Kiến thức : - Quan niệm của người Ấn Độ cổ đại về n./vật và hành động của n/vật lớ tưởng.. Giảng bài mới: 42 phút* Giới thiệu bài: 1 phút Nếu người anh hùng Ôđixê trong sử thi Hilạp đ
Trang 1BÀI DẠY: RAMA BUỘC TỘI
I MỤC ĐÍCH, YấU CẦU
1 Kiến thức :
- Quan niệm của người Ấn Độ cổ đại về n./vật và hành động của n/vật lớ tưởng.
- Đặc sắc cơ bản của nghệ thuật sử thi Ấn Độ : thể hiện nội tõm n/vật, xung đột giàu kịch
tớnh, giọng diệu kể chuyện
2 Kĩ năng :
- Đọc – hiểu VB theo đặc trưng thể loại (sử thi)
- Phõn tớch tõm lớ, tớnh cỏch nhõn vật, sự phỏt triển của xung đột n/vật
3 Thỏi độ: Mến phục tài năng và đức hạnh của con người.
II PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Phương phỏp dạy học
- Phương phỏp nờu vấn đề
- Phương phỏp phõn tớch, bỡnh giảng
- Phương phỏp tổ chức tranh luận, vấn đỏp
2 Đồ dựng dạy học
- Sỏch giỏo khoa;
- Sỏch giỏo viờn;
- Sỏch hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng;
- Giỏo ỏn cỏ nhõn;
- Một số tư liệu tham khảo khỏc;
- Phấn, bảng
III CHUẨN BỊ
1 Giỏo viờn
- Đọc SGK, SGV, TLTK
- Rỳt kinh nghiệm từ bài trước, soạn giỏo ỏn bài mới
- Phương ỏn tổ chức lớp học, nhúm học
2 Học sinh
- Học thuộc bài cũ, hoàn thành bài tập đó giao ở tiết học trước.
- Đọc SGK, SBT, TLTK để củng cố bài cũ và chuẩn bị bài mới
- Soạn bài
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 ễ̉n định tỡnh hỡnh lớp: (1 phỳt).
2 Kiờ̉m tra bài cu:
Câu hỏi: Em hãy phân tích vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của nhân vật U
trong đoạn trích Uylixơ trở về?
Trả lời :
- P là ngời thông minh, sáng suốt, giàu lòng quả cảm và thuỷ chung: + U vợt qua bao thử thách để trở về với gia đình sau 20 năm xa cách + Giải mã đợc thử thách mà P đặt ra để chứng minh tình yêu thuỷ chung và trí tuệ
của mình
=> Với nghệ thuật kể chuyện, chọn chi tiết đặc sắc, miêu tả diễn biết tâm lí nhân vật, tác giả ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của ngời
Hi Lạp
Trang 23 Giảng bài mới: (42 phút)
* Giới thiệu bài: (1 phút)
Nếu người anh hùng Ôđixê trong sử thi Hilạp được ca ngợi về sức mạnh của trí tuệ, lòng
dũng cảm, Đam San trong sử thi Tây Nguyên Việt Nam là người anh hùng chiến đấu với các
tù trưởng thù địch, vì mục đích riêng giành lại vợ đồng thời bảo vệ cuộc sống bình yên của
buôn làng thì Rama là người anh hùng trong sử thi Ấn Độ lại được ca ngợi bởi sức mạnh của
đạo đức, lòng từ thiện và danh dự cá nhân Để thấy rõ điều này, chúng ta tìm hiểu đoạn trích
“Ra ma buộc tội” trích sử thi Ramayana của Vanmiki
*Tiến trình bài dạy: (41 phút)
Thời
lượng Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung bài học
6
phút Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung
-Ấn Độ nổi tiếng với những bộ sử thi
đồ sộ nào?
- Nêu những đặc điểm nổi bật của sử
thi Ấn Độ?
- Giới thiệu sơ lược về đất nước và
văn học Ấn Độ:
+ Đất nước Ấn Độ: Nơi có nhiều vẻ
đẹp kì thú Là quê hương của tôn
giáo: Balamôn, Hinđu, Phật giáo
+ Con người : Hướng vào cuộc sống
tâm linh, ưa suy tư trừu tượng
+ Văn học cổ Ấn Độ: Gồm hai giai
đoạn
Giai đoạn thần thoại Vê đa- gồm 4
tập→ kinh Vê đa
Giai đoạn sử thi: Ra đời khi xã hội
phát triển, xuất hiện nhiều cuộc chiến
tranh
+Người ta cho rằng: Cái gì không tìm
thấy trong MahaBharata thì không
thể tìm thấy được ở Ấn Độ
-Hãy giới thiệu vài nét về tác phẩm R
dựa vào phần tiểu dẫn?
-Giới thiệu vài nét về Vanmiki: Theo
truyền thuyết, Vanmiki sống vào
khoảng TK III TCN xuất thân đẳng
cấp Bà la môn, bị cha mẹ ruồng bỏ
phải trốn vào rừng làm nghề trộm
cướp Ông được thánh Narađa khuyên
răn ông cải tà qui chính, sau đó tu
-Trả lời
-Trả lời
-Lắng nghe
-Trả lời
-Lắng nghe
I Tìm hiểu chung
1- Về sử thi Ấn Độ :
- Ra ma ya na và Mahabharata là 2 bộ
sử thi Ấn Độ nổi tiếng, có ảnh hưởng sâu rộng, lâu bền trong văn hóa, văn học
Ấn Độ cũng như nhiều nước Đông Nam Á
+Mhabharata (110.000 câu đôi) + Ramayana (2400 câu đôi)
- Đặc điểm: Dày - dài (ưa suy tư), mang tính giáo huấn, đề cao tư tưởng nhân văn
2 Tác phẩm Ramayana
- Ramayana được hình thành khoảng TK III TCN Sau đó được Vanmii ki hoàn thiện cả về nội dung và hình thức nghệ thuật
- Ramayana gồm 24.000 câu thơ đôi chia thành 7 khúc ca
Trang 3luyện trở thành đạo sĩ Ông là người
thông minh có trí nhớ kì là, ăn nói
lưu loát, xuất khẩu thành thơ Vanmiki
được thánh Narađa truyền lại cho câu
chuyện về hoàng tử Rama ông ghi
nhớ và sáng tác thành tuyệt tác
“Ramayana”
- Hãy tóm tắt sử thi R?
-Nêu những giá trị về nội dung và
nghệ thuật của tác phẩm?
-Đoạn trích này nằm ở vị trí nào trong
tác phẩm?
-Xác định bố cục của đoạn trích?
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Tóm tắt: SGK
- Giá trị tác phẩm
* Nội dung
+ Là bức tranh hiện thực rộng lớn của
xã hội Ấn Đô cổ đại + Ca ngợi chiến công và đạo đức của anh hùng Rama, ca ngợi tấm lòng chung thủy kiên trinh Xita
+ Phản ánh sự phát triển của đất nước
Ấn Độ
* Nghệ thuật:
+ Khắc họa tâm lí, tính cách nhân vật
đắm say, mãnh liệt + Nghệ thuật trần thuật hấp dẫn đầy kịch tính
3 Đoạn trích
a Vị trí
Chương 79, khúc ca 6
b Bố cục: 2 phần
- Phần 1: Từ đầu đến đâu có chịu đựơc : Tâm trạng của Rama
- Phần 2: Còn lại: Tâm trạng Xita
30
phút
Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu đoạn
trích
-Phân vai và yêu cầu HS đọc VB:
yêu cầu giọng đọc của Rama phải
mạnh mẽ, dứt khoát, Xita: tha thiết
đau khổ
-Sau chiến thắng Rama và Xita gặp lại
nhau trong không gian ntn?
- Hoàn cảnh đó tác động ntn đến hai
nhân vật?
-Đọc
-Trả lời
-Trả lời
II Đọc – hiểu
1 Hoàn cảnh tái hợp của Rama và Xita:
- Không gian gặp gỡ: công cộng, trước
sự chứng kiến của tất cả mọi người
- Tư cách kép:
+Rama đứng trên tư cách vừa là chồng, vừa là một người anh hùng, một đức vua phải giữ bổn phận của đức vua
+ Xita vừa là vợ vừa là hoàng hậu
chứng tỏ lòng chung thủy
Trang 4- Theo em, việc Rama tiêu diệt quỷ
vương Ravana cứu Xita có mang tính
chất trả thù riêng tư, cá nhân không?
Vì sao?
-Với cương vị vừa là vua vừa là
chồng có vợ bị quỷ vương xúc phạm,
tâm trạng của chàng ra sao?
- Tâm trạng của Rama được Van mi ki
bộc lộ rõ qua lời nói, thái độ với Xi ta
vợ của chàng Em cho biết cảm nhận
của em về những lời lẽ đó ?
-G: Giọng điệu của Rama có lúc trang
trọng, cao cả đầy vẻ tự hào (khi nói về
chiến thắng của mình), có lúc gay gắt,
giận dữ, có lúc thô bạo, tàn nhẫn như
muốn trút tất cả ra cho hả giận
- Thái độ của Rama với Xita như thế
nào?
-Giảng thêm: Do quá ghen tuông Rama
đã mất đi vẻ sáng suốt của vị minh
quân Chàng đay đi đay lại việc Xita đã
ở trong vòng tay của quỷ vương
Ravana Và tuyên bố không cần đến
Xita, coi rẻ phẩm hạnh, khinh bỉ tư
cách của người phụ nữ như Xita
- Trước hành động bước vào lửa của
Xita, Rama tỏ thái độ gì ?
- Cho HS thảo luận (4 nhóm, 2 nhóm
1 câu)
Câu 1: Thái độ ấy của Rama
đúng/sai? Hành động kiên quyết chối
bỏ Xita của chàng có mang vẻ đẹp
của nhân vật sử thi không?
Câu 2: Khi rơi vào tình huống ngặt
nghèo, khó xử, Rama chọn danh dự là
một sự lựa chọn như thế nào?Nhận
xét
-Qua sự phân tích trên em có nhận xét
gì về nhân vật R?
-G: Động cơ và thái độ của R là đúng
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
Cả hai phải vượt qua thử thách cuối
cùng để có chiến thắng tuyệt đối
2 Diễn biến tâm trạng, thái độ của Rama
- Tiêu diệt Ravana vì uy tín và danh dự của dòng họ: giải quyết xung đột có tính cộng đồng
- Với tư cách là vua, người anh hùng: không chấp nhận một người vợ đã chung chạ với kẻ khác
- Với tư cách là chồng: Rama ghen tuông, ngờ vực đức hạnh của Xita
- Qua ngôn ngữ, giọng điệu : + Lời lẽ trịnh trọng oai nghiêm của bậc
quân vương : “ta” – “phu nhân cao
quý”.
+ Lời lẽ lạnh lùng, phũ phàng, thậm chí sỉ nhục Xi ta trước mặt mọi người
“phải biết chắc…nghi ngờ đức hạnh của nàng”
- Qua thái độ + Xem thường , xúc phạm đến phẩm hạnh của Xi ta
+ Xua đuổi Xita
- Trước hành động cao cả của Xita (bước lên giàn hoả thiêu):
+ Rama kiên quyết không nói một
lới,ngồi câm lặng “đầu dán xuống đất” + Rama tê dại “nom chàng khủng khiếp
như thần chết”
=> Tâm trạng Rama là sự đan xen giữa tình yêu và lòng ghen, giữa tình cảm đời thường và phong thái cao quý của bậc
Trang 5không sai, song thấu kí mà không đạt
tình, coi trọng lí tưởng, danh dự mà
coi nhẹ tình cảm Cần sự hài hòa giữa
danh dự bổn phận và tình cảm riêng
trong Rama Rama không khinh
thường Xita nhưng vì trước đông đủ
mọi người, chàng không muốn gánh
chịu những tai tiếng nên nổi cơn tức
giận, tình cảm cộng đồng trong sử thi
là chỗ đó
-Trước lời buộc tội lạnh lùng, tàn
nhẫn của chồng, Xita đã rơi vào tình
cảnh như thế nào ?
- Nàng đã thanh minh như thế nào
trước sự nghi ngờ của chồng?
-Từ đau khổ đến tuyệt vọng, Xita đã
quyết định hành động như thế nào để
chứng minh lòng chung thuỷ?
-Bổ sung: Đời sống văn hóa của
người Ấn Độ trong hôn lễ cô dâu và
chú rể đi vòng quanh lửa thiêng bảy
vòng Thần Anhi làm chứng cho sự
thủy chung suốt đơì của họ Nghi lễ
thử lửa là sự kiểm chứng đức hạnh
người ta Hành động của Xita bước
lên ngọn lửa thiêu để thể hiện lòng
chung thủy của mình
- Qua những chi tiết đó, X hiên lên là
người như thế nào?
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
quân vương Do đó nó diễn ra phức tạp, nhiều cung bậc, nhiều sắc thái
2- Diễn biến tâm trạng Xita
- Xita ngạc nhiên đến sững sờ trước sự tức giận, lời lẽ buộc tội của chồng “
mở tròn đôi mắt đẫm lệ” “ đau đớn
đến nghẹt thở, như một cây leo bị vòi voi quật nát” xấu hổ “ muốn tự chôn
vùi cả hình hài thân xác của mình
- Nàng thanh minh tấm lòng chung thuỷ của mình
+ Xita phê phán, trách móc Rama đã quá xem nàng là phụ nữ tầm thường,
không hiểu nàng “ Cớ sao chàng lại
dùng…như thế đâu có phải”
+ Dùng lời lẽ dịu dàng, ngọt ngào, kể cả chỉ trích, để thanh minh cho lòng trinh bạch của mình
Xita đau khổ đến tuyệt vọng
- Xi ta dũng cảm bước vào giàn hỏa thiêu nhờ thần lửa chứng minh cho lòng chung thuỷ của mình
Tác giả đã khắc họa một Xita trong sáng toàn vẹn, là hình tượng người phụ nữ Ấn Độ cổ đại, hoàn thiện, đáng được ngưỡng mộ
Trang 64 phút Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tổng
kết.
-Em hãy khái quát những đặc sắc về
nghệ thuật và ý nghĩa của đoạn trích?
-Giáo dục thái độ, tư tưởng:
+ Đề cao lòng chung thủy
+Phải biết giải quyết tốt mâu thuân
giữa cái chung và cái riêng, tình cảm
và lí trí
-Trả lời
-Láng nghe
III Tổng kết:
1 Nghệ thuật:
- Xây dựng n/vật lí tưởng với tâm lí, tính cách, triết lí, hành động
- Sử dụng hình ảnh, điển tích, ngôn ngữ miêu tả và đối thoại, giọng điệu, xung đột kịch tính…giàu yếu tố sử thi
2 Ý nghĩa văn bản:
- Q/niệm về đáng minh quân và ngườ
PN lí tưởng của người Ấn Độ cổ đại, bài học vô giá và sức sống tinh thần bền vững cho đến ngày nay
- Người Ấn Độ tin rằng: “Chừng nào
sông chưa cạn, núi chưa mòn thì
Ra-ma-ya-na còn làm say đắm lòng người
và cứu vớt họ thoát khỏi tội lỗi”
4 Củng cố kiến thức: (1 phút)
- Hãy so sánh chương “Rama buộc tội” với “Chuyện người con gái Nam Xương” (Truyền kì mạn
lục của Nguyễn Dữ) mà các em đã học ở lớp 9 để thấy 2 tác phẩm, sự kiện có nét gần gũi nhưng
khác về đề tài, kết cấu khác về lọai nhân vật, cách thể hiện của sử thi cổ đại và truyền kì trung
đại
5.Dặn dò:
- Hoạt động theo nhóm, phân vai, thể hiện đoạn trích dưới dạng một hồi kịch
- Soạn bài “Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự”.