Tuy nhiên, việc giáo viên chủ nhiệm điều hành, đảm nhận tất cả các công việc quản lý lớp sẽ có những mặt hạn chế nhất định như làm cho học sinh trở nên thụ động và hiệu quả của việc quản
Trang 1I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Mục tiêu của giáo dục là phát triển toàn diện cho học sinh Vì vậy ở các trường học không chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức mà còn dạy các em kĩ năng sống Học sinh phổ thông ở Việt Nam nhìn chung ngoan, chăm chỉ và biết nghe lời thầy cô giáo nhưng sự tự tin, mạnh dạn và bản lĩnh của các em chưa thực sự bằng học sinh các nước phương Tây
Không thể phủ nhận rằng người giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò rất quan trọng đó là quản lí toàn diện một tập thể học sinh Tuy nhiên, việc giáo viên chủ nhiệm điều hành, đảm nhận tất cả các công việc quản lý lớp sẽ có những mặt hạn chế nhất định như làm cho học sinh trở nên thụ động và hiệu quả của việc quản lý lớp không triệt để Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm cần chú trọng phát huy
sự mạnh dạn, tự tin và khả năng tự quản tốt học sinh trong lớp
Năm học 2015- 2016, tôi được phân công giảng dạy và chủ nhiệm lớp 11B3 Là một trong các lớp mũi nhọn của khối 11 nên hầu hết các em có học lực khá, nhanh nhẹn, ý thức trách nhiệm với tập thể cao Vì vậy, tôi quan tâm đặc biệt đến vấn đề phát huy được tinh thần tích cực, độc lập, tự giác của các
em Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: “ Một số biện pháp xây dựng mô hình tự quản của học sinh trong lớp chủ nhiệm’’.
II NỘI DUNG
Đầu tiên, cần hiểu cụ thể về mô hình tự quản mà tôi đã xây dựng tại lớp chủ nhiệm của mình là gì Trước hết,đó là việc xây dựng một đội ngũ cán bộ lớp vững mạnh, có trách nhiệm cao, có khả năng thay giáo viên chủ nhiệm tự quản lý, điều hành và giám sát tất cả các công việc trong lớp Thứ hai, đó là việc làm cho mỗi cá nhân học sinh trong lớp tự quản lý theo dõi quá trình rèn luyện về các mặt của chính bản thân mình
Để đạt được mục tiêu nêu trên, tôi đã áp dụng các biện pháp sau đây:
1.Tìm hiểu học sinh
Theo tôi, việc tìm hiểu thông tin học sinh là yếu tố quan trọng, cần phải làm đầu tiên mà căn cứ vào đó, giáo viên chủ nhiệm mới có thể đưa ra những quyết định, biện pháp phù hợp
Để tìm hiểu kĩ học sinh hơn, tôi phát phiếu tìm hiểu thông tin Căn cứ vào phiếu thông tin cá nhân, tôi có thể nhanh chóng có cái nhìn toàn diện nhất về hoàn cảnh gia đình, địa chỉ liên lạc, năng lực học tập, năng lực về các hoạt động khác của các em Tập phiếu thông tin cá nhân này được sao lưu thành hai bộ,
do giáo viên chủ nhiệm và lớp trưởng của lớp có trách nhiệm giữ để tiện cho việc liên lạc và theo dõi lớp Đồng thời, làm cơ sở lựa chọn được những em có năng lực về cả mặt học quản lí lớp để bầu ra ban cán bộ lớp
Trang 2PHIẾU THÔNG TIN CÁ NHÂN
THÔNG TIN HỌC SINH:
-Họ tên học sinh:
-Số điện thoại :
-Điểm TB môn năm học trước: Văn: Toán: Tiếng Anh: TB môn cả năm:
-Danh hiệu khác ( nếu có):
-Nhiệm vụ được giao trong lớp:
THÔNG TIN GIA ĐÌNH: -Điạ chỉ:
cách trường bao nhiêu km:
Bố: -Họ và tên: Tuổi: Số điện thoại:
-Nghề nghiệp: ( làm gì, ở đâu)
Mẹ: Họ và tên: Tuổi: Số điện thoại:
Nghề nghiệp: ( làm gì, ở đâu)
Hoàn cảnh đặc biệt khác ( nếu có) ………
2.Xây dựng một ban cán bộ lớp gương mẫu, có khả năng tổ chức và
có tinh thần trách nhiệm cao, là mấu chốt trong mô hình tự quản.
Có thể thấy, đội ngũ cán bộ lớp có một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quản lý lớp Là thành viên trong lớp ,tham gia tất cả các hoạt động của lớp học, giao tiếp thường xuyên hàng ngày với các bạn, cán bộ lớp hơn ai hết chính
là những người nắm vững nhất tình hình thực tế của lớp, thậm chí hơn cả giáo viên chủ nhiệm Vì vậy, đội ngũ cán bộ lớp vững mạnh là nhân tố quyết định trong việc xây dựng mô hình tự quản của lớp học Vậy, làm thế nào để xây dựng đội ngũ cán bộ lớp tốt?
Sau khi nhận được phân công lớp chủ nhiệm, tôi đặc biệt chú ý đến năng lực quản lí lớp của từng em trong ban cán bộ cũ Trước hết, tôi chú trọng tới
Trang 3việc chọn lựa được lớp trưởng xứng đáng con chim đầu đàn của lớp, có phong cách chỉ huy và giao tiếp tốt, có trách nhiệm cao Đối với các thành viên khác trong ban cán sự, ngoài việc căn cứ vào phiếu thông tin cá nhân như đã nói ,số phiếu bầu tại đại hội chi đoàn đầu năm, tôi còn tiến hành thăm dò ý kiến từ việc trao đổi với giáo viên chủ nhiệm năm trước để tìm hiểu tình hình chung của cả lớp các giáo viên bộ môn và các thành viên trong lớp để biết được liệu em học sinh đó có xứng đáng đảm nhận vai trò cán sự lớp hay không Trên thực tế, tôi
đã lựa chọn được một đội ngũ cán bộ lớp rất gương mẫu, có năng lực và trách nhiệm cao
Song vấn đề không giản đơn ở việc lựa chọn Để lớp trưởng cũng như đội ngũ cán bộ lớp ngày càng có đủ năng lực điều hành lớp, người giáo viên chủ nhiệm phải luôn tìm cách tham mưu, cố vấn, huấn luyện, uốn nắn các
em từng ly từng tí, nhất là ở thời gian đầu năm học mới Tôi đã tiến hành buổi họp cán bộ lớp đẩu năm để hướng dẫn các em cách ghi các loại sổ sách, quy chế chi tiêu nguồn quỹ của lớp, quy trình xử lý vi phạm của các thành viên trong lớp, đồng thời lắng nghe ý kiến đóng góp, để xuất của các em
Một vấn đề cũng được nhiều giáo viên chủ nhiệm hết sức quan tâm là xây dựng uy tín cho cán bộ lớp Để làm được điều này giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện công khai hóa chức năng, nhiệm vụ và vùng quản lý riêng biệt cho từng cán bộ lớp Đồng thời cũng tiến hành thường xuyên việc xử phạt nghiêm minh những học sinh có thái độ coi thường quyết định của cán bộ lớp Đối với những cán bộ chưa gương mẫu, thiếu trách nhiệm, cách xử phạt phải rất khéo léo tế nhị, tránh thô bạo cứng nhắc, đánh đồng làm tổn thương
uy tín danh dự của các em khiến các em có thể nảy sinh những suy nghĩ và hành vi tiêu cực khó lường rất có hại cho phong trào tự quản của lớp Song cũng không vì thế mà nuông chiều, luôn dành đặc ân cho cán bộ lớp dễ làm các em ngộ nhận về vai trò, uy danh của mình, sớm nhiễm vào nhân cách mình tính ham quyền chức, luôn ra oai hách dịch, cửa quyền coi thường người khác, đứng trên cả tập thể, cả những quy định, nội quy của lớp, của trường
Để mỗi thành viên trong đội ngũ cán bộ giảm nhẹ công việc, có điều kiện theo dõi sâu sát, cụ thể phần việc được giao, tôi đã tổ chức đội ngũ cán
bộ lớp với số lượng nhiều hơn bình thường Tất cả tới 22 thành viên (1 lớp trưởng,1 bí thư, 2 phó bí thư, 3 lớp phó phụ trách về văn thể, học tập, lao động, 4 tổ trưởng, 11 cán sự bộ môn, 1 sao đỏ) Với đội ngũ cán bộ đông đảo như vậy, lại có tinh thần trách nhiệm cộng đồng rất cao, nên đã tạo ra một khí thế, một động lực đẩy mọi hoạt động của lớp diễn ra khá đều đặn, mạnh
mẽ và toàn diện, khiến giáo viên chủ nhiệm chẳng mấy khi phải vào cuộc mà mọi việc của lớp vẫn diễn ra suôn sẻ
Đề phát huy tối đa năng lực tự quản của ban cán sự lớp, tôi đã giao trách nhiệm cho các em gần như tất cả các công việc mà các em có thể đảm
Trang 4nhận Giáo viên chủ nhiệm chỉ là người đứng sau, hướng dẫn và giám sát Thứ nhất, đó là việc quản lý chi tiêu quỹ lớp Thứ hai, việc ghi chép và bình xét hạnh kiểm hàng tháng cho các bạn trong lớp Thứ ba là việc tự điều hành phân công nhiệm vụ khi có các hoạt động chung của nhà trường diễn ra như lao động, mit tinh, tham gia các hội thi thể thao, văn nghệ, các chương trình ủng hộ Thứ tư, ngay cả việc điều hành một giờ sinh hoạt hàng tuần cũng do lớp trưởng và cán bộ lớp chủ trì Tất nhiên, trước khi các em làm gì đều phải
có báo cáo với giáo viên chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm kiểm tra kế hoạch, điều chỉnh hưỡng dẫn khi cần thiết rồi mới để các em tiến hành các hoạt động
Có thể nói,với mô hình lớp tự quản như trên, đây là những cơ hội rất
có ý nghĩa để thử thách và rèn luyện ý thức và khả năng tự quản của các em
3 Tổ chức cho học sinh rèn ý thức tự quản chính cá nhân mình bằng sổ tự cập nhật cá nhân
Cùng với việc thực hiện và phát huy tác dụng của sổ liên lạc, sổ chủ nhiệm, sổ ghi chép của lớp trưởng, lớp phó, cán sự bộ môn, tổ trưởng, tôi biến quá trình quản lý, giáo dục của giáo viên thành quá trình tự giáo dục của học trò bằng một loại sổ thật đơn giản nhưng ý nghĩa Đó là cuốn sổ tự cập nhật cá nhân
Về nội dung ghi chép sổ, mỗi học sinh xây dựng một sổ cá nhân ghi chép các nội dung sau: Nội dung một là điền vào bảng điểm cá nhân tất cả các môn học theo ngày Nội dung hai là ghi chép quá trình rèn luyện nề nếp hàng tuần( Có mắc lỗi gì không ? Lý do mắc lỗi ? Làm lớp bị trừ bao nhiêu điểm thi đua ? Có công gì trong việc tham phong trào chung của lớp ? ) Nội dung ba: Mục tiêu phấn đấu của tuần tới về cả hai mặt học tập
và nề nê nếp
Về cách sử dụng sổ ,các em tự ghi vào sổ hàng ngày Cuối tuần các tổ trưởng thu sổ ký xác nhận để đảm bảo tính thường xuyên của việc ghi chép
và tính chính xác của thông tin Đồng thời lấy đó làm cơ sở cho việc tổng hợp thông tin cho buổi sinh hoạt cuối tuần Giáo viên chủ nhiệm kiểm tra định kỳ theo tháng làm cơ sở cho việc phê sổ liên lạc hàng tháng và nắm tình hình để nhắc nhở, động viên kịp thời các em nếu cần Riêng một em học kém nhất lớp (em Nguyễn Thành Thái),cuốn sổ này được giáo viên chủ nhiệm kiểm tra bất kỳ theo ngày và định kỳ theo tuần để nhắc nhở, giúp đỡ
em tiến bộ Khi học sinh này tiến bộ có thể được thay bằng học sinh khác Còn phụ huynh chỉ yêu cầu thường xuyên theo dõi và ký với những trường hợp học sinh đặc biệt
Về mục đích sử dụng sổ: Về phía giáo viên chủ nhiệm, các bậc phụ huynh học sinh và cán sự lớp, cuốn sổ này cung cấp một hệ thống thông tin
Trang 5đầy đủ, toàn diện nhất và liên tục cập nhật theo thời gian của học sinh Nhờ
đó, có biện pháp giáo dục hợp lý, kịp thời Về phía học sinh, nó giúp cho các
em có được mục tiêu phấn đấu theo từng giai đoạn Ví dụ, học sinh A khi nhìn vào bảng điểm môn toán thấy có quá nhiều điểm thấp, nhìn vào phần theo dõi nề nếp thấy nhiều lần vi phạm sẽ tự nảy sinh tâm lý lo lắng cho chính bản thân, tâm lý ngại ngùng khi bị người khác là giáo viên chủ nhiệm, cán bộ lớp hoặc phụ huynh kiểm tra sổ Từ đó tăng ý thức phấn đấu để không vi phạm trong những lần tiếp theo
Khi thu thập ý kiến về tác dụng loại sổ này, tôi thấy như sau:
* Ý kiến của học sinh:
- HS1: Lúc đầu em rất ngại ghi, song sợ bị kỷ luật nên em cũng gắng ghi đều đều Giờ thì em lại rất thích
- HS2: Mỗi lần ghi sổ là mỗi lần em ghi nhớ thêm trách nhiệm học tập
và tu dưỡng của mình
- HS3: Em rất vui mỗi khi ghi sổ cập nhật
- HS4: Sổ cập nhật đã giúp em hiểu được chính em, đã dạy em phải làm gì mỗi giờ mới, ngày mới
* Ý kiến của phụ huynh:
+ PH1: Tôi rất thích hình thức sổ cập nhật Nó không chỉ giúp con tôi
tự quản lý được mình, mà còn giúp tôi thường xuyên hiểu được con mình là ai
+ PH2: Từ ngày có sổ cập nhật, chúng tôi không phải nhắc nhở gì, mà xem ra ý thức học tập của cháu tự giác hơn hẳn Cháu học hành tiến bộ trông thấy
Qua các khảo nghiệm trên, có thể kết luận: Việc ghi sổ báo bài, sổ cập nhật thực sự đem lại nhiều tác dụng giáo dục rất tốt Mọi ý thức, nề nếp tự quản đối với tổ, lớp, nhà trường, gia đình, xã hội và tương lai đất nước sau này, tất cả đều được khởi nguồn vun đắp từ quá trình tự ý thức về chính bản thân mình ngay khi còn ngồi trên ghế học đường: phải hiểu mình, sửa mình trước khi hiểu người, sửa người Chính quyển sổ cập nhật đã giúp tôi thực hiện được điều đó đối với các em một cách nhẹ nhàng, nhưng hiệu quả Giáo viên không phải tốn nhiều thời gian tâm lực mà có một kết quả giáo dục như mong muốn
III KHẢ NĂNG ÁP DỤNG CỦA SÁNG KIẾN
Theo cá nhân tôi nhận thấy đề tài: “ Một số biện pháp xây dựng mô hình
tư quản của hoc sinh trong lớp chủ nhiệm’’ có thể được áp dụng rộng rãi,
không chỉ với năm học 2015-2016 này mà tôi sẽ tiếp tục áp dụng trong các
Trang 6năm học tiếp theo với tất cả các đối tượng học sinh từ lớp mũi nhọn đến lớp đại trà trong công tác chủ nhiệm của mình
IV ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN ĐỐI VỚI LỚP CHỦ NHIỆM
Áp dụng các biện pháp trên vào lớp chủ nhiệm của mình tôi đã thấy có hiệu quả tích cực rõ rệt Về phía giáo viên chủ nhiệm, tôi thấy công việc chủ nhiệm của mình nhẹ đi rất nhiều mà vẫn đạt kết quả tốt Về phía học sinh, ban cán bộ của lớp tôi phát huy tốt vai trò lãnh đạo của mình, mỗi cá nhân học sinh xây dựng cho mình ý thức tự giác rèn luyện phấn đấu cao Tinh thần tự quản của cả tập thể lớp rất cao Vê mặt thành tích thi đua, trong năm học vừa qua, lớp tôi đã đạt được kết quả sau:
Tổng số học sinh lớp chủ nhiệm: 46 học sinh
Về xếp loại hạnh kiểm:
Năm học 2014- 2015 Năm học 2015-2016
Tốt Khá Trungbình Yếu Tốt Khá Trungbình Yếu 46/46 =
100%
0= 0% 0 = 0% 0=
0%
46/46 = 100%
0= 0% 0= 0% 0= 0%
Về xếp loại học lực:
Năm học 2014- 2015 Năm học 2015-2016
Giỏi Khá Trungbình Yếu Giỏi Khá Trungbình Yếu 9/46 =
20%
29/46=
63%
8/46 = 17%
0=
0%
11/46 = 24%
34/46=
74%
1/46 = 2%
0= 0%
Số giải học sinh giỏi tỉnh: 12
Về xếp loại thi đua:
Lớp đạt danh hiệu lớp TỐT
Thường xuyên đứng thứ nhất của khối trong tổng kết thi đua hàng tháng Luôn được khen thưởng trong các chặng thi đua của trường
V KẾT LUẬN
Trang 7Trên đây là một số biện pháp phát huy vai trò tự quản của học sinh Tôi đã áp dụng vào lớp chủ nhiệm của mình và có hiệu quả rõ nét: Ban cán
bộ lớp đoàn kết, tự tin, mạnh dạn , trách nhiệm, năng lực quản lý lớp tốt
và được các bạn học sinh trong lớp ủng hộ Mỗi cá nhân học sinh trong lớp luôn có ý thức phấn đấu, hoàn thiện bản thân về mọi mặt Tuy nhiên, bất kì một biện pháp nào cũng có những mặt hạn chế nhất định Vì vậy, mỗi người giáo viên chủ nhiệm phải có những biện pháp riêng phù hợp với đặc điểm của lớp mình Chính vì thế nên tôi rất mong sự đóng góp chân thành từ các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp để tôi hoàn thiện được các biện pháp xây dựng mô hình tự quản của học sinh Từ đó góp phần củng
cố thêm các kỹ năng sống cho các em và đưa phong trào của lớp đi lên.
Phổ Yên, ngày 27 tháng 5 năm 2016
NGƯỜI VIẾT
NGÔ THÚY NGA