường Mỹ, do phải san sẻ cho Trung Quốc, nên chỉ còn 28% Đài Loan quay sang thị trường châu Âu, năm 1999 đã xuất được 3.710 tấn sang Anh, Hà Llan, Pháp, Bỉ, Ý, Ba Lan, Đức
3 Giá cả:
Trang 3Giá cả rô phi trên thị trường thế giới ổn định do phần lớn các nước ở châu Phi và Nam Mỹ nuôi để tiêu thụ nội địa Năm 2001, giá phi-lê đông lạnh Mỹ nhập từ New Zealand và Canada với giá 8,61
và 7,41 USD/kg, từ các nước khác như Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia 3,4 - 3,7 USD/kg Giá cả biến động trên cùng một loại sản phẩm ở trên tùy thuộc vào kích cỡ cá, nhìn chung cá lớn mắc hơn cá nhỏ Dân Mỹ thích loại cá lớn hơn 450g, từ 700-800g có giá cao nhất Phi-lê loại 100g giá 0,2 USD/miếng, loại 200g giá 0,5USD/miếng Lợi thế của các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long không có mùa đông nên thời gian nuôi rút ngắn so với Đài Loan, Trung Quốc và nhất là Mỹ, thường tranh thủ thu hoạch trước mùa đông nhằm tránh cá biến ăn chậm lớn Cá chết khi nhiệt độ thấp hơn 12 độ C, nên ở Mỹ thường nuôi tập trung ở vịnh Mississippi, có dòng nước ấm chảy qua Giá thành cao nhất là Canada do mùa đông kéo dài nên giá thành lên đến 2,1USD/kg Mỹ giá thành 2USD/kg, các nước châu Á 1,2 - 1,3USD/kg Tại Việt Nam nuôi quảng canh nên giống cá rô phi đỏ phải tính toán giá thành để có thể cạnh tranh với các nước trong khu vực Hy vọng các thông tin trên sẽ giúp cho các nhà hoạch định chính sách và nông dân có thể an tâm mạnh dạn mở
ra hướng đầu tư mới cho ngành thủy sản cá nước ngọt, đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường trong nước và thế giới
Các tiến bộ kỹ thuật về cá rô phi
Hiện nay có nhiều tiến bộ kỹ thuật được áp dụng vào sản xuất nhằm khắc phục nhược điểm mùi tanh, cá mang trứng chậm lớn và tỷ lệ phi-lê thấp
a Loại hình nuôi
Ngoài phương thức nuôi ao hầm, còn nuôi bè, nuôi trên dòng nước chảy kênh mương dẫn nước, trong bể chứa Cá nước Đông Nam Á rất phổ biến loại hình nuôi cá trên ruộng lúa Do cá rô phi có thể sống được cả trên nước ngọt, nước lợ và nước mặn nên Philippines còn nuôi bè trên biển Thường để tăng mật độ nuôi, các ao sử dụng máy đảo khí hạn chế phát triển của thanh tảo, giảm mùi tanh của cá
b Cải thiện giống
Trên thế giới giống cá rô phi được nuôi nhiều nhất là cá rô phi sông Nile ở Trung Đông (Tilapia Nile
Oreochromis niloticus) và châu Phi (O mossambicus) Cá rô phi sông Nile chiếm tỷ lệ nhiều nhất,
từ 33% (66.000 tấn) năm 1984 lên 72% (474.000 tấn) năm 1995, nhiều nhất là Đài Loan (39%),
Philippines (16%), Mexico (13%) và Mỹ (5,8%) là nơi nuôi nhiều dòng cá lai như O niloticus, O
aureus, O mossambicus, O hornorum và cá rô phi đỏ Hiện nay nhiều nước đang tuyển chọn cá
rô phi dòng đỏ, như cá rô phi đỏ của Singapore chọn từ O mossambiucs Mutante (Pruginin, et al,
1988); của Florida là dòng cá lai F1 giữa O mossambicus ALBINA x O urolepis Hornorum (Sipe
1985), của Tailandesa chọn từ O niloticus ROJA; của Manzala chọn từ cặp lai O aureus ROJA x
O nilotiucus (Egipcia) Roja (Mc Andrew, et al 1988; Tave, 1991); giống Yumbo No 1 lai giữa dòng
Florida đỏ x O niloticus (Castillo, 1990), giống Yumbo No 2 lai Red Florida USA x Red Florida
ISRAEL; của Đài Loan chọn từ O mossambicus ALBINA (Castillo, 1989) và lai giữa O
mossambicus ALBINA x O niloticus (Kuo, 1984); Galman, Moreau y Avtalion, 1988; Pruginin, et al,
1989) Một tiến bộ khác nhằm cải thiện tốc độ tăng trưởng cá rô phi là sản xuất giống cá rô phi đơn tính Cá rô phi cái sau 3-4 tháng bắt đầu ôm trứng nên chậm lớn, do đó ao nuôi cá đực sẽ có hiệu quả kinh tế hơn Kỹ thuật sản xuất cá đực hiện nay đã thành công qua việc cho cá con ăn thức ăn có tỷ lệ đạm cao, phối trộn với Methyltestosterone sẽ cho tỷ lệ cá đực rất cao
c Các tiến bộ kĩ thuật khác
- Để tăng tỷ lệ thu hồi phi-lê, ngoài việc sử dụng dòng cá rô phi đỏ đơn tính, còn áp dụng kích thích
tố tăng trưởng, kích thích tăng trọng Bobine Somatropins, cải tiến nhà máy chế biến
- Sử dụng khí carbon monooxide (CO) kéo dài độ tươi của cá nguyên con và phi-lê, giảm phát triển của vi khuẩn phân hủy
N.Ph.T
Trang 4Cá rô phi Vua Đài Loan
Tỉnh Quảng Ninh có tiềm năng rất lớn về nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy-hải sản, có khả năng nuôi trồng các loài thủy-hải sản ở cả ba vùng: nước ngọt, lợ và nước mặn Trung tâm nghiên cứu khoa học kỹ thuật và sản xuất giống thủy sản đang tập trung sản xuất giống cá rô phi Vua Đài Loan Đây là cơ sở hợp doanh sản xuất giống giữa Trung tâm KHKT và Sản xuất giống thủy sản Quảng Ninh với cơ sở của Đài Loan (Trung Quốc), được thành lập tháng 1-2006 Cá rô phi Vua đơn tính Đài Loan là loại cá thuộc con lai đời F1 giữa hai loài cá rô phi O.Aureus (cá bố) và O.Niloticus (cá mẹ) có nguồn gốc từ Đài Loan (Trung Quốc) Loại cá rô phi lai này có tỷ lệ đực rất cao, tới 95%-100% Tốc độ sinh trưởng và đạt sản lượng cao nhất so với các loại cá rô phi nuôi thông thường hiện nay.
Cá rô phi Vua đơn tính Đài Loan kích thước, trọng lượng cơ thể lớn, mình ngắn, đầu nhỏ, lưng cao, tỷ lệ thịt nhiều, chiếm 35% trọng lượng cơ thể (cá rô phi thường là 20%), thịt thơm ngon, giá trị dinh dưỡng cao, rất có giá trị xuất khẩu
So với cá rô phi thông thường, nó dễ thích nghi với môi trường nuôi, có khả năng chịu nhiệt độ từ 60C đến 80C và hàm lượng ô-xy trong nước thấp hơn 0,45mg/lít Chúng có thể sống trong môi trường có độ pH dao động từ 5-9 Chúng nuôi được trong môi trường nước ngọt, nước lợ và cả nước biển Sức đề kháng dịch bệnh rất tốt Đối với loài cá rô phi này thời gian nuôi chỉ từ 150-160 ngày, năng suất đạt 15-16 tấn/ha/vụ.
Hiện nay cá rô phi Vua đang là đối tượng nuôi chính phổ biến ở nhiều nước trên thế giới Tại Đài Loan (Trung Quốc) loại cá này được chọn làm đối tượng nuôi số 1 cho nghề nuôi cá rô phi sạch xuất khẩu.
Với chức năng là đơn vị cung ứng con giống cho người nuôi, Trung tâm đã nghiên cứu và sản xuất giống, cung ứng cho nhiều địa phương trong cả nước nuôi có hiệu quả.
ĐINH QUẬN
)