Songđiện cũng chính là nguyên nhân tiềm ẩn gây tai nạn nguy hiểm, nếu sơ ý hoặc thiếuhiểu biết khi tiếp xúc với điện sẽ bị tai nạn rất thương tâm kể cả đối với người sản xuất ra điện cũn
Trang 1toàn điện” môn công nghệ 8.
PHẦN I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong xu thế đổi mới và đẩy mạnh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, nền kinh tế, xã hội của nước ta trong những năm gần đây ngày càng phát triểnvới tốc độ cao Nước ta cũng đạt được nhiều tiến bộ trong công cuộc điện khí hóaphục vụ đời sống và sản xuất, xây dựng cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, góp phần nâng cao
và cải thiện chất lượng cuộc sống của nhân dân Nguồn cung cấp trên lưới điện quốcgia ngày càng phát triển Nhiều làng quê vùng sâu, vùng xa nay đã có điện về thắp
sáng, phục vụ sản xuất, kinh doanh
Nhờ điện năng, năng suất lao động được nâng cao góp phần cải thiện đời sống,lao động chân tay dần dần đã được thay thế bằng máy móc, thúc đẩy sự phát triểnkhoa học kỹ thuật Cho đến thời điểm này, đa số hộ dân của cả nước đã được sử dụngđiện từ điện lưới quốc gia
Điện thực sự đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân Songđiện cũng chính là nguyên nhân tiềm ẩn gây tai nạn nguy hiểm, nếu sơ ý hoặc thiếuhiểu biết khi tiếp xúc với điện sẽ bị tai nạn rất thương tâm kể cả đối với người sản
xuất ra điện cũng như đối với người sử dụng nó Thế nhưng, điều đáng quan tâm là
trình độ hiểu biết về điện của nhiều người lại không tỷ lệ thuận với tốc độ điện khíhóa, với đà phát triển của khoa học, công nghệ Do vậy, tình trạng sử dụng điện tùytiện, bất cẩn, chủ quan gây nên những hậu quả đáng tiếc cũng ngày càng tăng
Như vậy, công tác tuyên truyền huấn luyện về an toàn điện trong sử dụngđiện cho mọi tầng lớp nhân dân cũng phải được coi trọng vì hiện nay việc sử dụngđiện ngày càng trở nên thông dụng Do đó, dạy an toàn điện cho học sinh Trung học
cơ sở có tầm quan trọng đặc biệt không thể thiếu đối với học sinh khi học kỹ thuậtđiện của chương trình công nghệ lớp 8 Bởi vì, khi các em học sinh đã hiểu rõ rằng:
Sử dụng điện phải đảm bảo an toàn và đúng mục đích thì mới phòng và tránh đượcnhững tai nạn nguy hiểm do điện gây ra ngoài ý muốn Từ đó bản thân các em sẽ có
Trang 2toàn điện” môn công nghệ 8.
ý thức hơn khi sử dụng điện trong học tập cũng như trong sinh hoạt hàng ngày Songsong với việc bản thân mình biết áp dụng các biện pháp sử dụng điện an toàn vàđúng mục đích thì các em học sinh còn là lực lượng rộng lớn tuyên truyền và thúc
đẩy việc sử dụng điện an toàn và tiết kiệm cho gia đình, người thân, bạn bè và nhân
dân nơi cư trú Nếu được như vậy, tôi nghĩ rằng tình trạng tai nạn do điện gây ra sẽgiảm và đồng thời sẽ giảm kinh phí trong việc điều trị những thương tật do tai nan
điện gây ra Qua những phân tích trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài này: “Một vài kinh
nghiệm Giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học an toàn điện môn công nghệ 8”.
2 Mục tiêu , nhiệm vụ của đề tài:
Mục tiêu:
Đề tài nhằm khẳng định việc giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn là cần thiết
Nó trang bị cho học sinh ý thức bảo vệ tính mạng, tài sản của gia đình, của người thâncác em và cho toàn xã hội khi sử dụng điện năng Từ đó giúp học sinh nắm vữngnhững kiến thức cơ bản về an toàn điện, biết vận dụng vào cuộc sống đồng thời biếthướng dẫn và tuyên truyền, vận động mọi người xung quanh có ý thức sử dụng điện
an toàn và hợp lý
Nhiệm vụ:
Đề tài Giáo dục ý thức sử dụng điện an toàn thông qua các bài học “An toànđiện” trong môn công nghệ lớp 8 Giúp các em biết được sự nguy hiểm của dòng điệnđối với con người và tài sản, qua đó ý thức được việc sử dụng điện an toàn trong sinhhoạt nhằm bảo đảm an toàn cho con người và tài sản Từ đó có ý thức tuyên truyềncho gia đình bạn bè và mọi người cùng biết bảo vệ bản thân trong việc sử dụng điệntrong sinh hoạt và sản xuất
3 Đối tượng nghiên cứu:
Những tác hại của dòng điện đối với cơ thể người, các nguyên nhân gây tai nạnđiện Các biện pháp giúp các em sử dụng điện an toàn thông qua chương an toàn điệnmôn công nghệ lớp 8
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Đề tài chỉ giới hạn nghiên cứu về an toàn trong sử dụng điện thông qua chương
an toàn điện môn công nghệ lớp 8, các em học sinh khối 8 trên địa bàn xã Quảng
Trang 3toàn điện” môn công nghệ 8.
5 phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
- Đọc tài liệu để hệ thống hóa lý luận làm cơ sở cho nghiên cứu thực tế
- Phương pháp điều tra viết
- Làm một số trắc nghiệm
- Phương pháp quan sát đàm thoại
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
PHẦN II PHẦN NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận:
Điện năng là động lực cho sự phát triển tự động hóa sản xuất và nâng cao đờisống con người Điện rất cần cho sản xuất và đời sống con người, vì các tác dụng củadòng điện đều được ứng dụng vào khoa học kỹ thuật Nhất là trong thời đại văn minh,khi mà những máy móc vật dụng con người sử dụng hàng ngày đề cần phải có điện.Cuộc sống con người và sản suất ngày nay gần như phụ thuộc vào điện, nếu vì một lý
do gì đó mà mất điện thì mọi sinh hoạt của con người cũng như việc sản xuất chắcchắn đều bị ngưng trệ, sản phẩm bị đình đốn, có thể nói rằng chúng ta “sống chungvới điện”
Ngay khi sản xuất ra điện, khoa học cũng đã phân tích đầy đủ các tác dụng củadòng điện và đồng thời cũng phân tích các tác hại của dòng điện là rất nguy hiểm khi
đi qua cơ thể người Với mạng điện hạ áp, con người có thể bị nguy hiểm bởi hồquang hay do điện giật Với mạng điện cao áp, ngoài những nguy hiểm trên, conngười có thể bị phóng điện qua không khí khi đến quá gần các bộ phận mang điệncao áp gây bỏng, làm chết người
Thực tế cho thấy phần lớn tai nạn về điện là do chạm phải vật mang điện, dẫnđiện hoặc do vật có điện áp xuất hiện bất ngờ, những tai nạn điện này xãy ra thường
do người sử dụng điện coi thường, không thực hiện các biện pháp an toàn khi sử dụng
và sửa chữa điện So với các tai nạn khác thì tai nạn điện cũng thuộc loại nguy cơcao, có thể gây chết người trong thời gian rất ngắn và điều nguy hiểm nhất là người bịtai nạn điện không cảm nhận được mối nguy hiểm đe dọa mình
Theo pháp lệnh “Bảo hộ lao động” quy định mọi người tiếp xúc với dụng cụ,thiết bị điện đều phải được tổ chức học tập, huấn luyện chu đáo về an toàn điện.Ngoài ra việc tổ chức các lớp dạy nghề, phát triển các dịch vụ sửa chữa lắp đặt điện ởcác khu vực nông thôn, đặc biệt vùng sâu vùng xa, những nơi có điện cũng rất cầnthiết
Chính vì vậy thông qua chương An toàn điện của môn công nghệ lớp 8 để giáodục ý thức sử dụng điện an toàn là rất thực tế và cần thiết
Trang 4toàn điện” môn công nghệ 8.
2 Thực trạng:
Theo thống kê của Bộ lao động - thương binh xã hội Việt Nam số vụ tai nạn dođiện gây ra trong những năm gần đây như sau:
- Năm 2015 tai nạn điện gây chết người trên toàn quốc chiếm 18.9% trên tổng
số người chết vì tai nạn lao động
- 6 tháng đầu năm 2016 tai nạn điện gây chết người trên toàn quốc chiếm 18,1%trên tổng số người chết vì tai nạn lao động
- Những tai nạn điện thường xảy ra là do hồ quang điện gây bỏng và do dòngđiện truyền qua cơ thể người (điện giật) Các trường hợp chấn thương nặng hoặc tửvong khi sử dụng điện năng là rất nhiều, phần lớn là do bị điện giật:
+ 76,4% tai nạn xảy ra ở điện áp dưới 1000V
+ 23,6% tai nạn xảy ra ở điện áp trên 1000V
- Khi phân loại các nạn nhân tai nạn do điện giật thấy rằng:
+ Những nạn nhân làm việc trong ngành điện bị điện giật chiếm: 42,2%
+ Những nạn nhân không có chuyên môn về điện bị điện giật chiếm: 57,8%
- Khi phân loại nạn nhân bị điện giật theo nguyên nhân thấy rằng:
+ Tai nạn do chạm trực tiếp vào vật mang điện hay các phần có dòng điện chạyqua chiếm 55,9% trong đó:
Chạm vào dây dẫn điện không phải do yêu cầu công việc phải tiếp xúc với dâydẫn điện chiếm : 30,6%
Chạm vào dây dẫn điện do yêu cầu công việc phải tiếp xúc với dây dẫn điệnchiếm 1,7%
Đóng nhầm điện lúc đang sửa chữa kiểm tra hệ thống mấy móc và thiết bị điệnchiếm; 23,6%
- Tai nạn do chạm vào các bộ phận bằng kim loại của thiết bị có mang điện ápchiếm 22,8% trong đó :
Thiết bị có nối đất chiếm : 0,6%
Thiết bị không có nối đất chiếm: 22,2%
Tai nạn do chạm phải vật không phải là kim loại có mang điện áp ( tường, nềnnhà các vật cách điện) chiếm 20,1% trong đó:
- Bị chấn thương do hồ quang lúc thao tác đóng ngắt mạch điện hoặc thiết bịđiện chiếm; 1,12%
- Bị chấn thương do cường độ điện trường cao ở môi trường hay trạm biến ápcao áp, siêu cao áp chiếm: 0,08%
Trang 5toàn điện” môn công nghệ 8.
Như vậy phần lớn các trường hợp bị tai nạn về điện là do chạm phải vật mangđiện, dẫn điện hoặc do vật có điện áp xuất hiện bất ngờ, những tai nạn này thườngxảy ra đối với những người không có chuyên môn và xảy ra ở các mạng điện có điện
áp thấp (380V/220V, 220V/127V)
Qua số liệu trên cho thấy tai nạn điện là tai nạn nguy hiểm, có nguy cơ chếtngười cao và cần được phòng tránh Làm sao tránh được những tai nạn điện trong khi
có thể nói rằng: “Chúng ta sống chung với điện”?
3 Nội dung và hình thức của giải pháp:
a) Mục tiêu của giải pháp:
Tình trạng tai nạn điện gây ra những hậu quả đáng tiếc ngày càng nhiều và mức
độ ngày càng trở nên trầm trọng thì việc tìm ra các giải pháp nhằn giáo dục ý thức sửdụng điện an toàn và trang bị những kiến thức cơ bản để bảo đảm an toàn trong sửdụng điện là vô cùng cần thiết Các giải pháp đưa ra nhằm phân tích cụ thể các tác hại
và những nguyên nhân mà con người có thể bị tai nạn do điện gây ra, đồng thời trang
bị những kiến thức cơ bản trong việc xử lý, ứng phó và cứu người khi có tai nạn điệnxãy ra Từ đó giúp người sử dụng ý thức được việc sử dụng điện cho an toàn, để tránhnhững hậu quả đáng tiếc
b) Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:
Để giảm thiểu các tai nạn về điện đối với người sử dụng và bảo vệ tài sản thìviệc hiểu cơ bản các tác hại của dòng điện đối với con người và các biện pháp an toànkhi sử dụng và sửa chữa điện chúng ta cần phải biết:
Thứ nhất: Tác hại của dòng điện khi đi qua cơ thể của con người:
Như chúng ta đã biết dòng điện có các tác dụng như: Tác dụng nhiệt, tác dụng
từ, tác dụng hóa học, tác dụng quang, tác dụng sinh lý…Vậy khi dòng điện đi qua cơthể người có tác dụng sinh lý như sau:
Trang 6toàn điện” môn công nghệ 8.
- Dòng diện tác dụng vào hệ thần kinh trung ương: Gây rối loạn hoạt động
của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn Người bị điện giật nhẹ thường thở hổn hển, tim đậpnhanh, trường hợp nặng trước hết là phổi sau đó đến tim ngừng đập, nạn nhân chếttrong tình trạng ngạt
- Dòng điện tác dụng vào cơ bắp: Hồ quang điện phát sinh khi có sự cố gây
bỏng cho người, gây thương tích ngoài da có khi phá hoại cả phần mềm gân vàxương
- Mức độ của dòng điện khi đi qua cơ thề người:
Dòng điện xoay chiều tần số 50Hz có trị số 10mA được coi là dòng điện giớihạn bắt đầu nguy hiểm đối với cơ thể con người
Dòng
điện
TÁC HẠI ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI
(mA) Xoay chiều (50 - 60Hz) Một chiều
0,6 - 1,5 - Băt đầu có cảm giác ngón tay run
nhẹ
- Không có cảm giác gì
2 – 3 - Ngón tay bị giật mạnh - Không có cảm giác gì
5 – 10 - Bàn tay bị giật mạnh - Ngứa, cảm thấy nóng
12 – 15 - Khó rút tay khỏi điện cực, xương
bàn tay,cánh tay cảm thấy đau nhiều
Trạng thái này có thể chịu được từ 5_10 giây
- Nóng tăng lên
20 – 25 - Tay tê liệt ngay không thể rút khỏi
điện cực Rất đau, khó thở.Trạng tháinày chịu được 5 giây trở lại
- Càng nóng hơn Băpthịt tay hơi bị co giật
50-80 - Tê liệt hô hấp Băt đầu rung các tâm
thất
- Cảm thấy rất nóng,băpthịt tay co giật, khó thở
Tê liệt hô hấp
91- 100 - Tê liệt hô hấp Khi kéo dài 3 giây và
hơn thì tâm thất rung mạnh Tê liệttim
- Tê liệt hô hấp
- Đường đi của dòng điện qua cơ thể người:
Trang 7toàn điện” môn công nghệ 8.
Bất cứ bộ phận nào của cơ thể khi dòng điện đi qua đều nguy hiểm, nhưng tỷ lệdòng điện qua tim quyết định mức độ nguy hiểm hơn đối với con người Mức độnguy hiểm nhất là khi dòng điện đi vào đầu rồi đi từ đầu qua tay xuống đất Dòngđiện đi từ chân này qua chân kia xuống đất ít nguy hiểm hơn
Đường đi của dòng
- Thời gian dòng điện qua cơ thể:
Thời gian càng dài, lớp da bị phá hủy trở nên dẫn điện mạnh hơn, rối loạn hoạtđộng chức năng của hệ thần kinh càng tăng nên mức độ nguy hiểm càng tăng
- Tần số của dòng điện qua người:
Khi tần số của dòng điện qua người càng lớn thì điện kháng của người cànggiảm và dòng điện sẽ tăng lên Vì vậy mức độ nguy hiểm sẽ tăng theo tần số củadòng điện
Trong thực tế, mức độ nguy hiểm của dòng điện sẽ tăng trong khoảng tần số từ50Hz đến 60 Hz Khi tần số lớn mức độ nguy hiểm sẽ lớn hơn và ngược lại
- Điên áp an toàn.
Điện trở thân người không phải là hằng số mà phụ thuộc vào hàng loạt các yếu tố như tình trạng sức khoẻ, mức độ mồ hôi, môi trường làm việc… mức độ nguy hiểm càng cao khi:
+ Da ẩm, bẩn hoặc mất lớp da ngoài,
+ Diện tích tiếp xúc với vật mang điện tăng
+ Tiếp xúc với điện áp cao
Lấy mức dòng điện 20mA (là dòng điện làm cho con người không thể tách rakhỏi nguồn điện) làm cơ sở để tính điện áp an toàn :
Vùng ít nguy hiểm: Khô ráo, độ ẩm tháp, không có bụi dẫn điện, điện áp antoàn là 65V
Trang 8toàn điện” môn công nghệ 8.
Vùng nguy hiểm: Độ ẩm không khí thấp hơn 75%, sàn nhà nền nhà ẩm ướt điện áp an toàn là 36V
Vùng đặc biệt nguy hiểm : Thật ẩm, có bụi dẫn điện, tiếp xúc trực
tiếp sàn kim loại điện áp an toàn là 12V
- Điện áp bước:
Điện áp bước là điện áp giữa hai chân người khi đứng gần điểm có điện thế caonhư cọc tiếp đất làm việc của máy biến áp, dây điện cao áp (có điện) rơi xuống đất…Khi đi vào vùng có điện áp bước thì có thể bị tai nạn điện Vì vậy, khi dây dẫn cóđiện rơi xuống đất, cần phải cắt điện trên đường dây, đồng thời cấm người và gia súcđến gần khu vực đó (bán kính 20m tính từ điểm dây dẫn chạm đất)
Qua phân tích trên chúng ta thấy rằng nếu sử dụng điện, sữa chữa điện và nhất
là sử dụng điện không đúng cách, sử dụng điện sai mục đích sẽ dẫn đến những hậuquả rất nghiêm trọng và nặng nề hơn hết là có thể gây nguy hiểm đến sức khỏe vàtính mạng con người
Thứ 2: Các giải pháp an toàn điện
- Kiểm tra cách điện của thiết bị điện:
Khi chế tạo các thiết bị dùng điện, người ta đã chú ý đến độ cách điện giữa cácphần mang điện với vỏ để đảm bảo an toàn cho người dùng điện và thiết bị Tuynhiên có những trường hợp phần cách điện bị rò, sự cách điện bị giảm do nhữngnguyên nhân sau:
Do thiết bị quá cũ
Phần cách điện bị già hóa, hư hỏng
Làm việc quá áp
Đồ dùng điện đã lâu không sử dụng
Vậy việc kiểm tra độ cách điện trước khi vận hành, kiểm tra độ cách điện định
kỳ cho máy móc, thiết bị điện là rất cần thiết
Trang 9toàn điện” môn công nghệ 8.
Kiểm tra điện rò ra võ thiết bị
- Dùng dây dẫn điện đúng mục đích:
Không được dùng dây dẫn điện vào những mục đích khác ngoài mục đích dẫnđiện Không được dùng dây dẫn điện để phơi quần áo, chăn màn…
Phơi quần áo trên dây dẫn điện
- Dùng rào chắn, biển báo:
Trang 10toàn điện” môn công nghệ 8.
Ở gần những nơi có điện áp nguy hiểm như trụ điện cao thế phải có các biểnbáo như: “ Cấm trèo, nguy hiểm chết người”; “ Cấm vào, điện cao thế nguy hiểmchết người” Khi cần sửa chữa điện, nên có biển báo: “ Cắt điện, đang sửa chữa”
Dụng cụ phòng hộ cá nhân khi sửa chữa điện
- Nối đất các thiết bị, đồ dùng điện:
Với các đồ dùng điện như: Máy giặt, tủ lạnh, mô- tơ… phải thực hiện nối đất
vỏ máy để đảm bảo an toàn khi sử dụng
Trang 11toàn điện” môn công nghệ 8.
Nối đất bảo vệ rò điện ra võ cho thiết bị
3 Phương pháp cứu người bị tai nạn điện
- Tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện :
a) Nếu cắt được nguồn điện : Đây là trường hợp thuận lợi nhất nhưng phải bảođảm nhanh chóng, chính xác
b) Nếu không cắt được nguồn điện:
- Ở mạng hạ thế: Tìm các vật dụng cách điện như gỗ khô, đi dép, ủng cao su,lót tay bằng vải khô tách nạn nhân ra khỏi nguồn điện
- Ở mạng cao thế: Phải có biện pháp an toàn, hoặc làm ngắn mạch bằng vật dẫnđiện và khẩn trương báo cho trạm điện hoặc chi nhánh điện cắt điện từ các cầu daotrước, sau đó mới được tới gần nạn nhân và tiến hành sơ cứu
- Cấp cứu nạn nhân:
Căn cứ hiện tượng cụ thể của nạn nhân mà có biện pháp cấp cứu :
- Tách nạn nhân ra khỏi nơi chạm điện một cách nhanh chóng và an toàn chongười cấp cứu nạn nhân, ( sơ cứu nạn nhân, đưa nạn nhân đến trạm y tế gần nhất)
- Nếu nạn nhân bị ngất; Để nạn nhân nơi thoáng, nới áo quần, cho ngửiAmoniac
- Nếu nạn nhân ngừng thở, tim ngừng đập: Phải tìm mọi cách hô hấp và làmcho tim nạn nhân đập trở lại, trường hợp này nạn nhân phải được cứu chữa ngay,càng nhanh càng nhiều hy vọng cứu sống
- Cấp cứu thường dùng một trong các phương pháp như: Phương pháp hô hấpsấp, phương pháp hô hấp ngửa, hà hơi thổi ngạt