Một số phương pháp tổ chức trò chơi trong sinh hoạt tập thể

Việt Nam đang bước vào thời kỳ đổi mới, thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Con người được đặt ở trung tâm chiến lược phát triển kinh tế, xã hội. Trong đó lớp thiếu niên nhi đồng hôm nay sẽ là những công dân, những người chủ tương lai của đất nước trước thềm thế kỷ. Trước những nhu cầu phát triển đa dạng, phong phú của thiếu niên nhi đồng đòi hỏi các em không ngừng học tập, tu dưỡng rèn luyện về mọi mặt, phấn đấu thực hiện tốt theo 5 điều Bác Hồ dạy để trở thành những con ngoan trò giỏi, Đội Viên tốt, để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ kính yêu. Hoạt động Đội tốt các em sẽ được học mà chơi, chơi mà học và sẽ là động lực thúc đẩy kết quả học tập của các em đạt hiệu quả cao hơn. Ngày nay Đội TNTP Hồ Chí Minh là lực lượng nòng cốt trong mọi hoạt động về các phong trào bề nổi của các nhà trường. Đồng thời là cầu nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội.Vì vậy, làm thế nào đê nâng cao hoạt động Đội trong nhà trường đó là một vấn đề cần đặt ra đối với những người trực tiếp chỉ đạo hoạt động Đội. Để nâng cao chất lượng hoạt động, ngoài sự năng động nhiệt tình, sự phối kết hợp tốt của giáo viên Tổng phụ trách,thì cần phải có cả sự đổi mới toàn diện về nội dung, phương pháp và các hình thức tổ chức hoạt động Đội. Như chúng ta đã biết, ở mọi dân tộc, trẻ em đều thích vui chơi. Do tính chất thường xuyên của hiện tượng này nên ta có thể gọi lứa tuổi các em là lứa tuổi vui chơi. Việc quan niệm trò chơi, trong đó các em phản ánh cuộc sống xung quanh đã trở thành phương tiện giáo dục mạnh mẽ, chính bởi vì giáo viên có thể làm cho HS chú ý đến những hiện tượng và nội dung của nó có giá trị về phương pháp giáo dục, bởi vì trong khi tổ chức sinh hoạt tập thể, giáo viên(TPT) thường thông qua trò chơi tác động đến tất cả mọi mặt của cá nhân đứa trẻ đến ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi của các em. Sử dụng trò chơi trong sinh hoạt tập thể nhằm mục đích phát triển trí tuệ, đạo đức, thẩm mỹ, thể lực cho học sinh. Trò chơi là hình thức cuộc sống của các em học sinh tiểu học và nó cũng là hoạt động tự nhiên, là nhu cầu không thể thiếu được: Nếu không tổ chức tốt các hoạt động vui chơi cho trẻ thì cũng có nghĩa là không tổ chức được cuộc sống tốt cho các em, do đó mà hiệu quả các quá trình giáo dục sẽ giảm và ảnh hưởng không ít đến sự phát triển của các em. Nhận thức rõ việc đưa trò chơi vào trường học là phù hợp và cần thiết vì nó góp phần vào việc giáo dục có hiệu quả, giúp học sinh tăng cường sức khoẻ, phát triển giao tiếp hình thành nhân cách con người; là đáp ứng được những yêu cầu đổi mới của sự nghiệp phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập hoá. Cùng với thực hiện nhiệm vụ năm học theo chỉ đạo của Sở giáo dục tỉnh Quảng Ninh và Phòng giáo dục và Đào tạo thị xã Quảng Yên là năm học: Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lí…Đặc biệt là năm nâng cao chất lượng công tác đội và phong trào thiếu nhi gắn với phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực’’: Với chủ đề năm học:

mỹ, thể lực cho học sinh Trò chơi là hình thức cuộc sống của các em học sinh tiểuhọc và nó cũng là hoạt động tự nhiên, là nhu cầu không thể thiếu được: Nếu không tổchức tốt các hoạt động vui chơi cho trẻ thì cũng có nghĩa là không tổ chức được cuộcsống tốt cho các em, do đó mà hiệu quả các quá trình giáo dục sẽ giảm và ảnh hưởngkhông ít đến sự phát triển của các em

Nhận thức rõ việc đưa trò chơi vào trường học là phù hợp và cần thiết vì nó góp phầnvào việc giáo dục có hiệu quả, giúp học sinh tăng cường sức khoẻ, phát triển giao tiếphình thành nhân cách con người; là đáp ứng được những yêu cầu đổi mới của sựnghiệp phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập hoá.Cùng với thực hiện nhiệm vụ năm học theo chỉ đạo của Sở giáo dục tỉnh Quảng Ninh

và Phòng giáo dục và Đào tạo thị xã Quảng Yên là năm học: Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và quản lí…Đặc biệt là năm nâng cao chất lượng công tác đội và phong trào thiếu nhi gắn với phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực’’: Với chủ đề năm học:

“Măng non đất nước Tiếp bước cha anh Làm nghìn việc tốt

em hiểu và quay về với cội nguồn

Xuất phát từ nhận thức trên bản thân tôi đã chọn đề tài: Một số kinh nghiệm

tổ chức các trò chơi trong sinh hoạt tập thể ở trường Tiểu học.

2- Mục đích nghiên cứu

Xuất phát từ thực tế cuộc sống mọi người chúng ta ai cũng thấy rõ tình hìnhthanh thiếu niên trong xã hội hiện nay là vấn đề vô cùng bức xúc.Với tuổi các embiểu hiện đua đòi, ăn chơi, học tập bắt chước thói hư tật xấu đã xâm nhập rất nhanhdẫn đến nhiều học sinh và dẫn đến sao nhãng học tập, không mấy thiết tha với với tổchức Đoàn -Đội Chính vì vậy trường học phổ thông nói chung và trường Tiểu học

Hà An nói riêng việc giáo dục đạo đức, nếp sống cho các em thiếu nhi là nhiệm vụquan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Khi nghiên cứu nhiệm vụ năm học, nghiên cứu những mặt thuận lợi, khó khăn của liên đội, tâm lý lứa tuổi của học sinh tiếu học tôi đã tự đặt cho mình một kếhoạch cụ thể ngoài các hoạt động giáo dục khác.Việc nâng cao giáo dục các hoạt

động tập thể mà mục tiêu chính là “Nâng cấp chất lượng toàn diện” và đặc biệt năm học 2013-2014 là năm học đẩy mạnh cuộc vận động Vì đàn em thân yêu.Với tôi

ngoài viêc giáo dục học sinh thông qua hoạt động học tập chính khoá thì việc giáodục học sinh thông qua hoạt động trò chơi trong sinh hoạt tập thể cũng quan trọng vìtrong thực tế sau giờ học tập căng thẳmg, mệt mỏi thì giờ hoạt động tập thể vui chơilàm cho tâm hồn các em trong sáng hơn, tâm trí thoải mái không căng thẳng và các

em sẽ nảy sinh tình cảm gần gũi thân thiết với bạn bè, thầy cô và được thể hiện bảnthân mình trước tập thể chi đội

Qua thực tế các hoạt động được tổ chức tại trường, qua dự các tiết sinh hoạt tậpthể của các chi đội, lớp sao, qua sự trò chuyện, điều tra thực tế đúc ra kinh nghiệmcủa các phụ trách và bản thân tôi nhận thấy chất lượng cũng như hình thức, nội dungcủa các buổi sinh hoạt tập thể rất hạn chế, đa số các buổi sinh hoạt còn cứng nhắc, tổchức các trò chơi trong sinh hoạt còn nghèo nàn, mới chỉ ở mức độ chơi tự phát đơnđiệu, sơ sài chưa được khoa học, sáng tạo Hình thức tổ chức kém linh hoạt khôngphù hợp với tâm lý các em tiểu học, từ những hạn chế trên cho nên các em tham giacác hoạt động không hứng thú, các em chơi trò chơi không lành mạnh, kém ý thức vàkhông mang tính tập thể đoàn kết vì thế khi chơi xong, vào học kém say mê hứng thúdẫn đến chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là chất lượng học tập hạn chế

3- Thời gian địa điểm

- Thời gian : năm học 2013-2014

- Địa điểm : Trường tiểu học Hà An

Đề tài này tôi chỉ đi sâu nghiên cứu cách tổ chức và các biện pháp tổ chức các tròchơi trong sinh hoạt tập thể cấp tiểu học nói chung và trường Tiểu học Hà An nóiriêng

4 Đóng góp về mặt thực tiễn

- Tổ chức trò chơi trong sinh hoạt tập thể ở nhà trường có ý nghĩa vô cùng quan

trọng Trong các buổi sinh hoạt tập thể nó giúp cho liên kết các học sinh với nhau

- Giúp học sinh giảm bớt căng thẳng sau những tiết học, làm các em thêm yêu trường,lớp, thầy cô, bạn bè hơn và tạo cho các em sự ham muốn đến trường

- Các trò chơi vừa dễ tiếp cận vừa không tốn kém mang lại kết quả giáo dục cao trongtrường học, góp phần tăng cường thể lực cho trẻ, giúp trẻ thoả mãn nhu cầu vui chơi

- Tạo phong trào hoạt động bề nổi của nhà trường càng sôi nổi, thu hút học sinh đếntrường

II- PHẦN NỘI DUNG

1- Chương 1 : Tổng quan

1.1 Cơ sở lý luận

Trong nhà trường phổ thông nói chung và trường tiểu học nói riêng thì tổ chức tròchơi trong sinh hoạt tập thể là hình thức (chơi để học) với các nội dung phong phú,đồng thời khéo léo lồng ghép các chi thức của các môn học giúp thiếu nhi khôngnhững có ý thức và sự say mê các hoạt động tập thể của Đội mà còn học tất cả cácmôn học khác, góp phần đào tạo nên những con người phát triển toàn diện Trong mọihoạt động của nhà trường Tiểu học thì hoạt động thực tiển , phong phú đa dạng vừamang tính giáo dục có ý nghĩa xã hội Các hình thức sinh hoạt tập thể dưói hình thức(Chơi mà học) các trò chơi lý thú và bổ ích, mới nghe ta cư tưởng là nhẹ nhàng, đơngiản nhưng đòi hỏi ở người giáo viên trong trường học phải nỗ lực phấn đấu vượt khókhăn để vươn lên học hỏi kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ Đội và đây cũng

là sân chơi muôn hình muôn vẻ, phong phú đa dạng Nắm được đặc điểm tình hìnhcủa mỗi năm học và vấn đề giáo dục học sinh với tầm quan trọng cao Muốn giáo dụchọc sinh một cách toàn diện, có đức, trong sáng, lạnh mạnh ngay từ đầu cấp học thìngười giáo viên nói chung và người tổng phụ trách nói riêng không những trang bịcho các em học sinh các kiến thức cơ bản, có vốn tri thức sâu rộng mà còn tổ chức tốtcác buổi sinh hoạt tập thể và các hoạt động trò chơi Đặc biệt người TPT trong trườngtiểu học cần hiểu tâm lý lứa tuổi học sinh Lứa tuổi tiểu học các em có đặc điểmriêng, không giống các em học sinh cấp II, cấp III, các em còn hồn nhiên,

ngây thơ, dễ xúc cảm, thường xuyên biểu hiện cảm xúc, tình cảm đạo đức trong trígiác vào thường hiếu động, hưng phấn nhiều và khó tập trung tập trung chú ý lâu

Khả năng phát triển mang nặng màu sắc ( hồn nhiên ngây thơ ) của các em luôn tinvào thầy cô vào sách, tin những điều mà nhà trlường và gia đình dạy dỗ, giáo dục Chính bởi xuất phát từ tâm lý của học sinh tiểu học do vậy ngày từ đầu năm học, tôi

đã lập bảng theo dõi tổ chức của liên đội hình thành các đội nòng cốt phân loại đạođức, chất lượng học sinh về các mặt, bám sát theo dõi thăm dò các em lứa tuổi thiếuniên nhi đồng thông qua các đồng chí giáo viên chủ nhiệm lớp Gần gũi, thân mật vớicác em, hướng các em vào những hoạt động cụ thể Qua thăm dò hai đối tượng khácnhau tôi thấy rằng cả hai đối tượng đều ham thích các hoạt động Đội và hiểu được tácdụng của sinh họat tập thể ( Trò chơi) Do vậy trong năm học 2013 – 2014 này để gópphần nâng cao chất lượng toàn diện tôi đã suy nghĩ và đi đến quyết định nghiên cứu

đề tài “ Kinh nghiệm tổ chức trò chơi trong sinh hoạt tập thể”

+Tổng chi đội: 18 chi đội

+Sao nhi đồng: 38 sao

+Con thương binh, bệnh binh: 1 em

- Hầu hết các em đều sống gần trường, thuần tuý, ưa thích hoạt động và 100% các

em luôn hoạt động tốt các hoạt động của Đội, chính vì vậy nhiều năm Liên Đội đạt

Liên đội vững mạnh cấp Thị xã, Tỉnh và được Hội đồng Đội phường, Thị Đoàn,Tỉnhđoàn khen.

- Tổng phụ trách Đội có nhiều năm làm công tác Đội, luôn say mê học hỏi kinhnghiệm của những tổng phụ trách có trình độ chuyên môn nên phần nào có chuyênmôn trong công tác Đội

- Các đ/c giáo viên chủ nhiệm rất nhiệt tình và luôn hết lòng với học sinh thân yêu,

mỗi đồng chí giáo viên đều coi mình là những anh chị phụ trách giỏi, luôn coi trọng(kỷ cương, tình thương, trách nhiêm), giáo dục các em trở thành con ngoan trò giỏi,đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ

b Khó khăn:

- Đội ngũ phụ trách có nhiều đông chí trẻ tuổi kinh nghiệm chưa nhiều, con còn nhỏnên mỗi lần tổ chức các hoạt động Đội phải hướng dẫn rất nhiều thời gian và thờigian các Đ/C dành cho các hoạt động ngoại khóa chưa thật sự nhiệt tình

- Năng lực tổ chức các hoạt động vui chơi của tổng phụ trách Đội còn hạn chế, chưađáp ứng được yêu cầu mong muốn Vì: Thời gian hoạt động Đội chưa lâu và kinhnghiệm công tác Đội chưa tích luỹ được nhiều

- Việc xây dựng kế hoạch của tổng phụ trách chưa cụ thể, chưa tham mưu tích cực vớicác cơ quan đoàn thể: Ban giám hiệu, chi bộ, đoàn thanh niên Nên khi thực hiệnthường không đạt kết quả như mong muốn

- Ngoài ra, chúng ta vẫn còn quá trú trọng truyền thụ các kiến thức văn hoá, chưathực sự quan tâm đến các hoạt động vui chơi cuả các em Cho nên vui chơi là mộtnhu cầu chính đáng chưa được chú ý đúng mức

- Trong thực tiễn việc tổ chức các trò chơi trong sinh hoạt tập thể còn nhiều khókhăn , chưa có hình thức tổ chức đạt hiệu quả

2 Chương 2 : Nội dung vấn đề nghiên cứu

2.1 Thực trạng

* Về phía giáo viên:

- Hiện nay một số tổng phụ trách tổ chức cho học sinh chơi lặp đi lặp lại nhiều lần,không theo chủ đề,… nên dễ gây nhàm chán

- Tổng phụ trách chưa thật sự tạo môi trường nhằm kích thích trẻ hứng thú vui chơi

* Về phía học sinh:

- Khả năng chú ý có chủ định của học sinh còn hạn chế; Học sinh dễ dàng tham giachơi, nhưng cũng dễ dàng bỏ cuộc

* Khảo sát đầu năm:

* Nguyên nhân thực trạng trên:

b Đối với giáo viên:

Nhiều giáo viên mới chỉ tập trung giảng dạy văn hoá kiến thức trên lớp, chưachú ý đến hoạt động vui chơi giải trí cho học sinh chính vì thế gây ảnh hưởng đếnchất lượng và hiệu quả giờ dạy, vì các em chơi nghịch ngay trong giờ học để thoảmãn nhu cầu:

c Đối với phụ huynh:

Một số bậc cha mẹ học sinh tập trung vào việc học văn hóa sợ con mình thuakém bạn bè, không dành thời gian cho con cái vui chơi giải trí Nhiều gia đình kinh tếcòn gặp nhiều khó khăn, ngoài giờ học trên lớp về nhà các em còn phải làm rất nhiềuviệc như: cắt cỏ, chăn trâu, kiếm củi, trông em nên không tham gia được các hoạtđộng vui chơi có ích Từ những nguyên nhân đã nêu ở trên dẫn đến tình trạng chúng

ta chưa đáp ứng được nhu cầu vui chơi của các em học sinh tiểu học Để khắc phục

Sĩ số Nội dung

- Yêu thích, hứng thú

tham gia trò chơi (%)

- Hiểu biết về trò chơi(%) - Tinh thần đoàn kết,

ý thức tập thể (%)

40 em 15/40em = 37,5% 16/40em = 40% 20/40 em = 50%

tình trạng này tôi đã tìm tòi nghiên cứu và có những biện pháp sau đây:

2.2 Các giải pháp:

2.2.1 Nâng cao nhận thức của tổng phụ trách Đội và Giáo viên chủ nhiệm

Để giúp các em TNNĐ có giờ sinh hoạt tập thể cũng như các hoạt động trò chơitrong sáng, lành mạnh, phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi, đội viên tốt, cháungoan Bác Hồ nên ngay từ đầu năm học bản thân tôi là một tổng phụ trách đội luônnhận thức được vai trò của một người phụ trách phải biết tổ chức, phải luôn tìm tòisáng tạo ra nhiều hình thức tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và phổ biến đếntất cả giáo viên chủ nhiệm lớp chính là các anh chị phụ trách lớp nắm được tinh thầnnội dung và tầm quan trọng của các trò chơi trong sinh hoạt tập thể nó bổ trợ cho các

em trong hoạt động học tập Cho đến nay bản thân tôi luôn nhận thức sâu sắc rằng:Hướng đổi mới để tổ chức các trò chơi hiện nay tích cực hoá hoạt động học tập củahọc sinh, khơi dậy và phát triển khả năng tự học, nhằm hình thành cho học sinh tưduy tích cực, độc lập, sáng tạo; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn,tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Theo địnhhướng trên, cần kế thừa và phát triển những mặt tích cực trong các trò chơi truyềnthống kết hợp với các trò chơi hiện đại thích hợp, đặc biệt nên vận dụng rộng rãi đốivới tất cả các em học sinh ở mọi lứa tuổi

2.2.2 Luyện kĩ năng thực hành:

Để tổ chức hoạt động vui chơi cho học sinh tiểu học Hoạt động vui chơi cóthành công hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố đó là: Cơ sở vật chất, phươngtiện hoạt động và đặc biệt là người quản trò Người hướng dẫn hoạt động đòi hỏi cầnphải biết nhiều trò chơi , nhiều loại hình hoạt động , cần phải có cẩm nang ghi chépcác nội dung hình thức hoạt động vui chơi, trong đó có phân ra tên các hoạt động tròchơi, độ tuổi số lượng người chơi Tính chất mục đích của hoạt động, luật chơi, cáchchơi, dụng cụ thiết bị Nhưng khi tiến hành hoạt động vui chơi ta phải giải quyết theotừng bước sau:

a Công tác tham mưu:

Chủ động tham mưu với ban giám hiệu, với chi bộ nhà trường về các biệnpháp, chỉ ra các mặt mạnh, khắc phục những điểm yếu, để có cách làm phù hợp.Chính từ những việc làm này đã được ban giám hiệu nhiệt tình ủng hộ Đó là việc bố

trí thời gian và tạo điều kiện về kinh phí cho các hoạt động

Ngoài ra, tôi còn tham mưu và bàn bạc cụ thể với đoàn thanh niên để chi đoàn

cử giáo viên tham gia tổ chức các hoạt động vui chơi cho các em

Yêu cầu của việc xây dựng kế hoạch:

- Những hoạt động vui chơi phải mang tính giáo dục, gây được sự hứng thú chohọc sinh

- Các trò chơi phải dễ thực hiện, không quá khó đối với học sinh

- Những trò chơi này tổng phụ trách phải thuộc và nắm vững để phổ biến cho toàn

bộ giáo viên phụ trách lớp năm bắt được

Các bước tiến hành xây dựng kế hoạch

Bước 1:

Địa điểm diễn ra hoạt động vui chơi trong kế họch- các hoạt động vui chơi baogồm vui chơi ngoài trời và vui chơi trong nhà Chính vì vậy chúng ta phải lựa chọnđịa điểm sao cho phù hợp với nội dung trò chơi

Bước 2:

Lựa chọn trò chơi: Bước này chúng ta phải tham khảo ý kiến của các đoàn viên thanhniên, của các giáo viên phụ trách lớp Để lựa chọn trò chơi cho phù hợp với đốitượng học sinh Đó là việc xác định: Hoạt động trò chơi này nhằm mục đích gì? giáodục rèn luyện được những mặt nào? có phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi học sinh haykhông? Có phù hợp với điều kiện hoàn cảnh cụ thể của nhà trường hay không?

Bước 3

Chuẩn bị cơ sở vật chất: Khi đã chọn và xác định được trò chơi thì chúng tahãy chuẩn bị ngay những điều kiện về cơ sở vật chất tối thiểu cần thiết cho trò chơi.Cần chú ý tính đến các điều kiện khác như: Người phục vụ chơi, sân chơi, nhà chơi sao cho đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và tài sản Trong công việc chuẩn bị

cũng phải chú ý tới các món quà tặng cho người dự chơi và người thắng cuộc, hoặcphần thưởng cho các tập thể cá nhân để nhằm động viên kịp thời.

c Làm tốt vai trò của người quản trò

Để làm tốt được điều này, chúng ta đặc biệt chú ý đến các đối tượng là đoànviên, giáo viên trẻ có năng lực, có giọng hát hay, có sức khoẻ và nhanh nhẹn Trongquá trình tổ chức các hoạt động vui chơi, thường có một người đóng vai trò trung tâm

để điều khiển hướng dẫn thu hút người chơi, là trọng tài của cuộc chơi Người đóđược gọi là người quản trò

Để mỗi hoạt động, mỗi trò chơi là điều mới mẻ nhằm hướng học sinh vào hoạtđộng một cách sôi nổi và hào hứng, tự tin thì người quản trò phải nói năng, diễn đạtngắn gọn, rõ ràng , mạch lạc, vui tươi Đặc biệt là phải kiên trì để trở thành hạt nhânlinh hồn của các hoạt động Nghĩa là phải hăng hái, gây không khí hứng thú sôi độngcho cuộc chơi Nhưng người quản trò cũng phải biết dừng lại đúng lúc, khi các emcòn đang ( thèm thèm) có như thế lần hoạt động sau sẽ có hứng thú và mong muốnđược chơi

Người quản trò phải biết kết hợp hài hoà giữa nói và kết thực hiện động tác và

có khả năng nói như người kể chuyện Ngoài ra quản trò cần có giọng nói to, dõngdạc, thể hiện được sức mạnh truyền cảm làm rung động tâm hồn các em Nếu kết hợptốt được giọng điệu và nét mặt vui tươi hài hước thì hoạt động vui chơi sẽ có tác dụngrất nhiều

d Biện pháp đã thực hiện:

Hàng năm, ở đơn vị mình, tôi thường tham mưu với ban giám hiệu nhà trường

để lập kế hoạch '' hoạt động - vui chơi''' hàng tuần, hàng tháng theo các chủ điểm, chủ

đề thích hợp như: Tổ chức thi đọc và làm theo báo Đội, thi vẻ đẹp đội viên, thi cắmhoa, thi kể chuyện, thi hát dân ca, thi khéo tay ,thi làm bánh hào hứng sôi nổi hơn cả

là thi hội diễn văn nghệ, thi làm báo ảnh, báo tường, thi vẽ Trong suốt năm học đã lôicuốn được đông đảo học sinh tham gia các cuộc thi này

Sau những giờ học buổi học, mệt nhọc, căng thẳng, hiểu được điều này, tôi đãbàn với các giáo viên phụ trách lớp và ban chỉ huy liên Đội Tổ chức cho các emđược vui chơi một số trò chơi như: Cua và còng; con thỏ; bạn có tin vui vào giữagiờ hoặc 15 phút cuối tuần Các trò chơi này ít nhiều đã gây được sự hứng thú cho

các em ở mỗi buổi học, một số em tham gia đi học đều hơn

Để một trò chơi được thực hiện tốt, tôi thường tiến hành theo các bước như sau:

* Nguyên tắc lựa chọn trò chơi

- Đảm bảo tính giáo dục, phù hợp với chủ đề giáo dục của buổi sinh hoạt

- Đảm bảo tính hấp dẫn đối với HS, thu hút được nhiều HS tham gia chơi, tạođược không khí thi đua sôi nổi, vui vẻ, hào hứng trong lớp học

- Đảm bảo phù hợp với năng lực và trình độ HSTH, với sức khỏe của các em.Bởi vì, nếu trò chơi quá khó thì HS sẽ không thể chơi được; còn nếu quá đơn giản thì

HS sẽ nhàm chán, không muốn chơi

- Đảm bảo phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, trường học(về quỹ thời gian, về không gian, về các phương tiện cần thiết cho trò chơi )

- Đảm bảo an toàn, không gây nguy hiểm cho HS

Những nguyên tắc trên đây có liên quan mật thiết với nhau, có tác dụng chỉ đạoviệc lựa chọn và thực hiện những trò chơi trong tiết SHTT theo một qui trình nhấtđịnh

* Quy trình tổ chức trò chơi trong giờ SHTT

- Quy trình tổ chức trò chơi trong giờ SHTT cho HSTH

Qui trình này là một thể thống nhất, bao gồm các giai đoạn, các bước như sau:

Giai đoạn thứ nhất: Lựa chọn trò chơi

Bước 1: Phân tích yêu cầu giáo dục của trò chơi; xác định mục tiêu của giờ

sinh hoạt

Bước 2: Chọn thử một trò chơi nào đó; phân tích nội dung và khả năng giáo

dục của nó

Bước 3: Đối chiếu nội dung và khả năng giáo dục của trò chơi vừa chọn thử

với yêu cầu giáo dục

+ Nếu thấy không phù hợp thì trở lại bước 2: Chọn thử một trò chơi khác vàtiến hành lại công việc theo các bước đã định

+ Nếu thấy phù hợp thì quyết định chọn trò chơi đã phân tích

Giai đoạn thứ hai: Chuẩn bị tổ chức trò chơi

Bước 4: Thiết kế trò chơi

* Cách tiến hành chơi:

Nội dung trò chơi, các hoạt động cụ thể với các cách tiến hành cụ thể

* Các giải thưởng (nếu có)

* Chuẩn và thang đánh giá (nếu cần); Ví dụ như đối với trò chơi “Hái hoa dânchủ”, chuẩn đánh giá là phải trả lời đúng, đủ, rõ ràng, mạch lạc và thang đánh giá là 1

- 10 điểm…

Bước 5: Chuẩn bị thực hiện

* nghiên cứu kĩ trò chơi, để nắm chắc luật chơi, cách chơi và cách đánh giá; đểhướng dẫn cho HS một cách ngắn gọn, dễ hiểu

* Chuẩn bị đầy đủ và có chất lượng các phương tiện

* Phân công và hướng dẫn cho học sinh tập diễn trước (nếu chuẩn bị cho tròchơi sắm vai hay trò chơi đóng kịch)

Giai đoạn thứ ba: Tổ chức trò chơi

Bước 6: Đặt vấn đề

* Giới thiệu tên trò chơi

* Nêu yêu cầu của trò chơi

Bước 7: Giới thiệu rõ ràng, mạch lạc nội dung trò chơi với các hoạt động cụ

thể Nếu cần thì làm mẫu

Bước 8: Thực hiện chơi

+ Có thể cho HS chơi thử

+ Cho học sinh thực hiện trò chơi theo các hoạt động đã nêu

GV theo dõi, uốn nắn kịp thời hành động chưa chuẩn xác, đồng thời đánh giánhững kết quả bộ phận (nếu cần)

Giai đoạn thứ tư: Kết thúc trò chơi

Bước 9: Tập hợp học sinh làm một số động tác thư giãn (nếu chơi trò chơi vận

động) Đánh giá chung (cá nhân và nhóm hoặc tổ) Nên cho học sinh tham gia đánhgiá.

Bước 10: Phát phần thưởng (nếu có) và kết thúc.

Như vậy, quy trình lựa chọn và tổ chức trò chơi cho học sinh tiểu học bao gồm 4giai đoạn với 10 bước đi cụ thể Tuy nhiên đây là một quy trình mềm dẻo, linh hoạt; sựphân chia các giai đoạn, các bước trên chỉ có tính chất tương đối Trong thực tế, cácbước, các giai đoạn này có thể đan xen, hòa nhập vào nhau

Thiết kế chương trình trò chơi trong giờ SHTT

* Căn cứ để thiết kế chương trình trò chơi trong giờ SHTT

Để có thể lựa chọn trò chơi phù hợp lứa tuổi đặc điểm nhận thức của học sinhcũng như có thể tổ chức nhiều hình thức thi đua linh hoạt hấp dẫn giáo viên cần cómột “ngân hàng” trò chơi vừa phong phú về chủng loại, vừa đa dạng về loại hình, vừa

có tính ứng dụng và tính thực thi cao Để có được nguồn trò chơi phong phú dồi dàonhư thế ngoài việc tìm kiếm các trò chơi từ các sách, tạp chí tham khảo, từ bạn đồngnghiệp, giáo viên cần tự trang bị thêm cho mình các kiến thức để có thể tự thiết kếcác trò chơi tương tự Hơn nữa ngày nay với sự có mặt của nhiều nghành công nghệcao đặc biệt là công nghệ thông tin đã tạo ra rất nhiều cơ hội nâng cao chuyên môncho giáo viên, họ có thể tìm thấy nhiều phương tiện hỗ trợ đắc lực cho việc thiết kếtrò chơi hoặc ứng dụng các thiết kế có sẵn vào trò chơi

Việc thiết kế chương trình trò chơi cần dựa trên các căn cứ sau:

- Căn cứ vào mục tiêu của buổi sinh hoạt

Mục tiêu chính là kim chỉ nam cho mọi hoạt động giáo dục Do đó khi thiết kếtrò chơi trong giờ SHTT thì cần phải chú trọng đến mục tiêu giáo dục cụ thể của từngbuổi sinh hoạt, từng chủ điểm, có như thế mới hiện thực hoá được nội dung các mụctiêu đó trong trò chơi

Khi nắm rõ mục tiêu của buổi sinh hoạt, nội dung chương trình hoạt động củagiờ SHTT lựa chọn, thiết kế trò chơi phù hợp với từng nội dung hoạt động Mặc dùchơi là nhu cầu không thể thiếu của HSTH, nhưng không phải lúc nào tổ chức tròchơi cũng phù hợp, cũng mang lại hiệu quả GD như mong muốn

-Căn cứ vào tính chất của hoạt động vui chơi

Trò chơi được thiết kế phải đảm bảo mục tiêu giáo dục, đồng thời phải phục vụcho mục tiêu của buổi sinh hoạt Bên cạnh đó, tuỳ thuộc vào tính chất của hoạt độngchơi mà GV lựa chọn trò chơi Có thể lựa chọn trò chơi vi nhộn để khởi động buổisinh hoạt, tạo hứng thú, hấp dẫn, lôi cuốn HS ; có thể lựa chọn trò chơi tổ chức vàocuối buổi sinh hoạt nhằm giúp HS củng cố, ghi nhớ được nội dung cũng như mục tiêucủa buổi sinh hoạt; cũng có thể lựa chọn trò chơi để có lồng vào các hoạt động trongbuổi sinh hoạt, giúp HS nhận ra được nội dung giáo dục Dù là trò chơi khởi động,hay trò chơi củng cố nó cũng có quy trình chơi, luật chơi như yêu cầu của một tròchơi.

- Căn cứ vào đặc điểm nhận thức, nhu cầu và hứng thú học tập của HS

Căn cứ này rất quan trọng, giúp GV thiết kế, lựa chọn được trò chơi phù hợp,vừa sức trên cơ sở đó phát huy tối đa vai trò của trò chơi

HS là chủ thể của quá trình nhận thức, nên những trò chơi được thiết kế dànhcho HS cần dựa vào đặc điểm nhận thức, nhu cầu và hứng thú của HS để tạo ranhững trò chơi mang tính GD cao

Như vậy, khi thiết kế trò chơi cho một hoạt động tập thể thì trò chơi đó phải

thoả mãn các câu hỏi sau:

- Trò chơi đó có phù hợp với nội dung buổi sinh hoạt không?

- Trò chơi đó có nhằm phát triển thể lực, nhận thức cho HS không?

- Trò chơi đó đưa vào nội dung, hoạt động nào của buổi sinh hoạt thì phùhợp? và tổ chức vào thời điểm nào thì đạt được mục đích cao nhất?

Trò chơi đó nên tổ chức bằng hình thức nào thì gây được sự chú ý của HS

*Phân loại trò chơi.

Các trò chơi các chủ đề rất đa dạng do chúng có các gắn với các hình thức hoạtđộng khác nhau Hiện nay người ta có nhiều cách phân loại trò chơi, đối với nhữngtrò chơi dành cho trẻ em, nhìn chung có các loại cơ bản sau:

Trò chơi với đồ vật (hay trò chơi xây dựng)

Trẻ thường chơi với những vật thể đơn giản (như với cát, với các hình khối, cácmảnh gỗ, mảnh nhựa ) hay với những đồ chơi, kể cả đồ chơi chuyển động (ô tô, tàuhoả ) qua đó chúng có thể:

Tập nhận biết các đồ vật, các màu sắc, các vật thể hình học (hình vuông, hìnhtròn, hình tam giác ) nhằm dần dần tìm hiểu thế giới xung quanh.

Tập quan sát sự chuyển động của các đồ chơi và suy nghĩ, tìm kiếm nguyênnhân của sự chuyển động đó (tại sao ô tô lại chạy được? tại sao búp bê lại kêu? )

Tập xây dựng và tạo nên những hình khối theo mẫu hoặc theo trí tưởng tượngcủa mình (nhà cửa, cầu cống, đường sá )

Rèn luyện trí thông minh, nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh, bồidưỡng tính kiên trì, cẩn thận và nhiều phẩm chất khác

Trong quá trình trẻ em chơi với đồ vật, giáo viên cần hướng dẫn chúng cáchchơi để các em đi từ chỗ biết làm theo mẫu đến chỗ biết chơi một cách sáng tạo

e Trò chơi theo chủ đề

Trò chơi theo chủ đề rất đa dạng, phù hợp với cuộc sống muôn hình, muôn vẻxung quanh Trong các chủ đề đó, các sự kiện xã hội chiếm một vị trí lớn Các tròchơi theo chủ đề không chỉ thể hiện sự sao chép hoạt động của người lớn mà cả sựsáng tạo tự do của trẻ nhỏ, đồng thời chúng giúp trẻ em nhận thức cuộc sống tốt hơn,sâu rộng hơn, giúp trẻ phát triển khả năng quan sát và tính tích cực sáng tạo của mình

Do đó, các trò chơi theo chủ đề có vai trò quan trọng trong sự hình thành nhân cáchtrẻ em, trong sự phát triển trí tuệ, đạo đức và thẩm mỹ của chúng

Trò chơi theo chủ đề bao gồm:

- Trò chơi sắm vai theo chủ đề

- Trò chơi làm đạo diễn theo chủ đề

- Trò chơi đóng kịch theo chủ đề

- Trò chơi sắm vai: Trẻ em bắt trước người lớn, lặp lại trong trò chơi những

hành động của người lớn, hoặc bắt chước động vật và lặp lại những “hành động” củađộng vật đã được nhân cách hóa Trong khi chơi, trẻ em có thể sử dụng hoặc không

sử dụng đồ vật Ví dụ như, trẻ có thể sắm vai người chị giúp đỡ em nhỏ; sắm vaingười mẹ dẫn con đi dạo chơi, tắm giặt cho con; sắm vai con gà mẹ bảo vệ đàn con

Trẻ em càng lớn thì có tính độc lập càng rõ rệt trong trò chơi; càng thích sắmvai những nhười lao động gần gũi với những nghề nghiệp nhất định như: bác sĩ chữabệnh cho người ốm; cô giáo dạy học sinh; tài xế lái xe ô tô đi làm việc; Nhờ vậy,dần dần trẻ em quen với hàng loạt quá trình lao động của người lớn

ở lứa tuổi tiểu học, người ta nhận thấy các em trai và các em gái có hứng thúsắm các vai khác nhau: các em trai thích sắm vai những vai mạnh mẽ (bộ đội, công

an, người leo núi, ); các em gái thích sắm những vai dịu dàng (mẹ, cô giáo bác sĩ, )

Qua trò chơi sắm vai, trẻ em được nhập vai các nhân vật khác nhau với các mốiqan hệ khác nhau Nhờ vậy, các em có thể:

- Dần dần làm quen với những sinh hoạt, những hoạt động lao động của ngườilớn mà sau này các em tham gia khi trưởng thành

- Bồi dưỡng được nhiều phẩm chất, phản ánh quan hệ ứng xử đúng đắn vớinhững người xung quanh (ứng xử của bà mẹ với con cái; ứng xử của bác sỹ với bệnhnhân, )

- Bồi dưỡng được hứng thú và có thể hình thành những ước mơ muốn trở thànhnhững người làm nghề gì đó trong tương lai

- Trò chơi làm đạo diễn: Trẻ em không sắm vai, nhưng tiến hành chơi với

những đồ chơi theo những chủ đề nhất định, trong đó các em đóng vai trò “đạo diễn”chỉ đạo, điều khiển các đồ chơi với tư cách như là những “nhân vật” Ví dụ như, khichơi trò chơi với chủ đề “vườn bách thú” các em đóng vai trò “đạo diễn” đối với cácnhân vật tí hon là những con vật như hổ, báo, khỉ, chim, và những người đi xemnhư người lớn, trẻ em, Các “nhân vật” này được hoạt độngtheo sự “đạo diễn” củatrẻ

Những chủ đề của trò chơi ngày một phức tạp, ngày càng mở rộng phạm vi Ví

dụ, từ chủ đề đơn giản (bé đi nhà trẻ, ) đến chủ đề phức tạp hơn, rộng hơn với cácnhân vật đa dạng hơn (xây dựng thành phố của những người tí hon) Điều này phụthuộc vào lứa tuổi và trình độ phát triển trí tuệ của trẻ

Người ta nhận thấy khi tiến hành trò chơi làm đạo diễn, các em trai thườngthích những phương tiện kỹ thuật- máy móc, tàu vũ trụ ,còn các em gái thì thíchbúp bê, đồ gỗ, quần áo hơn

Trò chơi làm đạo diễn thường được tổ chức theo nhóm Mỗi trẻ em điều khiểnnhững đồ chơi nào đó nhưng cùng thống nhất theo chủ đề chung

Trò chơi đóng kịch: Trẻ em thường đóng kịch dựa trên một tác phẩm văn học

nào đó Qua đóng kịch, các em sẽ có cơ hội để:

- Phát triển ngôn ngữ hình tượng;

có những ấn tượng mạnh mẽ đối với thế giới xung quanh

Trò chơi vận động (hay trò chơi linh hoạt)

Đây là loại trò chơi trong đó luôn có sự vận động cơ bắp Trẻ em rất thích loạihoạt động này, ngay ở cả lứa tuổi nhỏ nhất Các trò chơi vận động cũng có nội dungtrí tuệ phong phú, đòi hỏi ở người chơi sự chú ý, nhanh trí, biết phản ứng linh hoạt,mau lẹ, có ý thức Do gắn với nhiều thao tác khác nhau dưới hình thức tự nhiên, tròchơi vận động có ảnh hưởng tốt tới sự phát triển cả thể chất lẫn trí tuệ của trẻ

Trò chơi học tập (hay trò chơi giáo dục)

Trò chơi học tập là một trong những phương tiện giáo dục trí tuệ cho trẻ em

Nó giúp cho trẻ:

- Phát triển những khả năng về thị giác, thính giác, xúc giác

- Chính xác hoá những hiểu biết về các sự vật và hiện tượng xung quanh

- Phát triển trí thông minh, sự nhanh trí, khả năng về ngôn ngữ

Nhiều trò chơi học tập được tổ chức với các đồ vật, các vật liệu tự nhiên (hoa,quả, lá ); các tranh; ảnh song cũng có nhiều trò chơi học tập đòi hỏi dùng lời

Đối với những trẻ nhỏ, trò chơi học tập thường có nội dung giản đơn với yêu

cầu thấp, vừa sức như trò chơi "Đoán xem cây gì, con gì?" Đối với những trẻ lớn, tròchơi học tập có nội dung phức tạp với yêu cầu cao hơn, nên chúng thường gắn với nộidung các môn học (Toán, Khoa học, Lịch sử, Địa lý )

ở Tiểu học, các học sinh trai và gái bắt đầu có xu hướng khác nhau rõ rệt trongtrò chơi học tập Học sinh trai thích những trò chơi kỹ thuật (thiết kế xây nhà cửa, cầucống, ô tô, máy bay ) còn học sinh gái thì thích những trò chơi có liên quan đến côngviệc gia đình (may quần áo, làm hoa bằng giấy, bằng quả )

Trò chơi trí tuệ

Đây là trò chơi hoàn toàn dựa trên cơ sở hoạt động sáng tạo của trẻ em Nộidung các trò chơi này là sự thi đấu về một hoạt động trí tuệ nào đó: sự chú ý, sựnhanh trí, trí nhớ, sức tưởng tượng sáng tạo, các hoạt động phát minh Ví dụ như:các câu đố, đố ghép chữ, trả lời câu hỏi, đóng kịch ngẫu hứng theo đề tài nàođó Trò chơi trí tuệ sẽ giúp trẻ em hoàn thiện các năng lực trí tuệ, phát triển tính tựlập và năng lực hoạt động tập thể, giáo dục tính kỷ luật, tính đồng đội

* Trên đây là 5 loại trò chơi cơ bản Tuy nhiên sự phân loại này chỉ có tínhtương đối, trên thực tế có nhiều loại trò chơi hỗn hợp; tổng hợp của hai hoặc nhiềuloại trò chơi trên

2.2.3 Nội dung một tiết sinh hoạt tổ chức trò chơi.

* Đầu tiên tôi tiến hành dự giờ sinh hoạt tập thể của các chi đội 5Ado Đ/C PhạmThị Thủy phụ trách, tiết sinh hoạt tuần thứ 12/9/2013 với những nội dung như sau:

Ổn định tổ chức: Chi đội hát bài “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng” Giới thiệu chương trình buổi sinh hoạt ( sinh hoạt theo định kỳ có cô phụ

trách lớp, cô TPT Đội trong nhà trường tới dự)

Nội dung sinh hoạt tập thể:

- Chi đội phó làm tổ chức: Giới thiệu chương trình buổi sinh hoạt

- Chi đội trưởng lên đọc báo cáo tổng kết hoạt động thi đua tháng 9

+ Nền nếp học tập chuyên cẩn, thể dục, vệ sinh

+ Tổng số điểm tốt, điểm xấu trong tháng của các tổ

+ Tuyên dương một số bạn có ý thức trong tháng, cả chi đội cùng động viêncác bạn có thành tích trong tháng vừa qua

- Chi đội trưởng đọc phương hướng tháng 10 (theo sổ)