giao an ngu van (THCS Mai Lam)

2-Nghệ thuật : -Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm-Diễn tả nội tâm sâu sắc Hoạt động 4 : Hớng dẫn học bài ở nhà -Nắm lại nội dung nghệ thuật của đoạn trích -Làm bài tập : phân tích

Trang 1

Tiết 1 + 2 Tôi đi học

-Biết yêu quý, trân trọng những kỉ niệm, kính trọng ngời thân

* Tiến trình giờ dạy :

Hoạt động 1 : Khởi động

Kiểm tra bài cũ : GV gọi 2 em lên để kiểm tra bài tập ở nhà

-GV giới thiệu bài

Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới

Hoạt động của thầy và trò

? Kỉ niệm đợc kể theo trình tự nào

? Cách kể của tác giả có gì ấn tợng

Nội dung cần đạt

I-Tìm hiểu chung

1-Tác giả

-Là nhà văn coa phong cách trữ tình.-Họat động trên nhiều lĩnh vực nghệthuật nhng thành công nhất là truyệnngắn

3-Tìm hiểu từ khó 4-Đọc văn bản

II-Phân tích

-2 phần+Hồi ức về kỉ niệm+ Tâm trạng của nhân vật tôi

1-Hồi ức về kỉ niệm

-Cảnh lá rụng cuối thu, những đám mâybàng bạc, những em nhỏ núp dới nónmẹ -> nguyên nhân đánh thức những

kỉ niệm

->Kể theo trình tự thời gian kết hợp vớikhông gian: gợi nên những kỉ niệm mơnman, sống động Khung cảnh hiện tại

đánh thức quá khứ

-Dùng 1 loạt từ láy: nao nao, tng bừng,rộn rã -> diễn tả những rung động thathiết và vô cùng trẻ trung trong tâm hồntác giả bất chấp cả năm tháng đã qua đi.-Địêp khúc “ Hàng năm ” diễn tả sứcsống lâu bền của kỉ niệm

2-Tâm trạng của tôi

Trang 2

? Tâm trạng của tôi đợc kể theo mấy

? Kỉ niệm trong tôi hiện về bắt đầu bằng

hình ảnh nào Con đờng đợc tác giả kể

ra sao

? Nhân vật tôi còn có suy nghĩ và hành

động nào khác

? Điều đó cho ta thấy đựoc tâm trạng

của tôi lúc này nh thế nào

? Tại sao tôi có những suy nghĩ đó

? Khi đứng trớc sân trờng, tôi có suy

nghĩ gì

Hình ảnh so sánh đó có ý nghĩa gì

? Tôi nhìn thấy lũ học trò ra sao Hình

ảnh nào cho em ấn tợng nhất

? Khi nghe tiếng trống và tiếng gọi tên

vào lớp, tôi có suy nghĩ gì

? Vì sao lại khóc, và thấy cha lần nào xa

mẹ nh lần này

? Tâm trạng của tôi lúc này là gì

? Khi vào lớp học, tôi có những suy

nghĩ và hành động gì ý nghĩa của từng

việc đó

*Tâm trạng của tôi trên đờng đến trờng-Con đờng: đã quen-nay lạ -> Tâm trạnghồi hộp, bỡ ngỡ , đó là biểu hiện sự thay

đổi trong nhận thức và tình cảm vì tôi đãtrởng thành

-Quần áo: bỗng nhiên thấy trang trọng-Hành động: cố gắng cầm 2 quyển sách,

đề nghị mẹ đa cho cầm bút thớc-> Hồi hộp, bỡ ngỡ, mới mẻ-Vì tôi đã đi học, có nghĩa là tôi đã lớnlên về nhận thức

*Tâm trạng của tôi khi đứng trớc sân vàgọi tên vào lớp

-Ngôi trờng nh đình làng Hoà ấp ( sosánh ) -> Sự trang nghiêm và linh thiêngcủa ngôi trờng đối với con ngời; đồngthời đề cao việc học

-Học trò nh chim con đén bên cửa sổ ( so sánh )->Phía sau cổng trờng là cả 1thé giới kì diệu, đày hấp dẫn, là 1 quãngtrời rộng mà những cậu học trò chỉ lànhững chú chim non vừ thèm muốn lạivừa lo sợ

-Nghe tiếng trống vang dội cả lòng:tiếng trồng giao hoà quá khứ và hiện tại,khua động tâm hồn Nó chấm dứt quãngthời gian bay nhảy mà nó chỉ còn mở rahiện tại: Sắp phải xa nguời thân và vàohọc

-Thấy tim nh ngừng đập Giật mình,lúng túng, khóc và cha lần nào thấy xa

mẹ nh lần này->Tâm trạng vừa sung sớng, vừa lo sợ

*Tâm trạng khi ngồi trong lớp-Thấy cái gì cũng hay, sau đó lạm nhận.-Ngửi mùi hơng lạ -> lần đầu tiên vàomôi trờng mới

-Thấy quen và gần gũi với bạn bè: nhậnthức đợc việc học và sự gắn bó

-Hình ảnh “ Con chim con liệng đến bêncửa sổ ” : Hình ảnh này vừa có bóng dángcủa quá khứ, vừa của hiện tại và vừa của t

ơng lai

-Hính ảnh cuối cùng của tác phẩm có ýnghĩa: làm cho câu chuyện kết thúc bấtngờ nhng rất tự nhiên Dòng chữ đó vừakhép lại thế giới mới, 1 bầu trời mới, 1tâm trạng mới, 1 giai đoạn mới trongcuộc đời

Trang 3

HS tổng kết lại ND-NT III-Tổng kết 1-Nội dung

2-Nghệ thuật-Kết hợp các yếu tố miêu tả, biểu cảmtrong văn tự sự

+ GV kiểm tra vở ghi của học sinh

+ Giới thiệu bài

-GV cho hs lấy ví dụ

GV cho hs quan sát sơ đồ trong sách

? Từ đợc coi là nghĩa rộng khi nào

?Từ đợc coi là nghĩa hẹp khi nào

=>GV cho đọc ghi nhớ

1-Khái niệm về cấp độ

-Là mức độ khái quát từ nhỏ đến lớn của các từ ngữ

Trang 4

-Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề , biết cách xác định vàduy trì đối tợng trình bày , chọn lựa , sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung

nêu bật ý kiến

-Biết tích hợp với văn bản “ Tôi đi học”

*Tổ chức các hoạt động dạy – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội học :

-Kiểm tra bài cũ

-GV giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 :

GV cho HS đọc thầm văn bản “ Tôi đi học

? Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc nào trong thời

thơ ấu của mình

? Theo em , tất cả những sự việc đợc kể trong văn bản

có thể hiện cho nội dung đó không ,

( HS thảo luận – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội trả lời )

? Đó gọi là chủ đề Vậy chủ đề là gì

? Căn cứ vào đâu mà em biết “Tôi đi học” nói

lên những kỷ niệm của tác giả về buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

? Với nhan đề đó , tác giả đã thực hiện nh thế

Nào để làm rõ chủ đề

( HS lấy dẫn chứng )

? Ngày đầu tiên đi học , tôi có tâm trạng nh

thế nào ? Tâm trạng đó đợc biểu đạt qua từ

ngữ nào

( HS lấy dẫn chứng )

GV giảng : Các chi tiết , các phơng tiện ngôn

từ trong văn bản đều tập trung tô đậm cảm

giác này Tất cả những vấn đề vừa chỉ ra đó

chính là sự mạch lạc của văn bản để làm rõ

chủ đề

Tiểu kết : Tính thống nhất của chủ đề văn

bản đợc biểu hiện ở bình diện thứ nhất : Bình

diện cấu trúc hình thức : Nhan đề – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội tính

mạch lạc

? Văn bản “Tôi đi học” có nội dung gì Nội

dung đó có làm rõ trong văn bản không

? Tính thống nhát chủ đề của văn bảncòn đợc

thể hiện ở bình diện nào nữa

? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất chử

đề văn bản

I-Khái niệm về chủ đề văn bản -“Tôi đi học” ghi lại những kỷ niệm của ngày đầu tiên đến trờng :

đợc mẹ cầm tay , gặp thầy mới , bạn mới , cảm giác khi ngồi học thể hiện tâm trạng bồi hồi , xúc động , lòng yêu mến bạn bè, làng quê

-Chủ đề: đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu hiện

II-Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

*Căn cứ vào nhan đề trong văn bản ( đó chính là đối tợng mà văn bản ASFAF phản ánh )

+ Cách xng tôi – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội nói chuyện của tôi + Đi học – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội nói những chuyện liên quan đến học => Các câu đều nhắc

đến kỷ niệm của ngày tựu trờng Đó chính là tính mạch lạc

*Căn cứ vào bình diện nội dung :+ Đối tợng phản ánh

+Biểu hiện qua mục đích hay chủ định của chủ thể văn bản

Trang 5

( HS thảo luận – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hộitrả lời )

Hình thức : làm theo tổ – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội cử đại diện trình

bày

-Xác định đợc chủ đề , đề mục -Mối quan hệ giữa các phần -Các từ ngữ , hình ảnh phải hớng vào chủ đề

III-Luyện tập :Bài tập 1 Đáp án :-Xét ở bình diện nội dung : Văn bản đẫtập trung phản ánh rừng cọ => gửi gắmtình cảm yêu quý , tự hào về miền đất quê mình

-Xét ở bình diện hình thức:

+Nhan đề + bố cục : 3 phần + Từ ngữ : xng tôi +Các chi tiết về cây cọ

-Biết cách cảm thụ một thể loại văn học , tích hợp với bài “ trờng từ vựng” và “ bố cục văn bản”

*Tiến trình giờ dạy :

Kiểm tra bài cũ : Nhận xét về bố cục , cốt truyện của văn bản “ Tôi đi học” Có thể nói truyện ngắn đó là 1 bài văn xuôi giàu chất trữ tình đợc không

GV giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội học :

GV cho HS đọc phần chú thích – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội Nhấn

mạnh 1số ý

? Tại sao có thể nói , Nguyên Hồng là nhà

văn của phụ nữ và nhi đồng

-Cho HS nắm lại nghĩa của một số từ ngữ

khó nh: đoạn tang , tha hơng cầu thực , tâm

2- Tác phẩm : -Thể loại : hồi ký tự truyện gồm 9 chơng, đăng báo năm 1938, in thành sách năm 1940

-“ Trong lòng mẹ” thuộc chơng 4 3- Tìm hiểu từ khó

Trang 6

can , thành kiến

? Cần dùng để dọc diễn cảm văn bản

( HS tự bộc lộ ý kiến - GV nêu nhận xét :

Chậm rãi , tình cảm , khi thì uất ức , xót xa ,

khi thì hồi hộp , sung sớng )

trong lời nói đó Vì sao

Bình : Bằng một rtái tim nhạy cảm đồng

thời rất tỉnh táo , đặc biệt hơn là bằng tình

? Theo em , trong những cảm xúc của bé ,

cảm xúc nào gây ấn tợng mạnh nhất cho

ng-ời đọc ? Vì sao

Bình : Mỗi cảm xúc của bé có thể gợi lên ở

mỗi ngời về những cảm nghĩ riêng về những

nỗi cay đắng , tủi cực mà bé phải chịu

4- Đọc văn bản :

5- Bố cục : -Từ đầu đến chứ : Cuộc trò chuyện của bé Hồng với bà cô

-Còn lại :Cuộc gặp gỡ cảm động của 2

=> Cô độc , tủi cực , luôn khao khát tìnhyêu thơng

-Bà cô: : Là hiện thân cho những thànhkiến cổ hủ , lạc hậu , phi nhân đạo của XHViệt Nam trớc cách mạng tháng tám .Không yêu thơng , không bù đắp tình th-

ơng cho cháu mà trái lại , luôn tìm cơ hội

để châm chọc , nhục mạ , làm tổn thơngtình cảm

+Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với

mẹ mày không ? +Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm

=>Dò xét tình cảm của bé dành cho mẹ ,muốn gieo vào óc bé những hoài nghikhiến bé khinh miệt và ruồng rẫy mẹ -Nhận ra đó là những ý nghĩ cay độc ,những rắp tâm tanh bẩn vì trong lời nói đóchứa đựng sự giả dối mỉa mai , hắt hủi ,thậm chí độc ác dành cho mẹ

-Ban đầu : cúi đầu không đáp , từ chối dứtkhoát “ không cháu không muốn vào”=>cúi đầu “ im lặng , khoé mắt cay cay” Rồinớc mắt chảy ròng ròng”, đầm đìa => cờidài trong tiếng khóc

->Diễn biến tâm trạng của bé đợc đẩy lêncực điểm

Trang 7

đựng Có điều trong những cay đắng của bé

không chỉ có nỗi đau mà còn có sự căm hờn

cái xấu , cái ác đang trà đạp lên tình mẫu

? So sánh kỷ niệm của 2 đoạn

( Đoạn 1: là những kỷ niệm cay đắng , tủi

nhục ; Đoạn 2 : là những kỷ niệm ngọt ngào

của tình mẫu tử )

? Niềm hạnh phúc của bé đợc xảy ra vào

thời điểm nào Thời điểm đó cùng với cử

chỉ của mẹ đã cho ta thấy mẹ bé Hồng là

? Nhận xét về phơng thức biểu đạt của đoạn văn

trênvà tác dụng của phơng thức biểu đạt đó

-Làm nổi bật tình yêu lớn lao của bé dànhcho mẹ

-Vạch trần tâm địa lạnh lùng độc ác của bàcô - đại diện cho một hạng ngời sống tànnhẫn , khô cạn cả tình máu mủ ruột ràtrong xã hội thực dân lúc bấy giờ

2- Cuộc gặp gỡ cảm động của 2 mẹ conchú bé Hồng

-Chợt thấy bóng – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội gọi rối rít => Tâmkhảm bé luôn chất chứa , âm ỉ , cháy mộtnỗi khắc khoải mong nhớ mẹ

-So sánh với hình ảnh : dòng nớc trongsuốt trong mắt ngời bộ hành giữ sa mạc khao khát tình mẹ đến kiệt sức

-Hành động : thở hồng hộc , chán đẫm mồhôi , trèo lên xe ríu cả chân ., khóc oà

=>Giọt nớc mắt của hạnh phúc -Nằm trong lòng mẹ : cảm thấy nh mu mị

nh mê man trong hơng vị ngọt ngào củatình mẫu tử

III- Tổng kết :Nội dung : Thể hiện nỗi đau lhổ bị hắt hủicủa bé Hồng trong cảnh ngộ mồ côi cha ,

đồng thời biểu hiện lòng yêu mẹ , lòng tinbền bỉ , mãnh liệt dành cho mẹ và luônkhao khát đợc yêu thơng

2-Nghệ thuật : -Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm-Diễn tả nội tâm sâu sắc

Hoạt động 4 : Hớng dẫn học bài ở nhà

-Nắm lại nội dung nghệ thuật của đoạn trích

-Làm bài tập : phân tích tâm trạng của bé Hồng trong đoạn trích

Trang 8

-Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Ngày 7-9-2006

Tiết 7 : Trờng từ vựng

*Mục tiêu cần đạt :

-Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết xác lập những trờng từ vựng đơn giản

-Biết đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ khác đã học nh

đồng nghĩa , trái nghĩa , ẩn dụ , hoán dụ giúp ích cho việc làm văn , học văn

-Giáo dục HS có ý thức sử dụng đúng

*Tiến trình giờ dạy

-Kiểm tra bài cũ : Thế nào là cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ Lấy 1 ví dụ ( chỉ rõ nghĩa rộng , nghĩa hẹp )

-GV giới thiệu bài

Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy - học

? Gọi đó là trờng từ vựng Nêu khái niệm

GV đa ví dụ : gà , vịt , ngan , ngỗng

? Những từ trên có thuộc trờng từ vựng

không

Cho HS lấy ví dụ

GV đa từ “ tay”

? Hãy tìm TTV cho “ tay”

+Bộ phận của tay :Cánh tay , cẳng tay ,

khuỷu tay , bàn tay

+Hoạt động của tay :chặt , viết , ném

+Đặc điểm của tay :dài , ngắn , khéo

+Âm thanh : the thé , dịu êm

Tời tiết : hanh , ẩm , giá

+Mắt :Là một bộ phận của ngời dùng đểnhìn

+Da :Là một bộ phận của ngời , lớpmô bọc ngoài cơ thể

=>Có một nét giống nhau ( chung )-Là tập hợp của những từ có ít nhấtmột nét nghĩa chung

-Một TTV bao gồm nhiều TTV nhỏ hơn

-Một TTV bao gồm những từ loạikhácnhau

-Một từ có thể thuộc nhiều TTV khác nhau

Trang 9

II-Luyện tập

Đáp án :-Ngời ruột thịt :bà nội , cô mẹ , em Quế

-Dụng cụ bắt cá

-Dụng cụ để đựng -Hoạt động của chân -Trạng thái tâm lý -Tính cách

-Dụng cụ để viết

*Lới : -Trờng dụng cụ ( vó , nơm , chài )-Trờng tổ chức :đội , pháp luật

*Lạnh :-Thời tiết : nóng , rét , buốt

-Tình cảm : xa lánh , hờ hững

-Không gian : ầm ĩ , vắng vẻ , hiu quạnh

+Chỉ rõ tính thống nhất chủ đề trong văn bản “ Bánh trôi nớc”

- GV giới thiệu bài

Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội học

GV cho HS đọc văn bản

? Văn bản trên viết về vấn đề gì

? Đoạn nào giới thiệu vấn đề đó

? Đoạn nào đã làm rõ cho vấn đề “ Thầy

I-Bố cục văn bản là gì

Trang 10

Chu Văn An là ngời thầy giáo giỏi , tính

tình cứng cỏi , không màng danh lợi

? Đoạn nào cho ta biết về vai trò , ý nghĩa

-Đọc đoạn 1 của vb “ Ngời trọng”

? Phần mở bài nêu gì , có vị trí nh thế nào

+Thân bài +Kết bài

II-Nội dung , cách bố trí , sắp xếp cácphần trong văn bản

*Phần mở bài : là phần bắt đầu của vb ;Nêu chủ đề của vb ( đối tợng – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội nhiệm

vụ )-Ngắn , rõ , có thể mở trực tiếp hoặc giántiếp

*Thân bài :-Là phần chính -Có thể gồm nhiều đoạn liên kết với nhau-Triển khai lần lợt các vấn đề đặt ra ởphần mở bài

-Nội dung đợc trình bày theo 1 thứ tựphụ thuộc vào kiểu văn bản , ý đồ củangời viết

=>Thể hiện rõ chủ đề Kết bài

-Đánh dấu sự kết thúc văn bản -Khái quát , tổng kết toàn bộ nội dungbài viết , khơi gợi những suy nghĩ , cảmxúc

III-Luyện tập

Đáp án -Trình bày theo thứ tự không gian

-Trình bày theothứ tự thời gian-2 luận cứ đợc sắp xếp theo tầm quantrọng của chúng đối với luận điểnm cầnchứng minh

Trang 11

Tiết 9 : Tức nớc , vỡ bờ

-Nắm đợc nội dung - nghệ thuật của đoạn trích

-Tích hợp với phần tiếng Việt và Tập làm văn

-Giáo dục HS lòng yêu quý , trân trọng những phẩm chất của ngời nông dân

Hoạt động 1

Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy - học

? Nêu vài nét về tác giả

? Nêu xuất xứ của tác phẩm

? Nêu đại ý của đoạn trích

?Văn bản này có chủ đề gì

? Các ý trong văn bản có thể hiện chủ đề

ấy không

? Theo em , hành động nổi bật của chị

Dậu trong đoạn trích này là gì

?Vì sao chị lại nôỉ dậy chống cự

-Tìm những chi tiết để nói lên tình thế

buộc chị Dậu phải hành động

*Xuất xứ : -Ra đời :1937 , kể về đời sống của ngờinông dân Việt Nam trong xã hội phongkiến

-Đoạn trích thuộc chơng 18

*Đại ý : Vạch rõ bản chất đê tiện của giaicấp phong kiến , đồng thời ca ngợi vẻ đẹptâm hồn , tinh thần phản kháng của chịDậu

3-Tìm hiểu từ khó 4-Đọc - kể

II-Phân tích

1-Tình thế đấu tranh -Bán con, bán chó bán khoai - chồngvẫn

bị đánh trói , vừa qua cơn thập tử nhấtsinh

-Cai lệ vẫn hằm hằm tiến vào , xông vào

đánh trói anh Dậu

=>Tình thế gay go , căng thẳng có thểxảy ra án mạng

-Xuất phát từ lòng yêu chồng , căm giận

lũ bất lơng -> Chị đã liều mạng đến cùng 2-Nhân vật cai lệ

-Đểu cáng , tàn ác , bất nhân , bất nghĩa

Trang 12

cai lệ là ngời nh thế nào

?Bản chất đó thể hiện qua vấn đề gì

?Lời nói của nó nh thế nào

?Hình ảnh chị Dậu đợc miêu tả nh thế nào

trớc khi cai lệ và ngời nhà lý trởng đến

?Qua những chi tiết đó cho ta thấy chị là

hiện qua lời nói nào

?Có ý kiến cho rằng : Cả Tắt đèn từ đầu

đến cuối đen tối , có chỗ đen quánh nhng

đến chỗ này thấy hửng sáng Theo em có

vẻ quyền uy Cầm dụng cụ : dây thừng ,roi

+Lời nói : - Mắng chởi ; xng hô: ông , cha => cho mình là kẻ bề trên

-Quát , hét , thét -> ngôn ngữcủa súc vật

+Hành động : đánh chi Dậu , trói anh Dậuhành động của thú dữ

=>đại diện cho bộ mặt tàn ác của quan lạitrong xã hội phong kiến

3-Nhân vật chị Dậu-Chị lo toan , săn sóc cho chồng “ quạtcháo , bê, ngồi cạnh , dỗ dành , hồi hộptheo dõi”

=>yêu chồng

-Xng hô: ông - cháu ( kẻ bề dới )+Khi bọn chúng chởi bới

+Khi bọn chúng không thèm nghe +Tên cai lệ xông đến chỗ anh Dậu nhngchị cũng chỉ dám đỡ tay hắn

-Khi tên cai lệ đánh chị -Lúc đầu phản ứng bằng lý lẽ =>xng “

ông -tôi” (ngang hàng )-Nghiến chặt 2 hàm răng -Ném lời thách thức -Xng hô “ mày – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội tao”

=>T thế kẻ bề trên đè bẹp uy thế đối

ph-ơng -Túm lấy cổ áo hắn , ấn giúi ra cửa -> ngãchõng quèo

III-Tổng kết 1-Nội dung : Vạch rõ bộ mặt quan lại đ-

ơng thời và nêu lên chân lý “ có áp bức ,

có đấu tranh”

2-Nghệ thuật -Tự sự + miêu tả + biểu cảm

Trang 13

Hoạt động 3 : Luyện tập

-Cho đọc diễn cảm lại bài

-Chỉ rõ yếu tố miêu tả , biểu cảm trong

bài

-Khắc hoạ nhân vật điển hình -Miêu tả tinh tế tâm lý nhân vật

-Nắm lại nội dung bài

-Làm bài tập : Chứng minh sự thành công trong việc sử dụng ngôn ngữ hội thoai để bộc

-Nắm đợc thế nào là doạn văn , từ ngữ chủ đề của đoạn vă , các cách trình bày

-Biết nhận diện và viết 1 đoạn văn hoàn chỉnh

-Giáo dục Hs về cách dùng từ , diễn đạt 1 nội dung nào đó trong cuộc sống

-Kiểm tra bài cũ : Gọi 2 HS lên bảng đọc 2 bài vă của mình - chỉ ra bố cục

- GV giới thiệu bài mới

Hoạt động 2 : Tổ chức các hoạt động dạy học

Cho HS đọc ví dụ mẫu

? Văn bản trên gồm mấy đoạn văn Mỗi ý viết

thành mấy đoạn

?Đoạn 1 nêu nội dung gì Tại sao em có thể tìm ra

đợc nội dung đó

? Đoạn 2 nêu nội dung gì

? Dựa vào dấu hiệu nào để nhận biết đoạn văn

-Cho hs trình bày

? Thế nào là đoạn văn

GV nêu 1số kiểu đoạn văn

? ở đoạn 1 đối tợng đợc nói đến là ai

?Tìm những từ ngữ gọi tten đối tợng đó

I-Thế nào là đoạn văn

-Hình thức : Bắt đầu từ chỗ lùi vào

đầu dòng , kết thúc bằng dấu chấmxuống dòng

Nôị dung : Các câu liên kết với Nhau để biểu đạt nội dung

II-Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của

đoạn văn

1-Từ chủ đề : Là các từ đợc lặp đi lặp

lại nhiều lần ( thờng là chỉ từ , đại từ )nhằm duy trì đối tợng nói đến

Trang 14

? Đoạn văn thứ 2 có nội dung gì ,

? Nội dung đó đợc biểu đạt bằng câu nào

?Các câu khác có làm rõ cho câu chủ đề đó

không

?Gọi đó là câu chủ đề Vậy câu chủ đề là gì

? Đoạn 1 có câu chủ đề không Tại sao

? Đoạn 2 câu chủ đề nằm ở vị trí nào Các

câu có nhiệm vụ gì

-Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Hoạt động 2 : GV ghi đề bài lên bảng

Phần trắc nghiệm

1-Hãy điền vào dấu chấm để lời nhận xét hoàn chỉnh

- là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng

- Là tác phẩm xuất sắc viết về ngời nông dân trớc cách mạng

- là truyện ngắn phản ánh sự khốn cùng của ngời nông dân trớc cách mạng -Tác phẩm là bài thơ về những kỷ niệm đẹp của ngày đầu tiên đi học

2-Ghi tên nhân vật vaò nhũng câu sau :

Thà ngồi tù Để chúng làm tình ,làm tội mãi tôi không chịu đợc

Giá những cổ tục đầy đoạ mẹ là một vật nh hòn đá hay cục thuỷ tinh

3-Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng ;

Trang 15

6- Tác phẩm “ Tôi đi học” có nội dung gì :

A- Kể về kỷ niệm của ngày đầu tiên đi học

B- Diễn tả cảm xúc trong sáng , hồi hộp của nhân vật tôi ngày đầu đến trờng

C- Cả 2 ý trên

Phần tự luận

1-Hãy viết đoạn văn kể về kỷ niêm trong đời học sinh mà em nhớ nhất

2-Tìm trờng từ vựng trong câu văn sau : “Một con chim liệng đến bên cửa sổ vỗ cánh bay cao”

-Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn

*Chuẩn bị :-Thầy;SGK ,SGV ,giáo án ,bảng phụ,tranh ………

-Trò ; SGK ,vở soạn ,vở ghi ……

Trang 16

? Chia đoạn theo từng nội dung.

? Trong các sự việc đó có mặt của những

nhân vật nào Nhân vật nào là trung tâm

? Truyện đợc kể theo ngôi nào Ai kể Có

tác dụng gì

? Phơng thức sử dụng trong văn bản

? Lão Hạc đã làm gì chuẩn bị cho cái

chết của mình

? Theo dõi câu truyện, em thấy lão có

tình cảm gì đối với cậu vàng Tại sao

Phân tích để thấy đợc tình cảm của lão

? Lí do gì lão phải bán cậu vàng

? Cuộc bán cậu vàng đã lu lại trong tâm

I-Tìm hiểu chung

1-Tác giả :Nam Cao;Tên thật :Trần Hữu T Tri (1915-1951)

-Trớc cách mạng là nhà văn hiện thức xuấtsắc

-Sau cách mạng, sáng tác phục vụ khángchiến

-Đế tài : viết về ngời nông dân và tri thứcnghèo

-Đợc truy tặng giải thởng Hồ Chí Minh vềvăn học ( 1996)

-Tác phẩm chính: CHí Phèo, Trăng sáng,

2-Tác phẩm

-Sáng tác 1943-Là 1 truyện ngắn xuất sắc viết về thảm kịchcủa ngời nông dân trớc cách mạng

3-Tìm hiểu từ khó ; chú ý một số từ khó 1 ,2 4 5 7

4-Đọc, kể

-Có 2 sự việc chính+ Bán chó, sang kể cho ông giáo và nhờ cậy

ông giáo giữ hộ 30 đồng cùng 3 sào vờn + Lão Hạc xin bã chó tự tử

-Đoạn 1: Những việc làm của lão trớc khichết

-Đoạn 2: Cái chét của lão Hạc

-Tự sự + miêu tả + biểu cảm

1-Những việc làm của lão Hạc trớc khi chết

-Lão rất yêu quý cậu Vàng - nó là phần máuthịt của lão

+ Gọi bằng từ Cậu vàng+ Hành động : chăm chút->Tình cảm nh cha con, ông cháu, ruột thịt.-Lão phải bán cậu vàng vì cuộc sống quákhó khăn

“ Nó có biết gì đâu ”

-Bộ dạng :+ Cời nh mếu

+ Mắt ầng ậc nớc

Trang 17

trí Lão nh thế nào.

? Bộ dạng của lão khi nhớ về sự việc này

? Nhận xét cách dùng từ Tác dụng

? Việc lão sang gửi tiền và vờn cho con

nói lên đợc phẩm chất gì của lão

? Qua cách kể em thấy lão là ngời nh thế

nào

? Qua việc lão Hạc nhờ ông giáo, em có

nhận xét gì về mục đích của việc này

? Có ý cho rằng: lão làm nh thế là gàn dở;

lại có ý kiến cho rằng lão làm nh thế là

đúng, ý kiến của em thế nào

? Tác giả tả cái chết nh thế nào

? Nhận xét cách miêu tả

? Tại sao lão lại chọn cái chết nh vậy

? Theo em, 1 ngời tự đầu độc chết để giữ

lại vờn cho con thì đó là ngời nh thế nào

-Lão Hạc gửi tiền và mảnh đất cho con đó làlòng tự trọng, coi trọng bổn phận làm cha vàdanh giá làm ngời

=>Lão Hạc là ngời cô đơn, nghèo khổ nhngrất trong sạch

2-Cái chết của lão Hạc

-Lão sang nói 1 cách vòng vo, dài dòng vìlão khó nói( vì câu chuyện quá hệ trọng vàtrình độ nói năng của lão )

-Lão đang vật vã trên giờng nẩy lên->Dùng liên tiếp từ tợng thanh, tợng hình( vật vã, rũ rợi, xộc xệch ) tạo hình ảnhsinh động về cái chết dữ dội, thê thảm

-Dù cái chết có dữ dội, thê thảm nhng lãochắc chắn sẽ thanh thản tâm hồn vì lão đãhoàn thành nốt công việc với đứa con trai vàvới bà con lối xóm đồng thời nh 1 sự tạ tộivới cậu Vàng

-Nếu lão sống lão sẽ ăn vào tiền của con

-Có ý thức cao về lẽ sống ( chết trong cònhơn sống đục )

-Trọng danh dự làm ngòi hơn cả sự sống

-ý nghĩa: Bộc lộ rõ tính cách, số phận đồngthời tố cáo hiện thực

-Kết thúc bằng cái chết của lão Hạc: phản

ánh đúng xã hội lúc bấy giờ; làm tăng sức

ám ảnh, hấp dẫn khiến ngời đọc cảm động

Hoạt động 3: Luyện tập; hoạt động nhóm

Theo em ai là ngời có lỗi trong cái chết của Lão Hạc Bi kịch của lão là bi quan hay lạcquan

-> GV cho HS thảo luận nhóm Có thể trả lời:

Trang 18

Xã hội thực dân có lỗi trong cái chết của lão ( đã đẩy ngời nông dân đến bớc đờngcùng ).

Hoạt động 4: Hớng dẫn học bài ở nhà

-Nắm vững các kiến thức trong bài

-Chuẩn bị bài mới

Hoạt động 5: Rút kinh nghiệm

GV cần cho học sinh thảo luận nhóm nhièu hơn

GV cần cho tự tóm tứt ở nhà

Ngày 20-9-2006

Tiết15: Từ tợng thanh , từ tợng hình

-Hiểu đợc thế nào là từ tợng thanh , từ tợng hình

-Tích hợp với văn bản ( Lão Hạc ) và tập làm văn ( liên kết các đoạn văn trong văn bản -Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ tợng thanh , từ tợng hình

Hoạt động 1:

-Kiểm tra bài cũ : Lấy 1 ví dụ về 1 trờng từ vựng

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

HS đọc ví dụ – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội liệt kê các từ in đậm

? Trong các từ trên , từ nào gợi tả hình dáng ,

Bác Hồ đó ung dung châm lửa hút

đêm tàn bay chập choạng dới chân

Ngời.

? Tìm những từ miêu tả dáng vẻ trong

đoạn văn

+Xe điện leng keng vui nh đàn con nít

Sum xuê chợ Bởi , tíu tít Đồng Xuân

? Tìm từ gợi tả âm thanh trong ví dụ

? Thế nào là từ tợng thanh , tợng hình

? Theo kinh nghiệm của bản thân em

thấy hay gặp những từ này trong lĩnh vực

nào Tại sao

HS đọc ghi nhớ ( SGK )

GV cho HS làm các bài tập

Nội dung cần đạt I-Đặc điểm , công dụng

-Hình ảnh , dáng vẻ : móm mém , xồngxộc vật vã , rũ rợi , sòng sọc

-Mô phỏng âm thanh : ử , hu hu -Miêu tả cụ thể tiếng khóc , tiếng rên củachú chó

-Miêu tả sâu đậm cái chết đau đớn , thảmkhốc của lão Hạc => gây sự đau đớn chongời đọc

-Từ tợng thanh : mô phỏng âm thanh của

tự nhiên , của con ngời -Từ tợng hình : gợi tả hình ảnh , dáng

vẻ , hoạt động trạng thái của sự vật

-Trong văn miêu tả - biểu cảm => có giá

trị biểu cảm cao

II-Luyện tập

Đáp án :

Trang 19

+Soàn soạt , bịch , bốp , nham nhảm ( từtợng thanh )

+Sấn , rón rén , lẻo khoeo, chỏng quèo

( từ tợng hình )

Hoạt động 4: Hớng dẫn học bài ở nhà :

-Nắm lại kiến thức về từ tợng thanh và từ tợng hình

-Làm bài tập 4- 5

-Chuẩn bị : Liên kết các đoạn văn

Hoạt động 5:Rút kinh nghiệm

-GV cần cho HS lấy nhiều ví dụ hơn nữa

-Cần cho HS thảo luận nhóm

Tiết 16 : Liên kết các đoạn văn trong văn bản

-Hiểu đợc vai trò và tầm quan trọng của việc sử dụng các phơng tiện liên kết để tạo ra sự

LK giữa các đoạn văn trong văn bản

-Tích hợp với văn bản lão Hạc và bài Tiếng Việt : từ tợng thanh

-Rèn luyện kĩ năng dùng các phơng tiện liên kết để tạo liên kết hình thức và liên kết nội dung giữa các đoạn văn

-ổn định lớp

-GV kiểm tra bài cũ

-Giới thiệu bài mới

Cho HS đọc ví dụ

? 2 đoạn văn trên có nội dung gì

-Đoạn 1 có nội dung gì

-Đoạn 2 có nội dung gì

? 2 đoạn này có mối liên hệ gì không

Tại sao

Cho HS đọc ví dụ 2

? Nêu nội dung đoạn 1 – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội 2

? Tại sao em biết đoạn 2 tả ngôi trờng

trong quá khứ

? Cụm từ “ Trớc đó mấy hôm” bổ sung ý

nghĩa gì cho đoạn 2

=>Cụm từ đó chính là phơng tiện liên kết

? Chỉ ra sự liên kết của 3 đoạn văn cuối

trong truyện Lão Hạc

? Nêu tác dụng của sự liên kết trong đoạn

văn

Nội dung cần đạt I-Tác dụng của liên kết các đoạn văn trong văn bản

-Cảnh trờng Mĩ Lý trong mắt tôi tại thời

điểm hiện tại -Liên kết lỏng lẻo ( tả và phát biểu cảm nghĩ không hợp lý : đánh đồng thời gian hiện tại và quá khứ )

-Tạo sự liên kết về nội dung - hình thức , phân định rõ về thời gian quá khứ

=>2 đoạn gắn bó chặt chẽ

-Góp phần bổ sung ý nghĩa cho đoạn văn

có chứa phơng tiện chuyển đoạn -Đảm bảo tính mạch lạc trong lập luận ,

Trang 20

Cho HS xét lần lợt ví dụ

? Ví dụ 1 nêu gì

? Tìm những phơng tiện liên kết Phơng

tiện LK có cấu tạo nh thế nào

GV lấy ví dụ từng loại

GV cho HS xét ví dụ

“ U lại nói tiếp”

? 2 đoạn văn này có liên kết không Chỉ

ra phơng tiện liên kết Nhận xét về cấu

-Hiểu đợc từ địa phơng và biệt ngữ xã hội

-Tích hợp với văn ở các văn bản đã học với tập làm văn qua “ Tóm tắt tác phẩm tự sự” -Rèn luyện kỹ năng sử dụng các lớp từ trên đúng , hiệu quả

Hoạt động 1:Khởi động

Hoạt động2 : Hình thành kiến thức mới

-Là từ ngữ dùng ở 1 hay 1 số địa phơng nhất

định

II-Biệt ngữ xã hội

Trang 21

? Tại sao tác giả lại dùng 2 từ đó trong 1

-HS hiểu đợc thế nào là tóm tắt , nắm đợc các thao tác

-Tích hợp với văn bản đã học , với từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội

-Rèn luyện kỹ năng tóm tắt văn bản tự sự nói riêng và văn bản giao tiếp xã hội nói chung

Hoạt động 1: Khởi động

Hoạt động2 : Hình thành kiến thức mới

-GVnêu mục đích của việc tóm tắt tác

phẩm trong đời sống hiện đại “ bùng nổ

-Dựa vào sự việc và nhân vật chính -Là kể lại 1 cốt truyện để ngời đọc hiểu

Trang 22

-GV đa cốt truyện “ Lão Hạc”

HS tự tóm tắt truyện “ Tôi đi học”

đợc nội dung cơ bản của tác phẩm ấy -Nội dung : Kể về số phận của lão Hạc ( có nhân vật - sự việc )

-Khác : +Nguyên văn dài hơn +Số lợng các nhân vật , các chi tiết trong truyện nhiều hơn

+Lời văn trong truyện khách quan hơn

=>Kể lại các sự việc chính xoay quanh nhân vật chính của văn bản

Kể lại 1 cách trung thực , có sáng tạo cần thiết và phải diễn đạt bằng lời văn của mình

II-Quy trình tóm tắt 1 tác phẩm tự sự

-Đọc kỹ toàn bộ văn bản -Lựa chọn những sự việc chính , nhân vậtchính

-Sắp xếp truyện tóm tắt theo một trình tự -Viết bảng tóm tắt bằng lời của mình

Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức mới

Cho HS nắm lại kiến thức đã học về tóm

Trang 23

dung cốt truyện cha

? Trên cơ sở các ý đó , hãy viết lại một

đoạn văn tóm tắt truyện lão Hạc

=>GV nhận xét

-Hớng dẫn HS làm bài tập ở mục 2 :

?Nêu những sự việc chính trong đoạn “

Tức nớc , vỡ bờ”

Cho HS viết đoạn văn tóm tắt

? Qua 2 bài tập , em rút ra kinh nghiệm

gì khi tóm tắt

-Hớng dẫn HS trả lời câu hỏi 3

? Tại sao nói “ Tôi đi học” ( Thanh Tịnh)

khó tóm tắt Nếu muốn tóm tắt phải làm

gì

còn lộn xộn -Sắp xếp : b- a – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hộid – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hộic – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hộig- e – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội i – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội h – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội k

-Anh Dậu vừa tỉnh dậy ->nhìn thấy tên cai lệ , ngất xỉu

-Cai lệ vẫn xông lên đánh trói anh -Chị Dậu van xin mãi không đợc -Chúng đánh chị , chị Dởu vùng dậy mạnh mẽ

-Có những câu truyện tóm tắt theo trình

tự kể của tác giả

-Có những câu truyện , ngời kể phải hiểunội dung , lựa chọn , sắp xếp ý để nội dung truyện đợc thể hiện một cách rõ ràng

+ Kể văn tự sự nhng cha có yếu tố miêu tả , biểu cảm

+ Cha sáng tạo trong kể

*Kết quả : Giỏi:

Khá :

Trung bình :

Yếu :

Hoạt động 3 : Gv trả bài đến từng HS , gọi điểm vào sổ

Hoạt động4 : Dặn dò học sinh chuẩn bị bài mới

Trang 24

- Tích hợp với phần trợ từ , thán từ , phần “ Miêu tả , biểu cảm trong bài tự sự”

- Rèn kỹ năng tóm tắt và phân tích bố cục văn bản tự sự , phân tích nhân vật qua lời kể ,phân tích tác dụng của biện pháp đối lập , tơng phản

- Kiểm tra bài cũ

? Trình bày ngắn gọn nguyên nhân -ý nghĩa cái chết của lão Hạc

Hoạt động2 : Đọc - hiểu văn bản

? Nêu những hiểu biết về tác giả

GV nêu : Là nhà văn nổi tiếng của Đan

mạch và trên thế giới : cuộc đời ông

gắn trọn với nghệ thuật ( mồ côi cha từ

bé lúc 11 tuổi , mẹ đi tái giá , 1 mình

kiếm sống -> rất thông cảm , thơng yêu

trẻ mồ côi , trang viết đầy trữ tình , đề

cập đến sự sống còn , tình thơng yêu “

là nhà thơ rất hiện thực”

? Truyện này có chủ đề gì

? Theo em truyện này nên bố cục thành

mấy phần Giới hạn và nội dung từng

giả Nghệ thuật đó nói lên điều gì

? Tại sao cô bé phải rơi vào tình cảnh đó

? Gia cảnh của cô có gì đặc biệt

Nội dung cần đạt I- Tìm hiểu chung

-Tác phẩm nổi tiếng : Bầy chim thiênnga , Nàng tiên cá , Nàng công chúa vàhạt đậu

Tác phẩm -Thể loại : truyện ngắn ( 1845 )-Chủ đề : Nói lên số phận thảm thơng ,bất hạnh của cô bé bán diêm Tố cáo XHvô nhân đạo , tàn nhẫn trớc số phận củacon ngời

-Bố cục : 3 phần +Từ đầu cứng đờ ra : Hoàn cảnh của cô

bé bán diêm +Tiếp chầu thợng đế: Những lần quẹtdiêm của cô bé

+Còn lại : Cái chết của cô bé bán diêm

=>Kể theo trình tự thời gian và sự việc->

tạo tính mạch lạc cho văn bản 3-Tìm hiểu từ khó

- Gia cảnh :+Bà nội mất +Mồ côi mẹ

Trang 25

? Em hiểu gì về cuộc sống của cô bé bán

diêm

? Đêm giao thừa em bé đã phải đối mặt

với những gì

-Trong khi đó mọi ngời nh thế nào

? Nhận xét nghệ thụât kể của tác giả

? Qua phần 1 , gợi cho em cảm nhận gì

? Cô bé đã quẹt diêm tất cả mấy lần

? Lần thứ nhất quẹt diêm , cô bé đã thấy

gì Vì sao em lại thấy điều đó

?Lần quẹt diêm thứ 2 em bé thấy gì Vì sao

Em cùng với những que diêm mỏng

manh chống trả cái rét khốc liệt của

thiên nhiên Có thể nói , từ que diêm 1

-3 , thân thể em suy kiệt lả dần

? Lần thứ 4 , khi thiêm thiếp chìm vào

cõi mộng , em bé đã ảo ảnh điều gì

+Gia tài tiêu tán +Bố độc ác , tàn nhẫn chịu nhiều nỗi bất hạnh , thiếu thốn cả vậtchất lẫn tinh thần

phải tự lăn lộn , bơn chải cuộc sống

- Đêm giao thừa , em phải đối mặt với :

đói , rét , cô đơn :+ Cửa sổ mọi nhà sáng rực - em ngoài đ-ờng lạnh cóng

+ Trong nhà mùi ngỗng quay- em đói ,không dám về nhà vì sợ bố đánh

+Trớc kia : sống những ngày đầm ấm cótình thơng của bà nội hiền hậu -hiện tạisống trong xó xỉnh tối tăm

=> Đối lập -> nghịch cảnh tội nghiệp của

em bé : đói , rét , khổ ->gợi niềm thơngcảm cho ngời đọc

em đang rét => đây là một cảnh tợng sángsủa , ấm áp

=> mong ớc đợc sởi ấm trong 1 mái nhàthân thuộc

+ Lần 2 : phòng ăn có đồ đạc

- Sang trọng , đủ đầy , sung sớng ->mong

ớc đợc ăn ngon trong 1 mái nhà thânthuộc

=>Bần thần ngời và chợt nghĩ ra thânphận của mình : chẳng có bàn ăn thịnhsoạn mà chỉ có phố sá lạnh lẽo , vắngteo

- Làm rõ mong ớc hạnh phúc chính đángcủa em bé và thân phận bất hạnh của em

- Cho thấy sự thờ ơ , vô nhân đạo của XH

đối với ngời nghèo + Lần 3 : thấy cây thông nô - en ( vì đó là

đêm giao thừa) -> vui đón Nô - en

+ Lần thứ 4 : thấy bà xuất hiện

Trang 26

? Có nhận xét gì về ảo ảnh lần này

?Thái độ của em lúc này nh thế nào

Tại sao em lại vui sớng nh vậy Điều đó

kết thúc đó gợi cho em suy nghĩ gì

- Tác giả đã miêu tả em bé nh thế nào

? Qua câu truyện , tác giả muốn gửi tới

Cho hs viết đoạn văn phát biểu cảm

nghĩ khi học xong câu truyện

-> ảo ảnh lần này là chỗ bấu víu duynhất , niềm tin cậy và chỗ dựa duy nhấtcủa em

- Vui sớng khi đợc gặp lại bà -> mong ớc

- Chỉ có cái chết mới giải thoát nỗi bấthạnh của những ngời đau khổ

3- Cảnh thơng tâm

- Em bé chết cóng - mọi ngời vẫn vui vẻ

=> Số phận bất hạnh , 1 xã hội con ngờikhông còn nhân tính

- Em bé có “ đôi môi hồng đang mỉm ời”=> Cái chết cao đẹp , cô bé đang hạnhphúc và mãn nguyện với những điều kỳdiệu

c-Cái chết đau lòng

III-Tổng kết 1-Nội dung

Tác giả cho ngời đọc hiểu số phận cay

đắng đầy nớc mắt của những đứa trẻnghèo Đồng thời cho ta lòng thơng cảmsâu sắc đối với 1 em bé bất hạnh

2-Nghệ thuật

- Đan xen giữa yếu tố thực và ảo

- Kết hợp giữa tự sự , miêu tả , biểu cảm

- Xây dựng truyện theo lối tơng phản

- Trí tởng tợng bay bổng

-Nắm lại nội dung , nghệ thuật của truyện

-Chuẩn bị bài “ Đánh nhau với cối xay gió”

Ngày 15-10-2006

Trang 27

- Rèn luyện kỹ năng dùng trợ từ , thán từ phù hợp với tình huống giao tiếp

_ Kiểm tra bài cũ : Nêu cách dùng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội

- Giới thiệu bài mới

HS đọc ví dụ trong SGK

? Nhận xét gì về nghĩa của 3 câu đó

- Nội dung của 3 câu có khác nhau không

- Khác nhau ở vấn đề nào

? Thông tin bộc lộ đợc biểu hiện qua từ

nào

GV đa ví dụ :

-Chính mắt tôi trông thấy nó ăn trộm

? Từ nào trong câu bộc lộ thái độ của

ng-ời nói đối với vấn đề , Từ đó có tác dụng

- Nội dung giống nhau “ Nó ăn 2 bátcơm”

- Khác : sắc thái biểu cảm +Câu 1 : thông báo khái quát ( thông tin

sự việc )+Câu 2, 3 : có thông tin sự việc + cóthông tin bộc lộ

- Những , có +Những : ý hơi nhiều +Có : ý hơi ít

- Này : gây sự chú ý ở ngời đối thoại

- A: biểu thị thái độ tức giận

- Vâng : biểu thị thái độ lễ phép

- 2 loại + Dùng để bộc lộ cảm xúc + Dùng để hô đáp

III-Luyện tập Bài tập 1 :

Trang 28

-Tích hợp với các văn bản văn và kiến thức tiếng Việt đã học

-Rèn luyện kĩ năng viết văn bản tự sự có đan xen các yếu tố miêu tả , biểu cảm

Hoạt động 1: Khởi động

-Kiểm tra bài cũ : Hãy kể lại đoạn kể về cái chết của lão Hạc Cái chết đó cho em suynghĩ gì Nhận xét về nghệ thuật viết truyện qua đoạn đó của tác giả

HS đọc đoạn truyện ( SGK )

? Đoạn truyện đang kể về vấn đề gì

- Nêu những sự việc đợc kể

? Nếu nh chỉ viết lại các sự việc này

thành đoạn văn không có yếu tố miêu tả ,

biểu cảm thì em thấy việc kể chuyện sẽ

ra sao

? Theo em khi kể chuyện ta chỉ cần kể

việc có đợc không Vì sao

? Theo dõi sự việc kể nhân vật bé Hồng

ngồi bên mẹ , em thấy tác giả kể nh thế

- Kể về việc bé Hồng đợc gặp mẹ vàniềm hạnh phúc lớn lao khi sống tronglòng mẹ :

=> Đoạn văn kể chuyện khô khan ,không gây đợc xúc cảm trong lòng ngời

đọc

- Kể việc : “ Tôi ngồi trên đệm xe”

+ Tả : đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vàocánh tay mẹ tôi , khuôn mặt xinh xắnnhai trầu

+ Biểu cảm : những cảm giác ấm áp từbấy lâu nay đã mất đi nay bỗng lại mơnman khắp da thịt

Cách kể bỗng trở nên sống động , gợicảm , gợi hình

->Các yếu tố đan xen nhau một cách hợp

Trang 29

biểu cảm có quan hệ nh thế nào trong

văn tự sự

-HS rút ra lết luận

Hoạt động 3: Luyện tập

Chỉ ra các yếu tố kể , tả , biểu cảm trong

đoạn trích : Chao ôi xa tôi dần dần

-Tập viết đoạn văn của bài tập 2

-Chuẩn bị bài : Luyện tập viết đoạn

Tích hợp với bài “ Tình thái từ” và bài “ Luyện tập viết đoạn văn ”

Tiếp tục rèn kỹ năng đọc , kể , tóm tắt , phân tích , so sánh , đánh giá các nhân vật trongtác phẩm

2-Tác phẩm

Là tiểu thuyết xuất sắc nhất của tác giả

Gồm 2 phần với 126 chơng + phần 1 : 52 chơng

+ phần 2: 74 chơng -Đoạn trích nằm ở chơng 8 : Kể về cuộcchiến với cối xay gió

3-Tìm hiểu từ khó 4-Đọc và tóm tắt II-Phân tích -2 nhân vật :- Đôn ki

Trang 30

? Có mấy nhân vật , ấn tợng của em về

*Xuất thân là 1 quý tộc nghèo

*Vì ham đọc truyện kiếm hiệp nên đầu

? Với sự thất bại nhanh chóng và thê

thảm , thái độ của Đôn ki nh thế nào

? Chi tiết này có gì đáng cời không

? Trên đờng đi tiếp , trong cuộc trò

chuyện với Xan chô , ta còn thấy Đôn

nhắc nhở mọi ngời điều gì

( không nên quá hảo huyền nh Đôn nhng

cũng không nên quá thực dụng nh Xan

chô )

- Xan trô ban xa ->Họ không bình thờng về tính cách ,nhiều biểu hiện đáng cời ->dùng nghệthuật tơng phản

1-Nhân vật Đôn ki hô tê

-Tởng cối xay gió là những bọn khổng lồ-> quét sạch những giống xấu xa ra khỏimặt đất

- Lao thẳng đến cối xay gió không chút

do dự

=> buồn cời ( vì suy nghĩ mê muội , điên

rồ , hoang tởng ) – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội Khâm phục tínhcách anh hùng , lý tởng cao đẹp

- Bị ngã đau nh trời giáng nhng không hềkêu la

+ Có nghị lực và lòng dũng cảm + Không tỉnh ngộ trớc sự điên rồ ( vẫn tin vào sức mạnh siêu quần củamình và tin rằng có ngày mình sẽ chiếnthắng )

- Không hề chú ý quan tâm đến nhu cầusống hàng ngày : thức suốt đêm nghĩ đếntình nơng

=> Hoang tởng mơ mộng thành dở ngời

- Thể hiện 1 con ngời cao thợng , trongsạch , hết mình sống và thực hiện quanniệm sống vì lý tởng hiệp sĩ

-> Vừa đáng cời , vừa đáng khâm phục

2-Nhân vật Xan chô Pan xa

- Không mộng tởng mà rất thực dụng

- Luôn chú ý đến những nhu cầu thiếtthực đối với đời sống

- Có đầu óc tỉnh táo khôn ngoan

- Cũng hảo huyền , điên rồ

- ích kỷ thực dụng , nhút nhát-> Làm nổi bật tính cách của 2 nhân vật

III- Tổng kết 1- Nội dung : Qua 2 nhân vật , ca ngợi

cái đẹp cao thợng : lòng dũng cảm chốnglại cái ác , cái xấu đồng thời cũng phêphán thói hèn nhát

Trang 31

- Hiểu đợc thế nào là tình thái từ

- Tích hợp với văn bản “ Đánh nhau với cối xay gió” và tập làm văn “ Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm”

- Rèn kỹ năng sử dụng tình thái từ trong giao tiếp

* Tiến trình giờ dạy

Hoạt động 1;

- Kiểm tra bài cũ : Nêu khái niệm của trợ từ , thán từ Lấy ví dụ

? 4 ví dụ trên thành câu cha

? Nếu bỏ các từ : ạ , à , chứ , nào trong

các ví dụ đó có ảnh hởng đến nội dung

câu không Vì sao

? Thêm các từ đó có ý nghĩa gì cho câu

( xét về ý nghĩa và ngữ pháp )

? Gọi những từ đó là tình thái từ Em

hiểu thế nào là tình thái từ

? Căn cứ vào ví dụ , tình thái từ đợc

- Là những từ đợc thêm vào trong câu

để cấu tạo câu nghi vấn , câu cầu khiến ,câu cảm thán và để biểu thị sắc thái tìnhcảm

II- Các loại

- Tình thái từ nghi vấn

- Tình thái từ cầu khiến

- Tình thái từ cảm thán

- Tình thái từ biểu thị sác thái tình cảm

III- Sử dụng tình thái từ

- Khi biểu thị sự lễ phép , kính trọng , thân thơng

- Khi cần bày tỏ 1 ý nào đó

- Khi bày tỏ sự miễn cỡng : Vậy

- Khi bày tỏ phân trần , giải thích thờng dùng từ “ mà”

Trang 32

Tiết 28 Luyện tập viết đoạn văn tự sự

Kết hợp với miêu tả và biểu cảm

* Mục tiêu cần đạt

- Củng cố lại kiến thức về đoạn văn : cấu trúc , liên kết , chuyển đoạn

- Tích hợp với văn ở văn bản : đanh nhau với cối xay gió và tiếng việt qua bài tình thái từ

- Rèn kỹ năng viết đoạn theo yêu cầu cho trớc

+ Nhìn từng mảnh vỡ + Thu dọn

- là “ em”

- Ngôi 1

Trang 33

Hoạt động 3: Tổng kết lai kiến thức về văn tự sự

- Tích hợp với phần tiếng Việt “ Chơng trình địa phơng” - tập làm văn

- Rèn các kỹ năng đọc , kể chuyện diễn cảm, phân tích truyện

- Giới thiệu bài mới

nào Họ đối xử với nhau ra sao

? Tìm những chi tiết nói lên tình thơng

yêu của Xiu đối với Giôn xy ( Họ bị đặt

trong hoàn cảnh nào )

? Vì sao Xiu lại lo sợ khi lá thờng xuân

rụng

? Với những hành động đó , Xiu muốn

làm gì

4- Đọc- kể

II- Phân tích 1- Tấm lòng của những ngời nghệ sĩ

+ Không biết làm gì để cứu bạn + Động viên , an ủi

+ Làm việc , kiếm tiền mua thuốc -> Giành giật với tử thần để cứu chữacho Giôn xy ( chăm lo cả vật chất vàtinh thần )

Trang 34

? Xiu là ngời nh thế nào

? Cụ đã giành tình cảm gì cho Giôn

? Tại sao cụ Bơ men lại quyết định vẽ

chiếc lá thờng xuân trong đêm ma rét

Điều đó nói lên vấn đề gì

? Bức tranh đó có tác dụng gì

? Tại sao bức vẽ chiếc lá thờng xuân lại

đợc coi là bức tranh kiệt tác

Gv giảng : Nó cho ta thấy quy luật

nghiệt ngã của nghệ thuật : kiệt tác là

hiếm hoi , là bất ngờ ngoài ý muốn con

ngời

? Qua bức vẽ chiếc lá cuối cùng tác giả

muốn gửi thông điệp gì về nghệ thuật

? Có nhận xét gí về cách kết thúc câu

chuyện

GV : Bơ men đã trao lại cuộc sống của

mình cho Giôn xy , nhờng hơi thở cho

tài năng trẻ tiếp tục sự nghiệp của mình

? Nêu nội dung , nghệ thuật của tác

=> Xiu là hiện thân của tấm lòng trắc ẩn

vị tha , giàu trái tim nhân hậu

- Bơ men đối với Giôn xy :+ Lo lắng

+ Bí mật vẽ tranh để cứu sống Giôn xy

=> Họ luôn yêu thơng và quan tâm lẫnnhau , hi sinh vì nhau

- Là bức tranh vẽ rất đẹp ( cuống lá màuxanh , rìa lá màu vàng )-> vẽ mà nh thật

- Nó là sản phẩm của tấm lòng yêu

th-ơng con ngời

- Nó có giá trị nhân sinh cao đẹp : gópphần cứu sống 1 mạng ngời , khơi dậynỗi ham sống , nghị lực vơn lên chiếnthắng bệnh tật của Giôn xy

- Đây là bức tranh đợc vẽ ra từ máucủa 1 con tim , trả bằng cuộc sốngcủa mình ( 1 giá quá đắt : cứu đợc

1 nguời cớp đi 1 ngời – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội chính

ng-ời sinh ra nó )

- Nghệ thuật phải gắn với cuộc đời ,phát huy sức mạnh kì diệu của nó , phục

vụ cho cuộc sống của con ngời

- Câu chuyện kết thúc bất ngờ , đối lập + Giôn xy từ chỗ tuyệt vọng – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội lấy lạinghị lực- vợt qua cái chết- sống

+ Bơ men vì muốn Giôn xy sống đã bấtchấp tổi già , bệnh tật-vẽ tranh – Giáo viên: Lê Thị Duyên – Tổ xã hội qua

đời -> Nghệ thuật đảo ngợc tình huống

III- Tổng kết 1- Nội dung : Ca ngợi tình yêu cuộc

sống , chiến thắng bệnh tật và địnhmệnh Ca ngợi ý nghĩa nhân sinh cao

Trang 35

phẩm

Hoạt động 3: Luyện tập

Cho hs kể lại truyện

đẹp của lao động nghệ thuật chân chính

đồng thời bày tỏ niềm cảm thơng chânthành với cuộc sống khổ cực của giớihoạ sĩ nghèo và phẩm chất cao quý của

- Tích hợp với phần Văn và Tiếng Việt đã học

- Rèn luyện kĩ năng giải nghĩa từ ngữ địa phơng , đối chiếu với từ toàn dân

- Kiểm tra : Phân biệt sự khác nhau giữa từ ngữ toàn dân và từ ngữ địa phơng

- Giới thiệu bài

- Từ ngữ địa phơng có các đơn vị song song tồn tại với các từ ngữ toàn dân

* GV cho HS tìm các từ địa phơng nơi mình ở , sau đó tìm từ toàn dân thay thế

* Cho hs phân tích 1 ssó câu tcj ngữ , ca dao nói về huyết thống nh :

- Anh em nh thể tay chân

- Phúc đức tại mẫu

- Cây xanh thì lá cũng xanh

Cha mẹ hiền lành để đức cho con

Cho hs làm 1 số bài

1- Tìm trong các bài thơ đã học những từ địa phơng

2- Thống kê những từ địa phơng ở quê mình sinh sống

Trang 36

- Tìm thêm 1 số câu tục ngữ , cadao có nội dung trên

- Chuẩn bị bài “ Hai cây phong”

Ngày 22-10-2006

Tiết 32 Làm dàn ý cho bài văn tự sự

Có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

* Mục tiêu cần đạt

- Nhận diện đợc dàn ý 3 phần của kiểu văn bản này

- Tích hợp với phần văn ở văn bản “ Chiếc lá cuối cùng” với Tiếng Việt

- Rèn luyện kĩ năng sắp xếp các ý trong văn bản tự sự kết hợp với miêu tả biểucảm

Lập dàn ý cho bài văn sau : Món quà sinh nhật

Cho hs đọc bài văn , hs kể lại câu chuyện ; chỉ rõ các phần trong văn bản

? Trong phần này tác giả có đa yếu tố

miêu tả , biểu cảm nào không

( HS chỉ rõ )

? Thân bài kể về những vấn đề gì

- Kể việc này nh thế nào

? Trong quá trình kể có yếu tố miêu tả

và biểu cảm không

? Nêu nội dung

? Có nhận xét gì về dàn ý của bài văn tự

sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm

? Nêu dàn ý của bài văn tự sự có kết hợp

với yếu tố miêu tả và biểu cảm

+ Món quà độc đáo ( chùm ổi chín )

Trang 37

- Tích hợp với phần Tiếng Việt “ Từ địa phơng”

- Rèn luyện kĩ năng đọc văn xuôi trữ tình

* Tiến trình gìơ dạy

- Kiểm tra : Vì sao gọi bức vẽ “ Chiếc lá cuối cùng” là bức tranh kiệt tác

- Giới thiệu bài

? Khi nào ngời kể nhân danh “ tôi”

? Khi nào ngời kể nhân danh “ chúng

tôi”

? Tác dụng của cách kể kết hợp cả 2

ngôi này

1- Tác giả

- Là nhà văn nổi tiếng của nớc rơ-g-xtan( Miền Trung á , thuộcLiên Xô cũ )

C-=> Là nhà nghiên cứu , viết văn đầysáng tạo , nhận giải thởng Lê nin

- Tác phẩm chính : Cây phong non trùmkhăn đỏ ; Con tàu trắng ; Ngời thầy đầutiên

2- Tác phẩm

- Thể loại : truyện vừa

- Nội dung : kể về 2 cây phong gắn với

kỉ niệm => bộc lộ tình yêu quê hơng

3- Tìm hiểu từ khó 4- Đọc , kể

II- Phân tích 1- Ngôi kể

- Tôi

- Chúng tôi + Khi kể về những cảm xúc , tâm hồnriêng về 2 cây phong

+ Khi thể hiện cảm xúc tập thể

- Mở rộng cảm xúc vừa riêng vừa chung

- Cho thấy tình yêu thiên nhiên và làngquê là tình sâu sắc , rộng lớn của cả mộtthế hệ

Trang 38

? Trong mạch kể đó , mạch kể nào quan

trọng hơn Vì sao

? Nhận xét gì về 2 mạch kể này

? Theo em, cả “ tôi” và “ chúng tôi” có

điểm gì chung

( Đều gắn với kỉ niệm 2 cây phong )

? 2 cây phong có gì đặc biệt với nhân

vật Tôi Vì sao tôi luôn nhớ về chúng

- Cách so sánh có tác dụng gì

? Hai cây phong trong hồi ức của Tôi

hiện ra nh thế nào Điều đó đợc tác giả

? Tại sao khi đã trởng thành , đã hiểu

đ-ợc những điều bí ẩn của 2 cây phong đó

chỉ là chân lí giản đơn mà vẫn không

làm vỡ mộng của hoạ sĩ

? Điều cuối cùng mà tác giả cha nghĩ

thở niên thiếu là gì

? Điều đó lại có tác dụng gì trong mạch

diễn biến của câu truyện

? Trong kí ức của chúng tôi , 2 cây

phong hiện lên với những kỉ niệm gì

? ở phần kể những trò chơi , 2 cây

phong đợc kể nh thế nào

? Với lũ trẻ , 2 cây phong có tác dụng gì

? Từ trên cao , lũ trẻ khám phá đợc điều

gì Tại sao chúng lại say sa , ngây

ngất cảm giác ấy đợc diễn tả nh thế

nào

? Nắm lại nội dung , nghệ thuật của bài

- 2 mạch kể này lồng vào nhau

2- Hai cây phong trong kí ức của Tôi

* Có vị trí đặc biệt + ở vị trí cao, trên làng, trên đỉnh đồi + Nh 2 ngọn hải đăng , 2 cái cột tiêudẫn lối về làng => Tín hiệu , khẳng địnhvai trò không thể thiếu đối với ngời đi

xa làng , niềm tự hào về làng + Nó gắn với kỉ niệm thời thơ ấu

- Hình ảnh 2 cây phong + Có tiếng nói riêng , có tâm hồn riêng (nghiêng ngả thân cây , lay động lá cànhkhông ngớt tiếng rì rào , lời ca êm dịu ,

nh sóng thuỷ triều , nh tiếng thì thầm

=> Miêu tả , so sánh => 2 cây phong

nh 2 con ngời với sức lực dẻo dai , dũngmãnh , tâm hồn phong phú , có cuộcsống riêng

* Gắn bó với những kỉ niệm tuổi thơtrong sáng , đẹp đẽ

- Vì kỉ niệm tuổi thơ đã gắn chặt tronglòng nó , ám ảnh lâu bền dai dẳng

- 2 cây phong gắn với tên tuổi 1 ngờithầy - thầy Đuy sen - ngời có công xâydựng ngôi trờng đầu tiên Là nhânchứng những câu chuyện xúc động vềtình cảm của thầy trò : An t nai và Đuysen

3- Hai cây phong trong kí ức của chúng tôi

- Trò chơi của lũ trẻ , là nơi hội tụ niềmvui chan hoà

- Tiếp sức cho sự khám phá thế giới + Nghiêng ngả , đung đa nh chào mời + Bóng râm mát rợi , tiếng lá xào xạc ,dịu hiền

=> nh ngời bạn thân thiết bao dung , độlợng

- Nhìn thấy 1 thế giới vừa quen , vừa lạ

=> Đó là 1 thế giới đẹp đẽ vô ngần củakhông gian bao la và ánh sáng

III- Tổng kết 1- Nội dung

- Vẻ đẹp thân thuộc và gắn bó của 2 câyphong

Trang 39

? Văn bản này thức dậy trong em những

tình cảm nào Tìm 1 số tác phẩm có

cách diễn đạt tình quê nh thế

- Tấm lòng gắn bó thiết tha của con

ng-ời đối với cảnh vật nơi quê hơng yêudấu

- Nắm lại nội dung , nghệ thuật của văn bản

- Làm bài tập trong sách giáo khoa

- Chuẩn bị để kiểm tra

- Rèn luyện các kĩ năng diễn đạt , trình bày , sử dụng đan xen các yếu tố

* Tiến trình giờ kiểm tra

- Gv kiểm tra sự chuẩn bị của hs

2) Đoạn văn trên có nội dung gì

A- Miêu tả chiếc lá thờng xuân cuối cùng mà cụ Bơ men vẽ

B- Kể về chiếc lá dũng cảm bám lấy sự sống

C- Cả 2 ý trên

3) Tại sao O-hen-ri lại đặt tên cho tác phẩm là “ chiếc lá cuối cùng”

A- Đó là kiệt tác của cụ Bơ men

B- Nêu đợc chủ đềcủa tác phẩm , chi phối đến nội dung tác phẩm

5) Từ “ ngay” trong câu nào thuộc từ loại trợ từ

A- Bạn ngồi ngay ngắn lại

B- Ngay bạn cũng chẳng tin tôi

Trang 40

C- Lời nói này ngay chính anh cũng làm cho chúng tôi mất hết niềm tin D- Bạn phải đến ngay tối nay

Phần 2 : Phần tự luận

6) Tìm ít nhất 2 trờng từ vựng trong đoạn văn trên Gọi tên trơng từ vựng đó

7) Kể lại một lần mắc lỗi khiến cô giáo buồn

- Bố cục : 3 phần , hình thức sạch đẹp , văn viết trong sáng : 1 điểm

- Nội dung : 4 điểm

A- Mở bài : giới thiệu đợc câu chuyện

B- Thân bài

- Lí do , thời gian , hoàn cảnh phạm lỗi

- Nguyên nhân , diễn biến , hậu quả

- Ngời phạm lỗi và những ngời có liên quan

- HS hiểu đợc khái niệm và giá trị biểu cảm của nói quá trong văn bản nghệ thuật

và trong giao tiếp

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng biện pháp tu từ nói quá trong giao tiếp và viết văn

- Kiểm tra : Thế nào là tình thái từ ? Cho ví dụ

Hoạt động 2 : Hình thành khái niệm

Cho hs đọc ví dụ

Cày đồng muôn phần

? Bài ca dao này có nội dung gì

? Nói về sự vất vả tác giả dùng hình ảnh

nào

? Nói nh vậy có quá sự thật không Có

tác dụng gì

Ví dụ 2 : Lỗ mũi 18 gánh lông

I- Khái niệm - tác dụng

- Sự vất vả của ngời lao động

=> nhắn gửi tới mọi ngời về sự biết ơn

- Không đúng sự thật nhng có tác dụngnhấn mạnh quy mô , kích thớc , tínhchất của sự vật nhằm gây ấn tợng

Tiêu đề	Giáo án Ngữ Văn 8
Tác giả	Lê Thị Duyên
Trường học	THCS Mai Lam
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	146
Dung lượng	1,14 MB

giao an ngu van (THCS Mai Lam)

Bức tranh kiệt tác của cụ Bơ men