GIÁO ÁN LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

Thời lượng chương trình: 45 tiết 30 tiết lý thuyết 15 tiết thực hành Điểm đánh giá:Điểm bộ phận: 3 điểm + 12 lần kiểm tra điều kiện + Phát biểu, thảo luận + Điểm danh Thi hết môn: 90 phútGIỚI THIỆU PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAMChương 1: Xác lập mối quan hệ vợ chồngChương 2: Xác lập mối quan hệ cha mẹ – conChương 3: Quan hệ giữa vợ và chồngChương 4: Chấm dứt quan hệ vợ chồngChương 5: Cấp dưỡng

+ 1-2 lần kiểm tra điều kiện

+ Phát biểu, thảo luận

+ Điểm danh

- Thi hết môn: 90 phút

+ Hình thức: Thi viết, được sử dụng Luật HNGĐ + Dạng câu hỏi tự luận: Trình bày quan điểm, nhận định đúng sai và bài tập tình huống.

NỘI DUNG

GIỚI THIỆU PHÁP LUẬT HÔN NHÂN

VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM

Chương 1: Xác lập mối quan hệ vợ chồng

Chương 2: Xác lập mối quan hệ cha mẹ – con

Chương 3: Quan hệ giữa vợ và chồng

Chương 4: Chấm dứt quan hệ vợ chồng

Chương 5: Cấp dưỡng

GIỚI THIỆU PHÁP LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH VIỆT NAM

I- Một số vấn đề chung về luật hôn nhân và gia đình

II- Mối liên hệ gia đình

III- Sự phát triển của luật hôn nhân

và gia đình từ năm 1945 đến nay

về nhân thân và tài sản

trong hôn nhân và gia đình

2 Đối tượng điều chỉnh

Lĩnh vực hôn nhân và gia đình

Quan hệ nhân thân

Quan hệ tài sản

7 Đăng ký kết hôn có phải là

ký hợp đồng không?

3 Đặc điểm của đối tượng điều chỉnh

của Luật Hôn nhân và gia đình

luôn là cá nhân

Quyền và nghĩa vụ gắn liền với nhân thân, không thể chuyển giao cho người khác

Quyền và nghĩa

vụ là bền vững, lâu dài

Các QH tài sản không mang tính đền bù ngang giá

5 Nguồn của Luật HN&GĐ

HIẾN PHÁP

LUẬT HN&GĐ 2014

Bộ luật

Dân sự 2005

Một số Bộ luật, Luật có liên quan

CÁC VB HƯỚNG DẪN THI HÀNH LUẬT, BỘ LUẬT

VÀ CÁC VB DƯỚI LUẬT CÓ LIÊN QUAN

II- Mối liên hệ gia đình

a Liên hệ thân thuộc

     - Quan hệ huyết thống

     - Quan hệ nuôi dưỡng

b Liên hệ hôn nhân

- Vợ - chồng

- Gia đình hộ        

+ Cha mẹ chồng, cha mẹ vợ và dâu, rể

+ Người vợ là con dâu của cha mẹ của người chồng và người chồng trở thành con rể của cha mẹ vợ.

+ Con riêng

+Thông gia

III- Sự hình thành và phát triển của luật

hôn nhân và gia đình

- Luật cổ và tục lệ Gia đình cổ Việt Nam được xây dựng trên cơ sở phương thức sản xuất phong kiến:

+ Dưới thời Lê, có sự hòa hợp giữa luật viết và tục lệ trong lĩnh vực tổ chức và quản lý gia đình: quyền lực của chủ

gia đình nằm trong tay cả cha và mẹ

+ Dưới thời Nguyễn, luật viết xây dựng khuôn mẫu gia đình theo mô hình gia đình phụ quyền Trung Quốc: toàn bộ

quyền lực của chủ gia đình nằm trong tay người cha trong gia đình; nếu người này chết, thì người mẹ góa không kết hôn lại giữ vị trí chủ gia đình dưới sự giám sát của gia tộc; nếu cả cha và mẹ đều chết, thì vai trò chủ gia đình do con trai trưởng đảm nhận

III- Sự hình thành và phát triển của luật

hôn nhân và gia đình

- Luật cận đại Chế độ thuộc địa hầu như

không quan tâm đến việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế của nước bị nô dịch

+ Việt Nam thời kỳ thuộc địa vẫn sống trong các đại gia đình phụ quyền và trên các mảnh ruộng

mà các đại gia đình có trách nhiệm giữ gìn để truyền đời

+ Mô hình đại gia đình vẫn được ghi nhận trong pháp luật thuộc địa như là mô hình kiểu mẫu

III- Sự hình thành và phát triển của luật

hôn nhân và gia đình

- Luật hiện đại Sau cách mạng tháng 8/1945, mô hình gia đình Việt Nam có những thay đổi sâu sắc

+ Mô hình gia đình hộ gồm có vợ chồng và các con

+ Luật hôn nhân và gia đình năm 1959 cùng với nguyên tắc bình đẳng giữa nam và nữ về mọi phương diện. 

+ Luật hôn nhân và gia đình năm 1986 tiếp tục coi gia đình hộ

như là mô hình chính thức trong xã hội xã hội chủ nghĩa và tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy tắc liên quan đến nghĩa vụ của cha

mẹ đối với con

+ Luật hôn nhân và gia đình năm 2000 diễn ra như một tất yếu Người làm luật chính thức thừa nhận chủ trương khuyến khích

sự nhân rộng mô hình gia đình nhiều thế hệ đồng thời cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho việc duy trì và phát triển mô hình đó

Ngày 19 tháng 6 năm 2014, tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII đã thông qua Luật hôn nhân và gia đình (sau đây gọi là Luật hôn nhân và gia đình năm 2014) Ngày 26 tháng 6 năm 2014, Luật đã được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký Lệnh công bố Luật có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng

01 năm 2015.

Điểm mới luật Hôn nhân và gia đình 2014

- Thứ nhất, nâng độ tuổi kết hôn.

- Thứ hai, cho phép mang thai hộ vì mục

Điểm mới luật Hôn nhân và gia đình 2014

- Thứ năm, Quy định cụ thể cách giải quyết

về con, tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng các bên khi nam nữ chung sống như vợ chồng

mà không đăng ký kết hôn.

- Thứ sáu, Quy định về con do người vợ

mang thai trong thời kỳ hôn nhân cũng

được luật hóa

- Thứ bảy, Nếu cha, mẹ không thừa nhận

con thì phải có chứng cứ và phải được

Toà án xác định

Điểm mới luật Hôn nhân và gia đình 2014

- Thứ tám, Quy định con từ 7 tuổi trở lên thì

phải xem xét nguyện vọng khi ba mẹ ly

hôn

- Thứ chín, Cha, mẹ, người thân thích khác

có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn

- Thứ mười, Qui định chế độ tài sản của vợ

chồng;

Chương 1 XÁC LẬP QUAN HỆ GIỮA VỢ VÀ CHỒNG

I Kết hôn

1 Khái niệm kết hôn

2 Các điều kiện kết hôn

3 Kết hôn trái pháp luật

II Chung sống như vợ chồng

1 Khái niệm kết hôn (K5 Điều 3)

Kết hôn là việc nam và nữ xác lập quan hệ vợ chồng với nhau theo quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn và đăng ký kết hôn

I Kết hôn

Chương 1 XÁC LẬP QUAN HỆ GIỮA VỢ VÀ CHỒNG

2 Các điều kiện kết hôn (Điều 8)

Điều kiện Kết hôn

2.1 Nội dung 2.2 Hình thức

I Kết hôn

Độ tuổi

Ý chí: tự nguyện

Không bị mất năng lực hành vi dân sự

Nam: từ đủ 20tNữ: từ đủ 18t

Không thuộc các trường hợp cấm kết hôn (K2 Điều 5)

Ép buộc kết hôn là cưỡng ép kết hôn?

Tảo hôn, cưỡng ép,

lừa dối, cản trở

kết hôn

Kết hôn giả tạo,

Ly hôn giả tạo

Cùng dòng máu

trực hệ

Có họ trong phạm vi 3 đời

Cấmkết hôn

Giữa cha, mẹ nuôi

với con nuôi

Trước sự uy hiếp đó chị Trang đã đồng ý.

Theo các anh, chị đây là trường hợp kết hôn do cưỡng ép hay ép buộc?

Pháp luật về hộ tịch

Điểm mới luật hộ tịch

- Kết hôn với người nước ngoài: chỉ cần đến quận huyện

- Cấp mã số định danh cho công dân khi khai sinh

- Giảm thời hạn giải quyết đối với hầu hết các việc hộ tịch, nếu việc nào không quy định thời hạn thì phải

giải quyết ngay trong ngày

- Có thể làm khai sinh, kết hôn tại nơi tạm trú

- Miễn giảm lệ phí đối với gia đình có công cách mạng,

hộ nghèo, người khuyết tật…

- Cán bộ hộ tịch cấp xã sẽ cấp giấy đăng ký khai sinh, khai tử, đăng ký kết hôn lưu động

* Đăng ký kết hôn

Đối tượng CQ đăng ký

Công dân Việt Nam kết

hôn với nhau, đăng ký kết

hôn ở Việt Nam

UBND cấp xã (xã, phường, thị trấn) nơi cư trú hoặc tạm trú của một trong hai bên

Công dân VN đăng ký kết

hôn với nhau ở nước ngoài

Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự VN ở nước ngoài

Công dân VN kết hôn với

người nước ngoài UBND cấp huyện nơi của công dân VN

- Thẩm quyền đăng ký kết hôn

• Tôi đi du học ở Nhật Bản, đã bị cắt

hộ khẩu, nay về nước muốn đăng ký kết hôn thì cơ quan nào sẽ xác nhận tình trạng độc thân cho tôi? Thủ tục đăng ký gồm những gì?

- Trình tự, thủ tục

• Các bên xin đăng ký: Nộp tờ khai xin đăng

ký kết hôn tại CQNN có thẩm quyền

• CQNN có thẩm quyền: xem xét và tiến hành

đăng ký theo đúng quy định của pháp luật

3 Kết hôn trái pháp luật

3.1 Khái niệm kết hôn trái PL:

Là việc nam, nữ đã đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng một bên hoặc cả hai bên vi phạm điều kiện kết hôn (tại điều 8 Luật HNGĐ 2014)

• Xử lý kết hôn do lừa dối, cưỡng ép

• Xử lý kết hôn khi đang có vợ hoặc có chồng

• Xử lý kết hôn không đăng ký kết hôn

• Xử lý kết hôn vi phạm thẩm quyền đăng ký kết hôn

và tổ chức đăng ký kết hôn

• Xử lý các vi phạm khác (tại điểm c, d, K 1, Điều 8)

3.3 Hậu quả của việc kết hôn

trái pháp luật (Đ 12)

- Về nhân thân: Các bên phải chấm dứt quan hệ

vợ chồng

- Về thanh toán tài sản: giải quyết như nam nữ

sống chung như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn

- Về quyền và nghĩa vụ giữa cha, mẹ và các

con: giải quyết như ly hôn

A(Nam) và B (Nữ) đã đủ tuổi kết hôn nhưng lại không đăng ký kết hôn mà lại "sống thử" Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế

nào về trường hợp này?

a Pháp luật không công nhận quan hệ giữa A và

Theo anh, chị chị An có được chia thừa kế hay không

Cơ quan nào có thẩm quyền hủy kết

hôn trái pháp luật

a) UBND cấp xã nơi đã đăng ký kết hôn

b) Hội Liên hiệp phụ nữ

c) Cơ quan bảo vệ và chăm sóc trẻ em

d) Tòa án nhân dân

II Chung sống như vợ chồng

1 Sống chung trước ngày 3.1.1987

Coi như vợ chồng chính thức không vi phạm các điều kiện kết hôn

2 Sống chung sau ngày 3.1.1987

- Giai đoạn sau 3.1.1978 đến trước 1.1.2000 đủ điều

kiện thì ĐKKH

- Giai đoạn sau 3.1.1978 đến trước 1.1.2003 gia hạn

thời gian đăng ký

- Giai đoạn từ 1.1.2003 đến nay không ĐKKH thì

không được cộng nhận là vợ chồng

II Chung sống như vợ chồng

3 Hậu quả pháp lý sống chung theo luật 2014

- Về nhân thân: Không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ

và chồng.

- Về thanh toán tài sản:

+ Thỏa thuận các bên

+ Giải quyết theo BLDS và pháp luật có liên quan

+ Bảo vệ phụ nữ và con

+ Công việc nội trợ coi như lao động có thu nhập

- Về quyền và nghĩa vụ giữa cha, mẹ và các con: giải quyết như

ly hôn

Chương 2

Quan hệ cha mẹ – con

I Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con

1 Quan hệ cha mẹ con ruột

1.1 Quan hệ nhân thân

a Người có quyền

b Nội dung và nguyên tắc thực hiện

1.2 Quan hệ về tài sản

a Quyền của cha mẹ đối với tài sản của con

b Quyền của con đối với tài sản của cha mẹ

2 Quan hệ cha mẹ con nuôi

I Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con

1 Quan hệ cha mẹ ruột

1.1 Quan hệ nhân thân

a Người có quyền

- Cha mẹ là người có quyền

- Cha mẹ giám hộ hoặc đại diện cho con chưa thành

niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự

b Nội dung và nguyên tắc thực hiện

- Cha, mẹ có nghĩa vụ và quyền ngang nhau

- Cùng nhau chăm sóc con, giáo dục con

- Trường hợp đặc biệt nhờ Nhà nước can thiệt

I Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con

1.2 Quan hệ về tài sản

a Quyền của cha mẹ đối với tài sản của con

- Con còn sống:

+ Cha hoặc mẹ có quyền tự mình thực hiện giao dịch

nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con

+ Đối với giao dịch liên quan đến tài sản có đăng ký đưa vào kinh doanh thì phải có sự thỏa thuận của cha mẹ

+ Cha mẹ phải bồi thường thiệt hại do con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự

- Con đã chết: Cha mẹ là người thừa kế hàng 1

I Quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ và con

b Quyền của con đối với tài sản của cha mẹ

- Cha mẹ còn sống:

+ Cha mẹ có NLHV -> Con không có quyền

+ Cha mẹ mất NLHV -> Con là người giám hộ

Lưu ý: Chấm dứt quan hệ cha mẹ con ruột là

không thể

2.1 Khái niệm K1 Đ3 Luật nuôi con nuôi 2010

“Nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha, mẹ và con giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi”

2.2 Nguyên tắc giải quyết việc nuôi con nuôi Đ4

- Tôn trọng quyền của trẻ được sống trong môi trường

gia đình gốc.

- Đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người được nhận làm con nuôi và người nhận con nuôi, tự nguyện bình đằng, không phân biệt nam nữ, không trái đạo đức

2.3 Điều kiện xác lập quan hệ cha mẹ con nuôi

a Điều kiện liên quan đến người được nuôi Đ 8

- Trẻ dưới 16 tuổi

- Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi nếu:

+ Được cha dượng mẹ kế nhận làm con nuôi

+ Được cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận làm connuôi

- Chỉ có

b Điều kiện liên quan đến người nhận nuôi Đ 14

2 Quan hệ cha mẹ con nuôi

- Trong trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quyết định của Tòa án thì quyền, nghĩa vụ của cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi chấm dứt kể từ ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.

- Quyền, nghĩa vụ của cha đẻ, mẹ đẻ và con đã làm con nuôi của người khác được thực hiện theo quy định của Luật nuôi con nuôi.

- Quyền, nghĩa vụ giữa cha đẻ, mẹ đẻ và con đẻ được khôi phục kể từ thời điểm quan hệ nuôi con nuôi chấm dứt

- Trong trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ không còn hoặc không có

đủ điều kiện để nuôi con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và

không có tài sản để tự nuôi mình thì Tòa án giải quyết việc chấm dứt nuôi con nuôi và chỉ định người giám hộ cho con theo quy định của Bộ luật dân sự

Nghĩa vụ và quyền của Cha mẹ đối

với con như thế nào?

a) Thương yêu, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.

b) Không được phân biệt đối xử giữa các con, ngược đãi, hành

hạ, xúc phạm con; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên; không được xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

c) Cả a, b đều đúng.

d) cả a, b đều sai

Nghĩa vụ và quyền của con đối với

cha mẹ như thế nào ?

a) Con có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ, lắng nghe những lời

khuyên bảo đúng đắn của cha mẹ, giữ gìn danh

dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình

b) Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi

dưỡng cha mẹ

c) Nghiêm cấm con có hành vi ngược đãi, hành

hạ, xúc phạm cha mẹ

d) Tất cả các phương án trên

II Xác định cha mẹ và con

1 Xác định cha, mẹ

Điều 88

“1 Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ

có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.

- Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ

có thai trong thời kỳ hôn nhân.

- Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha

mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.

2 Trong trường hợp cha, mẹ không thừa nhận con thì

phải có chứng cứ và phải được Tòa án xác định”

Quyền nhận cha, mẹ - Đ90

1 Con có quyền nhận cha, mẹ của mình, kể cả trong trường hợp cha, mẹ đã chết

2 Con đã thành niên nhận cha, không cần phải

có sự đồng ý của mẹ; nhận mẹ, không cần phải

có sự đồng ý của cha

II Xác định cha mẹ và con

2 Xác định con

Điều 89

“1 Người không được nhận là cha, mẹ của một người

có thể yêu cầu Tòa án xác định người đó là con

mình.

2 Người được nhận là cha, mẹ của một người có thể

yêu cầu Tòa án xác định người đó không phải là con mình.”

Chương 3 Quan hệ giữa vợ và chồng

I QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ VỀ NHÂN THÂN

II ĐẠI DIỆN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG

III CHẾ ĐỘ TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG CHẤM

DỨT HÔN NHÂN

IV LY HÔN

V HÔN NHÂN CHẤM DỨT DO VỢ, CHỒNG CHẾT HOẶC BỊ TÒA ÁN TUYÊN BỐ LÀ ĐÃ CHẾT

• Việc lựa chọn nơi cư trú của vợ chồng do vợ chồng thỏa thuận, không bị ràng buộc bởi phong tục, tập quán, địa giới hành chính

• Tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ, chồng

xã hội

xã hội

xã hội

II ĐẠI DIỆN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG

• Vợ, chồng có thể ủy quyền cho nhau xác lập, thực

quyết ly hôn thì căn cứ vào quy định về giám hộ

trong Bộ luật dân sự, Tòa án chỉ định người khác đại diện cho người bị mất năng lực hành vi dân sự để giải quyết việc ly hôn

II ĐẠI DIỆN GIỮA VỢ VÀ CHỒNG

• Đại diện giữa vợ và chồng trong trường hợp giấy chứng nhận quyền sở hữu, giấy chứng

nhận quyền sử dụng đối với tài sản chung

nhưng chỉ ghi tên vợ hoặc chồng

• Đại diện giữa vợ và chồng trong quan hệ kinh doanh

• Trách nhiệm liên đới của vợ, chồng

Câu hỏi 9 Vợ, chồng có nghĩa vụ và quyền đối

với nhau như thế nào?

a) Vợ chồng bình đẳng, có nghĩa vụ và quyền

ngang nhau về mọi mặt trong gia đình

b) Vợ chồng bình đẳng, có nghĩa vụ và quyền

ngang nhau về một số mặt trong gia đình

c) Có nghĩa vụ và quyền khác nhau

d) Tất cả các phương án trên đều sai