Học tập Bác, thế hệ trẻ chúng ta sẽ tiếp thu những cái đẹp, cái hay của văn hoá thế giới đòng thời biết phê phán cái xấu giữ được bản sắc văn hoá dân tộc mình trong lối sống, trong cách
Trang 1- Thầy : Đọc tư liệu, soạn bài, sưu tàm tranh ảnh
- Trò : Đọc văn bản, soạn bài theo hướng dẫn
C : Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở của học sinh
- Giới thiệu bài mới :
Hồ Chí Minh không những là nhà chiến sỹ yêu nước,nhà cách mạng vĩ đại,Người còn là danh nhân văn hoá thế giới Thế nhưng Người lại là một con người sống hêt sức giản dị Đức tính giản dị của Người chúng ta đã có dịp tìm hiểu ở lớp 7 qua văn bản : " Đức tính giản dị của Bác Hồ " Hôm nay chúng ta lại cùng nhau đi tìm hiểu về phong cách của Người qua văn bản Phong cách Hồ Chí Minh
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
I Đọc -hiểu chú thích
-Hướng dẫn đọc
- Đọc đoạn một
? Em hiểu phong cách nghĩa là thế nào ?
? Từ cách hiểu đó, em hãy cho biết nội
dung văn bản thông qua nhan đề của văn
bản này ?
? Để giúp ta hiểu biết thêm về phong
cách của Bác người viết đã sử dụng
phương thức biểu đạt nào cho phù hợp ?
- Giáo viên tiếp tục nêu câu hỏi để kiểm
tra việc hiêu chú thích của học sinh
? Theo em, văn bản này có thể chia làm
mấy phần ?
? Căn cứ vào đâu mà em chia văn bản
như vậy ?
Nghe
- Học sinh đọc tiếp
- Là lối sống, cách sinh hoạt, làm việc, ứng xử tạo lên cái riêng của một ngườ hay một tầng lớp người nào đó
Trang 2? Hãy cho biết nội dung của mỗi phần ?
- Nhận xét và hướng dẫn học sinh tìm
hiểu văn bản theo cấu trúc đã chia ở trên
II- Tìm hiểu nội dung
1 - Vẻ đẹp trong phong cách văn hoá
của Bác
- Yêu cầu đọc văn bản
- Ngay trong câu đầu của văn bản tác giả
đã viết : " HCM đã tiếp xúc với văn hoá
nhiều nước "
? Em hãy cho biết việc tiếp xúc đó biểu
hiện như thế nào ?
? Hãy đưa ra một vài ví dụ chứng tỏ
người nói, viết thạo nhiều thứ tiếng
? Sau khi đưa ra những biểu hiện người
viết đã nhận xét như thế nào ? Uyên thâm
? Việc trau dồi vốn tri thức đó trong điều
kiện như thế nào ?
? Điều quan trọng là Người tiếp thu một
cách có chọn lọc văn hoá nước ngoài
Tìm dẫn chứng minh hoạ ?
? Từ những tìm hiểu trên đã cho ta thấy
vẻ đẹp nào trong con người HCM ?
", " Vọng nguyệt "
* Am hiểu sâu sắc các nền văn hoá tren thế giới
+ Qua hoạt động cách mạng + Qua lao động
+ Qua học hỏi, tìm tòi
- " Trong cuộc đời đầy truân chuyên " ( Lý giải từ truân chuyên )
- Tiếp thu mọi cái đẹp, cái hay đồng thời phê phán những tiêu cực, sai trái, cái xấu
- ( Thảo luận )
- Trả lời + Ham học hỏi,ham hiểu biết+ Nghiêm túc trong cách tiếp cận với văn hoá
Trang 3? Sau khi giới thiệu về vốn văn hoá sâu
rộng của Người tác giả đã có lời bình như
thế nào ?
? Hiểu như thế nào về " những ảnh
hưởng quốc tế " và " cái gốc văn hoá dân
tộc " của Bác ?
? Hai nguồn văn hoá ấy được nhào nặn
trong con người HCM Em hiểu sự nhào
nặn ấy như thế nào ?
? Từ đó chúng ta rút ra bài học gì trong
sự hội nhập vói thế giới hiện nay ?
- GV kết luận :
? Để giúp ta hiểu về phong cách văn hoá
HCM tác giả đã có phương pháp thuyết
minh như thế nào ?
? Từ đó gợi trong em tình cảm gì với Bác
?
Đọc phần 2
2 - Vẻ đẹp trong phong cách sống, sinh
+ Cớ quan điểm rõ ràng về văn hoá
- (Đọc sách giáo khoa)
- Biết tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại -> Văn hoá mang tinh hoa nhân loại
- Biết giữ vững các giá trị văn hoá nước nhà -> Văn hoá mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc
- Có sự đan xen, kết hợp, hài hoà, sáng tạo giữa văn hoá nhân loại với văn hoá dân tộc trong tri thức HCM
- Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại nhưng khônh làm mất đi bản sắc văn hoá dân tộc
* Bác - một nhân cách rất Việt Nam, mọt lối sống rất Việt Nam , nhưng cũng rất mới, rất hiện đại
- ( Thảo luận )
- Trả lời
- Việc tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại
là cần thiết, điều đó vừa có ý nghĩa cập nhật, vừa có ý nghĩa lâu dài Học tập Bác, thế hệ trẻ chúng ta sẽ tiếp thu những cái đẹp, cái hay của văn hoá thế giới đòng thời biết phê phán cái xấu giữ được bản sắc văn hoá dân tộc mình trong lối sống, trong cách ứng xử hàng ngày
- Sử dụng đan xen các phương pháp thyết minh : so sánh, liệt kê, đan xên lời kể , lời bình cùng nghệ thuật đối lập, diễn đạt tinh tế để khéo léo đi đến kết luận, tạo sức thuyết phục lớn
- Học sinh nêu ý kiến theo cảm nhận riêng
-( )
Trang 4? Ơ điều kiện này tác giả có cách thuyết
minh như thế nào ?
* Những luận cứ nêu ra không có gì mới,
nhiều người đã nói, đã viết,nhưng Lê Anh
Trà đã viết một cách giản dị, thân mật ,
trân trọng ngợi ca
? Tác dụng ?
? Hãy dẫn ra một vài ví dụ trong thơ văn
mà em biết thể hiện phong cách sống của
+ vừa kể vừa bình luận
+ Bình luận chung về lối sống đó
- Nơi làm việc, nơi ở
- Đùng phương pháp liệt kê với những thông tin xác thực
- Làm nổi rõ lối sống bình dị trong sáng, thanh đạm
- Thêm cảm phục và yêu mến Người
* Lối sống giản dị nhưng thanh cao
- Ví dụ : " Tức cảnh Pắc Bó " - HCM
" Theo chân Bác " - Tố Hữu
- So sánh cách sống của lãnh tụ HCM với các lãnh tụ của các nước khác
- So sánh cách sống của Bác với các vị hiền triết xưa
- ( HS nhắc lại )
- Dó không phải là lối sống tự thần thánh hoá, tự làm cho mình khác đời,
Trang 5? Em hiểu như thế nào về 2 câu thơ của
Nguyễn Bỉnh Khiêm ?
? Em hiểu như thế nào về lời nói đó ?
( Lối sống thanh cao ấy không phải ai
cũng nhưng vẫn gần gũi )
? Sau những vế câu phủ định là khẳng
định Tác giả khẳng định điều gì ?
? Vì sao có thể nói lối sống đó có khả
năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho
tâm hồn và thể xác ?
? Em cảm nhận được thái độ tình cảm
nào của tác giả đói với Bác qua bài viết
này ?
? Nêu những suy nghĩ của em qua bài
viết này Em học tập được điều gì qua
phong cách của Bác ?
III - Tổng kết
GV đưa bài tập trắc nghiệm
? Điểm cốt jõi của phong sách HCM
được nêu trong bài viết là :
A - Biết kết hợp hài hoà giữa bản sắc
văn hoá dân tộc và tinh hoa vặn hoá nhân
loại
B - Đời sống vật chất giản dị kết hợp
hài hoà với đời sống tinh thần phong phú
C - Có sự thừa kế vẻ đẹp trong cách
sống của các vị hiền triết xưa
D - Am hiểu nhiều về các dân tộc và
nhân dân trên thế giới
? Trong bài viết của mình tác giả sử dụng
nghệ thuật gì ?
? Từ văn bản thuyết minh này em học tập
được cách làm một bài văn thyết minh
Trang 6? Không chỉ có cách sống giản dị mà ngay trong nói, viết cũng rất giản dị Hãy dẫn ra những câu nói của Bác
? Phong cách HCM có điểm gì giống, khác so với phong cách của một vị hiền triết như Nguyễn Trãi ?
- GV hướng dẫn HS về chuẩn bị bài tiết sau và ôn bài vừa học
Tiết 3 :
Các phương châm hội thoại
* Mục tiêu cần đạt :
- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất
- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp
* Chuẩn bị :
Thầy : Đọc tài liệu, chuẩn bị phiếu học tập
Tró : Ôn bài cũ, chuẩn bị bài mói ( xem bài hội thoại lớp 8 )
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1- Phương châm về lượng
? -" Bơi" nghĩa là như thế nào ?
- Như vậy, ai cũng biết để thực
hiện được hoạt động này là phải ở trong
môi trường nước
? - Như thế câu trả lời của Ba khi
An hỏi " học bơi ở đâu" có đáp ứng
được điều mà An muốn biết không ?
? Vì sao ?
_ Cầu trả lời của Ba không đúng
với nội dung đang giao tiếp
? - Từ ví dụ trên em rút ra điều gì
khi giao tiếp ?
- Đọc đoạn đối thoại trong sách giáo khoa
- Di chuyển trong nước hoặc trên mặt nước bằng cử động của cơ thể
Trang 7? - Chú ý vào truyện cười " Lợn
cưới ấo mới " Hãy kể lại bằng lời của
mình ?
? Vì sao truyện lại gây cười ?
? - Lẽ ra họ chỉ cần hỏi và trả lời
như thế nào ?
- Như vậy hai anh chàng này
trong khi giao tiếp đã nói nhiều hơn
những điều cần nói
? Từ đó cho biết cần tuân thủ yêu
cầu gì khi giao tiếp ?
- GV hệ thống hoá kiến thức
- Tất cả những yêu cầu trên gọi là
phương châm về lượng trong giao tiếp
- Yêu cầu đọc ghi nhớ 1
- GV đưa đoạn đối thoại trong "
Trí khôn của ta đây "
? Trong đoạn đối thoại trên các
nhân vật có tuân thủ phương châm về
lượng không ? Vì sao ?
? Truyện phê phán điều gì ?
Như vậy, trong giao tiếp cần tránh
điều gì ?
- GV đưa tình huống : Thầy giáo
vào lớp, một bạn vắng mặt Khi thầy hỏi
- GV hệ thống kiến thức qua hai
ví dụ trên Đó là những yêu cầu của
phương châm về chất
* * Ghi nhớ 2
- GV đưa hai văn bản : " Con rắn
vuông " ; " Trâu ăn ở đâu "
? Ai là người vi phạm phương
châm hội thoại ?
- Không nên nói nhiều hơn những
- Đọc ghi nhớ - SGK
- Thaỏ luận
Trang 8? Phương châm hội thoại nào đã
không tuân thủ ?
3 Luyện tập
* - Phân tích lỗi
? Phương châm lượng đã không
được tuân thủ, cụ thể như thế nào ?
* * Điền từ ngữ vào chỗ trống
- Yêu cầu cá nhân trình bày
? Những từ đó chỉ cách nói liên
quan đến phương châm hội thoại nào ?
* * * Chỉ ra các phương châm hội
thoại đã không được tuân thủ ?
Yêu cầu HS phân tích
* * * * Sử dụng các cách diễn
đạt
- GV nhận xét
- Chỉ ra được mỗi cách diễn đạt
đó liên quan đén phương châm hội thoại
nào ?
- Đọc 2 ví dụ
a - Thừa cụm từ " nuôi ở nhà " bởi ý đó đã có trong từ " gia súc "
b - Thừa cụm từ ' có hai cánh " bởi loài chim nào cũng có hai cánh
GV hệ thống kiến thức bằng sơ đò hoá
Đưa ra VD vừa mở vừa liên quan đén hai phương châm hội thoại đã học , vừa liên quan đến phương châm hội thoại các em sẽ học ở tiết sau
Nhắc học sinh làm bài tập số 5
Chuẩn bị bài tiết sau Ôn lại lý thuyết văn thuyết minh
Trang 9Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ : ( Nội dung phần 1 )
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
I - Kiểm tra việc chuẩn bị của học
Ghi bảng : Cung cấp tri thức khách quan
về đối tượng thuyết minh
Phương pháp thuyết minh
? Khi thuyết minh thường sử dụng những
phương pháp thuyết minh nào ?
- Tuy nhiên, ở một số văn bản thuyết
minh phổ cập kiến thức hoặc một ssố văn
bản thuyết minh có tính chất văn học,
muốn tạo sự sinh động, hấp dẫn và để
khơi gợi sự cảm thụ của người đọc, người
nghe về đối tượng thuyết minh thì người
viết có thể vận dụng một số biện pháp
nghệ thuật như so sánh, ẩn dụ, nhân hoá
II - Tìm hiểu việc sử dụng một số biện
pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết
xã hội bằng phương thúc trình bày, giới thiệu, giải thích
- Định nghĩa, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, phân loại, phân tích
Nghe
- Đọc văn bản " Hạ Long đá và nước "
- Đây là văn bản thuyết minh vì nội dung
Trang 10? Cụ thể ở khía cạch nào ?
? Theo em những tri thức trong văn bản
có phải là tri thức khái quát không ? Vì
sao em biết ?
? Em có suy nghĩ gì khi thuyết minh về
Hạ Long tác giả lại đề cập tới hai yếu tố
đá và nước ?
? Hãy chỉ ra những phương pháp thuyết
minh được sử dụng trong bài ?
- Yêu cầu HS lấy dẫn chứng cụ thể minh
hoạ cho mỗi phương pháp
? Ngoài việc thu nhận được những kiến
thưc khái quát về Hạ Long văn bản còn
hấp dẫn em ở điều gì ?
? Có được điều đó là do tác giả sử dụng
bện pháp nghệ thuật gì ?
- Giáo viên phân tích biện pháp nghệ
thuật đó trong văn bản
? Từ bài thuyết minh này em rút ra nhận
xét gì khi làm bài văn thuyết minh ?
- Giáo viên nhận xét, chốt nội dung cơ
- Nghệ thuật nhân hoá do trí liên tưởng, tưởng tượng phong phú
( Thảo luận ) Trả lời
Trang 11Tuần thứ hai Bài 2
* Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
* Các phương châm hội thoại
* Sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh
- Thấy được nghệ thuật nghị luận của tác giả : Chứng cứ cụ thể , xác thực , cách so sánh rõ ràng giàu sức thuyết phục , lập luận chặt chẽ
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ :
? Vấn đề chủ yếu được nói đến trong văn bản Phong cách Hồ Chí minh là gì?
A - Tinh thần chiến đấu dũng cảm của chủ tịch Hồ Chí minh
B - Phong cách làm việc và nếp sống của Hồ Chí Minh
Tình cảm chủ người dân Việt Nam đối với chủ tịch Hồ Chí Minh
? Hãy phân tích một vài dẫn chứng minh hoạ cho phương án em vừa lựa chọn?
Mĩ ( Cô-lôm-bi-a ) , giải thưởng Nô-ben văn học, tác giả của những tiểu thuyết hiện thực huyền ảo lừng danh Ga-bri-en Gác-xi-a Mác-két
I - Đọc - Hiểu chú thích
Trang 12- Hướng dẫn đọc văn bản
- Đọc đoạn 1
- Chú ý vào các chú thích sao
? Em hiểu gì về tác giả của bài viết này ?
? Nêu xuất xứ của băn bản vừa đọc ?
- Giáo viên nêu câu hỏi về việc tìm hiểu
chú thích từ khó của học sinh ( Chú ý
chú thích 1-2-3-5 )
II Đọc - Hiểu văn bản
? Văn bản này nhằm thể hiện một tư
tưởng nổi bật, đó là tư tưởng nào ?
? Thể hiện tư tưởng đó nhà văn đã sử
dụng kiểu văn bản nào ?
? Haỹ chỉ ra hệ thống luận điểm, luận cứ
của bài viết ?
1 - Chiến tranh hạt nhân - một hiểm
hoạ đang đe doạ sự sống của nhân loại
? Đọc phần văn bản và nêu luận cứ 1 ?
? Em có nhận xét gì về cách nêu vấn đề
của tác giả ?
? Thông tin đó cho em biết điều gì ?
? Những thông tin đó đã cảnh báo nguy
cơ ghê gớm của chiến tranh hạt nhân như
thế nào ?
? Điều này được nhà văn thể hiện bằng
những câu văn nào ?
- Đó chính là một thảm hoạ đang treo lơ
lửng trên đầu nhân loại
? Nói về điều đó tác giả sử dụng nghệ
thuật nào ?
? Hiểu như thế nào về cách so sánh đó ?
- Không dừng lại ở đó mà nhà văn còn
đưa ra những lời cảnh báo đầy ấn tượng
Mê Trước những nguy cơ của chiến tranh hạt nhân chúng ta cần phải kiên quyết chống lại điều đó vì hoà bình trên trái đất
- Văn bản nghị luận
- 2 luận điểm
a , Nguy cơ chiến tranh hạt nhân
- Đặt ra một câu hỏi và trả lời bằng cách đưa ra thông tin có tính chất thời sự , nóng bỏng " Hôm nay , ngày 8-8-1986 "
- 50000 đầu đạn hạt nhân
- Mỗi người ngồi trên 4 tấn thuốc nổ
- Chiến tranh hạt nhân chính là sự tàn phá huỷ diệt toàn bộ sự sống trên trái đất
( Đọc )( Nhấn mạnh1-12 )
- So sánh
Trang 13? Trong những chứng cứ tác giả đưa ra
- Bằng những con số biết nói trên nhiều
lĩnh vực , tác giả làm cho người đọc ngạc
nhiên , bất ngờ trước những sự thật hiển
nhiên mà phi lí để dẫn đế một kết luận rất
thuyết phục
? Đó là kết luận nào ?
? Em hiểu như thế nào về " Lí trí tự nhiên
" ?
? Vì sao nói chạy đua vũ trang là đi
ngược lại quy luật của tự nhiên?
? Từ những thông tin đó tác giả muốn nói
- Đọc đoạn văn tiếp
b, Chạy đua vũ trang là làm mất đi khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn
- Chạy đua vũ trang là cực kỳ tốn kém ; việc bảo tồn sự sống trên trái đất ít tốn kém hơn là " dịch hạch " hạt nhân "
+ Chương trình của UNìCEF+ Trong lĩnh vực y tế
+ Trong lĩnh vực thực phẩm + Trong giáo dục
- Chứng cứ cụ thể xác thực , so sánh đối lập
- Phải trải qua một quá trình lâu dài mới
có được sự sống trên trái đất , mới xuất hiện những vẻ đẹp của tự nhiên, của sự sống
- Vậy mà chỉ cần một tích tắc là có thể
Trang 14? Từ đó tác giả bình luận " trong thời đại
hoàng kim " Em hiểu như thế nào về lời
bình ấy của tác giả ?
? ở phần văn bản này tác giả đã thuyết
phục người đọc bằng cách nào ?
-Đọc văn bản còn lại
? Sau khi thức tỉnh nhân loại về hiểm hoạ
nhà văn thức tỉnh mọi người về điều
gì ?
2 - Hãy ngăn chặn chiến tranh hạt
nhân vì một thế giới hoà bình
- Như vậy sau khi cảnh báo về hiểm
hoạ nhà văn không dẫn người đọc đến
sự lo âu mà hướng họ tới thái độ tích cực
là đấu tranh ngăn chặn
? Nhà văn đã kêu gọi như thế nào ?
? Hiểu như thế nào về "bản đồng ca "?
? Ngoài ra tác giả còn đề nghị mở một
nhà băng lưu giữ trí nhớ Theo em lí do
nào sau đây khiến tác giả đề nghị như vậy
?
( GV treo bảng phụ có câu trắc nghiệm )
? Hiểu gì về tác giả từ những ý tưởng đó
phá huỷ toàn bộ -> quay lại vạch xuất phát ban đầu
- Chạy đua vũ trang là phi lí, là man rợ , đáng xấu hổ
( HS thảo luận )+ Những hiểu biết chính xác về khoa học địa chất và cổ sinh về nguồn gốc , sự tiến hoá của sự phát triển trái đất
+ Phân tích so sánh cụ thể với những hình ảnh số liệu cùng lời bình
nghe( Đọc câu văn )
- Là lời nói chung của nhân dân thế giới
về việc chống chiến tranh
- Là tiếng nói yêu chuộng hoà bình
A- Để nhân loại tương lai biết rằng sự sống đã từng tồn tại với tất cả những khổ đau và hạnh phúc
B- Để nhận laọi tương lai biết rõ những thủ phạm đã gây ra những lo sợ, khổ đau cho con người
C- Để nhân loại tương lai lo sợ trước nguy cơ chiến tranh hạt nhân
D - Để nhân loại tương lai biết t\rằng những phát minh giã man nào xoá bỏ cuộc sống khỏi vũ trụ này
- Đọc các phương án Chọn phương án đúng, nêu lí do chọn phương án đó
Trang 15- Yêu chuộng hoà bình
A - Xác định hệ thống luận điểm, luận cứ
rõ ràng
B - Sử dụng phối hợp các phép lập luận khác nhau
C - Có nhiều chứng cứ sinh động, cụ thể, giàu sức thuyết phục
D - Kết hợp các nhận định trên
* Củng cố - Dặn dò :
- Yêu cầu hs thâu tóm nội dung bài bằng cách diễn đạt nội dung bằng hệ thống sơ đồ hoá
? Từ văn bản này em đã học được cách viết vvăn nghị luận như thế nào ?
? Theo em vì sao tac sgiả lại sắp xếp trình tự hệ thống luận điểm như trong bài ?
- Ôn bài, chuẩn bị bài tiết sau
Tiết 8 Tiếng Việt :
Các phương châm hội thoại
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là phương châm về chất, phươnh châm về lượng ?
? Theo em câu tục ngữ sau thể hiện phương châm hội thoại nào đã học ?
" Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe "
- Bài mới
I - Phương châm quan hệ
Trang 16? Thành ngữ " Ông nói gà, bà nói vịt " là
chỉ tình huống hội thoại như thế nào ?
? Trong những tình huống hội thoại như
? Trong những trường hợp sau có ai vi
phạm phương châm quan hệ trong giao
tiếp không ?Vì sao ?
A : Nam ơi đi học thôi !
B : Mẹ tớ vẫn chưa về
( Trong trường hợp này cần chú ý tới hàm
ý trong câu nói của Nam )
II - Phương châm cách thức
- Đọc câu TN trong sách giáo khoa
? Hai TN này chỉ cách nói như thế nào ?
? Trong giao tiếp người tham gia lại có
cách nói như vậy sẽ dẫn tới hậu quả như
thế nào ?
? Qua đó rút ra bài học gì trong giao
tiếp ?
- GV nhận xét -> Chốt
? Khi có câu nói " Tôi đồng ý với những
nhận định về truyện ngắn của ông ấy "
Em hiểu câu nói đó như thế nào ?
GV nhận xét
- Có thể có những cách hiểu và được diễn
- Chỉ tình huống hội thoại mà trong đó mỗi người nói một đằngkhông khớp với nhau , không hiểu nhau
- Những người tham gia đối thoại sẽ không giao tiếp được với nhau , không hiểu nhau , hoạt động xã hội sẽ không thể bình thường
- HS trả lời -> Khi giao tiếp cần nói đúng vào đề tài
mà hội thoại đang đề cập tới , tránh nói lạc đề
- Cách nói dài dòng, rườm rà
- Cách nói ấp a ấp úng không thành lời, không rành mạch
- Làm cho người nghe khó tiếp nhận hoặc tiếp nhận không đúng nội dung được truyền đạt
-> Cuộc giao tiếp không đạt được kết quả như mong muốn
Trang 17đạt như sau :
1 - Tôi đồng ý với những nhận định của
ông ấy về truyện ngắn
2 - Tôi đồng ý với những nhận định về
tryện ngắn mà ông ấy đã sáng tác
3 - Tôi đồng ý với những nhận định của
các bạn về truyện ngắn của ông ấy
? Như vậy trong giao tiếp cần tuân thủ
? Suy nghĩ của em về người ăn xin ?
- Cả hai đều cảm thấy mình đã nhận ở
người kia một cái gì đó
? Vì sao nói như vậy ?
? Từ câu chuyện này em rút ra bài học gì
trong giao tiếp ?
- GV nhận xét -Kết luận
- Như vậy là ta đã tuân thủ phương châm
lịch sự trong giao tiếp
IV - Luyện tập
1 Nội dung những câu ca dao , tục ngữ
- Đọc ca dao, tục ngữ
- HS nêu ý nghĩa của
? Hãy tìm thêm một số câu tục ngữ , ca
dao có nội dung tương tự
- GV hướng dẫn HS tự giải quyết yêu cầu
trên bằng trò chơi tiếp sức
=> Trong giao tiếp tránh nói mơ hồ
- Thân thiện, tình cảmđối với những người ở hoàn cảnh bần cùng , có thái độ cảm thông chân thành
( HS tự bộc lộ )
( Trả lời theo suy nghĩ cá nhân )
- Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác
* Củng cố :
? Em đã học những phương châm hội thoại nào
? Yêu cầu của mỗi phương châm hội thoại đó là gì ?
-Về nhà làm bài tập 5
- Chuẩn bị bài tiết sau
Trang 18Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Trong văn bản thuyết minh có nên sử dụng các biện pháp nghệ thuật không ?
? Tác dụng của các yếu tố đó ?
- Bài mới :
Trong văn bản thuyết minh, khi phải trình bày các đối tượng cụ thể trong đời sống như các loài cây, di tích, thắng cảnh, thành phố bên cạnh việc thuyết minh rõ ràng mạch lạc các đặc điểm giá trị của đối tượng thuýet minh cũng cần vận dụng biện pháp miêu tả để làm cho đối tượng hiện lên cụthể gần giũ dễ cảm dễ nhận
I - Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn
? Thuyết minh về cây chuối tác giả thuyết
minh ở những khía cạnh nào ?
? Khi thuyết minh về các đặc điểm đó ,
tác giả sử dụng những câu văn miêu tả
- Đại diện nhóm trả lời
- Giúp người đọc hiểu được, hình dung được một số đặc điểm của một số đối tượng thuyết minh ( dễ cảm, dễ nhận )
Trang 19ra bài học gì ?
? Theo yêu cầu của bài văn thuyết minh
thì văn bản này cần bổ sung những gì ?
- Phần văn bản của Nguyễn Trọng Tạo
chỉ là một trích đoạn
? Hãy cho biết công dụng của thân cây
chối, lá chuối ?
- Yêu cầu hoạt động nhóm : Mỗi nhóm
nêu một công dụng của một bộ phận
- Gv nhận xét
Ví dụ : Thân cây chuối non có thể thái
nhỏ làm rau sống ăn ghém rất mát, có tác
dụng giải nhiệt
- Thân chuối tươi có thể ghép lại thành bè
- Hoa chuối thái nhỏ làm món xào hoặc
nấu
Nõn chuối tây ( Lá non còn cuốn ở trong
thân cây màu trắng ) ăn sống rất mát
- Lá chuối tươi còn dùng để gói bánh nếp,
bánh gai, gói giò
II - Luyện tập
1 - Bổ sung yếu tố miêu tả vào các chi
tiết thuyết minh sau "
- Hs đọc dữ liệu đã cho
- HĐN
Yêu cầu hs hoàn chỉnh các dữ liệu đã cho
trong sgk chú trọng các câu phải sử dụng
yếu tố miêu tả
2 - Chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn ?
Yêu cầu tìm và đọc những câu văn miêu
* Ghi nhớ
- Để thuyết minh cụ thể, sinh động hấp dẫn trong bài thuyết minh có thể sử dụng yếu tố miêu tả
- Yếu tố này có tác dụng làm cho đối tượng thuyết minh được nổi bật, gây ấn tượng
- Thuyết minh về đặc điểm của thân cây chuối, lá chuối, nõn chuối, bắp chuối ,
- Chén của ta không có tai
- Khi mời ai uống trà thì bưng hai tay mà mời
- Bác vừa cười vừa làm động tác
- Có uống nước cũng nâng hai tay, xoa xoa rồi mới uống, mà uống rất nóng
Trang 20tả
* Củng cố - dặn dò
? trong văn bản thuyết minh có nên sử
dụng yếu tố miêu tả không ?
? Thông thường thuyết minh các đối
tượng nào thì sử dụng yếu tố miêu tả ?
? Mục đích của việc sử dụng yếu tố miêu
tả ?
- Trong quá trình thuyết minh, những câu
văn có ý nghĩa miêu tả nên đuợc sử dụng
đan xen để tạo cách diễn đạt phong phú,
linh hoạt, sinh động cho văn bản thuyết
minh
-Gv hướng dẫn học sinh về nhà chuẩn bị
cho tiết luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả
trong văn bản thuyết minh
Đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam
Chú ý : Thuyết minh về đối tượng con
trâu trong mối quan hệ gắn bó với đời
sống của người nông dân
- Múa lâu rất sôi động với các động tác
- Kéo co : chia làm hai phe, đứng thành một hàng đối nhau
- Khi đối tượng thuyết minh là những hình ảnh, hiện tượng, sự việc diễn ra trong cuộc sống như : các loài cây , danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử
- Nhằm khơi gọi sự cảm nhận cho người nghe, người đọc, giúp họ hình dung về đối tượng rõ hơn, cụ thể hơn
- Nghe
- Vừ nhà đọc tư liệu đã cho trong trang 28
- Vận dụng những tư liệu đó chuẩn bị một dàn ý chi tiết cho đề bài này
Tiết 10 Tập làm văn
Trang 21Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh
Mục tiêu cần đạt :
-Giúp hs rèn luyện kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuýet minh
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
- Bài mới
* Đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam
- Cần chú ý dưa vào những yếu tố miêu tả
Ví dụ : Chiều chiều, khi một ngày lao
động đã tạm dừnh, con trâu được tháo
cày và đủng đỉnh đi trên đường làng, luôn
* Yêu cầu :
- Thể loại : Thuyết minh
- Đối tượng : Con trâu ( Thuyết minh về con vật này trong sự gắn bó thân thiết với người nông dân với nghề nông ở Việt nam )
- Thuyết minh về đặc điểm của loài vật ( Hình dáng )
- Con vật với công việc đồng áng( Chú ý tới sức kéo )
- Con trâu trong lễ hội, đình đám-Con trâu với công việc cung cấp thực phẩm
( Minh hoạ bằng bài ca dao )
b - Thân bài :
- Hs trình bày rõ ràng phần nội dung đã chuẩn bị
- Nhận xét phần trình bày của bạn, bổ sung
Trang 22miệng " nhai trầu " bỏm bẻm
- Khi nói đến nội dung : Con trâu trong lễ
hội, đình đám, học sinh có thể miêu tả
ngắn gọn hình ảnh con trâu trong lễ hội
chọi trâu ( Đồ Sơn )
* Củng cố - dặn dò :
- GV sơ lược về những yếu tố nghệ thuật
và miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Những lưu ý khi sử dụng yếu tố này
- Nhắc nhở hs về ôn bài để tiết sau viết
bài số 1
c - Kết bài
- Khẳng định vai trò, vị trí của con vật này trong đời sống của người dân Việt Nam
Tuần thứ ba Bài 3
* Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền
đựoc bảo vệ và phát triển của trẻ em
* Viết bài văn thuyết minh
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Nhà văn Mac-kết đã gửi tới người đọc những bức thông điệp nào qua văn bản " Đấu tranh cho một thế giới hoà bình
Trang 23- Bài mới :
Bác Hồ đã từng viết :
Trẻ em như búp trên cành Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan
Trẻ em Việt Nam cũng như trẻ em trên thế giới hiện nay đang đứng trước những thuận lợi to lớn vàê sự chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục nhưng đồng thời cũng đang gặp những thách thức , những cản trở không nhỏ ảnh hưởng xấu đến tương lai pát triển của các em Một phần bản tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được được bảo về và phát triển của các em tại hội nghị cấp cao thế giới họp tại liên hợp quốc ( Mỹ ) cách đây 15 năm (1990) đã nói lên tầm quan trọng của vấn đề này
Hoạt động dạy Hoạt dộng học
- Giới thiệu xuất xứ văn bản:
Văn bản này trích từ " Tuyên bố " của hội
nghị cấp cao thế giới về trẻ em họp tại trụ
sở liên hợp quốc tại Nưu-ooc ngày
30-9-1990
- Nêu câu hỏi kiểm tra việc hiểu chú thích
của hs
II - Đoc - Hiểu văn bản
? Hãy chỉ ra bố cục của văn bản
1 Mở đầu
- Yêu cầu hs đọc văn bản
? Hãy nêu nội dung, ý nghĩa của từng
mục vừa dọc ?
- Đó cũng chính là nguyên nhân và cũng
là mục đích của vấn đề : Làm thế nào để
đạt được điều ấy ?
? Nhận xét cách nêu vấn đề của tác giả ?
- hs đọc tiếp
- nghe ( ghi )
- 4 phần+ Lí do của bản tuyên bố + những vấn đè thách thức + những cơ hội
+ nhiệm vụ
- Đọc mục 1-2
+ Mục 1 : Nêu vấn đề, giới thiệu mục đích và nhiệm vụ của hội nghị cấp cao thế giới
+ Mục 2 : Khái quát những đặc điểm yêu cầu của trẻ em, khẳng định quyền được sống, được phát triển trong hoà bình, hạnh phúc
- Cách nêu vấn đề gọn, rõ, có tính chất
Trang 24? Để chứng minh cho điều này, tác giả đã
đưa ra số liệu nào ?
? Đó là những cải thiện nào ?
- Gv liên hệ với sự quan tâm của Đảng,
nhà nước Việt Nam về vấn đề trẻ em
về những nhà lãnh đạo chính trị của các nước - những nguyên thủ quốc gia
- Nêu ra thực trạng : Trẻ em trên nhiểu nước, nhiều vùng khác nhau đã trở thành nạn nhân của bao vấn nạn xã hội
- Là nạn nhân của chiến tranh, bạo lực, chủ nghĩa khủng bố, phân biệt chủng tộc,
bị bóc lột, bị lãng quên
+ Chịu thảm hoạ của đói nghèo, vô gia
cư, dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, mù chữ ,
+ Chết vì suy dinh dưỡng, dịch bệnh
- Mỗi ngày có tới 40 nghìn trẻ emm chết
do suy dinh dưỡng ( Học sinh tự bộc lộ )
- Để thấy được tính cấp bách của các vấn
- Công ước về quyền trẻ em khẳng định
về mặt pháp lí tạo thêm cơ hội mới để quyền và phúc lợi của trẻ em thực sự được tôn trọng
+ Những cải thiện của bầu chính trị( Hs tự liệt kê )
Trang 25-> Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng
hàng đầu
? Nội dung mục 17
? Qua những nội dung đã tìm hiểu, em
hãy trình bày nhận thức về tầm quan
trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em
về sự quan tâm của cộng đồng quốc tể
đối vơí vấn đề này ?
- Gv nêu được vấn đề cho hs manh dạn
phát biểu, suy nghĩ về sự quan tâm, chăm
sóc của chính quyền địa phương của các
tổ chức xã hội nơi mình ở đối với trẻ em
- Về nhà ôn bài , chuẩn bị bài tiết sau
- Tăng cường sức khoẻ và chế độ dinh dưỡng, giảm tỉ lệ tử vong
- Quan tâm tới những trẻ em có hoàn cảnh sống đặc biệt
- Đảm bảo bình đẳng nam - nữ trong trẻ em
Tiết 13 Tiếng Việt:
Các phương châm hội thoại Mục tiêu cần đạt :
Nắm được mối quan hệ chặt chẽ giữa phương châm hội thoại và tình huống giao tiếp
- Hiểu đựơc phương châm hội thoại không phải là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp vì nhiều lí do khác nhau các phương châm hội thoại có khi không được tuân thủ
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trang 26Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Hãy nêu những yêu cầu của các phương châm hội thoại đã học ?
- Bài mới :
Khi giao tiếp , người nói không chỉ nắm vững các phương châm hội thoại mà còn phải xác định rõ những đặc điểm của tình huống giao tiếp
Hoạt động dạy Hoạt động học
I - Quan hệ giữa phương châm hội
thoại và tình huống giao tiếp
- Đọc truyện cười "Chào hỏi "
? Câu chào của chàng rể có tuân thủ đúng
phương châm lịch sự không ? Vì sao ?
- Gv nêu ví dụ này trong một ví dụ khác
phù hợp
? Từ ví dụ này em có nhận xét gì ?
? Vậy em rút ra bài học gì trong giao
tiếp ?
? Hãy lấy ví dụ minh hoạ
II - Những trường hợp không tuân thủ
phương châm hội thoại
- Xem lại các ví dụ đã học trong các tiết
trươc về phương châm hội thoại
? Trong các ví dụ đó , tình huống nào đã
không tuân thủ phương châm hội thoại
Đó là phương châm hội thoại nào ?
- Đọc ví dụ của câu 2
? Câu trả lời của Ba có đáp ứng được yêu
cầu trong câu hỏi của An không ?
- Đọc
- Khi gặp ai đó và chào hỏi thông thường được coi là lịch sự, quan tâm đến người khác Nhưng trong tình huống này chàng
rể đã gọi một người đang làm việc từ trên cây cao xuống để hỏi ( chào ) thì không phù hợp chút nào Rõ rabgf anh chàng này đã làm phiền hà gây gián đoạn cho người khác
- Có những lời nói phù hợp trong tình huống này nhưng lại không phù hợp trong tình huống giao tiếp khác
- Cần vận dụng các phương châm hội thoại phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp
Trang 27? Phương châm nào đã không được tuân
thủ ?
? Theo em vì sao trong các trường hợp
này Ba lại vi phạm phương châm đó ?
- Nói cách khác , Ba đã vi phạm phương
châm về lượng để tuân thủ phương châm
về chất
Theo ba trong trường hợp này phương
châm về chất quan trọng hơn
? Trước một người mắc bệnh nan y, bác
sỹ khi nói với bệnh nhân này có thể
không tuân thủ phương châm nào ?
? Vì sao ?
? Hãy tìm những tình huống khác mà
phương châm này cũng không tuân thủ ?
? Khi nói " Tiền bạc chỉ là tiền bạc " có
phải người nói không tuân thủ phương
châm về lượng không ? Vì sao ?
? Từ những ví dụ trên em rút ra những
nhận xét gì ?
- Gv chốt lại kiến thức :
+ Việc không tuân thủ phương châm hội
thoại có thể vì những lí do ; - người nói
vô ý, vụng về, thiếu văn hoá giao tiếp
- Người nói phải ưu tiên cho một phương
châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác
quan trọng hơn
- Người nói muốn gây một sự chú ý để
người nghe hiểu câu nói theo một hàm ý
nào đó
III - Luyện tập
1 - Phân tích việc không vi phạm phương
châm hội thoại
- Chú ý vào câu nói của người cha và dữ
- Phương châm về lượng
- Vì có thể Ba không biết chính xác chiếc đựoc sản xuất từ năm nào
- Ba đã không dám đưa ra một thông tin
mà mình không tin là xác thực
- Nghe
- Phương châm về chất
- Không vì khi nói như vậy là người nói
có hàm ý : Tiền bạc chỉ là phương tiện để sống chứ không phải là mục đíc cuối cùng để sống Câu này muốn nhắc nhở con người rằng : tiền bạc để duy trì sự sống , con người còn có những mối quan
hệ thiêng liêng khác trong đời sống tinh thần như cha con, anh em, tình yêu đôi lứa Vì vậy không nên vì tiền bạc mà quên đi tất cả
Trang 28liệu : Đứa trẻ mới 5 tuổi
( Phương châm cách thức )
2 Phương châm hội thoại nào không được
tuân thủ
- Chú ý khi khách đến nhà cần có thái độ,
hành vi như thế nào với chủ nhà ?
Từ đó xác định phương châm hội thoại
mà chân tay, tai, mắt vi phạm ?
- Dựa vào văn bản đã học ở lớp 6 cho biết
lí do họ vi phạm phương châm hội thoại
nào ?
* Củng cố - Dặn dò :
? Khi giao tiếp cần chú ý điề gì để đạt
hiệu quả cao trong giao tiếp ?
- Phương châm hội thoại
- Tình huống giao tiếp ?
Thầy : Ra đề kiểm tra
Trò : Ôn kiểu bài thuyết minh có sử dụng yếu tố nghệ thuật và miêu tả
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Đề bài : Cây lúa Việt Nam
* Yêu cầu
- Thể loại : Thuyết minh
- Đối tượng : Cây lúa
- Bố cục : 3 phần
- Chú ý sử dụng các biện pháp nghệ thuật, miêu tả trong bài làm một cách phù hợp
Tuần thứ tư Bài 4
Trang 29* Chuyện người con gái Nam Xương
* Xưng hô trong hội thoại
* Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
* Sự phát triển của từ vựng
Tiết 16-17 Văn bản
Chuyện người con gái Nam Xương
( Nguyến Dữ) Mục tiêu cần đạt :
-Giúp hs cảm nhận được vẻ đẹp truyền thống trong tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Vũ Nương
- Thấy rõ số phận oan trái của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến
- Tìm hiểu những thành công về nghệ thuật của tác phẩm :
+ Nghệ thuật dựng chuỵên, dựng nhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu
tố kì ảo với những tình tiết có thực tạo nên vẻ đẹp riêng của loại truyện truyền kì
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Những thông điệp nào đựơc nhà văn văn Mác-kết gửi gắm trong " đấu tranh cho một thế giới hoà bình "
- Bài mới :
Nguyễn Dữ là một tác giả tiêu biểu trong nền văn học Trung đại Có thể nói , ông
đã vượt khỏi những công thức thông thường về hình tươpngj người phụ nữ trong thể truyền kỳ Vũ Nương không phải là hình tượng một trang liệt nữ, nàng chỉ là một người phụ nữ bình thường như bao người vợ người men khác trong đời thực Phản ánh số phận bi thương của nàng, Nguyễn Dữ đã đề cập đến cái bi kịch muôn thuở của con người Có lẽ chính vìo vậy " Người con gái Nam Xương " vẫn còn sức hấp dẫn đối với người đọc ngày nay Nó xứng đáng là " thiên cổ kỳ bút "
Trang 30lục "
- Tập " Truyền kì mạn lục " gồm hai
mươi truyện ngắn viết bằng chữ Hán,
nhân vật chủ yếu là người phụ nữ và trí
thức
? Nêu những hiểu biết về " Truyện người
con gái Nam Xương "
- Yêu cầu tóm tắt văn bản
? Văn bản này có bố cục như thế nào ?
Hãy chỉ rõ từng phần ?
? Đoạn truyện nào em thấy thú vị nhất ?
Vì sao ?
2 Tìm hiểu nội dung
? Phần đầu truyện, Vũ Nương được giới
thiệu như thế nào
- Một phụ nữ đẹp người, đẹp nết ->
Trương Sinh vì mến dung hạnh đã đem
một trăm lạng vàng cưới về
? Phẩm chất cuả Vũ Nương được thể hiện
qua những tình huống nào , thời điểm nào
?
? Chồng vũ Nương được giới thiệu ra sao
?
? Với người chồng như thế Vũ Nương đã
cư xử như thế nào ?
? Sự cố gắng đó có đem lại kết quả không
?
- Hạnh phúc gia đình được nàng cố gắng
vun đắp song cũng bị chia sẻ bơỉ chiến
yếu tố hoang đường lưu truyền trong dân gian
- Đây là thiên truyện thứ 16 trong tập ( Truyền kỳ mạn lục ) kể về bi kịch gia đình ở Nam Xương có dòng sông Hoàng Giang vào cuối thế kỷ 14, đầu thế kỷ 15, một thời loạn lạc đầy biến động
- Ba phần:
+ Vũ nương và những phẩm chất tốt đẹp+ Nỗi oan khuất của vũ nương
+ Nỗi oan được giải
- Học sinh tự bộc lộ
- Đọc phần một của văn bản
a - Vũ Nương và nhũng phẩm chất tốt đẹp
- Thuỳ mị nết na lại có tư dung tốt đẹp
- Ba thời điểm
* Khi mới lấy chồng
- ít học lại có tính hay ghen, đa nghi
- Biết nhường nhịn, giữ gìn khuôn phép
- Giữ gìn được hạnh phúc gia đình không thất hoà
Trang 31tranh Chồng nàng tuy con nhà giầu
nhưng ít học nên phải đi lính Trong lúc
tiễn đưa, lần nữa đức hạnh của người phụ
nữ này lại được bộc lộ
? Đọc những câu nói của nàng trong buổi
tiễn đưa?
? Nhận xét giọng điệu
? Em thấy thái độ, tình cảm của Vũ
Nương trong những câu nói ấy ?
? Qua đó em thấy Vũ Vương là người vợ
như thế nào ?
? Nỗi buồn " Góc bể " nghĩa là gì ?
? Vậy em nhận biết thêm đức tính nào ở
nàng ?
- Bên cạnh nỗi buồn đó thì Vũ Nương
cũng được an ủi bởi một niềm vui lớn :
Sinh được một bé trai
? Là người mẹ, Vũ Nương đã thể hiện
như thế nào ?
? Là con dâu, Vũ Nương đối xử với mẹ
chồng ra sao ?
? Nhận xét chung về Vũ Nương ?
? Em nhận thấy thái độ nào của nhà văn
Nguyễn Dữ qua đoạn trích này ?
- Như vậy, chúng ta đã thấy được những
phẩm chất tốt đẹp của Vũ Nương với vai
trò là một người vợ một người phụ nữ
đẹp người đẹp nết như thế rất đáng được
hưởng hạnh phúc nàng xứng đáng được
chồng ghi nhận công lao Xong ngày
chồng trở về - caid ngày nàng rất mong
mỏi lại là ngày " Đất bằng nổi sóng "
b - Nỗi oan khuất của Vũ Nương
? Khi Trương Sinh trở về, không khí gia
đình như thế nào ?
? Trương Sinh ra thăm mộ mẹ Điều bất
ngờ gì đã xảy ra ?
( Nghe )
* Khi tiễn đưa chồng
- Đằm thắm thiết tha, dịu dàng
- Bầy tỏ nỗi lo lắng, nhớ nhung
- Là người vợ dịu hiền, yêu chồng, không tham vinh hoa phú quý
* Trong khi Trương Sinh đi chiến trận
- Nỗi buồn nhớ chồng nơi biên ải mong muốn có ngày hội ngộ
- Nỗi buồn của sự cô đơn
- Thuỷ chung yêu chồng tha thiết
- Một người mẹ dịu hiền đảm đang
- Là một con dâu hiếu thảo chu toàn( Hs liệt kê các chi tiết)
-> Đức hạnh nhân hậu đáng để cho ta trân trọng
( Nghe )
- Không vui đượm vẻ ngậm ngùi
- Mẹ chàng đã mất( Lời nói của bế Đảm )
Trang 32? Câu nói đó tác động đến Trương Sinh
như thế nào ?
? Tại sao Trương Sinh lại tin ngay
- Điều này rất phù hợp với tính cách
Trương Sinh như đã giới thiệu ở phần
đầu Với một người ít học, những lời vô
? Nhận xét lối cư xử của con người này ?
? Em nhận thấy thái độ nào của nhà văn
khi xây dựng nhân vật này ?
này của Vũ Nương ?
? Theo em những nguyên nhân nào dẫn
tới cái chết của Vũ Nương ?
- Gv thâu tóm lại - > máy chiếu
- Nghi ngờ -> gặn hỏi -> đinh ninh là vợ mình hư hỏng
- Vốn bản tính ít học lại hay đa nghi
- La um lên cho hả giận -> Mắng nhiếc -> đánh đuổi vợ đi
- Không cho vợ một cơ hội để thanh minh
-Lối cư xử thô bạo, độc đoán, mù quáng
- Xin trời đất chứng giám cho mình
- Khao khát mọi người hiểu đúng
- Bất ngờ -> đau đớn -> Tuyệt vọng tìm đến cái chết
- Bình tĩnh
- Đây không phải là hành động bột phát Lúc đầu Vũ Nương bất ngờ, hỏi để tìm cơ hội thanh minh khi biết không thể cứu vãn được tình thế -> Tự tử Dù có sự tuyệt vọng song ta vẫn thấy có sự chỉ đạo của lý trí
- HS tự do đưa ra suy nghĩ của mình
Trang 33+ Thật xót xa, Vũ Nương không thể ngờ
tác nhân phá hoại đời mình lại nằm ngay
trong lời nói ngây thơ hồn nhiên của con
trẻ
+ Trương Sinh là nguyên nhân trực tiếp
gây ra cái cết cho Vũ Nương song chính
chàng cũng là nạn nhân của bi kịch này
bởi chàng là sản phẩm của xã hội phong
kiến Nam quyền, xã hội sản sinh ra
những kẻ luôn cho mình quyền quyết
định tất cả mọi việc, có quyền được đối
xử thô bạo, áp đạt với vợ
+ Do chiến tranh không có chiến tranh
Vũ Nương đã không phải chết
+ Do Vũ Nương ,(Mặc dù ta hiểu tìm đến
cái chết là do Vũ Nương không còn cách
nào khác ) song lấy cái chết để giải quyết
mọi việc là tiêu cựu
? Cái chết của Vũ Nương có ý nghĩa gì ?
- Vũ Nương đau đớn, không còn cách nào
khác, nàng đành mượn con sông quê để
bày tỏ tấm lòng, dòng sông quê hương đã
dang rộng vòng tay để đón nhận nàng
? Theo em, tấm thảm kịch này có thể
tránh được klhông ? Vì sao ?
? Khái quát về Vũ Nương ?
? Những nét nghệ thuật đặc sắc nào được
sử dụng trong đoạn truyện ?
? Khi nào Trương Sinh hiểu được nỗi oan
của vợ ?
? Em có nhận xét gì về cách mở nút câu
chuyện ?
- Hoá ra tác nhân gây tan nát hạnh phúc
gia đình lại nằm ngay trong cái bóng của
mình, nằm ngay trong tình yêu thương
Quả là bi kịch
c - Nỗi oan được giải
( Nghe)
- HS thực hiện bài tập trắc nghiệm
- Nói rõ lý do vì sao lụa chọn đáp án đó
( Nghe )
Trang 34- Thực ra truyện có thể kết thúc khi
Trương Sinh hiểu đượpc nõi oan của vợ
thì đã muộn nhưng Nguyễn Dữ đã sáng
tạo thêm phần kết của câu chuyện
? Cái tài của Nguyễn Dữ trong việc xây
dựng phần kết câu chuyện là gì ?
? Vậy đâu là yếu tố kì ảo , đâu là yếu tố
thực ?
- Gv đưa lên máy chiếu
- Yếu tố kì ảo có tác dụng gì ? Lối kết
hợp giữa yếu tố ảo - thực ?
? ý nghĩa của những yếu tố kì ảo ?
- Hs nộp kết quả -> Treo trên bảng -> Hs
nhận xét
- Gv đưa kết quả
? Trong những yếu tố kì ảo trên, yếu tố
nào làm em lí thú nhất ? Tại sao ?
? Thái độ của Nguyễn Dữ ?
? Số phận của người phụ nữ xưa được đề
cập tới trong nhiều tác phẩm Hãy lấy
một ví dụ mà em đã được học để minh
hoạ từ đó liên hệ với hình ảnh người phụ
nữ trong xã hội ngày nay
( Gv liên hệ đến Kiều sẽ học trong tiết
- Chiếu hai văn bản của Lê Thánh Tông,
Phạm Công Trứ so sánh để thấy đựơc "
Chuyện người con gái Nam Xương "
phản ánh đuợc toàn diện vấn đề hơn
- Hai yếu tố này đan xen làm cho thế giới
kỳ ảo lung linh, mơ hồ trở nên gần với cuộc đời thực làm tăng độ tin cậy
Trang 35Với tác phẩm này Nguyễn Dữ khẳng
định tâm tư của một trí thức có lương tri
đối với vấn đề lớn của xã hội con người
IV _ Luyện tập
- hs hoàn chỉnh sơ đồ - > Truyền kỳ mạn
lục của ông được tôn vinh là " Thiên cổ
kì bút "
- So sánh giữa truyện dân gian " Vợ
chàng Trương " Với tác phẩm của
Nguyễn Dữ -> Người đặt nền móng cho
truyện Việt Nam
- Dặn dò
- Về nhà kể lại văn bản theo cảm nhận
cuả em
- Xem lại văn bản
- Soạn bài tiết sau theo câu hỏi sách giáo
khoa
- Chuyển thể thành kịch " Chiếc bóng oan khiên "
Tiết 18 Tiếng Việt
Xưng hô trong hội thoạiMục tiêu cần đạt :
-Giúp hs hiểu được sự phong phú tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống các
từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt
- Hiểu rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa việc sử dụng từ ngữ xưng hô với tình huống giao tiếp
- Nắm vững và sử dụng thích hợp từ ngữ xưng hô
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
* Lên lớp :
- Ôn định lớp
- Kiểm tra bài cũ
? Khi giao tiếp cần chú ý những điều gì để đạt hiệu quả cao trong giao tiếp ?
- Bài mới
I- Từ ngữ xưng hô và việc sử dụng từ
ngữ xưng hô
? Trong tiếng việt chúng ta đã gặp những
từ ngữ xưng hô nào ? Cách sử dụng
chúng ra sao ?
- Hs dễ dàng liệt kê được những từ ngữ
dùng để xưng hô trong giao tiếp
Trang 36- Cách dùng : Sau khi học sinh đưa ra ý
kiến, giáo viên tổng hợp , phân loại
? Chỉ ra những từ ngữ xưng hô trong
đoạn trích ?
? Nhận xét cách xưng hô này ?
? Giải thích vì sao mỗi nhân vật lại có
cách xưng hô này ?
? Cách xưng hô ở đây có sự thay đổi như
1 Bài 1 : - Đọc yêu cầu
Học sinh trả lời , gv ghi nhận xét
? Vì sao có sự nhầm lẫn đó ?
2 Bài 2 :
? Vì sao trong văn bản khoa học có khi
tác giả chỉ là một cá nhân nhưng vẫn
xưng chúng tôi ?
3 bài 3
- Yêu cầu hs trả lời , lí giải cách xưng hô
của chú bé đối với từng đối tượng ?
- Hướng dẫn bài tập 4-5-6
- Theo ngôi :+ Ngôi thứ nhất (số ít, số nhiều )+ Ngôi thứ hai
+ Ngôi thứ ba
- Theo quan hệ :+ Suồng sã : Tao, mày,
+ Thân mật : Anh, chị, em,
+ Trang trọng : Quý vị , quý ông , quý
bà ,
- Đọc đoạn trích -Anh - Em ( Dế Choắt - Dế Mèn)
- Ta - Chú mày : ( Dế Mèn - Dế Choắt )-> Đây là cách xưng hô bất bình đẳng
- Đọc đoạn trích b
- Tôi - anh -> Cách xưng hô bình đẳng
* Ghi nhớ
- Tiếng Việt có một hệ thống từ xưng hô rất phong phú , tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm
- Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp
Trong lời mời của nữ học viên có sự nhầm lẫn giữa chúng ta với chúng tôi hoặc chúng em
- Vận dụng kiến thức về xưng hô để lí giải
- Thể hiện tính khách quan của văn bản khoa học
- Sự khiêm tốn
- Đọc yêu cầu của đoạn văn
- Mẹ - con
Trang 37* Củng cố - Dặn dò :
? Khi giao tiếp việc sử dụng từ ngữ xưng
hô cần lưu ý điều gì ?
- Về nhà học thuộc lí thuyết , làm bài tập
- Chuẩn bị bài tiết sau
_ Ông - ta
Tiết 19 Tiếng Việt
Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếpMục tiêu cần đạt :
-Giúp hs nắm được hai cách dẫn lời nói hoặc ý nghĩ : Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
? ở hai đoạn trích, phần in đậm nào được
nói ra thành lời , phần nào là ý nghĩ trong
đầu ?
? Phần in đậm đó được tách ra khỏi phần
đứng trước bằng những dấu hiệu nào ?
? Có thể đảo vị trí giữa bộ phận in đậm
với phần đứng trước nó được không ?
? Khi đảo cần trình bày như thế nào ?
? Phần in đậm ở mỗi đoạn văn có được
ngăn cách với bộ phận trước bằng dấu gì
Trang 38? Từ việc phân tích những ví dụ trên , em
rút ra những nhận xét gì ?
- Gv chốt
? Với những ví dụ trên đâu là lời dẫn trực
tiếp, đâu là lời dẫn gián tiếp ?
III - Luyện tập
1 Bài 1 :
- Đọc hai đoạn trích
- Yêu cầu hs đọc lại lời dẫn
Yêu cầu hs phân biệt đâu là lời dẫn đâu là
ý nghĩ
2 Viết đoạn văn
- Yêu cầu hs tự viết trên lớp
một bêm viết lời dẫn trực tiếp, một bên
viết theo lời dẫn gián tiếp
- Gv nhận xét
3 - Thật lại lời của Vũ Nương bằng lời
dẫn gián tiếp
- yêu cầu hs trình bày theo yêu cầu
- Lưu ý : không cần đặt trong dấu ngoặc
kép , có thể thêm từ " rằng " trước lời nói
của Vũ nương
- Nhận xét
* Củng cố - Dặn dò :
? Giữa lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián
tiếp có gì giống và khác nhau ?
- Về nhà ôn lại nội dung đã học
Chuẩn bị bài tiết sau
- Có hai cách dẫn lời nói hay ý nghĩ của một người, một nhân vật nào đó
+ Cách dẫn trực tiếp : Nhắc lại nguyên lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật lời dẫn trực tiếp được đặt trong dấu ngoặc kép
+ Dẫn gián tiếp : Thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc vật điều chienh cho thích hợp không đặt lời dẫn gián tiếp trong dấu ngoặc kép
- Hs vân dụng lí thuyết để trả lời
a, A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão
b, Cái vườn là của con ta
- Đọc câu a
- Đọc đoạn văn vừa viết
- Đọc phần văn bản
Trang 39Tiết 20 Tiếng Việt :
Sự phát triển của từ vựngMục tiêu cần đạt :
Nắm đựoc từ vựng của một ngôn ngữ
* Chuẩn bị :
Thầy : Soạn bài, tham khảo tài liệu
Trò : Ôn bài cũ, xem bài mới
i- Sự biến đổi và phát triển của nghĩa
từ ngữ
? Hãy nhớ và đọc lại " Vào nhà ngục
Quảng Đông cảm tác " - Phan Bội Châu
? Từ " Kinh tế " trong bài nghĩa là gì ?
? Ngày nay chúng ta có còn dùng từ
"kinh tế" với nghĩa này không ?
? Vậy ngày nay nó có nghĩa là gì ?
? Nhận xét ?
- Chú ý vào các từ in đậm : Xuân , tay
? Giải nghĩa các từ này
- Như vậy đã có hiện tượng nghĩa của từ
- Phương thức ẩn dụ
Trang 40chuyển theo phương thức nào ?
? Những từ đó dùng với nghĩa chuyển
Vậy nó chuyển theo phương thức nào ?
- Cùng với sự phát triển xã hội , từ vựng ngữ nghĩa cũng không ngừng phát triển Một trong những cách phát triển từ vựng Tiếng Việt là phát triển nghĩa của từ ngữ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng
- Có hai phương thức chue yếu để phát triển nghĩa của từ ngữ : Phương thức ẩn
