Tác động của chi tiêu công đến tăng trưởng kinh tế tại TPHCM Luận văn thạc sĩ

TS D ng Th Bình Minh... Tình hình chi tiêu công thành ph : .... Tình hình chi th ng xuyên t NS P Tp... Minh ch ng thông qua đ ng cong Rahn nh hình v... Trung tâm thành ph cách b bi n ông

TR NG I H C KINH T TP.HCM

-

BÙI THANH HOÀI

TP H Chí Minh- N m 2014

TR NG I H C KINH T TP.HCM

-

BÙI THANH HOÀI

Tôi xin cam đoan r ng đây là công trình nghiên c u c a tôi, có s h ng d n, h tr

t ng i h ng d n khoa h c là GS TS D ng Th Bình Minh Các n i dung nghiên

c u và k t qu trong đ tài này là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t

c công trình nghiên c u khoa h c nào Nh ng s li u trong các b ng bi u ph c v cho vi c phân tích, nh n xét, đánh giá đ c chính tác gi thu th p t các ngu n khác

nhau có ghi trong ph n tài li u tham kh o

N u có b t kì sai sót, gian l n nào tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m tr c H i đ ng

L i cam đoan

M c l c

Danh m c t vi t t t

Danh m c các b ng, bi u, đ th

Trang

1 LỦ do ch n đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 2

3 Ph ng pháp nghiên c u 2

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 3

5 Ý ngh a th c ti n c a đ tài 3

6 K t c u đ tài 3

CH NG 1: LÝ THUY T V CHI TIÊU CÔNG VÀ T NG TR NG KINH T 5

1.1 Lý thuy t v chi tiêu công 5

1.1.1 Khái ni m 5

1.1.2 Nh ng đ c đi m c b n c a chi tiêu công 5

1.1.3 LỦ thuy t v chi tiêu công: 6

1.2 Lý thuy t v t ng tr ng kinh t 8

1.2.1 Khái ni m 8

1.2.2 Các mô hình t ng tr ng kinh t 10

1.3 M i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t : 12

1.4 ánh giá các nghiên c u v chi tiêu công và t ng tr ng kinh t 17

1.5 Xây d ng mô hình lý thuy t 23

K T LU N CH NG 1 26

CH NG 2: TH C TR NG CHI TIÊU CÔNG VÀ T NG TR NG KINH T TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH GIAI O N 1995-2012 27

2.3.1 Nh ng thành t u đ t đ c v t ng tr ng kinh t 29

2.3.2 Nh ng h n ch v t ng tr ng kinh t thành ph 33

2.4 Tình hình chi tiêu công thành ph : 36

2.4.1 Tình hình chi TPT t NS P Tp HCM 38

2.4.2 Tình hình chi th ng xuyên t NS P Tp HCM 40

2.5 M i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t 44

2.5.1 Chi tiêu công đ c tài tr b ng ngu n thu trong n c ch y u thu và t ng tr ng kinh t 45

2.5.2 Chi tiêu công đ c tài tr b ng ngu n thu n c ngoài ch y u ODA v i t ng tr ng kinh t : 45

K T LU N CH NG 2 48

CH NG 3: NGHIểN C U NH L NG S TÁC NG C A CHI TIểU CÔNG N T NG TR NG KINH T T I TPHCM 49

3.1 Mô hình nghiên c u 49

3.2 D li u nghiên c u 49

3.3 K t qu th c nghi m 51

3.3.1 Ki m đ nh nghi m đ n v 51

3.3.2 Phân tích cân b ng dài h n – phân tích đ ng liên k t 53

3.3.3 Phân tích cân b ng ng n h n – Mô hình ECM 56

K T LU N CH NG 3 59

CH NG 4 : K T LU N VÀ KHUY N NGH 60

4.1 K t lu n 60

4.2 Các hàm Ủ v chính sách 60

4.2.1 i v i chi đ u t 60

4.2.2 i v i chi th ng xuyên 62

4.2.3 i v i các y u t khác 63

4.3 H n ch c a nghiên c u và h ng nghiên c u ti p theo 65

K T LU N 66

Tài li u tham kh o

Ph l c

Hình 2: Quy mô chính ph và đ ng cong t ng tr ng

B ng 2.1: T tr ng thành ph H Chí Minh so v i c n c (%)

B ng 2.2: T c đ t ng tr ng kinh t TP.HCM giai đo n 1995 – 2012 theo khu v c kinh t (%)

Bi u đ 2.1: óng góp vào t c đ t ng tr ng (%) theo t ng khu v c kinh t

Bi u đ 2.2: óng góp vào t c đ t ng tr ng (%) theo thành ph n kinh t

Bi u đ 2.3: T c đ t ng tr ng TP.HCM và c n c (%)

B ng 2.3: M t s ch tiêu v quy mô kinh t TP.HCM n m 2010 so v i n m 1995

B ng 2.4: T ph n đóng góp TFP vào t c đ t ng tr ng kinh t TP.HCM

Bi u đ 2.4: Chi tiêu công qua các n m t 1995 đ n n m 2012

B ng 2.5: Quy mô chi tiêu công/GDP thành ph (%)

B ng 2.6: S li u tr ng h c thu c l nh v c giáo d c ph thông

B ng 2.7: S li u B nh vi n thu c l nh v c Y t

Bi u đ 2.5: S thay đ i t l chi TPT so v i t ng chi NS P và GDP TP HCM

B ng 2.8: T tr ng c c u chi tiêu công giai đo n 1995-2012

B ng 2.9: Kh o sát chi tiêu công và t ng tr ng kinh t thành ph

Bi u đ 2.6: So sánh chi tiêu công đ c tài tr b ng ngu n v n vay và ngu n thu ngân

sách 1995-2012(%)

B ng 3.1: Th ng kê mô t các bi n trong mô hình

B ng 3.2 : K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i d li u I(0)

B ng 3.3 : K t qu ki m đ nh nghi m đ n v chu i d li u I(1)

th c

GDP

Gross Domestic Product T ng s n ph m qu c n i

PPP Public - Private Partner H p tác công t

Built-Operation-Transfer

Xây d ng –v n hành- chuy n giao

PH N M U

1 Lý do ch n đ tài:

Thành ph H Chí Minh là đô th đ c bi t, m t trung tâm l n v kinh t , v n hóa, giáo d c đào t o, khoa h c công ngh , đ u m i giao l u và h i nh p qu c t , là đ u tàu, đ ng l c có s c thu hút và s c lan t a l n c a vùng kinh t tr ng đi m phía Nam, có v trí chính tr quan tr ng c a c n c T c đ t ng tr ng c a thành ph hàng n m cao h n t c đ phát tri n kinh t c a c n c chính vì th s phát tri n

c a kinh t thành ph có tác đ ng r t l n đ n s phát tri n chung c a c n c

đ m b o t c đ phát tri n trên đ a bàn, huy đ ng các ngu n l c cho t ng tr ng kinh t t luôn là m i quan tâm hàng đ u c a chính quy n thành ph V i vai trò là

đ u tàu kinh t c a c n c, Thành ph H Chí Minh luôn r t c n các ngu n l c đ

t ng tr ng kinh t cho các m c tiêu ng n và dài h n Ngu n l c tài chính là m t trong nh ng y u t quan tr ng cho s phát tri n toàn di n c a m t qu c gia; t ng

t , s phát tri n c a m t đô th c ng đòi h i m t ngu n tài chính đ chi tiêu b n

v ng góp ph n đ m b o n đ nh n n kinh t , an sinh xã h i, mà còn t o ni m tin c a nhân dân vào s lãnh đ o và đi u hành kinh t c a chính quy n đ a ph ng

T ng tr ng kinh t là v n đ c t lõi mà m i đ a ph ng luôn tìm cách duy trì và phát huy S t ng tr ng kinh t trong m i giai đo n chu k kinh t ch u s chi ph i

b i nhi u y u t khác nhau, đ c bi t y u t chi tiêu ngân sách có tác đ ng sâu s c

đ n t ng tr ng kinh t c a đ a ph ng Trong b i c nh n n kinh t toàn c u có

nh ng bi n đ ng l n nh giá x ng d u, gas t ng cao, nguy c v n kh i Liên minh Châu Âu, tình tr ng b t n chính tr Ukraina; b t n tri n miên t i M v ngân sách và tr n n côngầđã nh h ng t ng tr ng kinh t toàn c u Theo nh n đ nh

c a Chính ph , n n kinh t n c ta n m 2013 ph c h i ch a v ng ch c, l m phát

đ c ki m ch nh ng đã có d u hi u t ng tr l i, thu ngân sách nhà n c đ t so v i

k ho ch nh ng ch a b n v ng

V n đ qu n lỦ, s d ng hi u qu chi ngân sách, không lãng phí đ t m c tiêu t ng

tr ng kinh t t ng giai đo n là thách th c l n c a chính quy n thành ph Hàng

n m, các S ngành thành ph đ u có đánh giá phân tích y u t nh h ng đ n t ng

tr ng kinh t nh ng ch là nh ng đánh giá chung chung, đ nh tính Vi c nghiên

c u đ nh l ng c th v chi tiêu công, t ng tr ng kinh t nh m nâng cao ch t

l ng, hi u qu chi tiêu c a khu v c công và đ xu t nh ng gi i pháp đ nâng cao

hi u qu qu n lỦ ngu n v n ngân sách h ng đ n m c tiêu chi b n v ng cho nhu

đ ng và đ m th ng m i đ c xem là các nhân t đ u vào M c đích chính c a

lu n v n là tác đ ng chi tiêu công đ n t ng tr ng kinh t trong mô hình đa bi n

Lu n v n có các câu h i nghiên c u chính:

- Trong ph m vi đ a ph ng, chi tiêu công có tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t ?,

n u có thì s tác đ ng này là cùng chi u hay ng c chi u

- C c u chi tiêu công tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t đ a ph ng nh th nào?

- Hàm Ủ chính sách chi tiêu công v i nghiên c u đi n hình c a thành ph H

Chí Minh đ c rút ra trong nghiên c u là gì?

Tr c tiên, d a vào hàm s n xu t tân c đi n và b ng ph ng pháp h ch toán t ng

tr ng, tác gi xây d ng mô hình nghiên c u g m các bi n nh t ng tr ng kinh t ,

chi tiêu công (phân thành chi th ng xuyên và chi đ u t ), đ u t t nhân, đ m

th ng m i và t ng tr ng lao đ ng hàng n m, b i vì v lỦ thuy t các bi n này có quan h m t thi t v i t ng tr ng kinh t ng th i, có nhi u công trình th c nghi m c ng đã s d ng các bi n này đ nghiên c u v t ng tr ng kinh t

Sau đó, tác gi s d ng ph ng pháp đ nh l ng th c hi n ki m đ nh quan h

đ ng tích h p gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t b ng vi c tách chi tiêu

công thành hai bi n là chi tiêu công t ng th và chi tiêu công theo c c u (chi đ u

t và chi th ng xuyên) Bên c nh đó, nghiên c u này còn c l ng các tác đ ng

ng n h n c a các bi n quan sát thông qua mô hình hi u ch nh sai s (ECM)

T tr c đ n nay, các c quan ch c n ng c a thành ph khi đánh giá v nhân t tác

đ ng đ n t ng tr ng kinh t th ng ch b ng nh ng nh n xét chung chung mà

ch a có b c th ng kê đ nh l ng c th Nh ng đánh giá này ch a xác đ nh chính xác nhân t nào tác đ ng tích c c và nh ng nhân t nào tác đ ng tiêu c c nh

h ng đ n hi u qu t ng tr ng kinh t Khi ch a có k t lu n chính xác thì ch a th

đ a ra nh ng gi i pháp phù h p nh m c i thi n công tác qu n lỦ, t đó nâng cao

ch t l ng t ng tr ng kinh t Tác đ ng c a chi tiêu công đ i v i t ng tr ng

kinh t còn là v n đ gây tranh lu n, lu n v n góp ph n kh ng đ nh thêm minh

ch ng th c nghi m v tác đ ng c a chi tiêu công đ n t ng tr ng kinh t đ i v i

đ a ph ng thành ph H Chí Minh là lo i đô th đ c bi t, có n n kinh t n ng đ ng

nh t, có t c đ phát tri n cao so v i c n c

Lu n v n đ xu t các g i ý chính sách đ làm ngu n tham kh o đ i v i công tác

ho ch đ nh chính sách c a thành ph Lu n v n còn là tài li u tham kh o cho các h c

viên chuyên ngành v l nh v c tài chính công

6 K t c u đ tài:

tài đ c thi t k thành 4 ch ng nh sau:

Ch ng 1: Lý thuy t v chi tiêu công và t ng tr ng kinh t

Ch ng 2: Th c tr ng chi tiêu công và t ng tr ng kinh t trên đ a bàn thành

ph H Chí Minh 1995-2012

Ch ng 3: Nghiên c u đ nh l ng s tác đ ng c a chi tiêu công đ n t ng

tr ng kinh t t i TP.HCM

Ch ng 4: K t lu n và khuy n ngh

b n chi tiêu công th hi n các kho n chi c a ngân sách Chính ph hàng n m đ c

Qu c h i thông qua

Vì v y, trong ph m vi c a đ tài này, chi tiêu công đ c hi u m t cách ng n ng n

c a chi ngân sách nhà n c (quá trình s d ng qu ngân sách nh m th c thi nhi m

v c a b máy nhà n c và các m c tiêu chính sách t ng giai đo n)

1.1.2 Nh ng đ c đi m c b n c a chi tiêu công

Chi tiêu công có m t s đ c đi m c b n sau đây:

- i m n i b t c a chi tiêu công là nh m ph c v cho l i ích chung c a c ng đ ng dân c các vùng hay ph m vi qu c gia i u này xu t phát t ch c n ng qu n lý toàn di n c a n n kinh t - xã h i c a nhà n c và c ng chính là quá trình th c hi n

ch c n ng đó c a nhà n c đã cung c p m t l ng hàng hóa công c ng kh ng l cho n n kinh t

- Chi tiêu công luôn g n li n v i b máy nhà n c và nh ng nhi m v kinh t , chính tr , xã h i mà nhà n c th c hi n Các kho n chi tiêu công do chính quy n các c p đ m nh n theo n i dung đã đ c quy đ nh trong phân c p qu n lỦ ngân sách nhà n c và các kho n chi tiêu này nh m đ m b o cho các c p chính quy n th c

hi n các ch c n ng qu n lỦ, phát tri n kinh t - xã h i Song song đó, các c p c a c quan quy n l c nhà n c là ch th duy nh t quy t đ nh c c u, n i dung, m c đ

c a các kho n chi tiêu công c ng nh m th c hi n các m c tiêu nhi m v kinh t , chính tr xã h i c a qu c gia

- Các kho n chi tiêu hoàn toàn mang tính công c ng Chi tiêu công t ng ng v i

nh ng đ n đ t hàng c a Chính ph v mua hàng hóa, d ch v nh m th c hi n các

ch c n ng, nhi m v c a nhà n c ng th i đó c ng là nh ng kho n chi c n thi t, phát sinh t ng đ i n đ nh nh : chi l ng cho công ch c nhà n c, chi hàng hóa

d ch v công đáp ng yêu c u tiêu dùng c a ng i dân,

- Các kho n chi tiêu công c ng mang tính không hoàn tr hay hoàn tr không tr c

ti p i u này th hi n ch không ph i m i kho n thu v i m c đ và s l ng c a

nh ng đ a ch c th đ u hoàn l i d i hình th c các kho n chi tiêu công c ng i u này đ c quy t đ nh b i nh ng ch c n ng t ng h p v kinh t - xã h i c a nhà

n c

1.1.3 Lý thuy t v chi tiêu công

Các lỦ thuy t th ng không ch ra m t cách rõ ràng tác đ ng c a chi tiêu công đ i

v i t ng tr ng kinh t Tuy nhiên, h u h t các nhà kinh t đ u th ng nh t v i nhau

r ng: Trong m t s tr ng h p, vi c c t gi m hay gia t ng quy mô chi tiêu công đ u

H ình 1: ng cong Rahn

(Ngu n: The Rahn Curve Chart from www.mimyanville.com)

Trên bi u đ đ ng cong Rahn:

ng cong Rahn hàm Ủ: t ng tr ng kinh t s đ t đ c t i đa khi chi tiêu công là

v a ph i và đ c phân b h t cho nh ng hàng hóa công c b n nh c s h

t ngầ Tuy nhiên, chi tiêu công s có h i đ i v i t ng tr ng kinh t n u nó v t qua m c gi i h n này, t c là chi tiêu công n m phía biên kia d c c a đ ng cong

Rahn

1.1.3.2 Tr ng phái c a John Maynard Keynes

Các nhà kinh t h c theo tr ng phái c a Keynes cho r ng: chi tiêu công – đ c bi t

là các kho n chi tiêu thông qua vay n có th thúc đ y t ng tr ng kinh t nh làm

t ng s c mua (t ng c u) c a n n kinh t Nh ng lỦ thuy t c a tr ng phái Keynes

đã b qua m t s th t là Chính ph không th b m s c mua vào n n kinh t tr c khi làm gi m nó thông qua thu và vay n

h t ngân sách, lãi su t, đ u t và t ng tr ng kinh t

Các quan đi m thu c các tr ng phái kinh t khác không đ a ra câu h i rõ ràng v

m i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t nh ng h u h t các nhà kinh t

h c đ u đ ng Ủ r ng: trong nh ng tr ng h p nh t đ nh vi c c t gi m chi tiêu công

s thúc đ y t ng tr ng kinh t và có nh ng tr ng h p vi c gia t ng chi tiêu công

là có l i cho t ng tr ng kinh t

1.2 Lý thuy t v t ng tr ng kinh t

1.2.1 Khái ni m

T ng tr ng kinh t là s gia t ng v quy mô s n l ng qu c gia ho c quy mô s n

l ng qu c gia bình quân trên đ u ng i qua m t th i gian nh t đ nh B n ch t c a

t ng tr ng kinh t là s đ m b o gia t ng c quy mô s n l ng và s n l ng bình quân trên đ u ng i

M t cách t ng quát, ta có th đo l ng t ng tr ng kinh t b ng các ch tiêu: t ng

T ng s n ph m qu c n i- GDP (Gross Domestic Product): GDP là giá tr b ng ti n

c a t t c các s n ph m v t ch t và d ch v cu i cùng đ c s n xu t trên ph m vi lãnh th c a m t n c trong m t th i gian nh t đ nh (th ng là m t n m) GDP

th ng đ c tính b ng 3 ph ng pháp sau:

* Ph ng pháp 1: Ph ng pháp tr c ti p (theo t ng thu nh p)

* Ph ng pháp 2: Ph ng pháp gián ti p (theo giá tr gia t ng)

GDP = VA

Trong đó: VA= giá tr s n l ng- giá tr s n ph m trung gian

* Ph ng pháp 3: theo lu ng chi tiêu

De: bù đ p hao mòn tài s n c đ nh

GDP = C + I + G + X - M

C: tiêu dùng c a h gia đình I: chi cho đ u t

G: chi tiêu c a Chính ph X: giá tr hàng xu t kh u M: giá tr hàng nh p kh u

GNP = GDP+NFFI= GDP+IFFI- OFFI

T ng s n ph m tính bình quân đ u ng i (m c thu nh p bình quân đ u ng i- PCI-

Per Capital Income): PCI = Y/P v i Y: GDP (GNP), P: t ng dân s

Các công th c đo l ng t ng tr ng kinh t :

Y: m c gia t ng tr ng kinh t GDP ho c GNP gi a hai th i đi m

C I N

Adam Smith (th k XVII):

Là ng i đ u tiên đ a ra mô hình phát tri n t b n

ch ngh a d a trên ti t ki m và đ u t cao Adam Smith đã d a trên quá trình tích l y t b n, v i t

t ng ng h t do c nh tranh và gi m thi u s can thi p c a Chính ph vào n n kinh t Ông cho r ng

mu n t ng tr ng kinh t thì ph i phát tri n đ u t

nh vi c c t gi m tiêu dùng

David Ricardo (th k XVIII)

Gi i h n ngu n l c đ i v i t ng tr ng kinh t là tài

nguyên thiên nhiên

Karl Marx ( th k XIX)

LỦ thuy t v s phát tri n c a t b n ch ngh a quy

TR NG

PHÁI KEYNES

John Maynard Keynes (th k XX)

Ngu n: T ng h p c a tác gi

1 3 M i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t

Có nhi u công trình nghiên c u liên quan đ n l nh v c chi tiêu công và t ng tr ng kinh t các n c trên th gi i và Vi t Nam, c th nh :

Chi tiêu công không

h tác đ ng đ n t ng

tr ng kinh t

Spending in a Simple Model of economic

S gia t ng chi đ u

t có tác đ ng t c

c c đ n t ng tr ng kinh t , trong khi đó

s gia t ng c a chi

th ng xuyên l i có tác đ ng tích c c

4 Hamid Davoodi

Heng- fu Zou

1998 Fiscal

Decentralization and Economic Growth: A Cross Country Study

S phân c p tài khóa làm ch m t c đ

t ng tr ng kinh t

5 Ghosh Gregorios 2008 The Composition

of Government Spending and Growth: is Current or Capital Spending Better

Chi th ng xuyên

ch không ph i chi

đ u t m i có đóng góp quan tr ng đ i

t nh nên gi m đ thúc đ y t ng tr ng

Nam Ngoài ra,

nghiên c u còn phát

hi n tác đ ng tích

c c c a chi trung

ng, v n đ u t t nhân và đ m

th ng m i đ n t ng

tr ng

gi a t ng tr ng kinh t v i chi tiêu công t ng th và chi

th ng xuyên Vi t Nam, l n l t m c

ng ng là 28%GDP

và 19%GDP

Ngu n: T ng h p c a tác gi

i m qua m t s nghiên c u trên đây v chi tiêu công và t ng tr ng kinh t , tác

gi nh n th y có đi m chung là h u h t các nghiên c u s d ng bi n ph thu c là

t c đ t ng tr ng GDP S khác nhau ch y u là vi c đ a thêm bi n đ c l p vào

mô hình nghiên c u Có hai quan đi m khác nhau v v n đ này Quan đi m th

nh t cho r ng quy mô chi tiêu ngân sách l n s thúc đ y t ng tr ng kinh t và quan

đi m th hai thì ng c l i, quy mô chi tiêu ngân sách nh s t t h n cho t ng

tr ng kinh t và đ n th i đi m hi n t i ch a có nh n đ nh đ c quan đi m nào là chính xác nh t do nh h ng nhi u y u t ch quan l n khách quan

Chi ngân sách đ c chia làm nhi u thành ph n và m i thành ph n có tác đ ng khác nhau đ n t ng tr ng Vi t Nam nói chung và thành ph H Chí Minh nói riêng chi ngân sách đ c chia làm 2 thành ph n chính là chi đ u t phát tri n và chi th ng

xuyên Chi đ u t phát tri n t o thêm n ng l c s n xu t, cung c p c s h t ng cho

n n kinh t và đ c thù c a nó là đ tr v th i gian nên có tác đ ng dài h n đ t ng

tr ng kinh t và chi th ng xuyên là các kho n chi nh m duy trì b máy nhà n c nên có tác đ ng ng n h n đ t ng tr ng kinh t

M i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t là m t v n đ đ c nghiên

c u khá r ng rãi trên ph ng di n lỦ thuy t và ki m đ nh th c hi n Hi n t i có nhi u tranh lu n v vai trò chi tiêu công đ i v i t ng tr ng kinh t S tranh lu n

b i vì gánh n ng tài chính mà Chính ph áp đ t lên công chúng và n n kinh t

Ti n đ cho s tranh lu n này d a trên hai khía c nh: (i) ngân sách càng l n thì

gánh n ng tài chính áp đ t lên n n kinh t càng l n; và (ii) khu v c t s d ng

ngu n l c hi u qu h n Chính ph , n n kinh t tr nên đánh đ i gi a hai khu v c

(S ình Thành, 2012)

Nh ng ng i ng h quy mô chi tiêu Chính ph l n cho r ng, các ch ng trình chi tiêu c a Chính ph giúp cung c p các hàng hoá công c ng quan tr ng nh c s h

t ng và giáo d c H cho r ng s gia t ng chi tiêu Chính ph có th đ y nhanh t ng

tr ng kinh t thông qua vi c làm t ng s c mua c a ng i dân Tuy nhiên, nh ng

ng i ng h quy mô chi tiêu Chính ph nh l i có quan đi m ng c l i H gi i thích r ng s gia t ng chi tiêu Chính ph s làm gi m t ng tr ng kinh t , b i vì nó

s chuy n d ch ngu n l c t khu v c s n xu t hi u qu trong n n kinh t sang khu

v c kém hi u qu H c ng c nh báo r ng s m r ng chi tiêu công s làm ph c

t p thêm nh ng n l c th c hi n các chính sách thúc đ y t ng tr ng – ví d nh

nh ng chính sách c i cách thu và an sinh xã h i – b i vì nh ng ng i ch trích có

th s d ng s thâm h t ngân sách làm lỦ do đ ph n đ i nh ng chính sách c i cách n n kinh t này (Ph m Th Anh, 2008)

Ngoài ra, các quan đi m ng h Chính ph nh h n cho r ng Chính ph càng l n

thì càng nhi u ngu n l c b phân ph i b i l c l ng chính tr h n l c l ng th

tr ng; có ba y u chính cho th y hi u ng t ng tr ng tr nên y u t và tiêu c c

Th nh t, càng m r ng khu v c công đ th c thi các chính sách t ng tr ng

kinh t s làm thâm h t ngân sách nhà n c tr m tr ng h n Trong n l c gia t ng

tài tr chi tiêu công, Chính ph có th l a ch n gia t ng thu và vay n ánh thu

cao s gây t n th t xã h i (Deadweight lost) b i thu t o ra gánh n ng thu nh p và

làm thay đ i hành vi s n xu t và tiêu dùng Vay n đ tài tr chi tiêu công có th

làm gia t ng lãi su t trên th tr ng v n K t qu là vay n gây ra hi n t ng chèn

l n đ u t khu v c t nhân d n đ n thu trong t ng lai t ng cao Th c t có nhi u

nghiên c u đã minh ch ng chi tiêu công l n l i gây ra hi u ng âm đ i v i t ng

tr ng kinh t (Laudau D, 1986; Barro R, 1991; Engen EM, 1991; Folster S, 2001) Th hai, b i vì Chính ph gia t ng quy mô so v i khu v c th tr ng thì

làm cho ti n l i s b thu h p d n Gi s ban đ u Chính ph ch t p trung vào các

ch c n ng đ c cho là thích h p (nh b o v quy n tài s n cá nhân, cung c p h

th ng pháp lu t, phát tri n h th ng ti n t , cung c p an ninh qu c phòng,ầ),

b ng vi c th c hi n t t các ch c n ng c a mình, Chính ph s cung c p khuôn kh

cho s v n hành có hi u qu c a th tr ng và vì th làm gia t ng t ng tr ng kinh

t Khi m r ng s can thi p vào khu v c khác, ch ng h n nh cung c p c s h

t ng, giáo d c thì chính ph v n c i thi n kh n ng ho t đ ng và thúc đ y th

tr ng phát tri n M c dù khu v c t nhân đã th hi n kh n ng c a nó trong

vi c cung c p các lo i hàng hóa này có hi u qu Tuy nhiên, n u nh s m r ng

c a Chính ph c ti p t c thì chi tiêu công ngày càng chuy n vào các ho t đ ng có

hi u su t càng kém Cu i cùng là, khi Chính ph tr nên l n h n và th c hi n nhi u

ho t đ ng không thích h p thì càng làm cho m c sinh l i đ ng v n gi m và t ng

tr ng kinh t ch m l i i u này có th x y ra khi Chính ph tham gia vào

cung c p các lo i hàng hóa t nhân mà l i ích tiêu dùng ch mang l i cho cá nhân

(l ng th c, nhà , d ch v y t ,ầ c ng thu c vào nhóm lo i này) Không có lý do

nào k v ng Chính ph s phân ph i ho c cung c p các lo i hàng hóa nh th mà

có hi u qu so v i khu v c th tr ng (James Gwartney et, Al, 1998) Cu i cùng là,

ti n trình chính tr ít n ng đ ng h n so v i th tr ng Chi tiêu càng nhi u làm xói

mòn t ng tr ng kinh t b i s chuy n giao thêm ngu n l c t khu v c s d ng

hi u qu nh t c a n n kinh t sang khu v c chính ph - n i s d ng kém hi u qu

h n Vì Chính ph thi u thông tin trong vi c ra quy t đ nh chính sách, đ ng th i do các

nhà chính tr theo đu i nh ng l i ích riêng nên ra quy t đ nh chính sách phân b

sai ngu n l c và gây c n tr t ng tr ng kinh t Lý thuy t c a Kiskanen (1971) cho

r ng đ i ng công ch c trong khu v c công có khuynh h ng t i đa hóa ngân sách

đ t i đa hóa l i ích riêng c a h H qu là, hàng hóa cung c p không đáp ng

đ c nhu c u t i u c a xã h i nh ng b máy khu v c công ngày càng phình to (S ình Thành, 2012)

Tóm l i, s cung c p hàng hóa công c a Chính ph có th cung c p m t khuôn kh

d n đ n t ng tr ng kinh t Tuy nhiên, khi quy mô Chính ph ti p t c t ng lên thì:

(i) gây ra các hi u ng không khuy n khích t nhân phát tri n do t ng thu và vay

n ; (ii) làm thu h p m c sinh l i khu v c t ; (iii) và làm ch m ti n trình ph c h i

t ng tr ng Cu i cùng, các y u t này s chi ph i và chi tiêu biên c a Chính ph s

gây hi u ng âm lên t ng tr ng kinh t (S ình Thành, 2012) Minh ch ng thông

qua đ ng cong Rahn nh hình v

Hình 2 miêu t m i quan h gi a quy mô chi tiêu chính ph và t ng tr ng kinh t

v i gi thuy t là Chính ph th c hi n các ho t đ ng d a vào t su t sinh l i c a

nó Khi quy mô Chính ph đ c đo l ng theo chi u dài tr c hoành, m r ng, ban

đ u t ng tr ng kinh t đ c đo l ng theo tr c tung, gia t ng Ph m vi t đi m

A đ n đi m B c a đ ng cong minh ch ng tr ng thái này Khi Chính ph ti p

t c gia t ng t ph n quy mô so v i GDP thì chi tiêu công s chuy n vào các ho t

đ ng kém hi u qu và ph n tác d ng, d n đ n t ng tr ng kinh t b thu h p và

cu i cùng là gi m xu ng Ph m vi c a đ ng cong v t qua đi m B minh h a đi u

này (S ình Thành, 2012)

1.4 ánh giá các nghiên c u v chi tiêu công và t ng tr ng kinh t

LỦ thuy t kinh t v mô c ng nh nhi u công trình nghiên c u ki m đ nh th c

ch ng đã cho th y chi tiêu công có th nh h ng tích c c ho c tiêu c c t ng

tr ng kinh t tùy thu c ph ng pháp c l ng khác nhau, m u nghiên c u khác nhau c v th i gian l n thành ph n c a các n c đ c nghiên c u, s li u nhi u

n c và không nh t quán, các th c đo v khu v c Chính ph c ng khác nhau gi a

các n c K t qu nghiên c u tùy thu c vào cách th c đ a thêm bi n đ c l p vào

mô hình nghiên c u và ph m vi lãnh th xem xét các n c n n kinh t phát

tri n và các n n kinh t đang phát tri n, khung th i gian đ a vào mô hình nghiên c u

* Các minh ch ng th c nghi m ch ra m i quan h âm

Các nghiên c u đã s d ng các phân tích h i quy v i d li u b ng và các ph ng

pháp ki m đ nh th ng kê khác nhau đ kh o sát vai trò chi tiêu Chính ph đ i v i t ng

tr ng kinh t :

+ Nghiên c u c a Grier, K.B and G.Tullock (1989): “An empirical analysis of

cross-national economic growth”, s d ng h i quy d li u b ng 1951-1980 và các

ph ng pháp ki m đ nh th ng kê đ kh o sát vai trò c a chi tiêu công và t ng

tr ng kinh t v i m u là 113 qu c gia th i k h u chi n Tác gi đ a ta k t lu n tiêu dùng Chính ph có quan h ngh ch v i t ng tr ng kinh t

+ Nghiên c u c a Barro, R.J (1991): "Economic growth in a cross- section of countries" khai thác d li u b ng t 98 qu c gia trong kho ng th i gian 1960 - 1985 và

đ gi i thích cho s khác nhau v t c đ t ng tr ng gi a các n c, Barro đã s

d ng phân tích h i quy b i v i r t nhi u bi n gi i thích nh ngu n nhân l c, m c

GDP ban đ u và nh ng bi n đ c d đoán có tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t

g m các bi n l m pháp, t tr ng xu t kh u/GDP, các bi n chi tiêu Chính ph ph n

ánh chính sách tài khóa, tiêu dùng Chính ph , các bi n ph n ánh s khác nhau v

th ch kinh t và chính tr gi a các n c, các bi n ph n ánh m c đ b o v quy n

s h u K t qu nghiên c u c a Barro (1991) cho th y tiêu dùng Chính ph có tác

đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t

Cùng v i phân tích h i quy d li u chéo, các ph ng pháp h i quy d li u b ng v

chu i th i gian c ng đ c áp d ng r ng rãi:

+ Nghiên c u c a Ghura (1995): "Macro policies, External forces, and Economic

growth in Sub-Saharan Africa", trên c s d li u b ng t 33 qu c gia vùng

"Sub- Saharan Africa" trong kho ng th i gian 1970 - 1990 minh ch ng s t n t i

quan h âm gi a tiêu dùng chính ph và t ng tr ng kinh t

+ Nghiên c u c a Folster và Henrekson (1999, 2001): "Growth Effects of Government Expenditure and Taxation in Rich Countries" đã t p trung nghiên c u

quan h chi tiêu công và t ng tr ng các n c phát tri n và đ a ra nh n đ nh

chi tiêu chính ph có quy mô l n gây hi u ng âm lên t ng tr ng kinh t

+ Nghiên c u c a Guseh (1997) nghiên c u hi u ng quy mô chi tiêu chính ph lên

t ng tr ng đ c ti n hành theo ph ng pháp OLS v i d li u trong giai đo n

1960 - 1985 c a các qu c gia có thu nh p trung bình Minh ch ng th c nghi m

k t lu n quy mô Chính ph có hi u ng âm v i t ng tr ng kinh t

Nhi u nhà kinh t c ng ti n hành nghiên c u t ng qu c gia riêng r đ ki m đ nh

và kh o sát m i quan h chi tiêu công và t ng tr ng B t đ u v i n n kinh t M ,

Knoop (1999) s d ng d li u chu i th i gian t 1970- 1995 đã phát hi n r ng m t

s gi m đi quy mô Chính ph s có tác đ ng ng c đ n t ng tr ng và phúc l i xã

h i Jong - Wha Lê (1995) đã đ a ra minh ch ng thêm v m i quan h gi a tiêu

dùng Chính ph và t ng tr ng kinh t b ng s d ng mô hình t ng tr ng n i

sinh c a m t n n kinh t m Nghiên c u đã phát hi n chi tiêu Chính ph có m i

quan h t ng tr ng ch m h n H n n a, nghiên c u đ xu t các thành t trong

chi đ u t và kh i l ng t ng s v n tích l y đ c cho là đi u ki n quan tr ng

cho t ng tr ng kinh t

* Các minh ch ng th c ch ra m i quan h d ng

- Nghiên c u c a MesghenaYasin (2003) “public spending and economic growth:

empirical investigation of sub-saharan africa”, xem xét tác đ ng c a chi tiêu công

lên t ng tr ng kinh t thông qua d li u b ng c a vùng Sahara Nam Phi Mô hình đ c xây d ng t hàm s n xu t t ng quát mà trong đó chi tiêu công, vi n tr

n c ngoài và đ m th ng m i đ c xem là nh ng y u t đ u vào Ngoài ra, mô

hình áp d ng k thu t c l ng random- effect và fixed-effects K t qu t c hai

k thu t c l ng cho th y, chi tiêu công, đ m th ng m i và đ u t t nhân

có tác đ ng đáng k và tích c c lên t ng tr ng Tuy nhiên, vi n tr n c ngoài

và t l t ng tr ng dân s không có ý ngh a th ng kê V i ki m đ nh resticted

version, s đóng góp c a vi n tr n c ngoài và t l t ng tr ng dân s lên t ng

tr ng kinh t là b ng không v m t th ng kê

- Nghiên c u c a Kelly (1997): "Public Expenditure and Growth Journal of Development Studies" cho r ng m c dù có s chèn l n đ i v i khu v c t , song

chi tiêu Chính ph , đ c bi t là các kho n chi đ u t và chuy n giao xã h i tác

đ ng đ n t ng tr ng kinh t Có nhi u nghiên c u nh n m nh chi tiêu công tiêu giáo d c c a Chính ph có tác đ ng d ng đ i v i t ng tr ng kinh t thông qua

hi u ng lên nhân t ngu n nhân l c (Barro, 1991, Birdsall, Ross và Sabot,1995)

c ng nh vai trò c a Chính ph trong vi c đ u t c s h t ng , h tr các ho t

đ ng kinh t xã h i qua đó thúc đ y phát tri n kinh t (Abdullah H Albatel, 2000)

i v i nh ng n n kinh t đang chuy n đ i các kho n chi tiêu c a Chính ph liên quan đ n t o v n có tác đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t (Constatinous

Alexios, 2009)

Các nhà kinh t không ch xem xét m i quan h gi a t ng chi tiêu Chính ph mà còn

xem xét m i quan h gi a c c u chi tiêu chính ph và t ng tr ng Devarajan,

Swaroop và Zou (1996) s d ng ph ng pháp h i quy chéo v i s li u t 43 n c đang phát tri n trong kho n th i gian 20 n m, đã đ a ra m t k t qu r ng, s gia

t ng chi th ng xuyên có tác đ ng tích c c, trong khi s gia t ng chi đ u t có tác

đ ng tiêu c c đ n t ng tr ng kinh t Các tác gi đ a ra hàm ý chính sách là c

c u chi tiêu Chính ph các n c đang phát tri n đang m c ph i sai l m khi h

phân b quá nhi u ngu n l c cho các kho n chi đ u t , khi n chúng tr nên kém

hi u qu so v i chi th ng xuyên Ghosh và Gregoriou (2008): " the composition of

government spending and growth: is current or capital spending better" s d ng

ph ng pháp GMM (Generalized Method of Moments), v i s li u t 15 n c đang

phát tri n trong kho ng th i gian 28 n m c ng đ a ra k t qu là chi th ng xuyên,

ch không ph i chi đ u t , m i có đóng góp quan tr ng đ i v i t ng tr ng kinh t

Vi t Nam

- Nghiên c u c a Ph m Th Anh (2008), “Phân tích c c u chi tiêu chính ph

và t ng tr ng kinh t Vi t Nam”, cho r ng trong ng n h n, có s chênh l ch khá

l n v tính hi u qu gi a các kho n chi ngân sách khác nhau trong s t ng tác

đ n t ng tr ng kinh t Ch ng h n, các kho n chi đ u t có hi u ng tích c c

h n so v i các kho n chi th ng xuyên trong các ngành nông, lâm, th y s n, giáo

d c & đào t o, y t và ngành khác (riêng ngành giao thông v n t i có k t lu n

ng c l i) Ngoài ra, chi đ u t và chi th ng xuyên cho ngành giao thông v n t i,

giáo d c & đào t o và ngành khác có vai trò tích c c h n đ i v i t ng tr ng

kinh t so v i các kho n chi t ng ng cho ngành nông, lâm, th y s n và ngành y

t

- Nghiên c u c a Hoàng Th Chinh Thon, Ph m Th H ng và Ph m Th Th y

(2010) v “Tác đ ng c a chi tiêu công t i t ng tr ng kinh t t i các đ a ph ng

Vi t Nam”, bàn v tác đ ng c a chi tiêu c p t nh và chi tiêu c p huy n đ n t ng

tr ng kinh t c a đ a ph ng Nghiên c u này cho r ng, vi c t ng c ng đ u t

c p huy n và gi m đ u t c p t nh có tác đ ng thúc đ y t ng tr ng kinh t

T đánh giá các công trình th c nghi m, ta th y m i quan h gi a chi tiêu công

và t ng tr ng kinh t không rõ ràng Trong h n hai th p k tr l i đây, r t nhi u

công trình t p trung ti n hành nghiên c u quan h nhân qu c b n gi a chi tiêu

công đ i v i GDP và các bi n kinh t liên quan (Fischer, 1985; Easterly và

Rebelo, 1993; Girer và Tullock, 1989; Kormandi và Meguire, 1985) Lý do

c b n khi n nhi u nhà nghiên c u chuyên tâm vào ch đ này là vì có nh ng

khó kh n nh t đ nh trong vi c gi i thích các m i quan h v mô gi a các bi n do

chúng có khuynh h ng che l p c v chi u h ng l n b n ch t c a m i quan h

nhân qu

Th t ra, trong các mô hình c l ng đ u có nh ng sai l ch nh t đ nh c l ng

quan h nhân qu theo tr ng phái Wagner thì chi tiêu công b cho là có vai trò b

đ ng; còn n u theo tr ng phái Keynes thì đòi h i ph i có nhi u bi n s chính

sách quan tr ng Rõ ràng, c n ph i nh n bi t th u đáo b n ch t s th t m i quan h

nhân qu gi a chi tiêu chính ph và t ng tr ng kinh t đ xác đ nh đi m m nh

c a m i quan h đ c c l ng, t đó đ a ra nh ng hàm ý quan tr ng cho

chính sách v mô Singh và Sahni (1984) đã s d ng ph ng pháp Granger đ

ki m tra quan h nhân qu gi a chi tiêu công và GDP trong mô hình hai bi n K t

qu th c nghi m c a h v i d li u c a n cho th y m i quan h nhân qu

gi a chi tiêu công và thu nh p qu c gia không nh k t lu n c a tr ng phái

Wagner l n tr ng phái Keynes C ng v i ph ng pháp ki m đ nh Granger,

Conte và Darrt (1988) ti n hành th c nghi m chi u h ng nhân qu gi a t ng

tr ng khu v c công và t l t ng tr ng th c đ i v i các qu c gia thu c kh i

OECD K t qu th c nghi m cho r ng t ng tr ng kinh t có quan h nhân qu

Granger v i chi tiêu chính ph Ahsan, Kwan, và Sahni (1992) đã s d ng cách

ti p c n t ng t nh ng trong mô hình ba bi n K t qu c a h t d li u c a M

không phát hi n b t k quan h nhân qu gi a chi tiêu công và thu nh p qu c gia trong mô hình hai bi n, nh ng l i minh ch ng m nh quan h nhân qu gián ti p t

GDP đ n chi tiêu công thông qua kh i ti n và thâm h t ngân sách Bohl (1996) áp

d ng ki m đ nh liên k t, đ ng liên k t và nhân qu Granger trong khuôn kh hai

bi n K t qu ki m đ nh đã ng h đ nh lu t Wagner đ i v i tr ng h p c a M

và Canada trong su t th i k h u chi n tranh th gi i l n th hai Nghiên c u c a

Ghali s d ng k thu t đ ng liên k t trong mô hình Var và ki m tra s t ng tác

n ng đ ng gi a quy mô Chính ph và t ng tr ng kinh t trong h th ng 5 bi n,

g m t ng tr ng GDP, t ng chi tiêu chính ph , đ u t , xu t- nh p kh u B ng vi c

s d ng d li u c a 10 n c trong kh i OECD, nghiên c u c a Ghali đã phát

hi n quy mô chi tiêu công có quan h nhân qu Granger v i t ng tr ng kinh

t trong các n c thu c m u nghiên c u

Nói tóm l i, hi u ng chi tiêu Chính ph lên t ng tr ng kinh t v n còn là v n đ

tranh lu n v lý thuy t l n th c nghi m Minh ch ng th c nghi m liên quan hi u

ng chi tiêu chính ph lên t ng tr ng kinh t rõ ràng là h n h p Trong m i

nghiên c u, các nhà kinh t s d ng các ph ng pháp c l ng khác nhau,

m u nghiên c u khác nhau c v th i gian l n thành ph n nghiên c u Các k t

qu nghiên c u khác nhau tùy thu c vào ph ng pháp và d li u mà h s d ng

Th t khó đ xác đ nh k t qu nghiên c u nào là đáng tin c y, b i vì ngu n d li u

th ng không nh t quán ng th i, m i ph ng pháp c l ng c ng có nh ng

h n ch nh t đ nh Lý thuy t phân tích h i quy truy n th ng đòi h i các bi n gi i

thích nh chi tiêu công ph i đ c l p v i t ng tr ng kinh t Tuy nhiên trong th c

t m i quan h gi a các bi n này ph c t p h n nhi u, có th là tuy n tính ho c

phi tuy n S không nh t quán v khung phân tích trong th c nghi m khi n cho

vi c đ c và so sánh k t qu t các nghiên c u g p nh ng khó kh n nh t đ nh.(S

ình Thành, 2012)

1.5 Xây d ng mô hình lý thuy t

Qua sát quá trình t ng tr ng nhi u qu c gia cho th y đóng góp cho t ng tr ng ngoài nhân t v n, lao đ ng còn nhi u nhân t khác g i là "nhân t t ng h p" Các

ph ng pháp k thu t tính toán s đóng góp riêng l c a nhân t v n, lao đ ng và

nhân t t ng h p g i là h ch toán t ng tr ng (Growth accounting) Ph ng pháp

này đ c s d ng đ nghiên c u t ng tr ng kinh t b i Robert Solow (1957) Th c

hi n phân tích h ch toán t ng tr ng kinh t s giúp ta xác đ nh t m quan tr ng c a các nhân t trong t ng tr ng, t đó đ xu t các chính sách thích h p nh m phát huy

t i đa hi u qu s d ng các nhân t trong n n kinh t ph c v m c tiêu t ng

tr ng.(S ình Thành, 2012)

Mô hình lý thuy t đ c xây d ng n u b qua y u t t ng h p, hàm s n xu t tân c

đi n t ng quát đ c vi t l i d i d ng đ n gi n:

Y = f (K, L) (1.1) Trong đó, Y là m c s n l ng, K là đ u t t nhân, L là l c l ng lao đ ng Khi

có s can thi p c a Chính ph vào n n kinh t , theo Grossman (1988) đ a chi tiêu

công (G) vào hàm s n xu t t ng quát Khi đó, có th vi t l i ph ng trình (1.1) nh

sau:

Y = f (K, L, G) (1.2) Khi n n kinh t m c a đ h i nh p kinh t th gi i, có th đ a thêm các bi n

ki m soát khác (H) đ gi i thích thêm s thay đ i c a t c đ t ng tr ng kinh t

Khi đó, ph ng trình (1.2) đ c vi t l i:

Y = f (K, L, G, Hầ) (1.3)

T ph ng trình (1.3) cho th y, đ phân tích tác đ ng c a chi tiêu chính ph đ i v i

t ng tr ng, c n xem xét nó trong s t ng tác v i các bi n ki m soát nh :

i) V n đ u t t nhân (K), bao g m

* u t n i đ a khu v c ngoài nhà n c: bao g m v n kinh t t p th , kinh t

t nhân và cá th

* u t khu v c có v n FDI

ii) Ngu n nhân l c (L)

L c l ng lao đ ng tham gia vào s n xu t c ng có đóng góp đáng k cho

t ng tr ng nên tác gi ch n thêm bi n t ng tr ng lao đ ng bình quân hàng n m,

c ng đ i di n cho nhân t này

iii) Chi tiêu công (G) chia thành c u ph n chi tiêu công đ c tài tr b ng ngu n thu trong n c (GD) và ph n chi tiêu công đ c tài tr b ng ngu n v n vay

D u c a t t c đ o hàm t ng ph n đ c k v ng là d ng i u này có ngh a là

đ u t t nhân, l c l ng lao đ ng, chi tiêu công và đ m th ng m i t t c đ c

k v ng có hi u ng d ng ý ngh a đ i v i t ng tr ng kinh t N n kinh t càng

m đ c k v ng có t l t ng tr ng càng cao so v i n n kinh t đóng

K T LU N CH NG 1

Ch ng 1 tác gi đã trình bày c s lý thuy t v chi tiêu công và t ng tr ng

kinh t Khái quát nh ng nghiên c u tr c đây c a m t s tác gi trong n c và

n c ngoài đã ch ra đ c m i quan h gi a chi tiêu công và t ng tr ng kinh t

ây là c s đ tác gi thi t k nghiên c u v m i quan h gi a chi tiêu công có

tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t thành ph H Chí Minh giai đo n 1995-2012 hay

không?

tìm hi u v m i quan h này, tr c h t tác gi khái quát th c tr ng chi tiêu công và t ng tr ng kinh t thành ph đ có nh n đ nh s b Ph n này đ c tác

gi th c hi n ph n k ti p trong Ch ng 2

Thành ph H Chí Minh (TP.HCM) có phía B c giáp t nh Bình D ng, Tây B c

giáp t nh Tây Ninh, ông và ông B c giáp t nh ng Nai, ông Nam giáp t nh

Bà R a -V ng Tàu, Tây và Tây Nam giáp t nh Long An và Ti n Giang

TP.HCM cách th đô Hà N i g n 1.730 km đ ng b , n m ngã t qu c t gi a

các con đ ng hàng h i t B c xu ng Nam, t Ðông sang Tây, là tâm đi m c a

khu v c ông Nam Á Trung tâm thành ph cách b bi n ông 50 km đ ng

chim bay ây là đ u m i giao thông n i li n các t nh trong vùng và là c a ngõ

qu c t V i h th ng c ng và sân bay l n nh t c n c, c ng Sài Gòn v i n ng

l c ho t đ ng 10 tri u t n/n m Sân bay qu c t Tân S n Nh t v i hàng ch c đ ng

bay ch cách trung tâm thành ph 7 km

V i v trí đ a lý thu n l i, Sài Gòn – n i m t th i đ c m nh danh là "Hòn Ng c

Vi n ông" đã là trung tâm th ng m i và là n i h i t c a nhi u dân t c anh em,

m i dân t c có tín ng ng, s c thái v n hoá riêng góp ph n t o nên m t n n v n

hoá đa d ng c tr ng v n hoá c a vùng đ t này là s k t h p hài hòa gi a

truy n th ng dân t c v i nh ng nét v n hoá ph ng B c, ph ng Tây, góp ph n

hình thành l i s ng, tính cách con ng i Sài Gòn ó là nh ng con ng i th ng

th n, b c tr c, phóng khoáng, có b n l nh, n ng đ ng, dám ngh , dám làm

V i vai trò đ u tàu trong đa giác chi n l c phát tri n kinh t - xã h i, TP.HCM đã

tr thành trung tâm kinh t , v n hoá - du l ch, giáo d c - khoa h c k thu t - y t l n

c a c n c

2.2 Tình hình phát tri n kinh t - xã h i

TP.HCM là m t trong nh ng thành ph l n nh t c a c n c và c ng là trung tâm

kinh t , v n hóa, tài chính, đ u m i giao l u qu c t V trí c a TP.HCM ngày

càng đ c c ng c và nâng lên th hi n qua nh ng đi m n i tr i v quy mô, t c

đ t ng tr ng, hi u qu kinh t so v i c n c

Th t v y, các ch tiêu ch y u c a TP.HCM đ u chi m t tr ng cao so v i c

n c, nh : T ng s n ph m n i đ a (GDP), giá tr s n xu t công nghi p, giá tr d ch

Ngu n: Niên giám th ng kê TP.HCM

D a vào s li u trên cho th y vai trò c a thành ph H Chí Minh ngày càng có đóng góp quan tr ng cho c n c, t ng d n qua t ng n m, c th n m 2012 GDP chi m t

tr ng g n 1/3 c n c, giá tr s n xu t công nghi p: 31,5% và giá tr d ch v :

37,8%

2.3 Khái quát tình hình t ng tr ng kinh t thành ph H Chí Minh

Ngu n: Tính toán t niên giám th ng kê TP.HCM

T c đ t ng tr ng kinh t cao đ c duy trì th i gian dài Giai đo n 1995 – 2012 kinh t TP.HCM đ t t c đ t ng tr ng bình quân trên 10,9%/n m (bình quân c a

c n c 7,1%), xét trong m i giai đo n 5 n m, t c đ t ng bình quân giai đo n sau cao h n giai đo n tr c, tuy nhiên giai đo n (2011-2012) t ng tr ng kinh t th p

h n so v i giai đo n tr c (do th i gian qua Chính ph ph i n i l ng chính sách

ti n t , tài khoá đ ng n ch n suy gi m, duy trì t ng tr ng kinh t đã gây áp l c làm giá c t ng cao, t ng nguy c m t n đ nh kinh t v mô Vì v y, t p trung ki m

ch l m phát, n đ nh kinh t v mô, b o đ m an sinh xã h i là m c tiêu, nhi m v

tr ng tâm, c p bách vì th Chính ph ban hành Ngh quy t 11/NQ-CP ngày 24/02/2011 đ th c hi n m c tiêu ki m ch l m phát, n đ nh kinh t v mô, b o

đ m an sinh xã h i; thành ph H Chí Minh cùng c n c th c hi n nghiêm túc Ngh quy t này vì v y nh h ng t ng tr ng kinh t trong n m 2011, 2012)

Trong c u ph n t ng tr ng kinh t thì khu v c d ch v t ng tr ng nhanh, t ng d n qua t ng giai đo n, kh ng đ nh vai trò quan tr ng c a khu v c này và có đóng góp

l n vào t c đ t ng tr ng kinh t chung c a thành ph Giai đo n 2006 – 2010 khu

v c d ch v t ng tr ng bình quân 17,1%/n m, giai đo n 2011-2012 là 22,5% óng góp vào t c đ t ng tr ng kinh t thành ph t n m 2006 đ n 2012 c a khu

v c d ch v luôn cao h n so v i khu v c công nghi p-xây d ng và khu v c nông lâm th y s n Nh v y, chuy n d ch c c u kinh t di n ra đúng h ng, phù h p v i tinh th n Ngh quy t i h i ng b thành ph Chuy n d ch c c u kinh t di n ra theo h ng gia t ng t tr ng khu v c d ch v v n là th m nh c a thành ph

Bi u đ 2.1: óng góp vào t c đ t ng tr ng (%) theo t ng khu v c kinh

Ngu n: Tính toán t niên giám th ng kê TP.HCM

C c u các thành ph n kinh t chuy n d ch theo chi u h ng tích c c c th thành ph n kinh t ngoài nhà n c (kinh t t p th , t nhân và cá th ) chi m t

tr ng ngày càng l n th hi n vai trò đ u tàu t ng tr ng kinh t , có đóng góp quan

tr ng nh t vào t c đ t ng tr ng kinh t thành ph , ph n ánh đúng ch tr ng huy

đ ng n i l c c a chính quy n thành ph vào m c tiêu t ng tr ng Vi c huy đ ng các ngu n l c trong xã h i vào phát tri n kinh t đ t đ c nh ng k t qu t t, c c u thành ph n kinh t có v n đ u t tr c ti p n c ngoài có xu h ng gia t ng, c c u thành ph n kinh t nhà n c gi m m nh trong giai đo n 1996 – 2010 Vi c c i cách

doanh nghi p nhà n c di n ra m nh m giai đo n 1996 – 2010 thông qua hình th c

c ph n hóa đã góp ph n gi m đáng k s l ng doanh nghi p nhà n c c ng nh đóng góp c a thành ph n kinh t này trong c c u GDP thành ph

Bi u đ 2.2: óng góp vào t c đ t ng tr ng (%) theo thành ph n kinh

Ngu n: Tính toán t niên giám th ng kê TP.HCM

Các thành ph n kinh t phát tri n đúng đ nh h ng: ch t l ng, hi u qu ho t đ ng

c a kinh t Nhà n c đ c nâng lên; vi c hình thành, phát tri n Công ty u t tài

chính Nhà n c thành ph góp ph n huy đ ng các ngu n v n đ u t th c hi n các công trình, d án tr ng đi m, thu hút m nh m đ u t c a các thành ph n kinh t ;

kinh t t p th phát tri n khá đa d ng, góp ph n cùng kinh t Nhà n c k p th i bình

n th tr ng khi có bi n đ ng giá c , h tr , giúp đ nh ng ng i s n xu t nh ,

nh t là l nh v c nông nghi p; kinh t t nhân ngày càng phát tri n nhanh và chi m

t tr ng cao nh t trong c c u kinh t thành ph (chi m 40,4% GDP); kinh t c v n

đ u t tr c ti p n c ngoài (FDI) ngày càng t ng lên (chi m 24,6%GDP), đóng góp

quan tr ng vào quá trình phát tri n thành ph (Ngu n: T trình s 28-TTr/TU ngày

22 tháng 6 n m 2012 c a Ban Th ng v Thành y thành ph H Chí Minh trình

B Chính tr )

TP.HCM là đ u tàu t ng tr ng c a c n c, góp ph n quan tr ng vào t ng tr ng chung c a c n c Giai đo n 1996 – 2010 kinh t TP.HCM t ng tr ng bình quân nhanh h n 1,5 l n so v i t c đ t ng chung c a c n c

Ngu n: Tính toán t niên giám th ng kê TP.HCM

T ng tr ng kinh t TP.HCM có nh ng đóng góp r t quan tr ng vào t c đ t ng

tr ng chung c a c n c, m c đóng góp này có xu h ng t ng và đ t m c cao

nh t vào n m 2007 T ph n đóng góp kinh t TP.HCM vào t c đ t ng tr ng chung c a c n c chi m t tr ng khá l n và có xu h ng gia t ng n n m 2012

t ph n đóng góp c a TP.HCM vào t c đ t ng tr ng chung c a c n c đ t 29,83% n n m 2012 khu v c công nghi p và xây d ng đóng góp 31,52% vào t c

đ t ng tr ng chung c a khu v c công nghi p – xây d ng c a c n c Khu v c

d ch v TP.HCM đóng góp đ n 37,98% vào t c đ t ng tr ng chung c a khu v c

d ch v c n c i u này cho th y vai trò đ u tàu c a kinh t TP.HCM đ i v i t c

đ t ng tr ng kinh t c a c n c

T ng tr ng kinh t v i t c đ nhanh và đ c duy trì m t th i gian dài đã nâng quy

mô kinh t TP.HCM t ng lên g p nhi u l n so v i n m 1995, đã góp ph n quan

tr ng vào nâng cao m c s ng dân c , đóng góp vào ngu n thu ngân sách c a thành

ph

B ng 2.3: M t s ch tiêu v quy mô kinh t TP.HCM n m 2010 so v i n m

2.1 Nông - Lâm - Th y s n “ 1.207 4.741 3,93 2.2 Công nghi p - Xây d ng “ 14.401 187.385 13,01

3 GDP bình quân đ u

ng i giá hi n hành USD 727 2.859 3,93

4 óng góp ngân sách T đ ng 16.419 162.378 9,89

Ngu n: Tính toán t Niên giám th ng kê

2.3.2 Nh ng h n ch v t ng tr ng kinh t thành ph

Nh duy trì đ c t c t c đ t ng tr ng kinh t tr ng cao trong th i gian dài nên

kinh t TP.HCM ngày càng có v trí quan tr ng trong n n kinh t Vi t Nam Có th nói r ng trong 18 n m v a qua và cho đ n th i đi m hi n nay, kinh t TP.HCM đã

và đang là “c c t ng tr ng kinh t ” l n nh t c a Vi t Nam Tuy v y, ti p c n t

góc đ c a c nh tranh và phát tri n b n v ng thì nhi u thách th c v n đang đ t ra

đ i v i t ng tr ng c a kinh t TP.HCM, trong đó “h t nhân” c a v n đ , m i quan