Bài giảng Luật sở hữu trí tuệ (từ bài 1 đến bài 10)

LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆTỔNG QUANBài 1: Một số vấn đề cơ bản về quyền sở hữu trí tuệBài 2: Quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giảBài 3: Quyền SHCN – Sáng chế. Nhóm Bài 4: Quyền SHCN – Nhãn hiệuBài 5: Quyền SHCN – Thiết kế bố trí mạch tích hợpBài 6: Quyền SHCN – Kiểu dáng công nghiệpBài 7: Quyền SHCN – Chỉ dẫn địa lýBài 8: Quyền SHCN – Bí mật kinh doanhBài 9: Quyền SHCN – Tên thương mạiBài 10: Quyền đối với giống cây trồng

GV: Ths Phạm Thị Thủy

Khoa: Cơ bản Gmail: ptthuy@vnkgu.edu.vn

SĐT: 0914 404 9591

 Bài 1: Một số vấn đề cơ bản về quyền sở hữu trí tuệ

 Bài 2: Quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả

 Bài 3: Quyền SHCN – Sáng chế Nhóm

 Bài 4: Quyền SHCN – Nhãn hiệu

 Bài 5: Quyền SHCN – Thiết kế bố trí mạch tích hợp

 Bài 6: Quyền SHCN – Kiểu dáng công nghiệp

 Bài 7: Quyền SHCN – Chỉ dẫn địa lý

 Bài 8: Quyền SHCN – Bí mật kinh doanh

 Bài 9: Quyền SHCN – Tên thương mại

 Bài 10: Quyền đối với giống cây trồng

BÀI 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ

QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ

1.1 Khái niệm

SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Quyền sở hữu trí tuệ được định nghĩa là tập hợp các quyền đối với tài sản vô hình là thành quả lao động sáng tạo hay

uy tín kinh doanh của các chủ thể, được pháp luật bảo hộ.

SỞ HỮU TRÍ TUỆ

Khái niệm về bản quyền, sáng chế xuất hiện từ TK 17 và

TK 18.

Chế định quyền trí tuệ xuất hiện tại Châu Âu ngay từ TK

18 với tư cách là quyền dân sự dùng để chỉ quyền tài sản Thuật ngữ QSHTT xuất hiện vào những năm 50 của TK

20 tại các quốc gia Châu Âu.

Pháp luật Việt Nam không định nghĩa trực tiếp thế nào là SHTT.

Tại khoản 1 Điều 4 Luật SHTT Việt Nam sửa đổi chỉ giải thích dựa

trên phân loại, cụ thể: Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá

nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng.

Quyền SHTT

Quyền đối với

Quyền

sở hữu công Quyền tác giả

và quyền liên

thống sở hữu trí tuệ mang lại cho chủ sở hữu độc quyền sử dụng những tài sản đó trong kinh doanh, biến tài sản vô hình thành quyền sở hữu ₫ộc quyền trong một thời hạn nhất định.

Bảo hộ sở hữu trí tuệ khiến tài sản vô hình trở nên “hữu hình hơn một chút” bằng cách biến chúng thành những tài sản độc quyền

- Thứ hai, trên thực tế, tài sản trí tuệ có thể được sao

chép và lan truyền vô hạn trong không gian và thời gian

mà con người khó có thể kiểm soát hết được

Theo báo cáo tổng hợp về tình trạng vi phạm quyền tác giả năm 2005 của Tổ chức Tài sản Trí tuệ Thế giới (IIPA-International Intellectual Property Alliance), Việt Nam được xếp hạng là một trong những quốc gia có tỉ lệ vi phạm quyền tác giả cao, đứng thứ hai thế giới

- Thứ hai, trên thực tế, tài sản trí tuệ có thể được sao

chép và lan truyền vô hạn trong không gian và thời gian

mà con người khó có thể kiểm soát hết được

Theo số liệu năm 2007 của Cục bản quyền tác giả Văn học – Nghệ thuật, tỷ lệ vi phạm bản quyền ở Việt Nam rất cao (88%) Trong lĩnh vực công nghệ thông tin, tỷ lệ

vi phạm bản quyền phần mềm của Việt Nam ở mức 85% trong năm 2009 theo đánh giá của BSA (Liên minh phần mềm doanh nghiệp) và IDC (hãng nghiên cứu thị trường)

trong thương mại điện tử, trong môi trường kinh doanh trực tuyến, việc bảo vệ các tài sản trí tuệ đóng một vai trò hết sức quan trọng trong thành công của một công ty thương mại điện tử Trong thời đại điện tử số lượng tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học được số hóa ngày càng nhiều.

Do dạng tài liệu số có thể sao chép một cách đơn giản, nhanh chóng và dễ dàng phát tán qua mạng Internet, dễ dàng lưu trữ nên cần phải có những quy định về các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nhằm ngăn chặn các hành vi sử dụng các biện pháp kỹ thuật, công nghệ

để xâm phạm đảm bảo cho công chúng có thể được hưởng các quyền truy cập giống như với thông tin dạng in, vừa đảm bảo tuân thủ vấn đề quyền sở hữu trí tuệ

Thứ tư, trong quá trình hội nhập quốc tế, tài sản sở hữu

trí tuệ có vai trò ảnh hưởng rất lớn đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Quyền sở hữu trí tuệ là sự thừa nhận pháp lý đối với tài sản trí tuệ của doanh nghiệp, đem lại lợi ích hợp pháp cho doanh nghiệp, tạo dựng được vị trí vững chắc trên thị trường, hạn chế hành vi sao chép, bắt chước của đối thủ cạnh tranh hoặc có quyền yêu cầu đối thủ bồi thường khi

bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

- Thứ năm, mục đích của bảo hộ sở hữu trí tuệ là cho đến

cùng là phát triển xã hội

Trong khi để tạo ra một kỹ thuật mới, sáng tác một tác phẩm cần rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc thì đánh cắp sản phẩm hay bắt chước kỹ thuật lại không cần nhiều thời gian và tiền bạc

tài sản trí tuệ được bảo hộ

trên toàn thế giới và rằng

các nhà phát minh và tác

giả được công nhận và

hưởng thành quả từ tài

năng của họ

Nguồn gốc hình thành

của Tổ chức Sở hữu Trí

tuệ Thế giới bắt đầu từ

năm 1833 - năm ra đời

của Công ước Pari về bảo

hộ sở hữu trí tuệ - hiệp

định quốc tế quan trọng

đầu tiên nhằm giúp công

dân của một nước có được

sự bảo hộ ở nước ngoài đối

với các sáng tạo trí tuệ

của họ dưới hình thức các

quyền sở hữu trí tuệ

Công ước Berne về quyền tác giả:

- Nguyên tắc đối xử quốc gia

- Nguyên tắc bảo hộ tự động

- Nguyên tắc bảo hộ độc lập

Ngày 26 tháng 7 năm 2004, chính phủ Việt Nam đã nộp văn kiện gia nhập Công ước Berne Công ước Berne có hiệu lực tại Việt Nam kể từ ngày 26 tháng 10 năm 2004

Hiệp ước hợp tác sáng

chế PCT:

- Tạo điều kiện cho việc nộp

đơn đăng ký ở nhiều nước

- Chỉ quy định nộp đơn quốc

tế, không cấp bằng độc quyền

sáng chế

Nguồn ảnh: Wikipedia tiếng Việt

Thỏa ước và Nghị định thư Madrid về nhãn hiệu:

Tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo hộ nhãn hiệu ở các thị trường xuất khẩu thông qua một thủ tục đơn giản, nhanh và tiết kiệm chi phí:

- Nộp đơn tập trung

- Quản lý tập trung

- Ở Việt Nam, văn bản pháp luật về SHTT được ban hành rất muộn do bị chiến tranh và chịu sự đô hộ của các nước đế quốc.

- Hoạt động của thương nhân được Nhà nước công nhận sau khi Hiến pháp năm 1946 được thông qua

- Năm 1957, miền Nam ban hành Luật Thương hiệu

- Năm 1976, Chính phủ quyết định tham gia vào Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đã đánh dấu bước ngoặc mở rộng thị trường thế giới

- Nội dung cơ bản về SHTT được khẳng định vị thế khi Hiến pháp năm 1992 được thông qua.

Điều 60 Hiến pháp năm 1992 quy định: Công dân có quyền nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, phát minh, sáng chế, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, sáng tác, phê bình văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt động văn hoá khác Nhà nước bảo hộ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp.

- Đến ngày 28/10/1995, Bộ luật Dân sự được thông qua Các nội dung về xác lập, bảo hộ và thực thi quyền SHTT được quy định tại Chương 1, phần VI Quyền SHTT được công nhận là quyền dân sự tại Việt Nam.

Để đảm bảo thực thi quyền này, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp luật về xác lập, bảo hộ quyền SHTT

Trước sự phát triển của nền kinh tế, cần có cơ chế riêng

về việc xác lập và bảo hộ các đối tượng về SHTT Tại kỳ họp thứ 8, ngày 29/11/2005, Quốc hội khóa XI đã thống nhất thông qua Luật Sở hữu trí tuệ năm và được sửa đổi,

bổ sung năm 2009

Chính phủ cũng ban hành nhiều Nghị định để hưởng dẫn thi hành Luật SHTT: Nghị định 100/2006/NĐ-CP, Nghị định 103/2006/NĐ-CP, Nghị định 104/2006/NĐ-CP, Nghị định 105/2006/NĐ-CP,

Như vậy, những quy định về SHTT được xây dựng thành

 Anh (chị) hãy cho biết ý nghĩa

của bảo hộ quyền SHTT ?

BÀI 2 QUYỀN TÁC GIẢ VÀ QUYỀN LIÊN QUAN

ĐẾN QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN QUYỀN

NHÂN THÂN

Tại Việt Nam, quyền tác giả lần đầu tiên được công nhận tại Hiến pháp năm 1946, được cụ thể hóa sau khi ban hành BLDS năm

1995 và đến năm 2005, Quốc hội thông qua LSHTT 2005

nhân trực tiếp sáng tác, nhà sản xuất người đặt hàng các sản phẩm,…”.

Điều L.111-1 Bộ luật Sở hữu trí tuệ Cộng hòa Pháp thì tác giả chỉ

có thể là thể nhân vì tác phẩm là sự sáng tạo và chỉ có thể nhân mới có tư duy sáng tạo”

bằng lao động trí tuệ của mình, trực tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện dưới dạng vật chất nhất định Bao gồm:

- Tổ chức, cá nhân Việt Nam;

- Tổ chức, cá nhân nước ngoài

phẩm phái sinh từ tác phẩm của người khác với điều kiện nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh.

Trong trường hợp có từ hai người trở lên cùng trực tiếp tham gia sáng tạo tác phẩm thì họ là đồng tác giả của tác phẩm

chất – kỹ thuật để tác giả thực hiện hoạt động sáng tạo ra sản phẩm.

Chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm khuyết danh là Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân đang chiếm hữu tác phẩm này Tác phẩm khuyết danh là tác phẩm không hoặc chưa có tên tác giả (tên khai sinh hoặc bút danh) trên tác phẩm khi công bố

được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký (Điều 6 – LSHTT)

Tác phẩm – đối tượng bảo hộ của quyền tác giả.

Công ước Berne không đưa ra khái niệm về tác phẩm, thay vào

đó chỉ liệt kê các hình thức được bảo hộ

Luật bản quyền của Mỹ quy định “tác phẩm phải được thể hiện dưới một hình thức hữu hình”

Bộ luật SHTT Cộng hòa Pháp, tác phẩm được thể hiện dưới hình thức bất kỳ

Theo quy định của pháp luật Việt Nam: Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm (Điều 14):

a) Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác;

b) Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác;

c) Tác phẩm báo chí;

Theo quy định của pháp luật Việt Nam: Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm (Điều 14):

đ) Tác phẩm sân khấu;

e) Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự (sau đây gọi chung là tác phẩm điện ảnh);

g) Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng;

Theo quy định của pháp luật Việt Nam: Tác phẩm là sản phẩm sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học thể hiện bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả bao gồm (Điều 14):

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN QUYỀN

NHÂN THÂN

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN QUYỀN

NHÂN THÂN

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

1 Đặt tên cho tác phẩm

2 Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm;

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

3 Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác

công bố tác phẩm

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

4 Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho

người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác

phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN QUYỀN

NHÂN THÂN

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

- Làm tác phẩm phái sinh;

- Biểu diễn tác phẩm trước công chúng;

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

- Phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao

tác phẩm;

- Truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng

phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông

tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật

QUYỀN TÁC GIẢ

QUYỀN TÀI SẢN

QUYỀN NHÂN THÂN

- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện

ảnh, chương trình máy tính

Hành vi xâm phạm quyền tác giả (Điều 28) bao gồm:

- Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học

- Mạo danh tác giả

- Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả

- Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó

- Xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối bản sao tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả được xác định dựa theo những quy định sau:

1 Theo Điều 5, Nghị định số 105/2006/NĐ-CP

2 Có yếu tố xâm phạm quyền tác giả (khoản 1, Điều 7, Nghị định số 105/2006/NĐ-CP)

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả được xác định dựa theo những quy định sau:

Chủ thể sử dụng, khai thác tác phẩm hợp pháp khi hành vi sử dụng khai thác tác phẩm đó có sự đồng ý của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả được xác định dựa theo những quy định sau:

Tuy nhiên, pháp luật thừa nhận những trường hợp sử dụng, khai thác tác phẩm đã công bố không cần phải có sự đồng ý của chủ thể quyền tác giả không phải là hành vi vi phạm quyền tác giả, bao gồm:

- Tự sao chép một bản nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại (Điều 25, Luật SHTT)

- Trích dẫn hợp lý tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để bình luận hoặc minh họa trong tác phẩm của mình

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả được xác định dựa theo những quy định sau:

Tuy nhiên, pháp luật thừa nhận những trường hợp sử dụng, khai thác tác phẩm đã công bố không cần phải có sự đồng ý của chủ thể quyền tác giả không phải là hành vi vi phạm quyền tác giả, bao gồm:

- Trích dẫn tác phẩm mà không làm sai ý tác giả để viết báo, dùng trong ấn phẩm định kỳ, trong chương trình phát thanh, truyền hình, phim tài liệu;

- Trích tác phẩm để giảng dạy trong nhà trường mà không làm sai ý tác giả, không nhằm mục đích thương mại

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền tác giả được xác định dựa theo những quy định sau:

Tuy nhiên, pháp luật thừa nhận những trường hợp sử dụng, khai thác tác phẩm đã công bố không cần phải có sự đồng ý của chủ thể quyền tác giả không phải là hành vi vi phạm quyền tác giả, bao gồm:

- Ghi âm, ghi hình trực tiếp buổi biễu diễn để đưa tin thời sự hoặc để giảng dạy

Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công

bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký (Điều 6)

- Thời hạn bảo hộ quyền tác giả

Thời hạn bảo hộ đối với quyền nhân thân:

+ Quyền nhân thân được bảo hộ vô thời hạn bao gồm (Điều 27):

- Thời hạn bảo hộ quyền tác giả

Thời hạn bảo hộ đối với quyền nhân thân:

+ Quyền nhân thân được bảo hộ vô thời hạn bao gồm (Điều 27):+ Quyền nhân thân được bảo hộ có thời hạn (Điều 27):

- Thời hạn bảo hộ quyền tác giả:

Thời hạn bảo hộ đối với quyền nhân thân:

+ Quyền nhân thân được bảo hộ vô thời hạn bao gồm (Khoản 1 Điều 27):

+ Quyền nhân thân được bảo hộ có thời hạn (Khoản 2, Điều 27) bao gồm:

1 Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm

- Thời hạn bảo hộ quyền tác giả:

Thời hạn bảo hộ đối với quyền tài sản:

- Thời hạn bảo hộ quyền tác giả:

Thời hạn bảo hộ đối với quyền tài sản:

+ Quyền tài sản đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm khuyết danh có thời hạn bảo hộ là bảy mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên;

+ Đối với tác phẩm điện ảnh, nhiếp ảnh, mỹ thuật ứng dụng chưa được công bố trong thời hạn hai mươi lăm năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là một trăm năm, kể

từ khi tác phẩm được định hình;

+ Đối với tác phẩm khuyết danh, khi các thông tin về tác giả xuất hiện thì thời hạn bảo hộ được tính theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 27