SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS

SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS SKKN GIAO DUC y THUC AN TOAN DIEN THCS

để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn

đề ”

Luật giáo dục năm 1998 viết: “ Giáo dục phổ thông phải phát huy tínhtích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm củatừng môn học, lớp học ”

Năm học 2011-2012 là năm thứ 10 thực hiện chương trình sách giáokhoa đổi mới ở bậc THCS trong đó có bộ môn công nghệ

Môn công nghệ tuy có đối tượng nghiên cứu rộng, thuộc nhiều lĩnh vựckhác nhau và được dàn trải ở 4 khối học nhưng vẫn đảm bảo sự liên thôngvới các môn học khác và giữa các phần học với nhau Với những kiến thứcđược học các em có thể áp dụng trong đời sống hàng ngày, đồng thời gópphần hướng nghiệp để các em lựa chọn hướng đi thích hợp sau khi tốt nghiệpTHCS

Trên tinh thần đó môn công nghệ lớp 8 trang bị cho các em một số kiếnthức cơ bản về: Vẽ kỹ thuật, cơ khí, kỹ thuật điện, đặc biệt với phần kỹ thuậtđiện mang tính thực tiễn cao, gần gũi với đời sống hàng ngày

Mặt khác công nghiệp điện năng là ngành quan trọng trong nền kinh tếquốc dân và là nguồn động lực, nguồn năng lượng cho các máy, thiết bị, trong sản xuất và đời sống Nhờ có điện năng quá trình sản xuất được tựđộng hóa, năng suất lao động được nâng cao, góp phần cải thiện đời sống,thúc đẩy cách mạng khoa học kĩ thuật

Hiện nay ở nước ta điện năng ngày càng được sử dụng rộng rãi trongsản xuất và đời sống từ thành thị đến các vùng nông thôn hẻo lánh, số ngườitiếp xúc với điện năng ngày càng nhiều Vì vậy vấn đề an toàn điện trở thànhmột trong những vấn đề quan trọng

Thiếu hiểu biết về an toàn điện, không tuân theo các nguyên tắc về kỹthuật an toàn điện có thể gây ra tai nạn Khác với các loại nguy hiểm khác,nguy hiểm về điện nhiều khi khó phát hiện trước bằng giác quan như nhìn,nghe, mà chỉ có thể tiếp xúc với các phần tử mang điện nhưng khi đó có thểgây chấn thương một cách trầm trọng có thể gây chết người, gây hư hỏnghoặc làm tan rã hệ thống điện, gây thiệt hại lớn về người và tài sản

Pháp lệnh Bảo hộ lao động quy định: “ Mọi người lao động có tiếp xúcvới dụng cụ, thiết bị điện đều phải được học tập, huấn luyện để có hiểu biết

về sự nguy hiểm của dòng điện và biết cách sơ cứu người bị tai nạn điện”.Theo Cục Kỹ Thuật An toàn và Môi trường Công Nghiệp, Bộ Công thươngcho biết: Hàng năm cả nước xảy ra khoảng 400 đến 500 vụ tai nạn do điện,làm 350 đến 400 người thiệt mạng, hàng trăm người khác bị thương

70% số vụ tai nạn có nguồn gốc từ mất an toàn trong quy trình sử dụng điệntại gia đình, sinh hoạt; 15% do trục trặc trong khâu sản xuất, 5% còn lạithuộc về các vi phạm khác Trên các công trường xây dựng, tai nạn lao động

do bất cẩn để điện giật chiếm tới 26,70% tổng số vụ và 19,1% tổng số ngườichết

Phát biểu tại hội thảo “An toàn điện trong lĩnh vực xây dựng dân dụng

và công nghiệp” diễn ra ngày 5/5/2008 tại Hà Nội, Thượng tá Nguyễn ViệtCường, Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy cho biết trung bình mỗi nămtoàn quốc phát sinh hơn 1.000 vụ cháy, trong đó nguyên nhân do sử dụngđiện đứng hàng thứ hai sau những sơ xuất từ lửa, xăng dầu, khí đốt Cá biệt,

có những giai đoạn, tác nhân gây cháy do điện đứng hàng đầu Năm 2008, có38,1% các vụ cháy xuất phát từ lý do chập điện, trong khi cháy do liên quanđến xăng dầu, khí đốt chỉ chiếm 35,4% gây nên những tổn thất khó lòng tínhđếm

Theo nhận định của Cục Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, nguyên nhântai nạn về điện của Việt Nam có phần trái ngược với các nước trên thế giới.Còn tại Pháp, hầu hết các tai nạn về điện xảy ra do thiết bị điện bị lỗi, trongkhi đó, tai nạn điện ở Việt Nam chủ yếu do bất cẩn và thiếu ý thức trong sửdụng và đảm bảo an toàn về điện

Hiện đơn vị chịu trách nhiệm cung ứng điện (ngành điện lực) mới chủyếu lo khâu an toàn từ lưới điện đến cầu dao hoặc máy ngắt tổng Tuy nhiên,bên trong hộ tiêu thụ, hệ thống điện lại được câu mắc và sử dụng tùy tiện,không có hướng dẫn cụ thể nào của các cơ quan chuyên môn

Nhiều khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa, cột điện được tận dụngbằng cây cối hoặc lợi dụng địa hình, địa vật để câu móc, cáp dẫn, dây dẫncũng lại sử dụng bằng những vật liệu gia công, rẻ tiền nên rất nguy hiểm, dễgây chập cháy

Thống kê của Bộ Lao Động- Thương Binh và Xã hội cho thấy năm

2008, cả nước xảy ra 5.836 vụ tai nạn lao động trong đó, tai nạn về điện là 1trong 2 nguyên nhân dẫn đến tử vong hàng đầu trong tai nạn lao động và hoạtđộng dân dụng Tử vong do điện giật chiếm 22,64% số người chết do tai nạn

và chiếm 26,7% tổng số vụ tai nạn

Năm 2010 có 39 tỉnh thành xảy ra 198 vụ tai nạn điện, làm 265 người bị nạntrong đó có 157 người chết, 3 tỉ KWh điện bị thiếu hụt.

Vì vậy giáo dục ý thức an toàn điện vừa là mục tiêu của ngành điện vừa

là nhận thức cần thiết với người sử dụng điện và là những nhận thức khôngthể thiếu đối với học sinh THCS khi học kĩ thuật điện

Với những lý do phân tích ở trên tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài: “ Giáo

dục ý thức sử dụng điện an toàn cho học sinh thông qua các bài học An toàn điện trong môn công nghệ lớp 8 ”

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận của vấn đề

Công nghệ 8 - Phần kỹ thuật điện có tính thực tiễn cao gắn liền vớithực tế sinh hoạt hàng ngày, thì việc giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn làcần thiết nó trang bị cho các em ý thức bảo vệ tính mạng, tài sản gia đình vàcho toàn xã hội khi sử dụng điện năng

Ngày nay, điện năng đã trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày.Nhờ có điện năng mà cuộc sống của chúng ta trở nên văn minh, hiện đại hơn.Nhưng trong khi sử dụng và sửa chữa điện cần phải tuân thủ các nguyên tắc

an toàn điện để tránh xảy ra tai nạn điện Bởi vì: Tai nạn do điện xảy ra rấtnhanh và vô cùng nguy hiểm, nó có thiệt gây hỏa hoạn, làm bị thương hoặcchết người

Khoa học hiện nay đã phân tích đầy đủ các tác hại của dòng điện khi điqua cơ thể con người

Những tai nạn điện thường xảy ra là do hồ quang điện gây bỏng và dodòng điện truyền qua cơ thể người (điện giật) Các trường hợp trấn thươngnặng hoặc tử vong khi sử dụng điện năng là rất nhiều, phần lớn là do bị điệngiật:

76,4% tai nạn xảy ra ở điện áp dưới 1000V

23,6% tai nạn xảy ra ở điện áp trên 1000V

Khi phân loại các nạn nhân tai nạn do điện giật thấy rằng:

- Những nạn nhân làm việc trong ngành điện bị điện giật chiếm: 42,2%

- Những nạn nhân không có chuyên môn về điện bị điện giật chiếm: 57,8%

Khi phân loại nạn nhân bị điện giật theo nguyên nhân thấy rằng:

Tai nạn do chạm trực tiếp vào vật mang điện hay các phần có dòng điện chạy qua chiếm 55,9% trong đó:

- Chạm vào dây dẫn điện không phải do yêu cầu công việc phải tiếp xúc vớidây dẫn điện chiếm : 30,6%

- Chạm vào dây dẫn điện do yêu cầu công việc phải tiếp xúc với dây dẫnđiện chiếm 1,7%

- Đóng nhầm điện lúc đang sửa chữa kiểm tra hệ thống mấy móc và thiết bịđiện chiếm: 23,6%

Tai nạn do chạm vào các bộ phận bằng kim loại của thiết bị có mang điện

áp chiếm 22,8% trong đó :

- Thiết bị có nối đất chiếm : 0,6%

- Thiết bị không có nối đất chiếm: 22,2%

Tai nạn do chạm phải vật không phải là kim loại có mang điện áp ( tường, nền nhà các vật cách điện) chiếm 20,1% trong đó:

- Bị chấn thương do hồ quang lúc thao tác đóng ngắt mạch điện hoặc thiết bịđiện chiếm: 1,12%

- Bị chấn thương do cường độ điện trường cao ở môi trường hay trạm biến ápcao áp, siêu cao áp chiếm : 0,08%

Như vậy phần lớn các trường hợp bị tai nạn về điện là do chạm phảivật mang điện, dẫn điện hoặc do vật có điện áp xuất hiện bất ngờ, những tainạn này thường xảy ra đối với những người không có chuyên môn và xảy ra

ở các mạng điện có điện áp thấp

a Điện giật tác động tới cơ thể con người như thế nào?

Dòng điện đi qua cơ thể người gây nên các phản ứng sinh lý phức tạp như:

Điện giật tác động tới hệ thần kinh và cơ bắp: Dòng điện tác động vào

hệ thần kinh trung ương sẽ gây rối loạn hoạt động của hệ hô hấp, hệ tuần

hoàn Người bị điện giật nhẹ thường thở hổn hển, tim đập nhanh trường hợpđiện giật nặng, trước hết là phổi sau đó đến tim ngừng hoạt động, nạn nhânchết trong tình trạng ngạt.

Hồ quang điện phát sinh khi có sự cố điện, (có thể gây bỏng cho ngườihay gây cháy do bọt kim loại bắn vào vật dễ cháy) Hồ quang điện thườnggây thương tích ngoài da, có khi phá hoại cả phần mềm, gân và xương

Các yếu tố gây nguy hiểm khi bị tai nạn điện đối với con người là :

* Cường độ dòng điện chạy qua cơ thể:

Mức độ nguy hiểm của dòng điện với cơ thể người tùy thuộc vào trị sốcường độ dòng điện và loại nguồn điện một chiều hay xoay chiều

* Đường đi của dòng điện qua cơ thể

* Thời gian dòng điện qua cơ thể, độ lớn của điện áp, điện trở môi trườnglàm việc và tình trạng sức khỏe của người

a1 Mức độ nguy hiểm của dòng điện đối với cơ thể người.

Dòng

điện

(mA)

TÁC HẠI ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI

Khó rút tay khỏi điện cực, xương bàn tay,

cánh tay cảm thấy đau nhiều, trạng thái này

có thể chịu được từ 5 _10 giây

Tay tê liệt ngay không thể rút khỏi điện cực

Rất đau, khó thở Trạng thái này chịu được 5

giây trở lại

Tê liệt hô hấp Bắt đầu rung các tâm thất

Không có cảm giác gìKhông có cảm giác gìNgứa ,cảm thấy nóng.Nóng tăng lên

Càng nóng hơn Bắpthịt tay hơi bị co giậtCảm thấy rất nóng, bắp

91_100 Tê liệt hô hấp khi kéo dài 3 giây và hơn thì

tâm thất rung mạnh.Tê liệt tim

thịt tay co giật, khó thở

Tê liệt hô hấp

Tê liệt hô hấpQua bảng trên ta thấy đối với dòng điện xoay chiều tần số 50Hz có trị

số 10mA được coi là dòng điện giới hạn bắt đầu nguy hiểm đối với cơ thểcon người

a2 Đường đi của dòng điện qua cơ thể người

Bất cứ bộ phận nào của cơ thể khi có dòng điện chạy qua đều nguyhiểm, nhưng tỉ lệ dòng điện qua tim quyết định mức độ nguy hiểm hơn đốivới con người

Mức độ nguy hiểm này thể hiện qua bảng dưới đây:

Đường đi của dòng

Nhận xét :

Mức độ nguy hiểm nhất là khi dòng điện đi vào đầu rồi đi từ đầu qua tayxuống đất Dòng điện đi từ chân này qua chân kia xuống đất ít nguy hiểmhơn

a3 Thời gian dòng điện qua cơ thể.

Thời gian càng dài, lớp da bị phá hủy trở nên dẫn điện mạnh hơn, rốiloạn hoạt động chức năng của hệ thần kinh càng tăng nên mức độ nguy hiểmcàng tăng.

a4 Tần số của dòng điện qua người

Khi tần số của dòng điện qua người lớn thì điện kháng của người giảm

và dòng điện sẽ tăng lên Vì vậy mức độ nguy hiểm sẽ tăng theo tần số củadòng điện

Trong thực tế, mức độ nguy hiểm của dòng điện sẽ tăng với tần số từ khoảng50Hz - 60Hz Khi tần số lớn hoặc bé hơn mức độ nguy hiểm sẽ lớn hoặc béhơn

a5 Điện áp an toàn.

Điện trở người không phải là một hằng số mà phụ thuộc vào hàng loạtyếu tố như tình trạng sức khỏe, mức độ mồ hôi, môi trường làm việc Mức

độ nguy hiểm càng tăng khi :

+ Da ẩm, bẩn hoặc mất lớp da ngoài,

+ Diện tích tiếp xúc với vật mang điện tăng

+ Tiếp xúc với điện áp cao

Lấy mức dòng điện 20mA (là dòng điện làm cho con người không thể tách rakhỏi nguồn điện) làm cơ sở để tính điện áp an toàn :

- Vùng ít nguy hiểm : Khô ráo, độ ẩm thấp, không có bụi dẫn điện, điện áp

Là diện áp giữa hai bàn chân đứng ở hai điểm trên đất gần nơi có dòngđiện xuống đất (dây dẫn, thiết bị có điện chạm đất) để đảm bảo an toàn phảituân theo khoảng cách sau:

+ Từ 4m đến 6m đối với thiết bị trong nhà

+ Từ 8m đến 10m đối với thiết bị ngoài trời

+ Ngoài 20m đối với dây điện cao áp

b Các giải pháp an toàn điện

b1 Kiểm tra cách điện của thiết bị.

Khi chế tạo các thiết bị dùng điện, người ta đã chú ý đến độ cách điệngiữa các phần mang điện với vỏ để đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.Trường hợp phần cách điện bị rò, sự cách điện bị giảm nghiêm trọng có thể

do nhiều nguyên nhân:

b3 Dùng rào chắn biển báo.

Đây là biện pháp tốt nhất để ngăn ngừa cho người khỏi tiếp xúc nhữngphần tử mang điện, hoặc không đến gần những nơi có điện áp nguy hiểm Cácbiển báo như : "Cấm vào, điện cao thế nguy hiểm chết người" ; " Cấm trèo ,nguy hiểm chết người" Biển báo cắt điện

b4 Phương pháp phòng hộ cá nhân:

Để đảm bảo an toàn khi làm việc với thiết bị đang mang điện, người tadùng các phương tiện phòng hộ cá nhân như: Sào thao tác , bút thử điện caothế, bút thử điện hạ thế, kìm cách điện, ủng, găng tay cao su trong sửa chữa

Chú ý khi sử dụng các phương tiện an toàn :

- Thường xuyên kiểm tra chất lượng, thử đọ cách điện , thử đọ bền cơ học

- Kiểm tra, sử dụng đúng loại phương tiện theo đúng điện áp định mức sửdụng

b5 Nối vỏ máy và nối trung tính vỏ máy:

Khi vận hành gặp trường hợp vỏ máy có điện truyền đến gây tai nạn về điệnđặc biệt là đối với vỏ máy cần nối tiếp đất hoặc nối với dây trung tính đã tiếpđất

c Cứu người bị điện giật:

c1 Tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện :

* Nếu cắt được nguồn điện : Đây là trường hợp thuận lợi nhất nhưng phải

bảo đảm nhanh chóng, chính xác

* Nếu không cắt được nguồn điện:

- Ở mạng hạ thế : Tìm các vật dụng cách điện như gỗ khô, đi dép , ủng cao

su, lót tay bằng vải khô tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện

- Ở mạng cao thế : Phải có biện pháp an toàn, hoặc làm ngắn mạch bằng vậtdẫn điện và khẩn trương báo cho trạm điện hoặc chi nhánh điện cắt điện từ

các cầu dao trước, sau đó mới được tới gần nạn nhân và tiến hành sơ cứu

c2.Cấp cứu nạn nhân :

Căn cứ hiện tượng cụ thể của nạn nhân mà có biện pháp cấp cứu :

- Tách nạn nhân ra khỏi nơi chạm điện một cách nhanh chóng và an toàn chongười cấp cứu nạn nhân, ( sơ cứu nạn nhân, đưa nạn nhân đến trạm y tế gầnnhất)

- Nếu nạn nhân bị ngất: Để nạn nhân nơi thoáng, nới áo quần, cho ngửiAmoniac.

- Nếu nạn nhân ngừng thở, tim ngừng đập: Phải tìm mọi cách nhô hấp và làmcho tim nạn nhân đập trở lại, trường hợp này nạn nhân phải được cứu chữangay, càng nhanh càng nhiều hy vọng cứu sống

Cấp cứu thường dùng một trong các phương pháp như: Phương pháp

hô hấp sấp, phương pháp hô hấp ngửa, hà hơi thổi ngạt

2 Thực trạng vấn đề

Khi thực hiện viết sáng kiến kinh nghiệm này tôi băn khoăn việc mìnhthực hiện sáng kiến này có hiệu quả không khi mà tâm lý xã hội, thi cử làmhọc sinh không quan tâm đến môn học công nghệ, rồi môn công nghệ vốnđược coi là môn học khô khan Đặc biệt với học sinh trường THCS Hạc Trìmột trường học ở vùng nông thôn, kinh tế còn nghèo nàn, đời sống nhân dâncòn gặp nhiều khó khăn, học sinh ít có điều kiện và thời gian tìm hiểu quacác phương tiện thông tin cũng như ít được sự quan tâm của phụ huynh

Thông qua giờ học về phần kỹ thuật điện ở môn công nghệ 8 với vaitrò người thầy tôi không chỉ truyền đạt kiến thức được trình bày theo sáchgiáo khoa mà đưa những kiến thức sử dụng an toàn điện năng từ cuộc sốngvào bài giảng để giáo dục cho học sinh đồng thời lựa chọn, phối hợp cácphương pháp dạy học, các kỹ năng dạy học để các em tham gia vào các hoạtđộng học tập hướng vào sự tìm tòi và phát hiện kiến thức, lôi cuốn học sinhvới những hình ảnh thực tế qua quan sát tranh ảnh, đồ dùng trực quan đểphân tích, lý giải, lập luận từ đó tìm ra kiến thức để hình thành dần năng lực

tự học Ngoài ra các em còn được tham gia hoạt động hợp tác trong nhóm đểbộc lộ khả năng tự nhận thức của mình, được tham gia vào việc bảo vệ ýkiến khi thảo luận, biết lắng nghe ý kiến của bạn để bổ sung cho ý kiến củamình, từ đó hình thành động cơ học tập tốt, đa dạng và bền vững

Sáng kiến: “ Giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn cho học sinh

thông qua các bài học An toàn điện trong môn công nghệ lớp 8 ” nhằm

giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn cho các em học sinh thông qua các bàihọc, để các em có ý thức bảo vệ tính mạng chính mình, người thân của mình,

tài sản gia đình và cho toàn xã hội đồng thời nhờ các em mang thông điệp sửdung an toàn điện đến tất cả mọi người thực hiện an toàn điện khi sử dụngđiện năng.

3 Các biện pháp giải quyết vấn đề

Với phần kỹ thuật điện được học ở chương trình học kỳ II của mônhọc công nghệ 8, để giờ học giáo dục ý thức sử dụng an toàn điện đạt hiệuquả ngoài kết hợp các tư liệu có liên quan như: Tranh ảnh, đồ dùng trựcquan, còn tổ chức cho học sinh sắm vai các tình huống đưa những kiếnthức thực tế từ đời sống vào bài giảng Từ đó các em không chỉ được trang bị

về mặt kiến thức mà còn được tham gia hành động cụ thể làm cho các em saysưa, hứng thú học tập bộ môn và có ý thức vận dụng vào cuộc sống

Để cụ thể vấn đề trên tôi xây dựng một số bài giảng có nội an toànđiện ở môn công nghệ 8- Phần kỹ thuật điện

CHƯƠNG VI: AN TOÀN ĐIỆN

- Có ý thức học tập và ý thức sử dụng điện, phòng tránh tai nạn điện trongcuộc sống và trong sản xuất

II.Chuẩn bị:

1.Giáo viên: a, Nội dung:

- Nghiên cứu SGK, SGV

-Tham khảo tài liệu có liên quan

-Tìm hiểu thực tế về các tai nạn do điện gây ra

b, Đồ dùng dạy học:

- Tranh ảnh về các nguyên nhân gây ra tai nạn điện

- Tranh về: an toàn điện

- Găng tay, ủng cao su, thảm cách điện, kìm điện

Và những hình ảnh sau thì sao ?

Cảnh thật tuyệt !