Định luật Keple

BÀI 40 CÁC ĐỊNH LUẬT KÊ-PLE CHUYỂN ĐỘNG CỦA CÁC VỆ TINH I.Mục tiêu Kiến thức Kỹ năng 1.. Nói được lịch sử ra đời của thuyết “Nhật tâm” và các định luật Kê-Ple 2.. Nêu được khái niệm v

BÀI 40

CÁC ĐỊNH LUẬT KÊ-PLE

CHUYỂN ĐỘNG CỦA CÁC VỆ TINH

I.Mục tiêu

Kiến thức Kỹ năng

1 Nói được lịch sử ra đời của thuyết

“Nhật tâm” và các định luật Kê-Ple

2 Phát biểu nội dung của 3 định luật

Kê-Ple

3 Nêu được khái niệm vận tốc vũ trụ và

các giá trị của nó

• Vận dụng các định luật Kê-Ple để giải thích một vài hiện tượng thiên văn (Nhật thực,Nguyệt thực…)

• Vận dụng định luật Ke-ple để giải các bài tập

II.Chuẩn bị

• Hình vẽ hệ Mặt trời theo lý thuyết “Địa

tâm”

• Hình vẽ hệ Mặt trời theo lý thuyết “Nhật

tâm”

• Hình vẽ hệ thống vệ tinh toàn cầu GPS

• Định luật vạn vật hấp dẫn

• Các công thức lien quan tới chuyển động tròn

III.Tổ chức giảng dạy

1.Hoạt động 1:Giới thiệu bài mới

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

G1:Đặt vấn đề:

-Bầu trời:Bầu trời đêm,Bầu

trời ban ngày.Ban đêm chúng

ta thấy những ngôi sao,Mặt

trăng.Ban ngày chúng ta thấy

có Mặt trời.Mặt trăng khi mới

đầu suất hiện thì bị

khuyết,sau 15 ngày thì

tròn,Mặt trời thì mọc từ đằng

Đông đên giữa trưa ở trên

đỉnh đầu và cuối cùng lặn ở

đằng Tây.Mặt trời,Mặt trăng

và các ngôi sao khác,qua năm

này tới năm khác mãi mãi vận

động theo cách thức như

vậy.Từ quan sát bằng

mắt,chúng ta dễ dàng Mặt

trời,Mặt trăng,một vài ngôi

sao chuyển động có chu kì

(so với trái đất)Chuyển

động như vậy chỉ có thể là

một đường khép kín.Để biết

chi tiết hơn chúng ta vào bài

học hôm nay

H1:Ghi nhận

Ban ngày Ban đêm

(Cách thức chuyển động của Sun)

Sky

Su n

Su n Su

n

2.Hoạt động 2:Mở đầu

G2:Giải quyết vấn đề

G3.Lịch sử phát triển của định luật

Kê-Ple

-Những năm 140 SCN,2 nhà thiên

văn học là A-rít-tốt và Ptô-lê-mê đưa

ra mô hình “Địa tâm” về vũ trụ.Theo

mô hình này thì Trái đất là trung tâm

của vũ trụ,các hành tinh và mặt trời

quay xung quanh TĐ theo những quỹ

đạo tròn.Mô hình này được minh họa

bởi hình vẽ sau đây (đưa ra hình vẽ

đã chuẩn bị từ nhà)

-Sau một thời gian dài,mọi người vẫn

tinh vào lý thuyết “Địa tâm”.Cho tới

1543 thì nhà thiên văn Cô-péc-níc

cho ra đời một mô hình vũ trụ mới gọi

là mô hình “Nhật tâm”.Theo đó Mặt

trời là trung tâm của vũ trụ,trái đất và

các hành tinh khác chuyển động

xung quanh nó theo hình tròn.Lý

thuyết này bị các tòa thánh phải đối

kịch liệt,cho mãi tới khi Ga-li-lê phát

minh ra kính viễn vọng thì lý thuyết

này lại càng thêm vững vàng.Và sau

nhiều quan sát thực nhiệm,nhà thiên

văn người Đức Kê-ple đã mô tả sự

chuyển động của các hành tinh thông

qua 3 định luật mang tên ông

H2:Ghi nhận

H3:Ghi nhận

1.Mở đầu

a)Giải quyết vấn đề -Quan sát bầu trời,chúng

ta có 2 kết luận +Mặt trời chuyển độngCách nhìn của A-rít-tốtMô hình “Địa tâm” +Trái đất chuyển độngCách nhìn của Cô-péc-nícLý thuyết “Nhật tâm”

-Chuyển động có tính lặp

đi lặp lạiCó chu kỳQuỹ đạo phải là đường khép kínĐẹp nhất là quỹ đạo tròn (Cả A-rít-tốt và Cô-péc-níc đều nghĩ vậy) hoặc elip (Kê-ple đã thấy thế!) b)Lược sử định luật Kê-ple -Những năm 140

SCN.Người ta tin tưởng rằng Trái đất là trung tâm của vũ trụ theo mô hình của Ptô-lê-mê và A-rít-tốt -Sau đó Cô-péc-níc đưa ra thuyết “NHật tâm”,coi Mặt trời là trung tâm vũ trụ.Lý thuyết này càng được củng có bởi các quan sát của Ga-li-lê và sau đó được Kê-ple phát biểu thành 3 định luật mô tả sự chuyển động của các hành tinh quanh mặt trời

3.Hoạt động 3:Các định luật Kê-ple

G4:Yêu cầu Hs đọc phần 2

(SGK-188) sau đó phát biểu 3

định luật Kê-ple

G5:Hướng dẫn HS đi chứng

minh định luật 3

-Một hành tinh bất kì sẽ chịu

tác dụng của những lực nào?

(Mặt trời rất chi là to,các hành

tinh so với MT thì rất chi là

nhỏ).Lực nào là nguyên nhân

gây cho hành tinh chuyển

động theo quỹ đạo coi như

hình tròn?

G6:Hướng dẫn HS làm bài

tập áp dụng 1 và 2:

-Gọi Hs lên tóm tắt đầu bài và

giải bài toán

-Nhận xét và đánh giá kết quả

G7:Yêu cầu HS trả lời các câu

hỏi C1,C2

H4:Học sinh đọc sách,phát

biểu 3 định luật Kê-ple

H5:Chứng minh định luật

Kê-ple

H6:Làm bài tập vận dụng 1 và

2:

H7:Trả lời các câu hỏi C1,C2

2.Các định luật Kê-ple

*Định luật 1:Mọi hành tinh

đều chuyển động theo quỹ đạo hình Elip mà Mặt trời là một tiêu điểm

*Định luật 2:Đoạn thẳng nối

Mặt trời và một hành tinh bất

kì quét những diện tích bằng nhau trong những khoảng thời gian như nhau

*Định luật 3:Tỉ số giữa lập

phương bán trục lớn và bình phương chu kì quay là giống nhau với mọi hành tinh quay quanh Mặt trời

+Chứng minh định luật 3:

-Lực tác dụng lên một hành tinh là lực hấp dẫn của MT:

-Lực hấp đẫn này gây ra gia tốc hướng tâm

-Ta được

3.Bài tập áp dụng Bài 1:Theo định luật 3 của

Kê-ple

Thay số ta được

Bài 2:Theo định luật 3 của

Kê-ple

Thay số và rút rat a được

4.Hoạt động 4:

G8:Đưa ra định nghĩa về vận

tốc vũ trụ

-Vận tốc vũ trụ là vận tốc cần

có của một vật để vật đó

chuyển động theo các quỹ đại

đường cô-níc mà Trái đất là 1

tiêu điểm

G9:Hướng dẫn HS đi tìm vận

tốc vũ trụ cấp I

-Vật chịu tác dụng của những

lực nào?Lực nào gây lên quỹ

đạo chuyển động elip-coi như

tròn?

G10:Yêu cầu HS đọc SGK và

cho biết giá trị của các vận tốc

vũ trụ cấp II,cấp III

H8:Ghi nhận

H9:Tìm Tốc độ vũ trụ cấp I

H10:Nêu các giá trị tốc độ vũ

trụ cấp II,cấp III và ý nghĩa của chúng

4.Vệ tinh nhân tạo.Tốc độ

vũ trụ a)Tốc động vũ trụ

- Tốc độ vũ trụ là vận tốc cần

có của một vật để vật đó chuyển động theo các quỹ đại đường cô-níc mà Trái đất là 1 tiêu điểm

b)Các tốc độ vũ trụ

*Tốc độ vũ trụ cấp 1:

-Lực tác dụng lên vật là lực hấp dẫn của TĐ,lực này làm vật chuyển động tròn quanh TĐ



Thay số ta đc: vI = 7,9 km/s

*Tốc độ vũ trụ cấp 2:

VII = 11,2 km/s là tốc độ cần thiết để vật cđ theo quỹ đạo hình Parabol

*Tốc độ vũ trụ cấp III.

VIII = 16,7 km/s là tốc độ cần thiết để vật cđ theo quỹ đạo Hypebol

5.Hoạt động 5:Vận dụng và củng cố

-Giao bài tập về nhà

IV:Rút kinh nghiệm giờ dạy

………

………

………

………

………

………

Giáo sinh Giáo viên hướng dẫn