tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế tại các địa phương của việt nam

tieu cong chi co chi thu0ng xuyen la co tac d{mg dmmg d€n tang tru6ng kinh t€, hai thanh phAn con lC;ti la chi dAu tu phat tri€n cdp tinh va chi bl> sung ngan sach cdp huy~n khong co tac

BQ GIAO Dl)C VA DAO TAO

PH~M DUY QUANG

TAC DONG CUA CHI TIEU CONG DEN TANG

VIETNAM

Chuyen nganh : Kinh tS h9c

Ma s6 chuyen nganh: 60 03 O I o I

•

LUAN VAN THAC SY KINH TE HOC

NgtrOi htr6ng din khoa hqc: -"-···

TRlfONG 0~1 HOC Md TP.HCM

Thanh phfi Hcl Chi Minh, nam 2014

LOI CAM DOAN Toi cam doan ring lu~n van nay "Tac d()ng cua chi tieu cong d~n tang tru6ng kinh t~ 41i cac dia phuong cua Vi~t Nam" la bai nghien c(ru cua chinh toi

Ngo~i trir nhfrng tai li~u duqc trich d~n trong lu~ van nay, toi cam doan ring toan phAn hay nhfrng phAn nh6 cua lu~ van nay chua tirng duqc cong b6 ho~c duqc SU d\mg d€ nh~ bing cAp a nhfrng nai khac

Khong c6 san phArnlnghien c(ru nao cua nguai khac duqc su d\mg trong lu~n van nay ma khong duqc trich d~ theo dung quy dinh

Lu~ van nay chua bao gia duqc n()p d€ nh~n bAt kY bing cAp nao 41i cac truang d~i h9c ho~c ca s& dao t~o khac

'Thanh phi> Hf> Chi Minh, nam 2014

Ph~m Duy Quang

LffiCAMON

Tru6c tien, toi xin cam cm Hinh d~o Ban Quan ly d\f an huy~n Dfiu Ti~ng, tinh Binh Ducmg da t~o di€u ki~n cho toi duqc tham gia h9c chuong trinh th~c sy t~i Trubng D~i h9c Ma Thanh phfi H6 Chi Minh

Xin chan thanh cam on TS Le Van Chem da truy€n d~t cho toi nhi€u ki~n thuc

va hu6ng dfin khoa h9c cua lu~ van Thfiy da t~n tinh hu6ng dfin, dinh hu6ng va t~o di€u ki~n thu~n lqi cho toi trong thai gian qua d~ toi hoan thanh t6t lu~n van nay

Sau cimg toi xin cam cm nhfrng nguai b~n h9c 16p ME04A, d~c bi~t trong d6 c6

vq toi va con gai nh6 cua toi, la ngu6n d{mg l\fc quan tr9ng trong su6t thai gian h9c

t~p va nghien cfru lu~n van

, Xin kinh chuc quy thfiy co, b~n be, d6ng nghi~p va nhfrng nguai than sue khoe,

h~nh phuc va thanh cong

Xin tran tr9ng cam on!

TOM TAT Trong qua trinh phat tri€n kinh t€, m6i dia phuong cua Vi~t Nam luon tim ra nhi€u giiii phap d~ huy d()ng va su d1,1ng hi~u qua cac ngu6n vdn dAu tu toan xa hc)i Trong d6, chi tieu cong la m()t trong nhiing ngu6n vfm quan twng, thu<mg xuyen c6 muc d9 bi€n d()ng it nhAt duqc phan b6 hAng nam giup cac dia phuong chu d()ng trong

Trong giai do~n 2009-2012, kinh t€ toan cAu suy thoai, kinh t€ nu6c ta ddi m~t v6i nhi€u kh6 khan, thu thach Cac nha ho~ch dinh chinh sach da su d\lng linh ho~t chinh sach tai kh6a - ti€n t~ nhAm d~t m\lc tieu chung v~ tang tru6ng kinh t€ Trong d6, vi~c can dbi va SU d1,1ng hi€u qua ngu6n chi tieu cong l~i cang quan trQng hon, bai cac ngubn vbn khac nhu ngubn vbn dAu tu trvc ti€p nu6c ngoai, dfiu tu tu nhan g~p rAt nhi€u kh6 khan

Nghien c(ru nay d~ c~p d€n vAn d€ xac dinh mbi quan h~ tac d()ng gifra chi tieu cong va tang tru6ng kinh t€ ~i cac dia phuong cua Vi~t Nam Thong qua d6, danh gia muc d9 tac d{mg cua m()t sb thanh phfrn trong chi tieu cong d€n tang tru6ng kinh t€ cua dia phuong, tir d6 dua ra nhfrng k€t lu~n va khuy€n nghi lien quan

Nghien cuu chinh thuc duqc thgc hi~n bAng phuong phap nghien c(ru dinh luqng, tren CCY SCT mo hinh nghien Clru dUQ'C xay dgng, d€ luqng h6a tac d(}ng cua cac thanh phfrn trong chi tieu cong d€n tang tru6ng kinh t€ t~i 63 tinh thanh cua Vi~t Nam, d€ tai

SU d1,1ng phfin m€m Excel, Stata 11 d€ tinh toan cac bai toan v~ thbng ke mo ta va phan tich hbi quy dfr li~u bang Cac bi€n su d1,lng trong mo hinh: Bi€n ph\l thuc)c la LnGDP: (tdng san ph~m qubc n()i theo gia so sanh 2010); Cac bi€n d()c l~p, LnCDTit (Chi dfru

tu phat tri€n cAp tinh cua dia phuong i nam t ); LnCTXit (chi thu<mg xuyen cAp tinh cua dia phuong i nam t); LnCBSit (chi bd sung cho ngan sach huy~n cua dia phuong i nam t) va cac bi€n ki€m soat LnVNNib (Vbn dfru tu khu V\fC nha nu6c cua dia phuong i nam t); Bi€n LnVNNNit (Vbn dfiu tu khu vgc ngoai nha nu6c cua dia phuong i nam t); LnFDlit (la vbn dfru tu trgc ti€p nu6c ngoai cua dia phuong i nam t); Bi€n LDit (la sb lao d()ng tbt nghi~p tru<mg trung hQc ca sa cua dia phuong i nam t); Bi€n HTVTit (Sb thue bao di d()ng (cd dinh) tren 1000 dan t~i dia phuong i nam t); Bi€n VKTTDit la bi€n dummy th€ hi~n cac tinh thu()c vilng kinh t€ tr9ng di€m cua dia phuong i nam t, dummy =1, va nguqc l~i, dummy =O K€t qua hbi quy cho thAy, trong 3 thanh phfrn chi

tieu cong chi co chi thu0ng xuyen la co tac d{mg dmmg d€n tang tru6ng kinh t€, hai thanh phAn con lC;ti la chi dAu tu phat tri€n cdp tinh va chi bl> sung ngan sach cdp huy~n khong co tac d{mg t&i tang tru6ng kinh t€ Ben cC;tnh do, trong 6 bi€n ki€m soat co 3 bi€n co tac d<)ng duong d€n tang tru6ng kinh t€ la vbn dAu tu khu V\l'C nha nu&c, vbn dAu tu khu V\l'C ngoai nha nu&c va sb thue bao di d<)ng ( cb djnh) tren 1000 dan 2 bi€n

la vbn dAu tu trµc ti€p nu&c ngoai, sb lao d<)ng tbt nghi~p trung h9c ca su khong co tac d<)ng d€n tang tru6ng kinh t€ Bi€n vimg kinh t€ tr9ng di€m bo qua trong qua trinh chC;ty hbi quy

Tir nhfrng k€t lu~n tren, d€ tai ki€n nghj: cAn dam bao va tang ngubn chi thu0ng xuyen trong C<Y cdu chi tieu cong cua cac dia phuong Ben c~ d6, cdn ra soat lC;ti cac d\I an ddu tu tir ngubn vbn ddu tu phat tri€n, vi~c ddu tu nhu hi~n nay con dan trai u cac tinh thanh, hi~u qua dAu tu thdp, chua co tac d<)ng d€n tang tru6ng kinh t€ Tang cu0ng cong tac giam sat hi~u qua ddu tu dbi v&i cac ngubn vbn phan bl>, C\l th€: ngubn vbn chi bl> sung ngan sach cdp huy~n, bAng vi~c thanh l~p cac doan ki€m tra, giam sat djnh ky Dfty nhanh ti€n d9 c6 phdn hoa cac doanh nghi~p, tbng cong ty nha nu&c, m<)t m~c te;to ra ngubn vbn ddu tu phat tri€n kinh t€ xa h<)i, m~c khac nhAm nang cao hi~u · qua quan ly, mu r<)ng thi tru0ng TC;to ca ch€ thu~n lqi trong vi~c phat tri€n doanh

ddu tu FDI nhu hi~n nay chua co tac d<)ng d€n tang tru<Yng kinh t€, vi v~y cdn c6 ca

ch€ san 19c cac doanh nghi~p FDI khi ddu tu vao Vi~t Nam, nhAm l\Ia ch9n duqc nhfrng doanh nghi~p co nang l\Ic tbt, d\l an ddu tu kha thi mang lC;ti hi~u qua cho phat tri€n kinh t€ xa h<)i cua dja phuong Ddu tu CO' SU he;t tdng ky thu~t ngay cang hoan

khoan each gifra cac vung mi€n Cubi cung la hen ce;tnh vi~c phb c~p giao dl,lc trung h9c ca su, cAn phai t~p trung ddu tu vao ngubn nhan l\IC chdt lm;mg cao, lanh ngh€ dam bao nhu cAu cua cac doanh nghi~p Ddu tu theo nhu cAu, theo don d~t hang tir phia doanh nghi~p thong qua S\I lien k€t gifra nha tru0ng va doanh nghi~p

iv

MVCLVC

'

LOI CAM BOAN i

' , LOI CAM ON" ii

, "' TOM TAT ~ iii

MVCLVC v

' ' 1 DANH MUC HINH VA DO THI vii

DANH MVC BANG ix

' x = DANH MVC TU VIET TAT ix

Tl' , -CH u ON" G 1 GIOI THI~U 1

1.1 Vdn d€ nghien c(ru 2

1.2 M\lC tieu nghien Clru 2

1.3 Cau hoi nghien ciru 2

1.4 D6i tm;mg va ph~m vi nghien Clru 3

1.4.1 D6i tm;mg nghien ciru ~ 3

1.4.2 Phi;im vi nghien ciru: 3

1.5 Phuang phap nghien Clru 4

1.6 Y nghla CUa nghien Clru 4

1 7 K€t cdu cua lu~n van 4

., , x CHUON"G 2 ca so LY THUYET 6

2.1 Chi tieu cong 6

2.1.1 Khai ni~m v€ chi tieu cong 6

2.1.2 Phan lo~i chi tieu cong 8

2.1.3 Vai tro chi tieu cong 10

2.2 Tang tru&ng kinh t€ 11

2.2.1 Khai ni~m tang tru6ng kinh t€ 11

2.2.2 Vai tro cua tang tru&ng kinh t€ 13

2.3 M(>t s6 Iy thuy€t lien quan d€n tang tru6ng kinh t€: 13

2.3 1 Ly thuy€t cua Keynes v€ tang tru6ng kinh t€ 14

2.3.2 Ly thuy€t tang tru&ng n(>i sinh 15

2 3 3 L ' th y uye c i ieu cong va ang : t h" t"" " ' t¥ truN g k1"nh te: vu • •••••••• •••••••.• •.••••••••••• 18

2.3.4 Ly thuy€t v€ phan cdp tai kh6a 19

2.4 M(>t s6 mo hinh chi tieu cong tac d(>ng t&i tang tru&ng kinh t€ 22

2.4.1 Mo hinh cua Robert Barro (1990) 22

2.4.2 Mo hinh cua Devarajan, Swaroop, va Zou (1996) 23

2.4.3 Mo hinh cua Davoodi va Zou (1998) 24

2.5 Cac nhan t6 anh hmmg den tang tru6ng kinh te 24

2.6 M{>t s6 nghien cfru tru&c 27

2.6.1 Nghien cfru a nu&c ngoai 27

2.6.2 Nghien cfru trong nu&c 28

CHUONG 3 TONG QUAN v:t PHAN cAP NGAN sAcH v A CHI TIEU " , -CC>N<i ClJJ\ \TI:t:T NJ\M •.•••••• ••••••• •.•• • • •• • ••• 34

3.1 Quy trinh l~p, phan b6 dµ toan chi ngan sach t~i Vi~t Nam: 34

3.2 M6i quan h~ chi ngan sach gifra Trung mmg va dja phucmg 35

3.3 T6ng quan v€ ca cdu thu, chi ngan sach cua Vi~t Nam giai do~n 2002 -2012 37

3.3.1 Ca cdu thu ngan sach cua Vi~t Nam giai do~n 2002 -2012 37

3.3.2 Tinh hinh va ca cdu chi tieu cong giai do~n 2002 - 2012 40

J.4 Quy mo chi tieu cong cac vimg cua Vi~t Nam nam 2009-2013 43

CHUONG 4 PHUONG PHAP NGHIEN CUu VA KET QUA PHAN Ti CH BJNH LUQN"G 50

4.1 Phucmg phap nghien cfru va phan tich dfr li~u 50

4.1.1 Mo hinh tac d{>ng c6 dinh (FEM) 51

4.1.2 Mo hinh tac d{>ng ngdu nhien - REM 51

4.2 Mo hinh nghien cfru thgc nghi~m 53

4.3 Ket qua nghien cfru djnh lugng 57

4.3.1 Mo ta cac bien trong mo hinh 57

4.3.2 Tucmg quan gifra cac bien trong mo hinh 57

4.3.3 Ki~m tra hi~n tugng da c{>ng tuyen 58

4.4 Ket qua hbi quy 59

4.4.1 Mo hinh cac nhan t6 tac d{>ng c6 dinh (Fixed Effects Model - FEM) 59

4.4.1 Mo hinh cac nhan t6 tac d{>ng ngdu nhien (Random Effects Model - REM) 59

CHUONG s KET LU~ vA KIEN NGHJ 65

5 .1 Ket qua nghien cfru 65

5.2 Cac ki€n nghi v€ chinh sach 67

5 3 Nh- g h un ~n c e ua e at va h: c · d~ t' · ' hucm' g ma • ro" ng cua e · d~ ta'· 1 ••••• •• •••••• •••••••••• 68

TAI LI:t:U THAM KHAO •.• •.•.••• • •.•.• •• • a PHV LVC d

vi

DANH MVC HINH VA DO THJ

Bi€u db 3.1 Gia ttj thu ngan sach nha nu&c giai do~n 2002-2012 38

Bi€u db 3.2 Ty tr9ng thu ngan sach nha nu&c giai do~n 2002-2012 39

Bi€u db 3.3 Chi d~u tu phat tri€n cac vimg giai do~n 2009-2013 44

Bi€u db 3.4 Chi thu<mg xuyen cua cac vimg giai do~n 2009-2013 44

Bi€u db 3.5 Chi b6 sung ngan sach cdp huy~n cua cac vimg 2009-2013 45

Bi€u db 3.6 Ca cdu v6n dAu tu theo hinh thirc s& hfiu 2009-2013 56

Bi€u db 3.7 Chi dAu tu phat tri€n cua cac tinh thanh so v&i binh quan cua ca nu&c giai ·' do~n 2009-2013 47

Bi~u db 3.8 Chi thu<mg xuyen cua cac tinh thrum so v&i binh quan cua ca nu&c giai do~n 2009-2013 47

Bi~u db 3.9 Chi b6 sung ngan sach cdp huy~n cua cac tinh thanh so v&i binh quan cua ca nu&c giai do~n 2009-2013 48

DANH MVC BANG

Bang 3.1 T6ng hqp s6 Ii~u thu chi ngan sach giai do~ 2006-2012 41

Bang 3.2 Cac tinh (thanh) c6 t6c d9 tang truang Trung binh nhanh nh~t ca nucrc giai do~n 2009-2013 47

Bang 4.1 Bang thfing ke cac bi€n trong mo hinh 56

Bang 4.2 Mo ta thfing ke cac bi€n trong mo hinh 57

Bang 4.3 Mire dQ tuong quan gifra cac bi€n trong mo hinh 57

Bang 4.4 K€t qua ki€m tra hi~n tuqng da c9ng tuy€n 58

Bang 4.5 K€t qua ucrc luqng mo hinh cac nhan tfi tac dQng cfi djnh 59

Bang 4.6 K€t qua u&c luqng cac nhan t6 tac dQng ngftu nhien 59

Bang 4 7 K€t qua ki€m dinh Hausman 60

viii

DANH MVC TU VIET TAT

' ., i • OLS Phuong phap binh phuong nho nhdt

NSNN Ngan sach nha nu&c FEM Mo hinh tac d{mg c6 dinh REM Mo hinh tac d{mg ng~u nhien VKTTD Vung kinh t€ trQng di€rn

ccs Cac c{>ng sg

CHUONG I GIOI THI\tU

1.1 Vind~ nghien cU-U

Tir nam 2009 d€n nay, kinh t€ toan cAu suy thoai, kinh t€ nu6c ta d6i m~t v6i nhi€u kh6 khan, thu thach Cac nha ho~ch dinh chinh sach da su d\mg linh ho~t chinh sach tai kh6a - ti€n t~ nh~ d~t m\lc tieu chung v€ tang tru6ng kinh t€ Trong chinh sach tai khoa, chinh phtl SU d\}ng cong C\l vc3 Thu€ va Chi tieu cong d~ can thi~p vao n€n kinh t€ Keynes ( 1936), khi kinh t€ suy thoai, chinh phu nen diy m~nh chi tieu chinh phu nhAm tang tbng cAu nhu m()t chinh sach ch6ng suy thoai PhAn chi cua chinh

phu la cong C\l chinh y€u b&i vi khi chinh phu tang chi tieu lam kich thich mang tinh

tieu ·chinh phu qua nho se dfut d€n tang tru6ng kinh t€ rftt thftp, b&i vi vi~c th\fc thi cac hgp dbng kinh t€, bao v~ quy€n sa hiiu tai san, phat tri~n ca sa h~ tAng, v v se r~t kh6 khan n€u khong co vai tro cua chinh phu Hay n6i m()t each khac, m()t s6 khoan

chi tieu cua chinh phu la cAn thi€t d~ dam bao cho S\f tang tru6ng kinh t€ Tuy nhien, chi tieu cua chinh phu m()t khi da vuQt qua ngu0ng nao do se can tr& tang tru&ng kinh ·

t€ do no gay ra S\f phan b6 ngubn l\fc m9t each khong hi~u qua, tham nhung thftt thoat

va tang chi tieu chinh phtl cung ddng nghfa v&i vi~c tang thu€ hay vay nq anh hu6ng d€n tham h\lt ngan sach giam ngubn v6n duqc phan b6 cho tu nhan Dic3u nay anh hu6ng d€n ti€t ki~m, vi~c lam, dAu tu trong khu V\fC tu nhan, khu V\fC luon ho~t d()ng c6 hi~u qua han so v6i khu V\fC nha nu6c va di€u nay tac d()ng d€n vi~c tang tru6ng ki~ t€ cua m6i qu6c gia

Ben c~h do, nghien cffil v€ vai tro cl.la phan cftp tai khoa t6i S\f phat tri~n cua dia phuang Stigler (1957) nh~n xet: "m9t chinh phu ho~t d()ng t6t nhftt khi n6 (y gAn dan" Trong m9t cu6n sach nbi ti€ng v€ phan cftp Oates (1972) cho rAng: "Hang h6a

cong nen do cfrp chinh quy€n d~i di~n t6t nhfrt cho vimg/dja phuang hu6ng lqi cung cfrp" Phan cfrp quan ly ngan sach khong nhfrng t~o ra ngubn l\fc tai chinh mang tinh d()c l~p tuang d6i d~ m6i cftp chinh quy€n chu d()ng th\fc hi~n cac chuc nang nhi~m V\l

CUa minh, ma con la d(}ng l\l'C khuy€n khich mfii d.p chinh quyc3n Va dan CU CY dja

phuang tich c\fc khai thac cac ti€m nang cua minh d~ phat tri~n dia phuang Ben c~nh d6, vi~c phan b6 cac thanh phAn trong chi tieu cong sao cho phu hgp v6i tirng giai

·I

f

uu nhftt trong vi~c sir d\lng ngan sach h~n h~p cua dja phucmg minh, nhim khai thong m9i d()ng l\fc trong xa h()i m()t each hi~u qua nhftt trong vi~c phat tri~n kinh t~

Chi tieu cong hi~n nay cua Vi~t Nam dang duqc nhi~u nha nghien c(ru danh gia

l~i du&i nhi~u g6c d() nhu vftn d~ phan b6 chi tieu trong cac nganh, S\f phan cftp m~nh

t&i cac dia phucmg, mire dong g6p chi dAu tu xay d\fllg CCY ban va chi thuang xuyen hay chi tieu khac vao tang tru&ng kinh t~

D~ tai: "Tac ilpng cua chi tieu cong ilin tang tririhig kinh ti t{li ctic ilia phirllflg cua Vijt Nam" duqc nghien c(ru ~o them m()t bing chirng th\fc nghi~m, lam

l~n cir khoa h9c Tac gia danh gia m6i quan h~ tucmg quan giua chi tieu chinh phu va tang tru&ng kinh t~, cac thanh phdn trong chi tieu chinh phu va mire chi tieu a cac · cftp t&i tang tru&ng kinh t~ Nghien ciru nay g6p phdn dua ra cac giai phap va khuy~n nghi d€n cac nha lanh d~o cftp chinh quy~n trong vi~c phan b6 ngubn l\fc h~n ch€ v~ ngubn chi tieu cong hang nam cua dia phucmg m()t each t6i uu nhftt minh nhim t~o duqc hi~u

qua tang tru&ng kinh t~

1.2 Myc tieu nghien ctlu

1 Xac dinh mire d() anh hu&ng cua cac thanh phdn trong chi tieu cong t&i tang truang kinh t~

2 Xem xet S\f khac bi~t gifra chi cftp tinh va ngubn chi b6 sung cftp huy~n d~n

tang tru&ng kinh t~

3 Dua ra nhfrng k~t lu~n, khuy~n nghi trong vi~c phan b6, ca cftu cac thanh

phdn chi tieu cong hi~u qua nhftt trong vi~c tang tru&ng kinh t~

1.3 Cau hoi nghien ctlu

1 Chi tieu cong tac d()ng nhu th~ nao t&i tang tru&ng kinh t~ cua cac dja phucmg a Vi~t Nam?

2 Mired() tac d()ng cua cac thanh phAn trong chi tieu cong d~n tang tru&ng kinh t€ t~i dia phucmg la nhu th~ nao?

3 C6 sµ khac bi~t giua chi tieu tir ngan sach cftp tinh va ngan sach phan cAp tir cftp tinh xu6ng cftp huy~n tm tang tnr6ng kinh t€?

1.4 BAi ttrqng va ph~m vi nghien ct'fu

1.4.1 Dai tir(fflg nghien cfru

D6i tuqng nghien c(ru la 3 thanh phfin trong chi tieu cong bao gfJm: Chi dfiu tu phat tri€n, chi thuang xuyen va chi b6 sung ngan sach cftp huy~n t~i cac tinh ( thanh ph6 trgc thm)c trung mmg) tac d<)ng t&i tang tnr6ng kinh t€ thong qua chi s6 GDP ciia tirng dia phuong Ngoai ra d6i tuqng nghien c(ru cua d€ tai con phan tich danh gia tac d<)ng cua m<)t s6 bi€n khac nhu, v6n dfiu tu trµc ti€p nu&c ngoai (FDI), s6 lao d<)ng t6t nghi~p trung h9c ca s6, v6n ddu tu khu vµc ngoai nha nu&c, v6n dfiu tu khu V\fC nha nu&c, s6 thue bao di d<)ng (c6 dinh) tren 1000 dan, cac tinh (thanh ph6) thu<)c vimg kinh t€ tr9ng di€m

1.4.2 Ph{lm vi nghien cfru:

v€ khong gian bao gfJm 63 tinh thanh trong ca nu&c dµa tren quy€t toan thu chi ngan sach cua cac tinh dugc phan thanh chi ddu tu phat tri€n, chi thuang xuyen va chi b6 sung ngan sach cdp du&i; v€ thcri gian tir nam 2009- 2012

- Dfr lifu nghien cti'u: £>€ tai su d\mg du li~u bang, gfJm 63 don vj cheo tuong img v&i 63 tinh, thanh trong ca nu&c va 4 don vi thai gian 1rng v&i cac nam tu 2009 -

2012 Tbng s6 quan sat la 252 quan sat

- NguAn dfr li~u: £>€ tai SU d\mg du li~u thfr cAp dugc cac C<.Y quan lien quan cong b6 chinh thfrc GDP cua cac tinh dugc thu th~p tir nien giam th6ng ke hang nam cua cac tinh Chi ddu tu phat tri€n cdp tinh, chi thuang xuyen cAp tinh va chi b6 sung ngan sach cftp huy~n t~i cac tinh ( thanh ph6 tf\l'c thu<)c trung uong) dugc thu th~p tir s6 li~u quy€t toan thu, chi ngan sach hang nam cua cac thanh ph6 trgc thu<)c trung uong

do B<) Tai chinh cong b6 Ddu tu trgc ti€p nu&c ngoai (FDI) lfty tir C\IC quan ly dclu tu trgc tiep nu&c ngoai, B<) ke ho~ch Ddu tu, v6n ddu tu khu V\l'C ngoai nha nu&c, v6n ddu tu khu vµc nha nu&c lfty tir tbng C\IC th6ng ke cua cac tinh (thanh ph6), s6 lao d<)ng da qua dao t~o ngh€, s6 thue bao di d<)ng (c6 dinh) tren 1000 dan, lfty tir s6 li~u

(VCCI), cac tinh (thanh ph6) thu<)c vting kinh te tr9ng di€m

1.5 Ph11ong phap nghien cm

D~ tai nghien cfru d\Ia tren phuong phap nghien cfru dinh luQ'Ilg, thong qua mo hinh kinh t~ luQ'Ilg, xac dinh tac d9ng ctia cac thrum phcln trong chi tieu cong d~n tang tru6ng kinh t~ ctia tirng dia phuong Du li~u duqc su d\mg trong phan tich la du li~u

bang, thong qua ket qua u&c luQ'Ilg, ki€m dinh S\I phu hqp ctia cac gia thuy~t kem theo

mo hinh h6i quy du li~u bang Tac gia, phan tich lam ro cac cau hoi nghien cfru va m\}c tieu nghien cfru d~ ra

1.6 Y nghia cua nghien cm

Kinh t€ ngay m9t phat tri€n, ngu6n chi tieu cong ngay cang tang cung v&i vi~c phan cftp quan ly tai chinh ngay m9t sau r9ng v6i nhi~u quy~n thu, chi duqc giao cho dia phuong chti d9ng Nen vi~c quan ly va nang cao hi~u qua ngu6n chi tieu cong, thong qua vi~c phan bA ca cftu chi tieu hqp ly se co tac d9ng tich C\IC t6i tang truang

kinh t€ Vi v~y vi~c nghien cfru d~ tai la h€t sue quan trQng V 6i s6 li~u thu th~p con hi;m ch€, ket qua tinh toan GDP ctia tirng tinh, thrum phi> chua th~t S\I chinh xac, con

phuong co nang l\Ic y€u kem va mire d9 tham nhfing cao anh hu6ng tieu C\IC t6i tang tru6ng kinh t€ a dja phuong do Huang ma r9ng ctia d~ tai la v6i chu6i thai gian dai hon, b6 sung m9t s6 bi€n ki€m soat nhu, cac chinh sach v~ thue, uu dai dclu tu, v&i

nhi~u bi€n duqc XU ly va dua vao mo hinh se h6 trq rftt t6t cho k€t qua nghien cuu

1 7 Kit ciu ctia lu~n van

Chu011g 1: Gi6i thi~u; trinh bay v~ vftn d€ nghien cuu, cau hoi nghien cfru, mvc tieu nghien cfru, phuong phap nghien cfru, y nghia nghien cfru va ket cAu ctia lu~n van;

Chu011g 2: Casa ly thuyet va cac nghien Clru tru6c; trong chuong 2 tac gia trinh bay

cac khai ni~m v€ tang tru6ng kinh t€, d~c di€m ctia trang tru6ng kinh t€, cac ly thuy€t v€ tang tru6ng kinh t€ Trinh bay v~ chi tieu cong, phan loc;ti chi tieu cong, cac ly thuy€t lien quan giua chi tieu cong tac d9ng t6i tang truang kinh te Phan tich, t6ng hqp m9t s6 d€ tai nghien cfru tru6c; Chu011g 3: T6ng quan v€ phan cAp ngan sach va

chi tieu conga Vi~t Nam, trong chuong nay tac gia trinh bay v€ quy trinh phan b6 ngan sach, quy€n hc;tn thu chi ctia cftp dia phuong va trung uong Gi6i thi~u t6ng quan v€ tinh hinh thu chi ngan sach ctia Vi~t Nam trong nhfrng nam gcln day; Chu011g 4:

Phuong phap nghien cfru va phan tich k€t qua nghien ciru; trong chuong 4 tac gia trinh

bay v€ phuong phap nghien c(ru va phan tich du li~u, mo hinh nghien c(ru va du li~u dung trong nghien cfru Trinh bay k~t qua nghien cfru thong qua phuong phap th6ng ke

mo ta, phan tich k~t qua hfii quy du li~u bang va ki~m dinh cac gia thuy~t cua mo hinh Danh gia mtrc d9 tac d()ng cua cac thanh phAn trong chi tieu cong tac d()ng tm tang tru6ng kinh t~; Chir<Yng 5: K~t lu~n va khuy~n nghi; trinh bay tom t~t k~t qua nghien cfru, h(,ln ch~ va hu&ng nghien cfru ti~p theo cua d€ tai

CHUONG 2 ca so Ly THUYET

Chmmg nay nhim m\}C dich gi&i thi~u khung ly thuy€t cho vi~c do lu<mg muc d{> tac d{>ng ciia cac thanh phAn chi tieu cong d€n tang tru&ng kinh t€ 41i cac dia

phuong ciia Vi~t Nam; C\l th€ nhu sau:

Dua ra cac khai ni~m, phan lo~i va vai tro ciia chi tieu cong, tren C<Y s& phan

mo hinh h6i quy tuy€n tinh trong chuong IV bao g6m: Chi dAu tu phat tri€n cftp tinh (thanh ph6); chi thucrng xuyen ccip tinh (thanh ph6); Chi b6 sung ngan sach cclp huy~n

Dua ra cac khai ni~m v€ tang tru&ng kinh t€, each do tang tru&ng kinh t€ thong

2.1 Chi tieu cong

2.1.1 Khtii nifm vi chi tieu cling

Theo ly thuy€t tai chinh cong (Su Dinh Thanh & Bui Thi Mai Hoai, 2009), chi tieu cong la m{>t trong nhfrng thu~t tinh khach quan ciia khau tai chinh cong, phan anh

sv phan ph6i va su d\lng ngu6n Ive tai chinh cong ciia Nha nu&c trong qua trinh cung cftp hang hoa cong Chi tieu cong duqc hi€u la cac khoan chi tieu ciia cac cftp chinh

quy€n, cac don vi quan ly hanh chinh, cac don vi sv nghi~p duqc sv ki€m soat va tai trq b&i chinh phii Chi tieu cong phan anh gia tri ciia cac hang hoa ma chinh phii mua vao d€ qua d6 cung cftp cac lo~i hang hoa cong cho xa h{>i nhim thvc hi~n chuc nang ciia Nha nu&c

Theo ly thuy€t tai chinh ti€n t~ (Duong Thi Binh Minh & Su Dinh Thanh, 2005), ngan sach nha nu&c la h~ th6ng quan h~ kinh t€ phat sinh trong qua trinh phan ph6i cac ngu6n tai chinh ciia xa h{>i d€ 410 l~p va su d\lng quy ti€n t~ ciia nha nu&c nhim thvc hi~n cac chuc nang ciia nha nu&c

Chi tieu cong c9ng la vi~c phan phdi va su d\mg quy ngan sach nha nu6c nh~m phan anh nhfing lga ch9n chinh sach cua chinh phu M6i khi chinh phu quy€t dinh cung cdp nhfing lo~i hang h6a va dich V\l nao v6i khdi luqng va chdt luqng ra sao thi chi tieu cong ci)ng d€u phan cinh chi phi d€ thgc hi~n cac quy€t dinh d6 C6 hai each hi€u khac nhau v€ chi tieu cong c9ng

Thu nhdt, c6 nhiing chi phi trong vi~c cung cdp hang h6a va djch V\l thong qua ngan sach cong c9ng, tire la khdi luqng ti€n ma chinh phu chi ra tir ngan sach d€ dap ung cac khoan chi tieu nay Ch~ng h~n, vi~c chinh phu trich ngan sach d€ cho giao d\}C, qu6c phong thUQC lo~i chi tieu nay Cach hi€u nay c6 th€ gQi la chi tieu cong c9ng theo nghia ht;p, hay con g9i la chi tieu cua chinh phu

Tuy nhien, hi€u chi tieu cong c9ng nhu v~y xem chirng chua thoa dang Ly do

la h~u h€t cac quy€t djnh, quy t~c hay chinh sach cua chinh phu dua ra d€u t11Jc ti€p

ho~C gian ti€p tac dQng d€n chi tieu cua khu V\f C tu nhan, va do d6 Se anh hu6ng t6i S\l' phan b6 ngubn l\l'c chung cua n€n kinh t€ Vi d\l, khi chinh phu thong qua m9t d~o lu~t b~t bu9c cac doanh nghi~p phai l~p d~t h~ thdng xu ly nu6c thai d€ bao v~ moi tru0ng thi quy€t dinh d6 se bu9c khu VlJC tu nhan phai bo m9t chi phi dang k€ d€ chdp hanh quy djnh cua chinh phu Ho~c khi chinh phu An djnh lai sudt uu dai cho cac doanh

nghi~p nha nu6c thi th\l'c chdt day la m9t hinh thirc trq cdp ngftm cho cac doanh nghi~p

nay, nhfrng khoan trq cdp d6 l~i khong phan anh t11Jc ti€p qua ngan sach Nhi€u nha kinh t€ cho r~ng, phai tinh toan ca nhfrng chi phi nay thi m6i phan anh h€t tac d9ng cua m9t quy€t djnh cong c9ng d€n toan b9 n€n kinh t€ qudc dan Tinh toan chi tieu coPg c9ng nhu v~y con gQi la chi tieu cong c9ng theo nghia r9ng V~y_theo nghia khai quat nhdt, chi tieu cong c9ng la t6ng hqp cac khoan chi cua chinh quy€n trung uong, chinh quy€n dja phuong, cac doanh nghi~p nha nu6c va cua toan dan khi cimg trang trai kinh phi cho cac ho~t d9ng do chinh phu quan ly 1

Ro rang, khai ni~m chi tieu cong CQng theo nghia r9ng se phan anh dfty du hon

"chi phi xa h9i cua cac ho~t d9ng cua chinh phu" Nhung do nhiing kh6 khan rdt Ian trong vi~c th6ng ke s6 li~u chi phi d6 nen trong lu~n van nay chi tieu cong c9ng, duqc djnh nghia nhu sau:

1

Ngui>n: c6 th~ tai tir: http://economy-od.wikidot.com/chi-tieu-cong-c-ng

Chi tieu cong c<)ng la t6ng hQ'p cac khoan chi cua chinh quyJn trung uong, chinh quyJn dfa phuong, cung trang trai kinh phi cho cac hor;zt d<)ng do chinh phu quan If

2.1.2 Phan lo{li chi tieu cong

Theo ly thuyet tai chinh ti€n t~ (Duang Thi Binh Minh & Sir Dinh Thanh, 2005) chi ngan sach nha nu6c phai phu hqp v6i chuc nang va nhi~m V\l duqc cac cdp chinh quy€n, ngan sach trung uang va ngan sach dja phuang v€ ca ban dam nh~n c~c khoan chi sau:

- Chi dAu tu phat tri€n: g6m cac khoan chi dAu tu xay d\l'Ilg cac cong trinh ket cdu hl:l !Ang kinh te xa h{)i duqc phan cdp; dAu tu va h6 trq v6n cho cac doanh nghi~p nha µu6c, g6p v6n cA phAn, lien doanh vao cac doanh nghi~p; chi cho quy h6 trq dAu

tu qu6c gia va cac quy h6 trq phat tri€n d6i v6i cac d\f an phat tri€n kinh t€; chi d\l' tf\l nhanu6c;

- Chi thuemg xuyen

- Chi tra nq g6c va Iai ti€n vay

- Chi bA sung quy d\l' trfr tai chinh

- Chi bA sung cho ngan sach cdp du6i Tuy nhien, vi~c phan djnh nhi~m V\l chi C\l th€ han cho cac cdp chinh quy€n dja phucmg phai phu hqp v6i phan dp quan ly kinh te -xa h{)i, qu6c phong an ninh & dja phucmg va phu hqp v6i d~c di€m kinh te, dja ly dan cu cua tirng vilng va trinh d{) nang lgc cua d{)i ngfi can b{), dam bao tinh hi~u qua

Trong cac khoan chi tren, tac gia sir d\lng Chi dAu tu xay d\l'Ilg cac cong trinh k~t du hl:l !Ang kinh te xa h{)i; chi thucmg xuyen va chi bA sung ngan sach cdp du6i C\l th€ la ngan sach cdp tinh bd sung cho ngan sach cdp huy~n

- Chi ctiu ttr xay d\fng cac cong trinh k~t ciu h~ ting kinh t~ xa h(}i: Bay la khoan chi tai chinh nha nu6c duqc dAu tu cho cac chuang trinh phat tri€n kinh t€ c6 tinh chdt hinh thanh the can d6i cua n€n kinh te, tl:lo ra ti€n d€ kich thich qua trinh v~n d(}ng v6n cua cac doanh nghi~p va tu nhan nh~m m\lC dich tang tru&ng kinh te Chi dAu tu xay d\fllg ca ban tir ngu6n tai chinh cua nha nu6c hu6ng vao cfing c6 va phat

tri€n ca s& h~ tdng cua n€n kinh t€ (Chi ddu tu cho cdu cbng, b€n cang, san bay, h~ th6ng thuy lgi, nang lugng, v?n tai, vi~n thong ), cac nganh cong nghi~p ca ban cac cong trinh kinh t€ c6 tinh chAt chi€n luge, cac cong trinh tn;mg di€m ph\lc V\l phat tri€n kinh t€, xa h9i S\I tham gia cua nha nu&c vao cac linh 11,Ic neu tren c6 y nghia rAt quan tr9ng d6i v&i S\I phat tri€n kinh t€ xa h9i n6i chung va cua khu V\IC kinh t€ ngoai qubc doanh n6i rieng, b&i n6 n~m kich thich ddu tu, giam chi phi san xuAt, ma r9ng thi tnr0ng, tang cucrng kha nang c~ tranh, d6ng thcri t~o ra cac trung tam kinh t€

ve m~t n9i dung, n€u xet theo tinh chAt cong trinh, chi ddu tu xay d\Iflg C<J ban bao g6m: Chi ddu tu d~ xay d\Illg cac cong trinh dang ho~t d9ng nh~m khoi phl,lC nang h.rc san xuAt va ho~t d9ng cua nhfrng C<J s& cu; Chi ddu tu d~ m& r9ng, cai t~o va trang

bi kY thu?t m&i; Chi ddu tu d~ xay dl,Ing m&i

Can cu theo trinh t1,I cua qua trinh ddu tu, nha nu&c quy dinh cac cong trinh xay d\Illg ca ban phai thl,Ic hi~n theo m9t trinh t1,I g6m 3 giai do~n: Giai do~n chuftn bi ddu tu; Giai do~n thl,Ic hi~n ddu tu; Giai do~n k€t thuc ddu tu, dua dl,I an vao khai thac sfr dl,lng

Nhin chung chi ddu tu dugc t?p trung vao cac nganh san xuAt theo cac dl,I an phat tri~n kinh t€ Tuy nhien, chi ddu tu cfing cdn phai dam bao S\I can d6i v&i cac nganh khong san xuAt v?t chAt thong qua cac d\I an phat tri€n van hoa, xa h9i dugc ho~ch dinh Chi ddu tu xay d\Illg ca ban c6 tdm quan tr<,mg trong vi~c ~o ra ca s& v?t chAt kY thu?t cho n€n kinh t€ va xa hQi, g6p phdn hinh thanh ca cAu kinh t€ theo dinh hu&ng cua nha nu&c, t~o di€u ki~n thuc dfty san xufrt phat tri~n va nang cao nang sufrt lao d9ng xa h9i

- Chi th1rirng xuyen: la cac khoan chi d~ duy tri ho~t d9ng cua b9 may hanh chinh ve quan ly cac m~t cua dcri s6ng xa hQi, day la cac khoan chi mang tinh 6n dinh, dinh Icy, l~p di l~p l~i va cac khoan chi mang tinh tieu dung, hay cac khoan chi xuAt

hi~n hang nam Theo (Duang Thi Binh Minh & Sfr Dinh Thanh, 2005), chi thu0ng xuyen: la cac khoan chi cho tieu dung xa h9i va gAn lien v&i chuc nang quan ly xa h9i cua nha nu&c H~ng nam, ngan sach nha nu&c chi m9t lugng kha l&n cac ngu6n tai chinh cho linh V\IC khong san xuAt, lugng chi nay dugc phan thanh hai b9 ph?n ca ban: m9t b9 ph?n v6n dugc sfr dl,lng d€ dap ung cac nhu cdu cua dan cu trong linh V\IC phat tri~n kinh t~ van hoa, xa h9i, n6 c6 m6i quan h~ tf\Ic ti~p v&i thu nh?p cua dan cu va

9

lam nang cao muc s6ng cua dan cu va m(>t b(> ph~ xac dinh cho cac nhu cdu quan ly kinh t€ xa h(>i chung cua nha nm.Jc B~ng cac khoan chi thu<mg xuyen nha nu&c th€

xa h(>i d6ng thai b~ng chinh cac khoan chi nay nha nu&c th\fc hi~n cac chuc nang van hoa, giao dl,lc, quan ly, an ninh qu6c phong Khoan chi thu<mg xuyen dam bao cung d.p hang hoa - di ch V\l v~ hanh chinh, phap lu~t t~o moi tru<mg vi mo cho ho~t d(>ng san xudt, ddu tu, kinh doanh cho cac doanh nghi~p

- Chi ba sung ngan sach cip dmn: la m(>t b(> ph~n cdu thanh trong chi tieu khac trong quy€t toan ngan sach cua dja phuong nhu (chi tra ng g6c va lai vay, chi b6 sung quy d\f trft tai chinh, chi b6 sung ngan sach cdp huy~n ) Ngu6n chi nay la ngu6n chi h6 trg cua ngan sach cdp tinh nh~m can d6i ngan sach cdp huy~n trong nam tai chinh Co hai lo~i b& sung tir ngan sach cdp tinh xu6ng ngan sach cdp huy~n: m(>t la

bb sung can d6i thu chi nh~m dam bao cho chinh quy~n cdp huy~n can d6i ngan sach d~ th\fc hi~n nhi~m V\l kinh t€, xa h(>i, qu6c phong an ninh dugc giao; hai la h6 trg cac ngu6n ngan sach cho cac chinh sach m&i dugc ap dl,lng chua dugc b6 tri v6n trong d\I toan cua nam; bA sung co m\lc tieu nh~m h6 trg cho ngan sach dia phuong ddu tu ca so h~ tdng thu(>c cac cong trinh quan tn,mg, cdp thi€t cua huy~n

2.1.3 Vai tro chi tieu cong

Chi tieu cong co vai tro quan tr9ng d€n tang truang kinh t€, g6p phdn quan tr9ng trong ddu tu xay d\fllg C<Y ban toan xa h(>i n6i rieng, Va trong phat tri€n kinh t€ xa h<)i n6i chung Tdm quan tr9ng d6 khong chi vi ngu6n ddu tu cua nha nu&c chi€m ty tr9ng l&n trong tAng dfru tu toan xa h(>i, ngu6n dfru tu nay con giup hinh thanh nen nhfrng Cong trinh lam chuy€n djch C<Y cdu, thuc dfiy phat tri€n kinh t€ Va Cai thi~n d(ri s6ng dan cu m<)t each can ban

Theo Richard Musgrave (1959, trich bai Mai Dinh Lam 2012) cho r~ng cac chuc nang kinh t€ chu y€u cua nha nu&c co th€ chia lam ba lo~i, g6m: An djnh, phan b& va phan ph6i Musgrave d~ c~p t&i S\f phan cong lao d(>ng quan ly d€ th\IC hi~n d6i v&i cac chuc nang nay Chuc nang An dinh kinh t€ cdn dugc giao cho cac nha kinh t~

vi mo, chuc nang phan bA giao cho cac nha kinh t~ vi mo, con chuc nang phan ph6i giao cho nhfrng nha kinh t~ hQc phuc lgi Tuy nhien, Musgrave m&i chi ra chuc nang kinh t~ ctla nha nu&c n6i chung va cau hoi d~t ra la: "Lam th~ nao d€ vi~c phan chia

trach nhi~m th\fc hi~n cac chuc nang kinh t€ gifra cac cdp chinh quyen d~t den S\f t6i

uu", duqc th€ hi~n C\l th€ nhu sau:

- Phan ha nguAn l\fc: Cac khoan chi phi d€ chinh phu th\fc hi~n cac chinh sach nh&m di€u ti€t thj truOng Va kh~c ph\IC cac khuy€t t~t CUa n6

- Phan ph3i l~i thu nhip Th€ hi~n trong vi~c chinh phu thu thu€ va thong qua chi tieu nhu la khoan hoan tra thu€ gian ti€p cho nguai dan

- On djnh boa n~n kinh t~: C~t giam chi tieu cong trong thai ky n€n kinh t€ l~m phat cao, tang chi tieu cong trong thai k)' suy thoai se giup An djnh kinh t€ vi mo

chi tieu cong c<)ng Trong d€ tai nay SU d\lng chi tieu cong va phan lo~i chi tieu cong gllm·· 3 thanh phfin: chi dfiu tu phat tri€n, chi thu0ng xuyen va chi b6 sung ngan sach cdp huy~n Ben c~nh d6, chi tieu cong c6 tac d<)ng den tang tru6ng kinh t€, trong phfin ti€p theo tac gia se ban v€ vdn d€ tang tru6ng kinh t€

2.2 Ting trmmg kinh t~

2.2.1 Khai nifm tang truii'ng kinh ti

Theo Hil Due Hung va c<)ng S\f (2005), tang tru6ng kinh t€ la tang them hay la s\f gia tang v€ quy mo san luqng cua m<)t n€n kinh t€ trong m<)t thai ky nhdt djnh San luqng a day duqc hi€u la tbng san luqng hay san luqng binh quan dfiu nguai Tang t&ng san luqng duqc hi€u la tang tru6ng theo chi€u r<)ng va tang san luqng binh quan dfiu_nguai duqc hi€u la tang tru6ng theo chi€u sau M6i ca nhan se nh~n thdy duqc gia trj cua tang tru6ng thong qua phuc lqi xa h<)i ma hQ duqc hu6ng thv ch(r khong hi€u ro s\f l&n m~ cua n€n kinh t€

Theo Simon Kuznet (1966, trich b&i Nguy~n Phu Tv & Huynh Cong Minh, 2010) thi tang tru6ng kinh t€ la S\f gia tang b€n vfrng v€ san phfrm tinh theo dfiu nguai

ho~c theo timg nhan cong

Theo Douglass va Thomas (1973, trich b&i Nguy~n Phu Tv & Huynh Cong Minh, 2010) dua ra tang tru6ng kinh t€ xay ra n€u san luqng tang nhanh hon dan s6

Tang tru&ng kinh t€2 La S\f bi€n d6i kinh t€ theo chi~u hu6ng ti€n b<), m& r<)ng qui mo v~ m~t s6 lm;mg cua cac y€u t6 cua n~n kinh t€ trong m<)t thai ky nhftt dinh nhung trong khuon khf> gill' nguyen v~ m~t ca cftu va chftt luQ'Ilg Tang tru&ng kinh t€ thµc chftt la S\f l6n m~ cua n~n kinh t€ chi dan thudn v~ m~t s6 luQ'Ilg; day la S\f bi€n dfii c6 y nghia tich C\fc, m~c du n6 ciing giup cho xa h<)i c6 them cac di~u ki~n v~t chftt

C\l th~ d~ dap (mg cac nhu cdu d~t ra Cua cong dan, Cua xa h<)i

Theo Mai Dinh Lam (2012), tang tru&ng kinh t€ (economic growth) duqc coi Ia

si.r tang len trong tfing sful phAm qu6c n<)i (GDP - Gross Domestic Product)

Tang tru&ng kinh t€ duqc bi~u hi~n & S\l tang Ien v~ san luQ'Ilg h~ng nam do n~n kinh t€ t"1o ra Do v~y thu&c do cua S\f tang tru&ng la cac d"1i luQ'Ilg sau: T6ng san phfrn_i trong nu6'c (GDP); tfing san phfrm qufJc dan (GNP); san phfrm qufJc dan thudn

tuy (NNP); thu nh~p qu6c dan san xuftt (NI) va thu nh~p qu6c dan SU d\lng (NDI) Trong lu~n van nay, tac gia SU d\lng t6ng san phAm trong nu6'c (GDP) d~ do luang tang tru&ng kinh t€

Theo Mai Dinh Lam (2012), C6 hai each d~ dinh nghia v~ GDP (Blanchard, · 2000): GDP la gia tri hang h6a va dich V\l cufJi cung (duqc tinh b&i phdn tieu dung cu6i cung) duqc san xuftt ra trong n~n kinh t€ trong m<)t khoang thai gian nhftt dinh hay GDP la t6ng gia ttj tang them trong n~n kinh t€ trong m<)t khoang thai gian nhftt dinh

Tang tru&ng kinh t€ la m<)t trong nhll'ng y€u t6 quan tr<;mg nhftt trong vi~c danh gia tac d<)ng cua chi tieu cong Hi~u qua cua vi~c phan b6 cac ngu6n v6n trong chi tieu cong thong qua 3 thanh phdn: chi ddu tu phat tri~n, chi thu0ng xuyen va chi b6 sung ngan sach cftp huy~n duqc danh gia thong qua vi~c g6p phdn vao tang tru&ng kinh t~

Tuy nhien, vi h"1n ch€ s6 li~u tinh toan d~ tai su d\lng s6 li~u thu cftp, GDP tinh theo gia so sanh nam 2010 thu th~p Ur nien giam th6ng ke cua cac tinh thanh trong ca nu6'c

2

Thu vi~n hQc li~u mo Vi~t Nam (VOER), c6 th€ download t~i:

http://voer.edu.vn/m/tang-truong-kinh-te-va-phat-trien-kinh-te/Oe7al 34d

2.2.2 Vai tro cua tiing truifng kinh ti

Theo Jonathan Pincus (2011), tang tru&ng kinh t€ t~o ra ngu6n h.rc cdn thi€t de cai thi~n di€u ki~n s6ng cua con nguai Tang tru&ng GDP ch~c ch~n la thu&c do S\f cai thi~n phuc lQ'i con nguai t6t hem la nhiing thay d6i trong trfr lm;mg vang va b~c Thu

s6ng cua tre va tu6i th9 Icy v9ng tir luc sinh Tuy nhien, tang tru&ng GDP khong phai

la each duy nhdt d~ do luang ti€n b() kinh t€, va ban than no ciing khong hoan chinh Simon Kuznets, ngum di tien phong trong h~ch toan thu nh~p qu6c dan 6 My th~p nien 1930, da c6 nh~ dinh n6i ti€ng rclng chung ta khong nen nhdm lftn sf> luqng voi chdt luqng tang tru&ng Phat trien kinh t€ khong nhdt thi€t la m9i ngum d€u kha hon, tang tru&ng c6 th~ tich 1\1 m()t each bftt can xirng vao ngum giau Vi d\l, m()t phdn tram dan s6 My giau nhdt chiem den 65% mire tang GDP tir 2002-2007 (Atkinson, Piketty,

va Saez 2011, 9) Ho~c tang tru&ng c6 th~ la san xudt qua nhi€u sung va thu6c la nhung khong du giao dl,lC va y te Tai khoan qu6c dan ghi nh~n cac dong thu nh~p nhung khong tinh den S\f hao mon tru luqng tai nguyen thien nhien hay S\f xu6ng cdp h~ sinh thai Vi d\l, n€n kinh te Indonesia dang tang tru&ng nhanh ch6ng nhung mire ti€t ki~m qu6c gia rong, hay t6ng tiet ki~m n9i dja trir cho hao mon tai nguyen thien nhien la am, c6 nghia la tang tru&ng se di.mg l~i khi qu6c gia d6 het tai nguyen Con s6 GDP khong n6i gi v€ tinh b€n viing cua tang tru&ng, hay mired() danh d6i tang tru&ng hay mire s6ng trong tuemg lai d~ d~t duqc tang tru&ng hi~n t~i Tuy nhien, t6c d9 tang tru&ng GDP hi~n nay vftn la m9t chi sf> nhclm do luang t6c d9 phat tri~n cua m()t qu6c gia

2.3 Mqt sa ly thuy~t lien quan d~n tang trmmg kinh t~:

Trong nhiing th~p nien gdn day, n€n kinh t€ the gioi va khu V\l'C co nhi€u bien dc)ng va d~t t6c d() phat trien kinh t€ nhanh ch6ng, cac nghien ciru cua kinh t€ h9c va kinh te phat tri~n d€u co xu hu&ng tim hi~u v€ qua trinh tang tru6ng, ben c~nh cac nhan t6 truy€n th6ng nhu v6n, lao d()ng Cac ly thuy€t, chu y nhi€u hem vao vai tro cua cong ngh~ va S\f tich luy cac yeu t6 san xudt Ngay tir the ky 17 d€n th€ kY 20, cac nha kinh t€ h9c nhu Adam Smith, David Ricardo, Karl Marx, J.M.Keynes, Solow, Harrod -Domar d€u hu&ng S\f chu y vao tang tru6ng kinh t€ va vai tro cua tang tru6ng kinh t€ Cac nghien ciru t~p trung phan tich hi~u qua kinh te va sg phan bf> t6i uu cac ngu6n lgc khan hi€m cho truoc Nhi€u ly thuyet kinh te c6 tdm anh hu6ng sau r()ng tren

13

ph~m vi toan cftu va lien quan tai d€ tai tac dc)ng cua chi tieu cong tai tang tru&ng kinh

t€ bao g6m:

2.3.1 Ly thuyit cua Keynes vi tiing truii'ng kinh ti

Theo Keynes (1936, trich bm Phan Huy Bubng 2010), ti€n cong c6 tinh c\rng

nh~c Mfrc ti€n cong duqc thoa thu~n gifra chu va thq la ti€n cong danh nghia chfr khong phai ti€n cong thgc t€ va mfrc ti€n cong nay duqc ghi trong hqp d6ng lao dc)ng, duqc cong doan va lu~t phap bao v~ Do d6, mfrc ti€n cong khong phiii la linh ho~t nhu giai h9c thu~t kinh t€ v~n gia djnh Giai chu chi tang thue muan lao dc)ng khi ti~n

cong thgc t€ giam; ma mu6n th€ thi ti€n cong danh nghia phiii giam nhi€u han mfrc gia chung cua n€n kinh t€ Song n€u v~y, thi cftu tieu dung se giam, keo theo t6ng du giam B€n luqt n6, t6ng cftu giam l~i lam t6ng doanh s6 giam, lqi nhu~n giam lam tri~t

tieu ac)ng lgc dAu tu ma rc)ng san xuAt, vi~c cAn thi€t d~ thoat khoi suy thoai kinh t€

Ky v9ng v€ giam ti€n cong va gia ca se khi€n nguai ta giam chi tieu do nghI rAng ti€n trong rui cua minh dang tang gia trj Cftu tieu dung va t6ng cftu giam, cu th€, vong xoay di xu6ng cua n€n kinh t€ hinh thanh

Ben c~ch d6, Iai suAt giam khong nhAt thi€t d~n tai dftu tu tang Lai sudt giam,

nhung ti€t ki~m chua chic da giam theo do hi~u frng thu nh~p va hi~u frng thay th€ cua giam lai suAt tri~t tieu l~n nhau Va khi ti€t ki~m khong giam thi dftu tu khong tang Them vao d6, dftu tu c6 djnh la dftu tu c6 k€ ho~ch dga vao nhfrng dg tinh dai h~n; nen khong vi lai suAt giam ma dftu tu tang Cai quy dinh lai sudt, nhdt la trong ngin h~n,

chinh la cung va cftu v€ ti€n Lai sudt khong nen xu6ng thAp han mc)t mfrc nao d6, vi a

mfrc thdp d6, cac nha dftu tu khong con mu6n gifr trai phi€u ma chuy~n sang gifr ti€n

m~t, t~o nen tinh tr~ng ti€t ki~m qua mfrc trong khi dftu tu l~i thi€u Cftu dftu tu giam se khi€n t6ng cftu giam theo

Vi v~y, theo Keynes vi~c thit ch~t chi tieu trong thai kY khung hoang chi lam cho khung hoang them trftm tr9ng Khi kinh t€ suy thoai, chinh phu nen ddy m~nh chi tieu nhAm tang t6ng cftu nhu mc)t chinh sach ch6ng suy thoai Do v~y, chinh phu nen

su d\lng cac chinh sach ch6ng chu k)r, chfr dung trong mong vao sg t\l di€u chinh cua thi truang f)~ ch6ng suy thoai va thAt nghi~p, ong d€ ra giai phap la tang mfrc cftu, vi t6ng cftu tang iinh hu&ng d€n t6ng cung se lam giam suy thoai va thdt nghi~p Cach lam tang t6ng cftu la cftn c6 sg can thi~p cua nha nu6c bAng each su d\lng cong C\l tai

tu v6'i gia tang thu nh~p N6 cho chung ta bi€t r~ng khi c6 m<)t luqng tang them ve dAu

tu t6ng hqp, thi thu nh~p se tang them m<)t luqng b~ng k IAn mire gia tang dAu tu Mo hinh s6 nhan cua ong la:

k=~Y

~I Suy ra: ~ Y= k ~ I (Y la thay d6i cua san lugng; k la s6 nhan, I la thay d6i cua ddu tu) Theo Keynes thu nh~p duqc chia thanh tieu dung va ti€t ki~m, d6ng thai thu nh~p cling c6 th€ chia thanh tieu dung va dAu tu Tir d6 ong cho r~ng Ti€t ki~m (S) = Ddu tu (I) Day ding la mo hinh tang tru<'Yng kinh t€ cua Keynes

Theo Keynes, m6i S\f gia tang cua ddu tu deu keo theo cAu b6 sung ve cong nhan va tu li~u san xufit, c6 nghia la vi~c lam gia tang, thu nh~p gia tang Thu nh~p tang se la tien de cho tang dAu tu mai Nhu v~y, s6 nhan ddu tu co tac d<)ng day chuyen, no khu€ch d~i thu nh~p qu6c dan ten No chi ro S\f gia tang ddu tu se keo theo S\f gia tang thu nh~p ten bao nhieu, d~n d€n S\f tang tru<'Yng kinh t€

2.3.2 Ly thuyit tang truii'ng n{ji sinh

Ly thuy€t tang tru<'Yng n<)i sinh chi ra r~g cac nu6'c dAu tu thu nh~p qu6c gia vcri ti 1~ Ian hon vao v6n v~t chAt va con nguai se khong chi d~t duqc thu nh~p 6 tr~ng thai dirng cao hon nhu trong mo hinh Solow, ma con ti€p t\IC tang tru<'Yng nhanh hon Dieu nay c6 nghia la tdc dQ tang tru<'Yng dai h~n la n<)i sinh ddi vai mo hinh, n6i each khac, t6c d<) tang tru<'Yng khong don thudn la hinh anh phan chi€u cua cac y€u t6 ben ngoai nhu tang tru<'Yng l\fc luqng lao d<)ng va t6c dQ thay d6i cong ngh~ toan cdu

Y tu<'Yng chinh cua ly thuy€t tang tru<'Yng n<)i sinh la thay d6i cong ngh~ ngan ch~n suAt sinh lqi theo v6n giam ddn xay ra khi trfr luqng v6n tang ten Khong c6 suAt sinh lqi giam dftn thi khong c6 tr~ng thai dirng, va do d6 chung ta khong con ky vc,mg

15

·"'

S\l h(>i t\1 thu nh~p gifra nu&c giau va nu&c ngheo C6 nhi€u mo hinh da duqc d€ xuAt

dB trinh bay v€ khai ni~m CO' ban nay

- Romer (1993), San luqng c6 quan h~ v&i v6n v~t h,rc, lao d(mg, va tri thuc, trong d6 luqng tri thfrc c6 quan h~ v&i ti l~ dAu tu

- Lucas (1988), Vf>n nhan l\IC la y€u tf> quan tr9ng xac dinh ti l~ tang tru6ng tren kh~p th€ gi&i

- Rebelo (1990), N€u cac nu&c dAu tu vao v6n nhan l\Ic giup m1ng cao hi~u qua lao dc)ng, thi sinh lgi cua v6n v~t l\fc se khong giam dAn, cho phep tang tru6ng dugc ti~p tµc mai mai

- Grossman va Helpman (1991), Cac chinh sach c6 th€ c6 tac dc)ng quan tr9ng

d6i v&i tang tru6ng trong dai hi,m

Tir ly thuy€t tang trucmg nc)i sinh chi ra rAng vi~c dAu tu ngan sach nha nu&c vao giao d\lc, nang cao chAt luqng ngubn l\fc, dAu tu vao nghien cfru va phat tri€n ddn d~n vi~c thay dbi cong ngh~ Di€u nay lam tang tru6ng kinh t€ se khong d~t a tr~ng thai dung

HAu h€t cac nha kinh t€ dbng y rAng c6 nhiing truO'Ilg hgp nhAt dinh vi~c c~t giam chi tieu chinh phu se thuc dAy tang tru&ng kinh t€, va ding c6 nhiing tru0ng hgp

sg gia tang chi tieu chinh phu la co lgi cho tang tru6ng Vi~c gia tang chi tieu chinh phu qua muc lam giam t6c di) tang tru6ng kinh t€, co th€ dugc giai thich b&i nhi€u ly

do sau day:

Chi tieu chinh phu c~n co nhfrng ngubn tai trg nhAt djnh, chinh phu khong th€ thgc hi~n chi tieu ma khong lAy ti€n cua m()t nguoi nao d6 trong n€n kinh t€ M9i l\fa ch9n bi~n phap tai trg chi tieu d€u gay ra nhfrng h~u qua tieu C\fc Tang thu€ se can tr&

cac hanh vi thuc dcly san xuAt nhu lao d()ng, ti€t ki~m, dAu tu Vay ng se lam giam ngubn v6n dang le ra danh cho dAu tu tu nhan, va trong nhi€u truong hgp con lam tang lai suAt In ti€n se gay ra l~m phat, bAt bn kinh t€ vi mo, va bop meo cac hanh vi kinh t~

M6i dbng chi tieu tang them cua chinh phu dbng nghia v&i m()t dbng chi tieu bi c~t giam cua khu V\IC san xuAt tu nhan trong n€n kinh t~ Di€u nay lam giam tang tru6ng kinh t€ b&i vi cac l\Ic luqng kinh t€ dinh hu&ng cho S\I phan b6 ngubn lµc cua

khu V\fC tu nhan, trong khi do cac 1\rc luqng chinh ttj l~i chi ph6i cac quy€t dinh chi tieu cua chinh phu M~c du m(>t s6 khoan chi tieu cua chinh phu nhu chi cho sg v~n hanh t6t cua h~ th6ng phap lu~t co th€ c6 lqi ich 16n, tuy nhien nhin chung chinh phu thuemg khong sir d\mg cac ngu6n lgc m(>t each hi~u qua nhu khu vgc tu nhan Nhi€u b~ng chirng a cac nu&c tren th€ gi&i cho thAy, khu V\fC tu nhan c6 th€ cung cAp cac dich V\l y t€, giao dl,lc, san bay, buu chinh chAt luqng hon va v&i chi phi thAp hon

M(>t s6 khoan chi tieu chinh phu khuy€n khich vi~c lga ch9n nhiing hanh vi tieu cgc Nhi€u chuong trinh trg cAp cua chinh phu da dftn d€n nhiing quy€t dinh khong mong mu6n v€ m~t kinh t€ Cac chuong trinh phuc lgi khuy€n khich mQi nguai lga ch9n nghi ngai thay vi lao d(>ng Cac chuong trinh bao hi€m thAt nghi~p lam giam d(>ng ca tim vi~c, cac chuong trinh bao hi€m thien tai c6 th€ khuy€n khich nguai dan lam hha a nhiing vilng hay c6 thien tai Nhfrng vi dl,l nay cho thAy cac chuong trinh chi tieu cua chinh phu co th€ lam giam tang tru&ng kinh t€ va lam giam san luqng qu6c gia bai vi chung thuc dfty sg phan b6 va sir dl,lng ngu6n lgc m(>t each sai lftm

M(>t s6 khoan chi tieu chinh phu khong khuy€n khich cac hanh vi c6 lgi cho san xuAt M(>t s6 chuong trinh chi tieu chinh phu khong dftn d€n cac quy€t dinh c6 lgi v€ m~t kinh t€ Ti€t ki~m giup cung cAp ngu6n v6n cho dftu tu, tuy nhien d(>ng ca ti€t ki~m c6 th€ bi mai m(>t b&i cac chuong trinh trq cdp cho nguai v€ huu, trg cdp nha &,

trg cAp 6m dau, va trg cdp giao dl,lc cua chinh phu T~i sao m(>t ca nhan l~i phiii ti€t ki~m thu nh~p d€ chi tieu khi v€ huu, d€ mua nha, d€ di hQc khi chinh phu s~n sang tai trg cho nhfrng vi~c nay? Nhiing chuong trinh trg cdp nay doi khi con khuy€n khich nguai dan khai man thu nh~p va phan b6 ngu6n lgc cua hQ m(>t cac khong hi~u qua

Chi tieu chinh phu bop meo vi~c phan b6 ngu6n lgc Nhiing nguai hu&ng lgi tir

cac chuong trinh chi tieu cua chinh phu c6 th€ it quan tam d€n tinh hi~u qua cua vi~c sir dl,lng ngu6n lgc ma hQ nh~n dugc tir chinh phu Di€u nay lam giam vai tro cua cac thj tru(mg C~nh tranh Va gay ra S\f kem hi~u qua CUa CaC khu V\fC nhu giao dl,lC Va y t€ Chi tieu chinh phu can tr& nhfrng phat minh m&i Nha c6 c~nh tranh va mong mu6n lam giau, cac ca nhan va t6 chirc tu nhan luon n6 lgc tim ki€m nhfrng lga ch9n va ca h(>i m&i Qua trinh tim ki€m, phat hi~n, va v~n dl,lng nhiing y tu&ng va cong ngh~ m&i c6 th€ thuc dfty tang tru&ng kinh t€ Tuy nhien, cac chuong trinh chi tieu chinh phu l~i

17

.,

"

thi€u linh ho(,lt bai tinh t~p trung va quan lieu, Va doi khi lam giam tinh C(,lnh tranh cua khu VlJC tu nhan

2.3.3 Ly thuyit chi tieu cong va tii.ng tru<ing kinh ti

Ly thuyet kinh t€ khong chi ro tac d()ng cua chi tieu cong t&i tang truang kinh t€ Tuy nhien, c6 sg th6ng nhAt gifra cac nha kinh t€ la trong m{>t sf> trubng hgp C\l th~, vi~c cit giam chi tieu cong c6 tac d{>ng tich cgc t6i tang truang kinh te va nguqc l<:ti

Theo Rahn (1986, trich bai Ph<:tm The Anh 2008a), cho rftng khi chi tieu cong vira phai va duqc phan b6 h~t cho nhfrng hang h6a cong c()ng ca ban nhu ca sa h<:t

!Ang, bao v~ lu~t phap va quy~n ScY hfru la t6i uu d6i v&i tang truang kinh te Tuy nhien vuqt qua ngu0ng cfrn thi€t se can tr& tang truang kinh te do gay ra sg phan b6 ngu6n l\IC tp.Qt each khong hi~u qua Thong qua vi~c xay dlJilg dubng cong phan anh m6i quan h~ gifra quy mo chi tieu cong va tang truang kinh te Nhung vi~c xac dinh con s6 chinh xac con la v~n d~ tranh cai cua cac nha kinh te h9c, v~ ca ban hQ th6ng nhAt v6i nhau rftng, muc chi tieu cong t6i uu d6i v&i tang truang kinh te nftm trong khoang 15 d€n25%GDP

Theo Keynes (1936), chi tieu cong d~c bi~t la cac khoan chi tieu thong qua vay

nq c6 th~ thuc dfiy tang truang kinh te nha lam tang sue mua cua n~n kinh te Tuy nhien ly thuy€t cua Keynes da khong d~ c~p den vi~c, chinh phu khong th~ lam tang sue mua vao n~n kinh te tru&c khi lam giam n6 thong qua thue va vay nq

Theo Bacha (1990), Taylor (1994) va Agenor (2000, trich bai To Trung Thanh 2010), c6 hai gia thuyet chinh v~ quan h~ gifra dAu tu cong va dAu tu tu nhan Gia thiet dfru tu cong "l~ at" dfru tu tu nhan cho rftng, dfru tu cong gia tang se khien dfru tu khu VlJC tu nhan bi thu h~p l<:ti Ly do la nhu cAu cua chinh phu v~ hang h6a djch V\l c6 th~ khien lai suAt gia tang, ngu6n v6n tr& nen dit do han, theo d6, tac d{>ng tieu cgc den khu VlJC tu nhan Ngoai ra, vi~c tai trq cho chi tieu dfru tu tu ngan sach nha nu&c, thubng duqc thgc hi~n bai tang thue hay vay nq, da c(,lnh tranh m9t each trgc ti€p v&i khu VlJC tu nhan trong vi~c tiep c~n cac ngu6n lgc tai chinh khan hiem cua n~n kinh te

v &i quan di~m duqc d6ng thu~n la dAu tu cong thuang co hi~u qua thAp han dAu tu tu nhan, thi gia thi€t "l~n at" dua ra khuy€n nghi cit giam dfru tu cong d~ h6 trq tang tru&ng kinh t€

Gia thuy€t nguqc l~i la dAu tu cong thuc dAy dAu tu tu nhan Bacha (1990), Taylor (1994) va Agenor (2000, trich b&i To Trung Thanh 2010), do dAu tu cong co th~ t~o ra "ngo~i (mg tich qrc" cho khu V\fC tu nhan M{>t s6 ngo~i trng c6 th~ k~ d~n nhu i) vi~c cung cdp cac ca s& h~ cing kinh t~ - xa h{>i nhu giao thong,vi~n thong, giao dvc tir dAu tu cong t~o ra moi truemg kinh doanh thu~n lqi han ciing nhu giam duqc chi phi san xudt cho khu V\fC tu nhan d~ tang cuemg dAu tu va ii) nhu cAu hang h6a djch vµ tir chinh phu khi€n cAu v€ san phAm cua khu V\fc tu nhan gia tang, khuy€n khich khu V\fC nay dAu tu nhi€u han do kY VQng v€ doanh thu va lqi nhu~n t6t han NBu gia thuy€t nay duqc ki~m djnh dung, khong nhdt thi€t phai giam dAu tu cong, b&i nhiing ngo~i trng tich C\f c la cAn thi€t cho khu V\fC tu nhan, va theo d6 la giup n~n kinh

tB tang tru&ng

2.3.4 Ly thuyit vi phan cOp tai khoa

Theo Bahl & Linn (1992) va Bird & Wallich (1993, trich b&i Nguy~n Phi Lan 2009), d~ thuc dAy tang tru&ng, vi~c chi tieu a cdp chinh quy€n nao cfing la di€u cAn can nh~c Phan cdp tai khoa, chuy~n sue m~nh cua chinh quy€n cdp tren t&i chinh quy€n cdp du&i, la m{>t phAn trong nh6m giai phap cai each khu V\l'C cong, tang tinh c~mh tranh cua cac chinh quy€n cdp du&i trong vi~c cung cdp hang hoa djch vµ cong

Va thoat khoi tinh tr~ng tang truang kinh t€ ch~m Thl,lC t€ a cac n€n dan chu, chinh quy€n dja phuang do nhan dan bAu ra nen hi~u ro nhu cAu va nguy~n v9ng cua nguCri dan, nhfrng di)c di~m v€ tinh hinh kinh t€ xa h{>i a dja phuang

Theo Geeta va c{>ng S\l' (2004, trich b&i Hoang Thi Chinh Thon va Cs 2010),

Phan cdp chi tieu cong xu6ng chinh quy€n dja phuang khi€n nguai dan quan tam han t6i nguai d~i di~n cho hQ Nen nhfrng nguai th~t S\l' c6nang11,lc, phAm chdt d~o due t6t

se duqc bAu vao chinh quy€n khi d6 cac khoan chi tieu cong m&i thl,lc S\l' dem l~i lqi ich cho nguai dan dja phuang Nguai dan se th~n tr9ng trong vi~c bAu chinh quy€n dja phuang minh, ddn t&i chinh quy€n dja phuang y€u kem c6 th~ duqc thay th€ b~ng chinh quy€n c6 nang 11,lc t6t han mang y nghia ca v€ ml)t kinh t€ va xa h{>i

Lan song phan cdp tren th€ gi&i trong mdy th~p nien tr& l~i day xudt phat tir ca

ca s& ly thuy€t va thl,lC ti~n v€ phuang di~n ly thuy€t, theo Stigler (1957) thi "m9t chinh phu d~i di~n ho~t d9ng t6t nhdt khi no a gAn dan nhdt" va "nguai dan phai co quy€n bo phi€u cho lo~i hinh va s6 luqng djch vµ cong ma hQ cAn" Con Olson (1969)

19

d€ xudt "nguyen ly tai kh6a tuong duong" nhu la tieu chudn cho S\I thi€t k€ phan chia quy€n h~n gifra cac cdp chinh quy€n, theo d6 ph~m vi cua quy€n h~n va lqi ich cua dich V\l cong phai trimg nhau nhAm dam bao lqi ich bien cua vi~c cung cdp dich V\l cong ngang bArtg chi phi bien cua n6 va rAng khong c6 vdn d€ "nguai an theo" Oates (1972) sau d6 C\l th€ h6a them khi vi€t rAng "dich V\l cong nen do cdp chinh quy€n d~i di~n t6t nhdt cho vimg hay dia phuong duqc hu6ng lqi cung cdp" va "m6i dich V\l cong nen duqc cung tmg b&i cdp chinh quy€n ki€m soat duqc khu V\IC dia ly t6i thi€u trong d6 "n<)i h6a" duqc cac lqi ich va chi phi cua vi~c cung cdp di ch V\l cong nay."

Ly thuy€t cua nhfrng hQC gia tien phong v€ phan cdp nay ciing nhu cac ly thuy€t phan cdp v€ sau (Shah 2004, WB 2010) d€u cho rAng nha a gdn dan hon nen so v&i chinh quy€n trung uong chinh quy€n dia phuong c6 thong tin t6t hon v€ nhu cdu va y

nguy~n cua nguai dan, d6ng thai thdu hi€u hon nhfrng di€u ki~n dl}c thu cua dia phuong Vi v~y, chinh quy€n dia phuong c6 th€ dap (mg nhanh hon va hi~u qua hon tru&c cac yeu cdu cua nguai dan, va do v~y thich hqp hon trong vi~c ra cac quy€t dinh tac d()ng tfl,Ic ti€p d~n phuc lqi cua nguai dan dja phuong d chi€u nguqc l~i, vi nguai dan (y gdn chinh quy€n dja phuong hon nen ti€ng n6i cua hQ cfing duqc chinh quy€n cam nh~n m()t each nhanh ch6ng va ro rang hon T\IU trung l~i, cac ly thuy€t v€ phan cdp cho rAng vi~c chuy€n giao quy€n h~n va trach nhi~m ru chinh quy€n trung uong xu6ng cho chinh quy€n dia phuong, nha d6 dua cdp chinh quy€n ra quy€t dinh d€n gdn dan hon, se giup tang cuang hi~u qua, tinh cong bAng, S\I minh b~ch, va trach nhi~m giai trinh cua khu V\IC cong Nhfrng ly thuy€t nay dl,Ia tren m(>t s6 gia dinh ( di€u ki~n

ti€n d€), trong d6 quan tr9ng nhdt la nhfrng gia dinh v€:

- Minh b~ch thong tin: C()ng d6ng dan cu dja phuong phai duqc ti€p c~n

thong tin v€ cac quy€t dinh cong m()t each ddy du, kip thai, va chinh xac Ch~ng h~n

nhu khi chinh quy€n dia phuong cung (mg m(>t hang h6a hay djch V\l cong thi nguai dan phcii duqc thong tin v€ cac 11,Ia ch9n chinh sach kha hfru cung v&i chi phi va lqi ich cua chung N€u thong tin duqc minh b~ch thi m(>t ml}t se giup dam bao rAng vi~c cung (mg hang h6a - djch V\l cong la c6 y nghia, ml}t khac giup c(>ng d6ng dan cu giam sat m(>t each hi~u qua d6i v&i k€t qua ho~t d(>ng cua chinh quy€n dia phuong V~y cong khai, minh b~ch c6 nghia la nguai dan va xa h(>i duqc bi€t chinh quy€n dang lam gi, c6 chinh dang hay khong Nguai dan doi hoi c6 thong tin dung d~n va kip thai d€ hQ c6

th€ tham gia vao qua trinh ho~ch dinh chinh sach va danh gia chinh sach m<)t each

thgc chdt va c6 chdt lm;mg E>ieu nay cling giup cho h~ th6ng hanh chinh dap rmg t6t

hem v&i nhiing de xudt va nguy~n vc;mg cua nguai dan, ph\lc V\l t6t han cho lgi ich ctia nguai dan sir dl,lng djch V\l cong Cai thi~n tinh cong khai, minh b~ch cling c6 tac dl,lng lam giam dQng CCY tham nhling Cua can bQ, cong chtrc

- Trach nhi~m giai trinh: E>6i tugng dugc phan cdp phai c6 trach nhi~m giai trinh hai chieu: v&i chinh quyen cdp tren ma tir d6 trach nhi~m va quyen h.rc dugc phan cdp xu6ng du&i va v&i cac d6i tugng phia du&i chiu tac d<)ng trgc ti~p cua phan cdp Ldy vi d\l nhu phan cdp tir chinh quyen trung uang cho dia phuang Chinh quyen dia phuemg khi dy phai chiu trach nhi~m giai trinh trong vi~c tuan thu chu truemg, chinh sach do chinh quyen trung uang ban hanh; d6ng thai phiii chiu trach nhi~m giiii trinh tru6'c nguai dan dia phuemg ve chdt lugng phl,lC V\l cua minh N~u thi~u nhiing C<Y ch€ dam bao trach nhi~m giai trinh 6 ca hai chieu nay thi vi~c dua cdp chinh quyen ra quy€t dinh d€n gfin dan han m<)t m~t khong dam bao n6 se ph\lc V\l nguai dan t6t hem,

m~t khac l~i dua n6 ra xa khoi tfim quan ly cua chinh quyen trung uang Ben c~nh d6, trach nhi~m giai trinh vai nguai dan con la mc)t trong nhfrng thu<)c tinh quan tn;mg cua cong tac quan tri va hanh chinh cong N6 dong vai tro h€t sue d~c bi~t trong cong tac phong ch6ng ch6ng tham nhling cling nhu nang cao tinh hi~u qua va m& r<)ng d<) bao phu cua dich V\l cong Trach nhi~m giai trinh vai nguai dan nh~m dam bao d€ nguai dan, nha nuac va cac tb chuc ngoai nha nuac c6 ca s& phap ly va kha nang yeu cfiu cac

CCY quan Va can bQ nha nu<Jc phai CO trach nhi~m gifti trinh ve nhfrng vi~c hQ da lam

ho~c chua lam

- NguAn Ive: Ngay ca khi thong tin minh b~ch, nguai dan c6 ti€ng n6i, va chinh quy€n dia phuang c6 trach nhi~m song l~i khong du ngu6n 1\fc thi cling khong th~ dap rmg m<)t each c6 hi~u qua cac y nguy~n cua nguai dan N6i each khac, n€u ti€n va cac ngu6n }\fC khac khong di theo S\f gia tang quyen h~n va trach nhi~m thi phan cdp SC nit kh6 thanh cong

- Quy mo Don vj phan cip: nen c6 quy mo du Ian d~ c6 th~ t~n dl,lng dugc lgi th€ kinh t€ nha quy mo, d6ng thai bao trum dugc cac lgi ich va chi phi cua cac ho~t d<)ng hay chuc nang dugc phan cdp ( d€ c6 th~ "n9i h6a" dugc ngo~i tac, ca tieu C\fC

l~n tich C\fC ) Quy mo cua dan vi phan cdp du Ian - hay s6 lugng dan vi phan cdp du

21

nho -con giup cho vi~c di€u ph6i chinh sach cua trung ucmg cfing nhu ph6i hqp chinh sach lien dja phucmg hi~u qua hem Nguqc l~i, neu quy mo phan cdp qua be va sf> luqng dcm vi phan cAp qua nhi€u se d~ ddn den c~nh tranh khong lanh m~nh thay vi hqp tac gifra cac dja phucmg Di€u nay m()t m~t lam tang chi phi va x6i mon tac dl)ng cua phan cAp, m~t khac con c6 th€ dua den nhi€u tac d()ng tieu eve d6i v&i n€n kinh te ,

quoc gia

Cac gia djnh nay dfmg thai la nhiing di€u ki~n cAn (m~c du chua du) cho s\r thanh cong cua ho~t d()ng phan cAp C6 th€ thfty rAng ca b6n di€u ki~n nay d€u chju tac d{mg, th~m chi trong m()t chirng mvc nao d6 la san phAm cua moi truang th€ che Vi v~y, d€ phan cAp thanh cong thi nhung yeu t6 cua moi truang th€ che phai duqc di€u chinh sao cho chilng v~n hanh cung chi€u va h6 trq cho qua trinh phan cftp Tuy nhien, th€ che thuang c6 tinh tv duy tri, vi v~y trong nhi€u truang hqp khong nhfrng khong hfi trq ma con can tr& phan cAp

2.4 Mqt s& mo hinh chi tieu cong tac ctqng tm tang trmmg kinh t~

2.4.1 Mo hinh ciia Robert Barro (1990)

Barro (1990, trich b&i Ph~m The Anh 2008a), d€ c~p den vai tro cua chi tieu chinh phu va thue d6i v&i tang tru&ng kinh te m<)t each c6 h~ th6ng thong qua mo hinh kinh te luqng, Y tu&ng chinh cua mo hinh c6 th€ tom t~t nhu sau:

Khu VlfC san xudt: Gia djnh chi tieu chinh phu df>i v&i hang h6a va djch V\l cong c()ng nhu chi dAu tu ca sa h~ tAng, chi thuang xuyen c6 anh hu&ng tich eve den san xuAt cua khu V\l'C tu nhan

Khu Vlfc chinh phu: Gia djnh rAng chinh phu tai trq cho chi tieu cua minh nha

ap dl)ng m()t mire thue suftt cf> djnh Di€u nay ham y chinh phu luon thvc hi~n can can ngan sach can bAng

T6c il(J tang truimg: Tfing thu nh~p trong n€n kinh te duqc phan b6 cho tieu dung, dAu tu va chi tieu chinh phu

Anh hu&ng cua chinh phu d6i v&i t6c d() tang tru&ng kinh te duqc thvc hi~n thong qua 2 kenh nhu sau:

Thu nhdt, chi tieu chinh phu phai duqc tai trq bAng thue do chinh phu luon th\fc

hi~n can can ngan sach can bAng Vi~c tang thue se lam giam san phAm bien sau thue cua tu ban, dftn den vi~c giam t6c d<) tich liiy tu ban va lam giam t6c d<) tang tru6ng kinh t€ Tuy nhien, vi~c tang thu€ ding d6ng nghia v6i tang chi tieu cong cho cac hang h6a Va dich V\l Cong CQng nhu C~U, cfing, du0ng xa, truOng hQC di€u nay lam tang san phAm bien va san luqng cua khu V\fC tu nhan, c6 tac d<)ng tich C\fC t6i tang tru6ng kinh t€

Thu hai, vi~c tang chi tieu chinh phu hay tang thue chi thuc dAy tang tru&ng kinh t€ khi tac d<)ng tich C\fC cua vi~c tang chi tieu 16n hon tac d<)ng tieu C\fC cua vi~c

tang thue

2.4.2 Mo hinh ciia Devarajan, Swaroop, va Zou (1996)

Devarajan, Swaroop, va Zou (1996, trich bai Ph~m The Anh 2008a), xay d\fng

mo hinh nghien c(ru vai tro cua cac thanh phdn chi tieu chinh phu khac nhau d6i v6i tang tru&ng kinh t€ Y tu&ng chinh cua mo hinh c6 th~ tom tilt nhu sau:

Khu VlfC san xudt: Gia dinh m6i lo~i chi tieu d€u c6 tac d<)ng khac nhau d~n

t6ng san luqng cua n€n kinh t~

Khu VlfC chinh phu: Tuong !\f nhu mo hinh Barro (1990), gia dinh r~ng chinh phu tai trq cho chi tieu cua minh nher ap d\mg m<)t mire thue sufit c6 dinh Bi€u nay ham y chinh phu luon th\fc hi~n can can ngan sach can bAng

Theo Devarajan, Swaroop, va Zou ( 1996) gia dinh rAng trong n€n kinh t~ c6 nhi€u h<) gia dinh gi6ng nhau V 6i cac quyet dinh cua chinh phu v€ mire thu~ c6 dinh

va chi tieu, m6i h<) gia dinh se l\fa ch9n cac quy~t dinh v€ mire tieu dung, mire tu ban d~ t6i da h6a lqi ich cua minh trong ca vong deri

Mo hinh chi ra m6i lien h~ gifra t6c d<) tang tru6ng kinh t~ va cy tr9ng cua cac

dang qua 16n thi vi~c chinh phu dich chuy~n ca cfiu chi tieu theo hu6ng tang chi tieu

cho thanh phAn nay bAng each giam chi tieu cho cac thanh phdn con l~i co th~ khong lam tang t6c d<) tang tru&ng

d<) tang tru6ng Tuy nhien m6i quan h~ gifra thue sufit va t6c d<) tang tru&ng la khong

23

ro rang Di€u nay con my thu()c vao m6i quan h~ gifra thu€ sudt v&i t6ng hi~u sudt cua cac khoan chi tieu chinh phu d6i v&i san lm;mg

2.4.3 Mo hinh cua Davoodi va Zou (1998)

Davoodi va Zou (1998, trich b&i Ph~m Th€ Anh 2008a), xem xet m6i quan h~

ca v€ ly thuy€t lftn thµc nghi~m, gifra tinh t~p trung cua chinh sach tai kh6a va tang tru&ng kinh t€ Davoodi va Zou ( 1998), gia dinh r~ng chi tieu chinh phu c6 th~ phan thanh ba cdp: trung uong, bang va dja phuong Mired{> phan cdp tai kh6a duqc xac dinh theo cy phAn chi t~i cac cdp dia phuong so v&i t6ng chi tieu cua chinh phu

Davoodi va Zou (1998), SU d\mg ham san xudt v&i hai dAu vao la tu ban tu nhan

va chi tieu chinh phu Chi tieu chinh phu duqc chia lam ba cdp va duqc tai tr& b&i mire thu€ !hu nh~p c6 djnh

Davoodi va Zou (1998), gia dinh r~ng trong n€n kinh t€ c6 nhi€u h{> gia dinh gi6ng nhau V &i cac quy€t dinh cua chinh phu v€ mire thu€ c6 dinh va chi tieu, m6i h{> gia dinh se lµa ch9n cac quy€t dinh v€ mire tieu dung, d~ t6i da h6a lqi ich cua minh trong ca vong dai

Mo hinh chi ra r~ng v&i t6ng chi tieu c6 djnh, sµ thay d6i cy tr9ng chi gifra cac

dp c6 th~ thu~ dfty sµ tang tru&ng kinh t€ n€u sµ phan bl> hi~n t~i chua phai la t6i uu

2.5 Cac nhan ta anh hmmg d~n tang tnremg kinh t~

C6 nhi€u nhan t6 cinh hu&ng d€n tang tru&ng kinh t€, dµa tren cac ly thuy€t trinh bay, thi tang tru&ng_kinh t€ ph\l thu{>c vao m{>t s6 nhan t6 sau:

- van con nguiri: nhfrng ki€n thirc, ky nang va kinh nghi~m tich luy trong m6i con nguai nha qua trinh hQc ~p, ren luy~n va lao d{>ng Ngu6n v6n nay duqc khai thac

su dl,lng trong qua trinh nguai lao d{>ng tham gia vao san xudt va duqc phan anh qua nang sudt lao d{>ng va hi~u qua cong vi~c cua hQ Theo Mincer (1989, trich b&i Bui Quang Binh, 2009), v6n con nguai la ngu6n v6n rdt quan tr9ng v&i cac cong ty vi duqc tinh vao gia tri cua hQ, va hinh thanh nen v6n vo· hinh cua qu6c gia v6n con nguai dong vai tro ngay cang quan tr9ng trong qua trinh phat tri~n kinh t€: (1) d6 la cac ky nang duqc t~o ra b&i giao dl,lc va dao t~o, v6n con nguai la y€u t6 cua qua trinh san xudt k€t hqp v&i v6n hfru hinh va cac lao d{>ng "tho" (khong c6 ky nang) d~ t~o ra San phftm; (2) d6 la ki€n thirc d~ ~O ra S\f sang t(;!O, m{>t y€u t6 CO' ban cua phat tri~n

·,'

kinh t€ Ngoai ra, nguai ta da dua vfm con nguai nhu m()t y€u t6 dAu vao d~ phan tich tang trmmg kinh t€ Va da chi ra anh hu0ng tich C\fC cua no gidng nhu vdn hfru hinh

nhung muc d(> ngay cang 16n hem

- van diu tu tr\fC ti~p DtrcYC ngoai (FDI): Theo Nguy~n Nhu Binh (2004), dAu

tu tf\l'c ti€p nu&c ngoai la hinh thuc dAu tu trong d6 nguai chu dAu tu c6 quy€n ki~m soat ddi v&i ho~t d()ng san xmit kinh doanh ciing nhu lqi ich cua minh ·a m()t hang nu&c ngoai Do v~y, dAu tu tf\l'C ti€p nu&c ngoai bao g6m quy€n scr hfru va ki~m soat kinh doanh a nu&c ngoai Theo TA chuc Thuemg m~i Tu€ gi&i (WTO) cho rAng FDI xay ra khi m()t nha dAu tu tir m(>t nu&c (nu&c chu dAu tu) c6 duqc m()t tai san a m()t nu&c khac (nu&c thu hut dAu tu) cl.mg v&i quy€n quan ly tai san d6 Phuemg di~n quan

ly la thud~ phan bi~t FDI v&i cac cong C\l tai chinh khac Trong phAn l&n truang hgp,

ca nlia dAu tu lfin tai san ma nguai d6 quan ly (J nu&c ngoai la cac C<Y scr kinh doanh Trong nhiing truang hgp d6, nha dAu tu thuang hay dugc gQi la "cong ty mt;" va cac tai san duqc gQi la "cong ty con" hay "chi nhanh cong ty"

Theo Nguy~n Thi Tu~ Anh va c()ng S\l' (2006), FDI tac d()ng t&i tang tru&ng kinh t€ thong qua nhi€u kenh khac nhau Theo each ti€p c~n ht;p, tac d()ng d6i v&i tang trucrng cua FDI thuang dugc thong qua kenh dAu tu va gian ti€p thong qua cac tac

d()ng tran Theo each ti~p c~n r()ng, FDI gay ap l\fc bu()c nu&c scr t~i phai nang cao nang l\fc c~nh tranh qudc gia ma tru&c h€t la cai thi~n moi truang dAu tu, qua d6 lam giam chi phi giao dich cho cac nha dAu tu nu&c ngoai, tang hi~u sufit cua v6n va r6t cu()c la tac d()ng tich C\fC t&i tang truang kinh t€ M()t s6 y ki€n con cho rAng FDI c6 th~ lam tang dAu tu trong nu&c thong qua tang dAu tu cua cac DN trong nu&c, d~c bi~t

la nhiing DN trong nu&c cung cfip nguyen li~u cho DN FDI ho(lc tieu th\l san phAm tir cac DN FDI Dfmg thai, cac chinh sach cai thi~n ca scr h~ tAng cua chinh phu nhAm thu hut nhi€u v6n FDI hem ding thuc dAy cac DN trong nu&c hinh thanh va phat tri~n Trai l~i ciing c6 m()t sd y ki€n lo ng~i ve tac d()ng tieu C\l'C cua FDI t&i tang tru&ng kinh t€, cho rAng S\l' xufit hi~n cua DN c6 v6n FDI c6 th~ gay c~nh tranh kh6c li~t v&i cac DN trong nu&c ma phAn thua thi~t thuang la cac DN trong nu&c Cac DN trong nu&c bi mfit thi truang, mfit lao d(>ng c6 ky nang va vi v~y c6 th~ dfin d€n pha san Ngoai ra, v6n FDI c6 th~ lam cho dAu tu trong nu&c bi thu ht;p do nhieu DN bi m~t ca h()i dAu tu

25

ho~c dAu tu khong hi~u qua do trinh de) cong ngh~ thdp kem, vfm it Di€u nay xay ra khi xudt hi~n tac d<)ng l~ at dAu tu cua doanh nghi~p FDI

- van din tu tu nhan: Theo Chau Van Thanh (2009), thi dAu tu tu nhan se g6m 2 phAn: v6n dAu tu tu nhan va dan cu trong nu&c: bao g6m phAn ti~t ki~m cua nhan dan va phAn ti ch liiy cua cac doanh nghi~p dan doanh, cac hqp tac xa v 6n cua dan cu phv thu<)c vao thu nh~p cua he) gia dinh Quy mo cua ngu6n ti~t ki~m nay phv thu<)c vao: trinh de) phat tri~n cua ddt nu&c, t~p quan tieu dung cua dan cu, chinh sach d<)ng vien cua nha nu&c thong qua thu~ thu nh~p va cac khoan dong g6p d6i v&i xa h()i

- Ti~n be} cong ngh~: Theo Nguy~n Phu Tv & Huynh Cong Minh (2010), ti~n b9 cong ngh~ c6 tac dvng thuc dfty tang tru6ng vi n6 g6p phAn lam tang nang sudt lao d()ng·: nang cao hi~u sudt sir dvng v6n, ti~t ki~m lao d()ng va v6n tren san phAm nen cimg luqng chi phi nhung san phftm t~o ra nhi€u han va m& ra cac nganh ngh€ va san phAm m&i Nhi€u phat minh, sang ki~n da lam nang sudt tang m~nh nhu: d<)ng ca hai nu&c, may phat di~n, d()ng ca d6t trong vv Ngay nay v&i da phat tri~n cong ngh~ nhdt la cong ngh~ thong tin, cong ngh~ sinh h<;>c, cong ngh~ v~t li~u m&i vv da g6p phAn gia tang hi~u qua san xudt

- Xuit khiu: Theo Nguy€n Phu Tv & Huynh Cong Minh (2010), tac d()ng cua xudt khAu d6i v&i tang tru6ng kinh t~ duqc thu~t ngfr kinh t~ g<;>i la "export-led growth", nghia la tang tru6ng kinh t~ d\fa vao xudt khAu Xudt khAu c6 th~ c6 tac d()ng d~n tang tru6ng kinh t~ m<)t each tf\lc ti~p vi n6 la m<)t thanh phAn cua tbng san phftm hay m<)t each gian ti~p thong qua anh hu6ng cua n6 d~n cac nharr t6 cua tang tru6ng Xudt khAu lam tang nhu cAu trong n€n kinh t~ va do v~y m& r<)ng thi tru0ng cho san xudt n()i dja Vi~c hu&ng v€ xudt khAu va c&i ma thuang m~i cai thi~n qua trinh tai phan bb ngubn l\fc, lam tang nang l\fc sir dvng ngubn l\fc va c~nh tranh cua qu6c gia Xudt khftu lam tang dAu tu trong nu&c ciing nhu thu hut dAu tu nu&c ngoai Xudt khftu giup giam b&t tham hvt can can thuang m~i Xudt khAu thuc dfty thay dbi cong ngh~ va cai thi~n ngu6n nhan l\fc, qua d6 lam tang nang sudt va cu6i cimg xudt khAu t~o them

ca h()i vi~c lam, tang thu nh~p

- Tai nguyen thien nhien: Theo Nguy~n Phu Tv & Huynh Cong Minh (2010),

·M~c du ti~n be) d9 khoa h<;>c ky thu~t khong ngirng phat tri~n va duqc ap dvng sau r<)ng

,

trong san xuAt Cac y€u t6 nh~p lugng c6 ngu6n g6c tir thien nhien ngay cang duqc su d\lng ti€t ki~m va hi~u qua Tuy nhien nhi€u ngu6n tai nguyen thien nhien vfui dong vai tro quy€t djnh trong san xuAt san phdm cua nganh va qu6c gia (nong nghi~p, cong

nhien phong phu, da d~ng, giau v€ tru lugng va chAt luqng se c6 nhi€u thu~n lqi trong thu hut FDI va nguqc l~i

2.6 Mqt sa nghien Ctfu trmrc

Trong nhfrng nam 1980 tr& lc;ii day, cl.mg vai S\f ra dai cua ly thuy€t tang truang

n9i sinh da c6 nhi€u phan tich th\fc nghi~m v€ tang truang kinh t~ duqc th\fc hi~n Cac

mo hinh tan cb di~n da c6 nhung bAng chung th\fc nghi~m v€ nhfrng nhan t6 khac tac d9ng d€n tang truang kinh t€, vi d\l nhu tu ban nhan l\fc {Mankiw, Romer va Weil, 1992), tich h1y bi quy€t cong ngh~ (Nonnerman va Van, 1996)3

• Tuy nhien cac phan tich nay chua lam ro vai tro cua chi tieu chinh phu trong vi~c tac d()ng t6i tang truang kinh t€ Nhung da d~t n€n m6ng ca sa cho nhung nghien cuu v€ sau

2.6.1 Nghien cfru ii nuuc ngoai

Nghien cuu cua Kormendi va Meguire (1985, Barro 1991 trich bai Hoang Thi

Chinh Thon va Ccs 2010), hai nghien cuu nay SU d\lng phucrng phap phan tich h6i quy

sf> li~u cheo dcrn gian va ki~m dinh th6ng ke d~ khao sat vai tro cua chinh phu tai tang truang kinh t€ s6 li~u duqc khai thac tir nhi€u nuac tren th€ gi6i vai muc tang truang trung binh a cac nu6c duqc tinh toan trong thai gian dai NhAm giai thich cho S\f khac nhau v€ tang truang kinh t€ v6i nhi€u bi€n giai thich: tu ban tu nhan, muc GDP ban ddu, lc;im phat, cy trc;mg xuAt khdu/GDP, cac bi€n chi tieu chinh phu phan anh chinh sach tai kh6a giua cac nu6c, cac bi€n phan anh S\f khac nhau v€ th~ ch€ kinh t€ chinh tri giua cac nu6c, K€t qua cua hai nghien ctru la hoan toan trai nguqc nhau Nghien c(ru cua Kormendi va Meguire (1985), chi ra rAng chi tieu chinh phu khong c6 tac

d()ng tai tang truang kinh t€, nghien c(ru cua Barro ( 1991 ), cho thAy chi tieu cua chinh

phu co tac d()ng tieu c\fc tai tang truang kinh t€

Nghien cuu cua Devarajan, Swaroop, va Zou (1996, trich bai Hoang Thi Chinh

Thon va Ccs 2010), khong chi xem xet m6i quan h~ giua tbng chi tieu chinh phu ma

3 Jonathan Pincus, tang tru6ng trong dai h1;tn, Chuong trinh Giang d1;ty kinh t~ Fulbright

27

,,

,

con tinh den co c~u chi tieu cua chinh phu tai tang tru&ng kinh te Nghien cthl sir d\lng phuong phap hbi quy cheo v&i s6 li~u thu th~p tir 43 nuac dang phat trien trong khoan thai gian 20 nam, k~t qua cho th~y S\l' gia tang chi thuang xuyen c6 tac d()ng tich C\l'C t6i tang tru&ng ·kinh t~ trong khi chi dAu tu phat trien l~i c6 tac d()ng tieu C\l'C tm tang tru&ng kinh t~

Nghien cuu cua Zhang va Zhou (1997, Lin va Liu 2000 trich bai Hoang Thj Chinh Thon va Ccs 2010), phan tich kha nang tac d()ng cua phan c~p tai kh6a t6i tang tru&ng kinh t~ a cac nu&c dang phat trien K~t qua nghien cthl cho th~y phan c~p tai kh6a anh hu&ng tich C\l'C t6i tang tru&ng kinh t~ a Trung Qu6c, An DQ Trong khi nhieu nghien cthl khac c6 k~t qua ngugc l~i S\l' phan c~p tai kh6a lam ch~m t6c d() tang tru&ng, vi d\l nhu Davoodi va Zhou (1998) dbi v6i mfiu nghien cthl gbm ca nhfrng nuac·'phat trien va dang phat trien Ngoai ra, Woller va Phillips (1998) l~i khong tim thcly mbi quan h~ gifra chi tieu chinh phu tac d()ng t6i tang tru&ng kinh t~

2.6.2 Nghien cfru trong nuuc

Nghien cthl cua Nguy~n Kh~c Minh va c()ng S\l' (2008), phan tich m6i quan h~ gifra chi ngan sach va tang tru&ng kinh t~, v6i s6 li~u mang thu th~p tir 34 tinh thanh

phuong phap ti€p c~n phi tham s6, cho k€t qua la chi tieu cong tac d()ng tieu C\l'C t6i tang tru&ng kinh t~

Nghien cthl cua Ph~m Th~ Anh (2008b), xem xet m6i quan h~ gifra co c~u chi ngan sach va tang tru&ng kinh t~, v6i s6 li~u cua 61 tinh thanh a Vi~t Nam trong giai do(:ln 2001-2005, mo hinh nghien cuu th\l'c nghi~m nhu sau:

+ L9 j=l ( Clj - Clk)<J>j,it + Eit

- Trong d6 gpcit la t6c d() tang GDP binh quan dAu nguai cua tinh i te;li nam dugc tinh nhu sau: gpcit = (gdpit- gdpi(t-1))/gdpi(t-1) x 100%

- teit lacy tr9ng chi tieu chinh phu tinh theo phAn tram GDP

- defit la t6c d() thay d6i cua chi s6 di~u chinh GDP (t6c d() tang gia) cua tinh i 't(:li nam t;

- capit la log cua luqng v6n tich luy cua cac doanh nghi~p a cac tinh trong nam

t, bi€n nay duqc dua vao nhAm ki€m soat anh huang cua d<lu tu cua cac doanh nghi~p d6i vm tang tru&ng kinh t€;

- cpj,it la vecta tY tr9ng cua cac lo~i chi tieu chinh phu a tinh i t~i thai di€m t;

- Eitla sai s6 ngftu nhien

Tac gia phan chi dftu tu va chi chi thuang xuyen thanh nam nganh khac nhau,(l) nong, lam, thuy san; (2) giao thong v~n tai; (3) giao dl,lc & dao t~o; (4) y t€;

va (5) nganh khac, k€t qua cho thfiy hi~u \mg tich C\IC han cua cac khoan chi dftu tu so v&i chi thuang xuyen trong m()t s6 nganh cac nganh nong, lam & thuy san, giao d\lc &

dao t~o, y t€, va nganh "khac" nhu cac quan di€m truy~n th6ng da chi ra va nguqc l~i d6i v6'i nganh giao thong v~n tai K€t qua u6'c luqng ding cho thfiy rAng ca chi dftu tu

va chi thuang xuyen a nganh giao thong v~n tai, giao d\lc & dao t~o, va nganh khac co tac d()ng l&n han d6i v&i tang tru&ng kinh t€ so v&i chi dftu tu va chi thuang xuyen tuang (mg cua cac nganh nong, lam, thuy san va y t€

Nghien Clru cua Hoang Thi Chinh Thon va cac c()ng S\I (2010), SU dl,lng phuang

phap u6'c luqng tham s6 v&i m()t s6 bi€n ki€m soat t&i t6c d() tang truang kinh t€ cua

cac dja phuang Mo hinh th\IC nghi~m d\fa tren bQ s6 li~u thu th~p duqc a 31 dia phuang trong nam 2004 va nam 2005 Do chi ~p trung xem xet m6i quan h~ gifra cac thanh phftn chi tieu a cac cfip nen d€ dan gian mo hinh d~ xufit nhu sau:

gpCit =Po+ P1tit + P2Pt + p3lkit + p4lyi0 + Psti/ + U1<p1s,it + U2<p2s,it + U3cp3s,it + U4<p11,it +

U5<p2J,it + <l6<p3J,it + Eit ( l)

29

Tuy nhien, d€ tninh hi~n tm;mg da c(mg tuy€n hoan hao vi L<i>js,it + L<i>jt,it = 0 (khi j = 1,3) nen da ho di bi€n <J>is,it (bi€n cy tr9ng dAu tu cdp tinh) Sau m<}t s6 bi€n dl>i C<Y ban ( 1) mo hinh cu6i Cung SU d\mg d€ th\l'C hi~n hf>i quy la:

gpcit =Po+ P1tit + P2Pt + p3lkit + P4lyi0 + Pstit2 + (a2- a1)<J>2s,it+ (a3- a1)<J>3s,it+

(a4-a1)<J>11,it + (as - a1)<J>21,it + ( a6-a1)<p31,it + Eit Cac h~ s6 ( aj - a1) th€ hi~n hi~n qua tuang d6i cua khoan chi j G=2,6) so v&i chi dfiu tu cdp tinh N€u h~ s6 nay duang thi hi~u qua cua khoan chi j l&n han khoan chi dfiu tu tinh Di~u do d6ng nghia, nen chuy€n djch tir thanh phfin chi dAu tu cdp tinh sang khoan chij, va nguqc l;;ti

Trong do:

-·· Bi€n gpcit la t6c d<} tang GDP binh quan dfiu nguai cua dja phuang i t;;ti nam t, duqc tinh nhu sau: gpcit= (gdpit- gdpi(t-1))/gdpi(t-l)X 100%

- Bi€n tit lacy tr9ng chi tieu chinh phu tren GDP cua tirng dia phuang nam t

- Bi€n Pt la t6c d<} thay dl>i cua chi s6 gia tieu dung trong ca nu&c nam t, duqc tinh

- Bi€n <J>is,it lacy tr9ng chi cho dfiu tu phat tri€n cdp tinh cua dia phuang i nam t

- Bi€n <J>zs,it lacy tr9ng chi thuang xuyen cdp tinh cua dja phuang i nam t

- Bi€n <p3s,it lacy tr9ng cac khoan chi khac cdp tinh cua dja phuang i nam t

- Bi€n <J>n,it lacy tr9ng chi cho dfiu tu phat tri€n cdp huy~n cua dja phuang i nam t

- Bi€n <p2i,it la cy tr9ng chi thuang xuyen cdp huy~n cua dja phuang i nam t

- Bi€n <p3i,it lacy tr9ng cac khoan chi khac cdp huy~n cua dja phuang i nam t

- Va Eit la sai s6 ngdu nhien