PHẦN NỘI DUNG 1/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CẢI CÁCH NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC: Hành chính nhà nước là hoạt động hành chính của các cơ quan nhà nước để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Cải cách hành chính là một quá trình thay đổi cơ bản, lâu dài, liên tục được thiết
kế có chủ định nhằm cải tiến một cách cơ bản các khâu trong tổ chức và hoạt động quản
lý của bộ máy hành chính nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nền hành chính nhà nước
Cải cách hành chính là một bộ phận quan trọng trong đường lối đổi mới toàn diện và là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
Trong nhiều năm nay, để tăng cường năng lực quản lý của nhà nước trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, Đảng ta chủ trương cải cách hành chính một cách mạnh mẽ, toàn diện
Cải cách hành chính nhằm góp phần xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, có hiệu lực và hiệu quả Trên cơ sở đó làm cho bộ máy nhà nước thực hiện tốt nhiệm vụ thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và tổ chức tốt việc điều hành, quản lý đất nước thông suốt, tạo điều kiện cho nền kinh tế nhiều thành phần phát triển, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, mở rộng quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế
Cải cách hành chính ở Việt Nam là công việc mới mẽ, chưa có tiền lệ, lại diễn ra trong điều kiện thiếu kiến thức và kinh nghiệm về quản lý Nhà nước, có nhiều vấn đề phải vừa làm, vừa tìm tòi, rút kinh nghiệm Vì vậy, việc hình thành quan niệm và những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo công cuộc cải cách hành chính của Đảng ta là một quá trình tìm tòi, sáng tạo không ngừng Yêu cầu đặt ra là vừa phải tổ chức nghiên cứu lý luận, vừa thử nghiệm, tổng kết thực tiễn, kết hợp với tham khảo, học hỏi những kinh nghiệm của các nước trên thế giới, để từng bước xây dựng thành hệ thống các quan điểm và nguyên tắc cơ bản của cải cách hành chính; phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh đặc thù của Việt Nam, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa, hội nhập khu vực và thế giới
Trang 2PHẦN NỘI DUNG 1/ MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CẢI CÁCH NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC:
Hành chính nhà nước là hoạt động hành chính của các cơ quan nhà nước
để quản lý, điều hành các lĩnh vực của đời sống xã hội theo pháp luật, được thực hiện chủ yếu bởi hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ Trung ương tới địa phương, đó là chính phủ và chính quyền địa phương các cấp Các cơ quan thực hiện quyền lập pháp, tư pháp trong quá trình tổ chức và hoạt động cũng có công tác hành chính như: chế độ công vụ, quy chế công chức, công tác tổ chức, cán bộ…Phần công tác hành chính của các cơ quan này cũng có những quy định thống nhất của nền hành chính nhà nước
Trên thế giới nền hành chính nhà nước còn được gọi là hành chính công hoặc hành chính công quyền Hiến pháp nước ta dùng thuật ngữ hành chính nhà nước Các cơ quan hành chính nhà nước thực thi quyền hành pháp, không có quyền lập pháp và tư pháp Tuy nhiên, các cơ quan này đóng góp phần quan trọng vào hiệu quả hoạt động lập pháp và tư pháp
Nền hành chính nhà nước có 4 yếu tố cấu thành:
Một là, hệ thống thể chế
Hai là, cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của bộ máy hành chính từ Trung ương tới địa phương
Ba là, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính bao gồm những người thực thi công vụ trong bộ máy hành chính công quyền
Bốn là, chế độ tài chính công, tài sản công
Tổ chức và hoạt động của bộ máy hành chính không phải là mục đích tự thân, mà nhằm đảm bảo hiệu lực, hiệu quả của thể chế, không ngừng hoàn thiện thể chế trong quá trình thực hiện sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo
Trang 32/ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ CẢI CÁCH NỀN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC:
Sự cần thiết phải tiến hành cải cách nền hành chính nhà nước:
Để tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển thì một trong những vấn đề cần đặc biệt quan tâm
là xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân và coi đó là yêu cầu bức thiết của xã hội; Nhà nước phải thể chế hóa
và tổ chức thực hiện có hiệu quả cương lĩnh, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và quyền công dân, quyền con người
Xây dựng cơ chế vận hành của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Muốn vậy phải đẩy mạnh cải cách hành chính, đổi mới tổ chức hoạt động của Chính phủ Xây dựng một hệ thống hành pháp và quản lý hành chính nhà nước thông suốt
từ Trung ương xuống cơ sở, có đủ quyền lực, năng lực, hiệu lực
Không thể đổi mới, cải cách kinh tế có hiệu quả, nếu không đẩy mạnh cải cách hành chính nhà nước Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chỉ có thể phát triển mạnh mẽ nếu có thể chế kinh tế, cơ chế quản lý kinh tế, cơ chế quản lý hành chính nhà nước thích hợp Đổi mới kinh tế thực sự có hiệu quả, thành công nếu có nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa mạnh, nền hành chính trong sạch, thành thạo quản lý và điều hành Chính vì vậy, từ 1991 đến nay, cải cách hành chính đã được xem là một trong những nhiệm vụ then chốt của tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với cải cách kinh tế và tiến hành đồng thời với cải cách kinh tế Với bản chất là Nhà nước của dân, do dân, vì dân, Nhà nước ta đã đặt mục tiêu tổng thể cải cách hành chính nhằm xây dựng một nền hành chính trong sạch, có đủ năng lực, sử dụng đúng quyền lực và từng bước hiện đại hóa để quản lý có hiệu quả công việc của nhà nước, thúc đẩy xã hội phát triển lành mạnh, đúng định hướng, phục
vụ đắc lực đời sống nhân dân, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội
Quan điểm của Đảng ta về cải cách nền hành chính nhà nước:
Trang 4Quan điểm về tiếp tục xây dựng Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nói chung, quan điểm về cải cách nền hành chính nói riêng được Đảng ta xác định là một trong những nội dung quan trọng của sự nghiệp đổi mới ở nước ta Cải cách hành chính đã trở thành một quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước
ta Cùng với đổi mới, cải cách kinh tế phải thực hiện đồng bộ cải cách hành chính nhà nước Cải cách hành chính nhà nước tập trung vào 4 vấn đề chủ yếu sau đây:
Thứ nhất, cải cách thể chế của nền hành chính nhằm đơn giản hóa các thủ tục hành chính
Thứ hai, cải cách cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý hành chính nhà nước từ trung ương đến cơ sở nhằm đảm bảo bộ máy tinh gọn, song hiệu lực, hiệu quả, giải quyết tốt mối quan hệ giữa yêu cầu tập trung, thống nhất thông suốt của nền hành chính với phân cấp phân quyền cho địa phương, cơ sở để phát huy tính chủ động, sáng tạo của từng cấp, từng tổ chức
Thứ ba, cải cách trong lĩnh vực công chức – công vụ, thực hiện chế độ công chức và một hệ thống công vụ có hiệu quả, phục vụ nhân dân tốt hơn
Thứ tư, cải cách nền tài chính công
Những quan điểm chỉ đạo của Đảng về cải cách hành chính ở Việt Nam
có thể tóm lược như sau:
Một nền hành chính “Nhà nước của dân, do dân, vì dân”, tất cả quyền lực thuộc về nhân dân; nền hành chính phục vụ nhân dân
Một nền hành chính của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa gắn với đạo đức, quản lý theo pháp luật và bằng pháp luật
Một nền hành chính thực thi quyền hành pháp trong tổng thể quyền lực thống nhất không phân chia, có phân công, phối hợp giữa các cơ quan thực thi
ba quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp
Một nền hành chính dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ được vận dụng theo những phương thức khác nhau như: tập quyền, phân quyền, tản quyền, uy quyền…
Trang 5Một nền hành chính đặt trong tổng thể hệ thống chính trị, trong đó nhân dân làm chủ chủ yếu bằng Nhà nước, Nhà nước là cơ quan công quyền quản lý
xã hội bằng pháp luật, Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, là lực lượng chính trị lãnh đạo Nhà nước và toàn xã hội
Trong Đại hội Đảng lần XI quan điểm của Đảng ta về cải cách nền hành chính nhà nước là sự tiếp tục thể hiện quan điểm, đường lối nhất quán của Đảng
ta về tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trong
đó có nội dung cụ thể là quan điểm về cải cách nền hành chính nhà nước Quan điểm của Đảng ta về cải cách nền hành chính nhà nước được đề ra từ Hội nghị trung ương 8 khóa VII, được xác định là một vấn đề trọng tâm của sự nghiệp đổi mới hoàn thiện hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam Sau hơn 25 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, trong đó cải cách nền hành chính nhà nước đã được thể chế hóa và tổ chức thực hiện trên thực tế cuộc sống và đã đạt được những thành công nhất định, góp phần vào những thành công chung của sự nghiệp đổi mới ở nước ta
Đánh giá thực hiện cải cách nền hành chính trong những năm qua được xem xét trên tất cả các phương diện của các bộ phận hợp thành nền hành chính nhà nước: thể chế; bộ máy hành chính; đội ngũ cán bộ, công chức hành chính và quản lý tài sản công
Về những thành công của cải cách nền hành chính nhà nước Văn kiện Đại hội Đảng XI cũng đã chỉ rõ và được đặt trong mối quan hệ đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và cải cách tư pháp trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta những năm qua: việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp Sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc được phát huy
Quốc hội có những đổi mới quan trọng trong công tác lập pháp, tiếp tục sửa đổi, bổ sung Hiến pháp và hệ thống pháp luật; cải tiến quy trình xây dựng luật Đã tăng cường một bước tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước; phân
Trang 6định cụ thể hơn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Chính phủ, của các bộ, ngành và chính quyền các cấp, đồng thời thực hiện sự phân cấp nhiều hơn; các hoạt động tư pháp và công tác cải cách tư pháp có những chuyển biến tích cực
Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ngày càng thiết thực Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở được mở rộng và có hiệu quả hơn, nhất là ở xã, phường Công tác dân tộc, tôn giáo, vận động người Việt Nam ở nước ngoài có tiến bộ
Bên cạnh những thành công trong việc thực hiện cải cách hành chính những năm qua, Đại hội XI cũng chỉ ra những yếu kém trong cải cách nền hành chính nói riêng, trong đổi mới xây dựng, hoàn thiện bộ máy nhà nước nói chung:
Bộ máy nhà nước chậm đổi mới, chưa theo kịp yêu cầu của công cuộc phát triển kinh tế - xã hội; những yếu kém của bộ máy quản lý nhà nước và công tác cán
bộ chậm được khắc phục Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu, năng lực và phẩm chất của nhiều cán bộ, công chức còn yếu, một bộ phận không nhỏ thoái hóa, biến chất Dân chủ ở nhiều nơi bị vi phạm, kỷ cương phép nước chưa nghiêm Quan liêu, tham nhũng, lãng phí còn nghiêm trọng, đặc biệt là tình trạng nhũng nhiễu, cửa quyền, thiếu trách nhiệm của bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, nhất là ở các cơ quan giải quyết công việc cho dân và doanh nghiệp
Bộ máy chính quyền cơ sở nhiều nơi yếu kém
Trong những nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình trạng yếu kém và bất cập về kinh tế, xã hội trong những năm qua có 2 nguyên nhân do: cải cách hành chính còn chậm và kém hiệu quả; công tác tổ chức, cán bộ chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu
Trên cơ sở phân tích đánh giá thành công và những hạn chế tồn tại trong cải cách nền hành chính nhà nước, Đại hội đai biểu Đảng toàn quốc lần X tiếp tục đưa ra những định hướng có tính chất chiến lược và những giải pháp cụ thể
về cải cách nền hành chính nhà nước
Về thể chế hành chính, định hướng cải cách thể chế hành chính tập trung vào các vấn đề bức xúc đang đặt ra trong quản lý nhà nước góp phần nâng cao
Trang 7hiệu lực hiệu quả quản lý nhà nước trong điều kiện hội nhập quốc tế giai đoạn hiện nay: tiếp tục hoàn thiện thể chế để thực hiện đầy đủ nguyên tắc nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật Khẩn trương rà soát để hạn chế đến mức thấp nhất quan hệ xin – cho trong quản lý kinh tế Thực hiện công khai, minh bạch trong mua sắm công và xây dựng cơ bản, quản lý dự án đầu tư, xây dưng; tài chính và ngân sách nhà nước, huy động và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân; quản lý và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; quản lý và sử dụng đất, tài sản công; công tác cán bộ
Tiếp tục cải cách mạnh thủ tục hành chính theo hướng phân cấp và làm rõ quyền hạn trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng đơn vị và người đứng đầu cơ quan; thu gọn đầu mối trong việc giải quyết mọi công việc hành chính với dân và doanh nghiệp; công khai các quy định về thủ tục hành chính để dân biết thực hiện và giám sát
Tiếp tục đổi mới thể chế kinh tế, rà soát lại các văn bản pháp quy, sửa đổi,
bổ sung, hoàn chỉnh hệ thống pháp luật đảm bảo tính đồng bộ, nhất quán, ổn định và minh bạch Cải cách môi trường đầu tư; thu hút các nguồn vốn FDI, ODA, đầu tư gián tiếp, tín dụng thương mại và các nguồn khác
Về bộ máy hành chính, tiếp tục kiện toàn tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính theo hướng gắn chặt chẽ kiện toàn bộ máy hành chính trong quan hệ với kiện toàn các cơ quan trong bộ máy nhà nước đẩy nhanh công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trên cả bốn mặt: chức năng, nhiệm vụ; tổ chức bộ máy; cán bộ và phương thức hoạt động Định rõ những việc nhà nước phải làm và bảo đảm đủ các điều kiện để làm tốt; khắc phục tình trạng buông lỏng hoặc làm thay, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan của Đảng và cơ quan nhà nước; hiện đại hóa nền hành chính
Thực hiện quản lý nhà nước bằng hệ thống pháp luật, giảm tối đa sự can thiệp hành chính vào hoạt động của thị trường và doanh nghiệp Tách chức năng quản lý hành chính của nhà nước khỏi chức năng quản lý kinh doanh của doanh nghiệp, xóa bỏ “chế độ chủ quản”; tách hệ thống cơ quan hành chính công khỏi
hệ thống cơ quan sự nghiệp; phát triển mạnh các dịch vụ công cộng
Trang 8Đối với Chính phủ tiếp tục kiện toàn theo hướng điều chỉnh chức năng của Chính phủ đúng với vai trò là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất Xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý nhà nước về kinh tế, xã hội phù hợp với yêu cầu phát triển của giai đoạn mới;Chính phủ tập trung vào việc hoạch định thể chế, chính sách, xây dựng biện pháp, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, xã hội; nâng cao năng lực và hiệu quả chỉ đạo thực hiện, kiểm tra, thanh tra thực hiện thể chế; xác định rõ phạm vi và nội dung quản lý nhà nước về kinh tế, xã hội của cơ quan công quyền các cấp
Cơ cấu lại Chính phủ theo hướng giảm các đầu mối phù hợp với yêu cầu đổi mới chức năng, nhiệm vụ
Đối với chính quyền địa phương, kiện toàn theo hướng cơ cấu lại các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước theo hướng giảm cấp phó, bỏ các cấp trung gian; giảm bộ phận phục vụ trong cơ quan hành chính, chuyển sang hình thức hợp đồng dịch vụ; phân cấp mạnh cho cấp dưới gắn với việc hướng dẫn và thực hiện thanh tra, kiểm tra của cấp trên
Điều chỉnh cơ cấu chính quyền địa phương cho phù hợp với những thay đổi chức năng, nhiệm vụ Phân biệt rõ những khác biệt giữa chính quyền nông thôn và chính quyền đô thị Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng và kiểm tra hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở
Nghiên cứu để áp dụng cơ chế thủ trưởng cơ quan hành chính cấp trên bổ nhiệm chức danh người đứng đầu cơ quan hành chính cấp dưới Tách các hoạt động công quyền với các hoạt động cung ứng dịch vụ công để các tổ chức cung ứng dịch vụ công thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về hoạt động, về tài chính và nhân sự
Cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước cần quán triệt những quan điểm sau đây của Đảng:
Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, lấy liên minh giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức làm nền tảng do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thực hiện đầy đủ quyền dân
Trang 9chủ của nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương xã hội, chuyên chính với mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân;
Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các
cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp;
Quán triệt nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước;
Tăng cường pháp chế XHCN, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục, nâng cao đạo đức xã hội chủ nghĩa;
Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và cải cách bộ máy nhà nước
Về đội ngũ cán bộ, công chức hành chính, đổi mới chính sách cán bộ và công tác quản lý cán bộ, xây dựng chế độ công vụ rõ ràng, minh bạch, đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất và năng lực gắn với chế độ hưởng thụ thỏa đáng và công bằng Thực hiện đầy đủ nguyên tắc công khai, minh bạch, dân chủ
và phục vụ dân đối với các cơ quan và công chức nhà nước
Tiếp tục đổi mới chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức; đồng thời
có quy định về kiểm tra, kiểm soát, giám sát thu nhập của cán bộ, công chức
Về quản lý tài chính công, tiếp tục đổi mới chính sách tài chính và tiền tệ, bảo đảm tính ổn định và sự phát triển bền vững của nền tài chính quốc gia
Khẩn trương triển khai đồng bộ Luật phòng chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm chống lãng phí Bổ sung, hoàn thiện Luật khiếu nại và tố cáo Ban hành các quy định cụ thể về thu, chi ngân sách, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở đơn vị cơ sở, bảo đảm công khai, minh bạch các hoạt động kinh tế, tài chính trong các cơ quan hành chính, đơn vị cung ứng dịch vụ công và doanh nghiệp nhà nước
Trang 10KẾT LUẬN
Thực tiễn cho thấy rằng, cải cách hành chính là yêu cầu bức xúc của nhân dân và là một khâu có ý nghĩa quyết định với tiến trình đổi mới ở Việt Nam Những năm vừa qua công cuộc cải cách hành chính đã được triển khai rộng khắp từ Trung ương cho đến địa phương, cơ sở; được nhân dân rất quan tâm và ủng hộ
Ngay từ đầu cải cách hành chính đã được xác định là khâu trọng tâm của cải cách bộ máy Nhà nước Trên cơ sở đó, từng bước hình thành và phát triển thành hệ thống quan điểm về xây dựng một nền hành chính phát triển phù hợp với những yêu cầu phát triển kinh tế, mở rộng dân chủ, công khai và xu thế hội nhập khu vực và quốc tế
Hệ thống quan điểm về cải cách hành chính ở Việt Nam đã đạt được một
số thành tựu đáng kể trên một số quan điểm cơ bản về mục tiêu tổng quát của cải cách hành chính; về nội dung cấu thành nên nền hành chính và các nguyên tắc chỉ đạo Đồng thời còn đề ra những nội dung và phương hướng chủ yếu cho cải cách hành chính trong từng giai đoạn: gắn cải cách hành chính với cải cách kinh
tế Cải cách đồng bộ nhưng có trọng tâm, có khâu đột phá
Cải cách hành chính trở thành một bộ phận quan trọng trong đường lối đổi mới toàn diện của Đảng Cộng sản Việt Nam; một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam; và là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình công tác Chính phủ