tiểu luận cải cách hành chính

Cải cách hành chính là những thay đổi được thiết kế có chủ định nhằm cảitiến một cách cơ bản các khâu trong hoạt động quản lý của bộ máy Nhà nước:Lập kế hoạch, định thể chế, tổ chức, côn

1 B ố i c ả nh, yêu c ầ u c ủ a vi ệ c c ả i cách hành chính 4

3 Mối liên hệ cải cách hành chính với công cuộc cải 5cách khác

Phần II THỰC TRẠNG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH 7

I Những nguyên tắc cơ bản và mục tiêu của CCHC 7

1.Nh ữ ng nguyên t ắ c c ơ b ả n 7

1. C ả i cách hành chính trong giai đo ạ n đ ầ u 8

9

2 Chương trình CCHC tổng thể giai đoạn 2001

3.3 Đổi mới nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ 16

3.5 Ứng dụng CNTT vào cải cách hành chính 18

4 Trọng tâm công tác CCHC trong thời gian tới

LỜI MỞ ĐẦU

rong thời kỳ hội nhập phát triển kinh tế hiện nay công cuộc cải cách hành chính là một trong những nhiệm vụ cấp thiết để thực hiện mục tiêu xâydựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch vững mạnh, chuyên nghiêp lấy nhân dân làm gốc

Hành chính học là khoa học lấy quản lý hành chính làm đối tượng nghiêncứu chính, nghiên cứu các quy luật quản lý hiệu quả những công việc xã hội củacác tổ chức hành chính nhà nước Trong đó thì cải cách hành chính là nhiệm vụtrong tâm để phát triển kinh tế xã hội Nghiên cứu đề tài Cải cách hành chính giúp

em sẽ hiểu thêm về nền hành chính và thực trạng của việc Cải cách hành chínhnước ta hiện nay

Cải cách hành chính là những thay đổi được thiết kế có chủ định nhằm cảitiến một cách cơ bản các khâu trong hoạt động quản lý của bộ máy Nhà nước:Lập kế hoạch, định thể chế, tổ chức, công tác cán bộ, tài chính chỉ huy phốihợp; Kiểm tra; thông tin và đánh giá

Theo nghĩa rộng thực chất của cải cách hành chính là cải cách bộ máy hành chính Nhà nước, chức văng và phương thức quản lý của nền hành chính, chế

độ công vụ phân chia quyền lực hành pháp giữa trung ương và địa phương,những nguyên tắc chính trọng yếu, và phương thức hoạt động của nền hànhchính phục vụ tốt nhất đời sống nhân dân và sự phát triển kinh tế xã hội của đấtnước

Theo nghĩa hẹp cải cách hành chính là một quá trình thay đổi nhằm nâng caohiệu lực và hiệu quả hành chính, cải tiến tổ chức, chế độ và phương pháp hànhchính cũ, xây dựng chế độ và phương thức hành chính mới trong lĩnh vực quẩn

lý của bộ máy hành chính Nhà nước

T

Căn cứ vào Nghị quyết hội nghị lần thứ VIII của BCH Trung ương ĐảngCộng sản Việt Nam, cải cách hành chính ở nước ta được hiểu là: “ Trọng tâm củacông cuộc tiếp tục xây dựng và kiện toàn Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩaViệt Nam”, bao gồm những thay đổi có chủ định nhằm hoàn thiện: Thể chế củanền hành chính; cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của bộ máy hành chính cáccấp; và đội ngũ cán bộ công chức hành chính để nâng cao hiệu lực, năng lực vàhiệu quả hoạt động của nền hành chính công phục vụ nhân dân.

Phần II

SỰ CẦN THIẾT CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH

Việt Nam những năm đổi mới đã đạt được những thành tựu bước đầu rấtquan trọng, vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, ổn định và phát triển kinh tế xãhội, giữ vững và tăng cường chính trị, đưa đất nước cơ bản ra khỏi tình trạngkhủng hoảng Theo Ngân hàng Thế giới (WORLD BANK) thì tăng trưởng hàngnăm (GDP) của nước ta trong giai đoạn đổi mới tăng bình quân 8.2 % (1991 –1995) Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ quan hệ đối ngoại, mở rộng sự hợp tácnhiều mặt với các nước, nhất là trong khu vực và các nước công nghiệp pháttriển Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và viện

trợ

phát triển chính thức

(ODA) liên tục tăng cao qua từng năm Song song với cải cách kinh tế, Việt Nam

đã thực hiện có kết quả một số đổi mới quan trọng trong hệ thống chính trị, tiếnhành cải cách một bước nền hành chính quốc gia, tiếp tục xây dựng Nhà nướcXHCN Việt Nam

Quá trình phát triển này có sự đóng góp không

máy nhà nước còn quá

cồng kềnh , hiệu quả hoạt động chưa cao, nặng về quan liêu, cửa quyền, nănglực, phẩm chất cả một bộ phận công chức chưa tương xứng với những yêu cầuđó

2.Đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước về Cải cách hành chính

Quan điểm của Ðảng về cải cách nền hành chính nhà nước đã được thểhiện nhất quán trong các văn kiện Ðại hội đại biểu Ðảng toàn quốc lần thứ VI,VII, VIII, IX và trong các Nghị quyết của các Hội nghị Trung ương 2 và 8 (khóa

VII), 3 và 7 (khóa VIII), 6 và 9 (khóa IX) Ðó là quá trình tìm tòi sáng tạo, đổi mớinhận thức liên tục, thống nhất được khởi đầu từ Ðại hội VI năm 1986 để

hình thành các quan niệm và nguyên tắc cơ bản chỉ đạo công cuộc cải cách hànhchính (CCHC) cũng như việc đề ra những nội dung, phương hướng, chủ trương,giải pháp thực hiện trong từng giai đoạn.

Hội nghị lần thứ 8 tháng 01 năm 1995 của Ban Chấp hành Trung ươngĐảng đã ra Nghị quyết: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước CH XHCN Việt Nam, trọng tâm là cải cách một bước nền hành chính”

Điều này được cụ thể hoá trong một loạt các văn bản quy phạm pháp luậtcủa nhà nước như Nghị Quyết số 38CP ngày 04 tháng 05 năm 1994 của Chínhphủ; Quyết định số

136/2001/QĐ – TTg ngày

17 tháng 9 năm 2001 của Thủ

tướng Chính phủ

20012010

về việc phê duyệt chương trình CCHC nhà nước giai đoạn

Quyết định số 181/2003/QĐ – TTg ngày 04 tháng 9 năm 2003 của Thủtướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế thực hiện “một cửa” tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương;

3.Mối liên hệ của cải cách hành chính và công cuộc cải cách khác

Cải cách hành chính không có mục đích tự thân mà là nhằm mục đích phục

vụ, thúc đẩy

sự phát triển ổn định và năng động của toàn xã hội, chủ yếu làtriển khai thực hiện mục tiêu cơ bản là: Phát triển nền kinh tế quốc dân theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Cải cách kinh tế là cải cách thể chế kinh tế thực chất của cải cách kinh tế làcải cách thể chế quản lý kinh tế của Chính phủ Đây cũng là một trong những nộidung của cải cách hành chính

Cải cách hành chính là khâu mấu chốt, đảm bảo sự thành công của cải cáchkinh tế luôn gắn liền với những thành tựu trong cải cách kinh tế, đổi mới hệthống chính trị, cải cách pháp luật và tư pháp

Cải cách hành chính trước hết là cải cách thể chế của nền hành chính, cómối liên hệ

mật thiết phụ thuộc lẫn nhau với cải cách pháp luật và tư pháp.Những thay đổi trong cải cách hành chính cần phải được đảm bảo thực hiệnbằng hệ thống pháp luật và nền tư pháp, chỉ có cải cách pháp luật mới tạo cơ sởpháp lý cho cải cách hành chính thành công

Cải cách hành chính cũng chính là thể chế hoạt động của Nhà nước nóichung và trực tiếp là Chính phủ một bộ phận cấu thành quan trọng của thể chế chính trị Cải cách hành chính là một trong những bước đi góp phần làm đổi mới

hệ thống chính

trị

nhưng vẫn phục tùng, phục vụ hệ thống chính trị, và giữvững ổn định chính trị

Phần II THỰC TRẠNG CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH

I Những nguyên tắc cơ bản và mục tiêu của Cải cách hành chính

Cải cách hành chính phải phục vụ đắc lực và thúc đẩy mạnh mẽ công cuộcđổi mới, phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơchế thị trường và theo định hướng XHCN, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Mọi chủ trương cải cách nền hành chính nhà nước đều phải xuất phát từyêu cầu của cuộc sống, sát với điều kiện thực tế, giữ vững và phát huy truyềnthống dân tộc, đồng thời vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm của nền hànhchính hiện đại thế giới

Cải cách hnàh chính nhằm xây dựng một nền hành chính dựa trên nguyên tắctập trung dân chủ, nằm trong tổng thể hệ thống chính trị, trong đó nhân dân làmchủ thông qua Nhà nước

2 Mục tiêu của cải cách hành chính

Xây dựng một nền hành chính trong sạch vững mạnh, có đủ năng lực, sửdụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hoá để quản lý có hiệu lực và côngviệc của Nhà nước, thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng hướng, phục vụ

đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong

xã hội

“ Một nền hành chính dân chủ, trong sạch vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền Xã hội

chủ

nghĩa dưới sự

lãnh đạo của Đảng” và đảm bảo xây

dựng một “đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước” (Quyết định số

136/2001/QĐTTg ngày 17 tháng 9 năm 2001 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2001 2010)

II Nội dung của Cải cách hành chính

1 Cải cách hành chính trong giai đoạn đầu

Thành phố Hồ Chí Minh với nhiều điều kiện thuận lợi về chủ quan, kháchquan đã và đang có những lợi thế phát triển so với nhiều địa phương khác trong

cả nước Thành phố là một trung tâm lớn về kinh tế, khoa học kỹ thuật, giáo dục,văn hóa là đầu mối giao thông cả về đường thủy, đường bộ, đường hàngkhông, có vị trí thuận lợi về giao lưu quốc tế Trong quá trình phát triển, thànhphố Hồ Chí Minh luôn được sự quan tâm của các cơ quan trung ương và các cấplãnh đạo Đảng, Nhà nước Từ năm 1982, Nghị quyết 01 NQ/TƯ của Bộ Chính trịxác định thành phố Hồ Chí Minh có vị trí quan trọng sau thủ đô Hà Nội

Mặc dù có sự quan tâm

như

vậy nhưng hình như tiềm năng, thế mạnh,

tinh thần năng động, sáng tạo của thành phố vẫn chưa được khai thác tốt nhất?Nhận ra điều đó, để đưa chủ trương cải cách hành chính của Đảng và Nhà nướcvào cuộc sống, thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên trong cả nướcthực hiện thí điểm cải cách hành chính ở lĩnh vực thủ tục hành chính theo môhình "một cửa, một dấu", thành phố Hồ Chí Minh nhận thức trách nhiệm quantrọng của mình trong cải cách kinh tế và cải cách nền hành chính quốc gia

Cơ chế "một cửa" được hình thành trong quá trình thực hiện mục tiêu cảicách thủ tục hành chính, nhằm thay thế cho cơ chế "nhiều cửa" trong quan hệgiải quyết thủ tục hành chính giữa các cơ quan công quyền với người dân và các

tổ chức chính trị xã hội ; giữa các cơ quan công quyền với nhau Mục tiêu của cơchế "một cửa" là đơn giản hóa các thủ tục hành chính ; giảm bớt phiền hà, sáchnhiễu của các cơ quan công quyền cũng như các cán bộ, công chức được ủyquyền ; bảo đảm công khai, rõ ràng, thông suốt quy trình giải quyết các thủ tụchành chính ; tiết kiệm công sức và chi phí, tăng cường sự giám sát của người dânđối với các cơ quan công quyền, công chức

Cơ chế "một cửa, một dấu" là bước khởi đầu nhằm chấn chỉnh lại hoạtđộng quản lý nhà nước trên địa bàn quận, huyện lâu nay đã trở nên cồng kềnh,nặng nề, kém hiệu quả, đặc biệt là trong lĩnh vực thủ tục hành chính Nguyên tắc

tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền cấp quận, huyện sẽ thay đổitrên cơ sở phân định rõ chức năng quản lý nhà nước và hoạt động sự nghiệp,tiến tới cơ cấu lại tổ chức bộ máy của UBND cấp quận, huyện phù hợp với phương thức hoạt động mới, làm điểm tựa cho những bước cải cách tiếp theo

2 Chương trình cải cách tổng thể giai đoạn 2001 2010

2.1 Nội dung cải cách

Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính

Cải cách tổ chức bộ máy hành chính

Điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ,

cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương các cấp cho phù hợp vớiyêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới

Từng bước điều chỉnh những công việc mà Chính phủ, các bộ, cơ quanngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương đảm nhận đểkhắc phục những chống chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ Chuyển cho các

tổ chức xã hội, tổ chức phi Chính phủ hoặc doanh nghiệp làm những công việc

về dịch vụ không cần thiết phải do cơ quan hành chính nhà nước trực tiếp thựchiện

Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức

Đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức

Cải cách tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ

Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức

Nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức cán bộ, công chức

Cải cách tài chính công

Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách, bảo đảm tínhthống nhất của hệ

thống tài chính quốc gia và vai trò chỉ đạo của ngân sáchTrung

ương; đồng thời phát huy tính chủ động, năng động, sáng tạo và tráchnhiệm của địa phương và các ngành trong việc điều hành tài chính và ngân sách Bảo đảm quyền quyết định ngân sách địa phương của Hội đồng nhân dâncác cấp, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương chủ

động xử lý các côngviệc

ở địa phương; quyền quyết định của các bộ, sở, ban, ngành về phân bổngân sách cho các đơn vị trực thuộc; quyền chủ động của các đơn vị sử dụng ngân sách trong phạm vi dự toán được duyệt phù hợp với chế độ, chính sách

2.2 Năm giải pháp thực hiện

Tăng cường công tác chỉ đạo, điều hành

Thực hiện cải cách hành chính đồng bộ với đổi mới hệ thống chính trị.Thực hiện cải cách hành chính đồng bộ từ Trung ương tới địa phương

Bố trí đủ nguồn tài chính và nhân lực

Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền

2.3 Bảy chương trình hành động

Chương trình 1: “Đổi mới công tác xây dựng, ban hành và nâng cao chấtlượng văn bản quy phạm pháp luật” do Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủchủ trì

Chương trình 2: “Nghiên cứu xác định vai trò, chức năng và cơ cấu tổchức của các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước” giai đoạn I (2003 2005) do Bộ Nội vụ và Văn phòng Chính phủ chủ trì

Chương trình 3: “Chương trình tinh giản biên chế” do Bộ Nội vụ chủ trìChương trình 4: “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước giai đoạn I (20032005)” do Bộ Nội vụ chủ trì

Chương trình 5: “Chương trình cải cách tiền lương” do Bộ Nội vụ chủtrì

Chương trình 6: “Đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các cơ quanhành chính, đơn vị sự nghiệp công” do Bộ Tài chính chủ trì

3 Kết quả bước đầu và hạn chế

3.1 Cải cách thể chế hành chính

Cải cách thể chế được xác định là một trong những trọng tâm của CCHCnhà nước và đã đạt được kết quả tương đối thành công về xây dựng và điều

chỉnh thể chế quản lý hành chính nhà nước trong điều kiện chuyển sang cơ chếkinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập kinh tế quốc tế Ðã ban hànhnhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho sự pháttriển kinh tế xã hội và tổ chức hoạt động của các cơ quan trong hệ thống hànhchính nhà nước các cấp Trong đó, đã sửa đổi một số điều của Hiến pháp năm

1992, ban hành mới Luật Doanh nghiệp, Luật Ðầu tư, Luật Thương mại, LuậtNgân sách nhà nước, Luật Ðất đai (sửa đổi) và một số luật chuyên ngành khác đểtạo thể chế kinh tế; đồng thời ban hành Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chứcHÐND và UBND, và xác lập thể chế vận hành của bộ máy Chính phủ, quy địnhlại chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của tất cả các bộ, ngành T.Ư

Cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với việc thực hiện cơ chế

“một cửa” đã được triển khai mạnh trong giai đoạn I và thu được những kết quả bước đầu tích cực Đây là một trong những lĩnh vực được Chính phủ, Thủ tướng Chính

phủ

đặc biệt quan tâm chỉ đạo trong cả quá trình cải cách Kết

quả sau 5 năm triển khai cho thấy, thủ tục hành chính trên hầu hết các lĩnh vực đều đã được rà soát, sửa đổi, ban hành mới theo hướng đơn giản hoá, thuận tiện cho người dân Đặc biệt, thủ tục hành chính trên những lĩnh vực bức xúc,

liên quan trực tiếp tới người dân và doanh nghiệp như đất đai, xây dựng, hộtịch, hộ khẩu, đầu tư, đăng ký doanh nghiệp, hải quan, thuế, kho bạc, xuất nhậpkhẩu v.v… đã được rà soát nhiều lần, loại bỏ những thủ tục hành chính phứctạp, gây phiền hà, bước đầu tạo lập lại niềm tin của người dân và doanhnghiệp vào hoạt động phục vụ của các cơ quan công quyền (Trích Báo cáo Tổng kết việc thực hiện giai đoạn I (20012005) Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 20012010 và phương hướng, nhiệm vụ cải cách hành chính giai đoạn

II (20062010) của Ban Chỉ đạo Cải cách hành chính Chính phủ).

Về cơ bản, qua việc đổi mới cách thức, quy trình giải quyết các thủ tụchành chính đã có tác dụng trực tiếp làm giảm bớt phiền hà, chi phí, tiêu cực và thuđược kết quả tích cực, được công dân, doanh nghiệp, dư luận xã hội đồngtình ủng hộ Ðã có bước chuyển biến tích cực trong việc xác lập và tạo mộthành lang pháp lý để thúc đẩy việc thực hiện xã hội hóa các hoạt động sựnghiệp dịch vụ công trong lĩnh vực giáo dục đào tạo, y tế, khoa học công

nghệ, vệ sinh môi trường, văn hóa, thể thao Qua đó, có tác dụng huy động cácnguồn lực trong xã hội và nâng cao hiệu quả

nghiệp dịch vụ công lập và ngoài công lập

hoạt động của cả khu vực sự

Năm 2005 là năm thứ 3 liên tiếp, Việt Nam được đánh giá như một điểmsáng về nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, là một trong nhóm 10 quốc gia

có tốc độ cải cách nhanh nhất thế giới

Bên cạnh những kết quả và tiến bộ đã đạt được, vấn đề cải cách thể chếtrong những năm qua vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế và bất cập Một số thể chế

cơ bản còn chậm được xây dựng, sửa đổi, hoàn thiện Thủ tục hành chính cho dùđược cải cách từ nhiều năm nay, nhưng nhìn chung vẫn phức tạp, phiền hà chongười dân, doanh nghiệp Vẫn còn tồn tại khá phổ biến xu hướng cơ quan hànhchính giành thuận lợi về cho mình, đẩy khó khăn về cho người dân gánh chịu

trong giải quyết công việc của dân, doanh nghiệp.

3.2 Tổ chức bộ máy hành chính nhà nước

Các cơ